genuoj. Per la manplato ŝi ektuŝis la frunton, kiu estis varmega,
ŝi almetis la manon al la brusto, en kiu la infana koreto batadis
per forto spasma kaj disŝiranta.
-- Ho, mia Dio! -- ekĝemegis la virino, -- nur ne tion! ĉion, kion vi
volas, nur ne tion!
En la krepuska mallumo ŝi ne povis klare vidi la vizaĝon de la
filineto. Ŝi eklumigis la malgrandan lampon kaj, portante la
kvarjaran knabineton en la brakoj kiel suĉinfanon, elmetis ŝian
kapon al la lumo. Sur la vangoj de la infano troviĝis ruĝaj makuloj
de varmego, la larĝaj pupiloj rigardis kun profunda, kvankam muta
plendo. Ŝi ektusis denove kaj senforte klinis la pezan kapeton sur
la brakon de la patrino.
En la mezo de la nokto per la ŝtuparo de la alta domo kuris
malsupren virino kun nigra tuko sur la kapo. Preskaŭ absoluta
mallumo regis ĉirkaŭ ŝi, kaj tamen ŝi ne ŝanceliĝis kiel antaŭ
kelke da horoj, ne puŝiĝis je la krutaj ŝtupoj kaj ne haltis dum
la irado por reakiri spiron. Oni povus diri, ke ŝi havis flugilojn
ĉe la brakoj, kaj tio tute ne estus senesenca metaforo. Ŝin portis
efektive kaj preskaŭ levis super la teron doloro kaj timego.
Post malpli ol duonhoro ŝi revenis, sed ne sola. Ŝin akompanis
viro ankoraŭ juna, havanta sur si elegantan ĉapelon kaj bonhavecan
pelton. Ili eniris en la ĉambron kaj ambaŭ aliris al la litaĵo,
kiu kuŝis sur la planko. La infano kun vizaĝo ruĝa de varmego
ĵetiĝadis sur ĝi kun preskaŭ senĉesa tusado kaj neklaraj
plendoj.
La kuracisto rigardis ĉirkaŭen, kredeble serĉante seĝon. Ne
trovinte ĝin, li stariĝis unugenue sur la planko. La virino staris
ĉe la pieda parto de la litaĵo, muta kaj senmova, kun malĝoja
fajro en la okuloj.
-- Kiel malvarme estas ĉi tie! -- diris la viro, leviĝante.
La virino nenion respondis.
-- Sur kio do mi skribos?
Sur la fenestro staris boteleto kun inko, kuŝis papero kaj folio da
papero. La kuracisto fleksiĝinte skribis recepton.
-- La infano havas brulumon de la spira kanalo, tiel nomatan
_bronkiton_. Varmigu la ĉambron kaj donadu akurate la medikamenton.
Li diris ankoraŭ kelke da vortoj kaj levis de la planko la ĉapelon.
La virino prenis ion el la poŝo kaj silente etendis al li la manon
kun mono en la manplato. La kuracisto ankoraŭ unu fojon ĵetis
rapidan rigardon ĉirkaŭen kaj ne etendis sian manon.
-- Lasu! -- li diris jam ĉe la sojlo, -- lasu! La infano estas malforta
kaj kadukiĝinta. La malsano estos longedaŭra kaj postulos kredeble
multe da medikamentoj. Morgaŭ mi venos.
Li foriris. La vidvino genuiĝis antaŭ la malalta litaĵo kaj
alpremis sian bruston al la brusto de la infano.
-- Ho, mia infano! mia sola infano! -- ŝi murmuretis, -- pardonu
vian patrinon, pardonu! Mi ne kapablis liveri al vi varmon kaj
nutron, mi elmetis vin al malvarmo kaj malsato! Vi estas malforta,
kadukiĝinta... vi estas malsana... ho, mia infano....
Senforte ŝi malsuprenŝoviĝis de la litaĵo, frapis la frunton je
la planko, enigis la manojn en la harojn.
Ho, kiel mi estas malnobla, kanajla, krima!
Post unu horo la medikamento, alportita el la urbo, staris jam apud
la malsana infano; tuj post la tagiĝo kaj post la malfermiĝo de la
butikoj abunda fajro brulis sur la kameno, plenigante la ĉambron per
vigliga varmo.
La vortoj de la kuracisto montriĝis veraj. La malsano de Janjo
daŭris longe. La kuracisto, kiu ripetadis siajn vizitojn ĉiutage,
venis jam la dekan fojon. La infano havis ankoraŭ grandan varmegon;
ĝia malfacila kaj ronka spirado sonadis super la planko simile al
grincado de segilo.
Marta denove staris muta kaj senmova ĉe la pieda parto de la
litaĵo. La kuracisto turnis sin al ŝi:
-- Ne perdu la esperon, sinjorino, -- li diris milde, -- la infano
povas resaniĝi, sed precipe hodiaŭ, morgaŭ ŝi bezonas apartan
prizorgadon. Hodiaŭ ĉi tie estas denove tro malvarme. La
temperaturo devas esti almenaŭ ses gradojn pli alta. Kaj la
medikamenton, kiun mi preskribis, alportu kiel eble plej baldaŭ kaj
donadu ĝin al la infano dum la tuta nokto sen ĉeso. Ĝi estas eble
tro multekosta, sed ĝi estas nun la sola....
Li foriris. Marta staris en la mezo de la ĉambro kun manoj
krucigitaj sur la brusto, kun rigardo fiksita sur la planko.
Plialtigi la temperaturon de la ĉambro! per kio? aĉeti medikamenton!
Per kio?
Ŝi ne havis jam en la poŝo eĉ unu spesdekon. En la unua tago de
la malsano de la infano ŝi posedis kvar spesmilojn kaj kelke da
spescentoj; tiun trezoron forglutis la kameno, en kiu ĉiutage brulis
fajro, kaj la apoteka retorto, al kiu Marta sin turnadis kelke da
fojoj en ĉiu tago.
Ŝi nun jam ne ŝiradis siajn harojn, ne ĵetiĝadis sur la plankon
kaj ne batadis sian bruston kun senlima humileco. Ŝi estis apenaŭ
ombro de la antaŭa Marta. Ŝia malgrasiĝinta kaj flaviĝinta
vizaĝo ricevis trajtojn de suferado, kiu, fariĝinte la normala
stato de ŝia spirito, penetrinte la plej malgrandajn fibrojn de ŝia
korpo, bolis en ŝia brusto kaj kapo surde kaj mute, sed senĉese.
La bluiĝintaj lipoj de la virino estis forte kunpremitaj, kiel ĉe
persono, kiu kutimis retenadi malantaŭ la interfermitaj dentoj
ĝemojn kaj kriojn, ŝiaj senbrilaj pupiloj nebulite rigardadis
ĉirkaŭen.
Eble ekzistas ankoraŭ io por vendi?
Ne, ekzistis nenio krom la kuseno, sur kiu ripozis la kapo de la
malsana infano, krom la lana tuko, sub kiu spiris ĝia raŭka brusto,
kaj du ĉemizetoj kaj malnovaj infanaj vestetoj, por kiuj neniu donos
eĉ tiom, kiom oni devas pagi por fasko da ligno. La virino senforte
mallevis la manojn.
-- Kion do mi faros? -- ŝi diris al si mem, -- kion mi povas fari? ŝi
mortu! mi kuŝiĝos apud ŝi, kaj mi mortos kune kun ŝi!
Subite la infano ĵetiĝis sur la litaĵo kaj malforte ekkriis. En
tiu ekkrio sonis kvazaŭ rido de ĝojo kaj neklara ĝemo de doloro.
-- Patro! -- ekkriis la infano, eltirante en la aeron ambaŭ maldikajn
kaj varmegajn manojn. -- Patro! patro!
Ho, Dio! la mortiga varmego alportis antaŭ la okulojn de la infano
la bildon de ĝia patro; ĝi ridetis al li, plende ekĝemis antaŭ li
kaj petegis lin pri savo!
Marta levis la ĝis nun klinitan kapon; el ŝiaj okuloj, ĝis nun
sekaj kaj nebulitaj, kun subita fortego ekverŝiĝis larmoj. Ŝi
interfingrigis la manojn kaj fiksis sian nebulitan rigardon sur la
vizaĝo de la infano.
-- Vi vokas la patron, -- ŝi elĝemis el la malfacile spiranta
brusto, -- li certe povus alporti al vi savon! Li laborenspezus por vi
antaŭe por varmo kaj nutro, nun por medikamentoj....
Dum momento ŝi staris kaj meditis. Subite ŝi ĵetiĝis al la
litaĵo kaj haltis super ĝi.
-- Ha! -- ŝi ekkriis, -- mi ankaŭ ne lasos vin sen savo! La patro
laborus por vi... la patrino... iros peti almozojn!
Flama ruĝo kovris ŝiajn flaviĝintajn vangojn, en la okuloj
ekbrilis fajro de forta decido.
Ŝi ĵetis sur la kapon la nigran tukon kaj kuris malsupren al
la loĝejo de la kortisto. Tie antaŭ fajro, ĉe kiu kuiriĝis
manĝaĵo, sidis virino en granda kufo kaj kun malelegantaj ŝuoj.
Marta haltis antaŭ ŝi, malfacile spirante de kurado.
-- Sinjorino! -- ŝi ekkriis, -- pro kompato... pro favorkoreco....
-- Certe monon! -- malafable murmuris la virino, -- mi ne havas, mi ne
havas, de kie do mi povas ĝin havi....
-- Ne, ne, ne monon! mi iros ĝin akiri en la urbo! dume sidu iom ĉe
mia malsana infano!
La virino faris malkontentan mienon, kvankam ne tiel koleran kiel
antaŭe.
-- Ĉu mi ie havas tempon, por sidi ĉe ŝia malsana infano....
La patrino kliniĝis, kaptis la grandan, maldelikatan, malmolan manon
de la virino kaj almetis ĝin al sia buŝo.
-- Pro kompato, sinjorino, pro favorkoreco sidu iom ĉe la infano...
ĝi konstante volas trinki... ĝi ĵetiĝas kaj desaltas de la
litaĵo, oni ne povas hodiaŭ lasi ĝin sola....
Ŝi kisis tiun manon, kiu ankoraŭ antaŭ nelonge kruele batis ŝian
infanon.
-- Nu, nu, kion do ŝi faras! nu, mi iros, mi iros kaj iom sidos, nur
ne vagu tro longe, ĉar post unu horo mia infano venos el la lernejo
kaj mi devos doni al ĝi manĝi!...
La malluma figuro de la virino kuris en la krepusko tra la arkaĵan
pordegejon de la domo.
-- Mi iros... mi eltiros la manon... mi almozelpetos... -- murmuretis
al si Marta.
Ŝi elkuris sur la straton, haltis, pripensis ankoraŭ dum momento
kaj ekkuris en la direkto al la strato Swieto-Jerska. Flamaj
flugiloj, el kiuj unu estis doloro kaj la dua estis timo, denove
portis ŝin kun mirinda rapideco. Blinda, surda, ne sentante la
puŝojn de la pasantoj, ne atentante iliajn insultojn kaj scivolajn
rigardojn, ŝi simile al fulmo trapenetradis la amasojn da homoj,
kiuj malhelpis ŝian iradon, kaj laŭlonge de la trotuaroj ŝi
kuris rapidege al tiu loko, en kiu troviĝis unu el la kompatemaj
manoj, kiujn ŝi estis renkontinta. Fine ŝi troviĝis antaŭ la
pordego, en kiun ŝi iam eniris kun ĝojo, espero, fiereco, ŝi
ekspiris profunde, iris rapide laŭ la lumita ŝtuparo, kaj per
tremanta mano ŝi tuŝis la butonon de elektra sonorilo. La pordo
malfermiĝis, juna, elegante vestita, vigla servistino aperis sur la
sojlo, samtempe ondo da lumo falis en la okulojn de la veninta virino
kaj ondo da bruo, konsistanta el homaj voĉoj, tuŝis ŝiajn orelojn.
La antaŭĉambro estis abunde lumita, malantaŭ la pordo kondukanta
en la salonon bruis, babilis, ridis dekkelke, eble eĉ kelkdek homaj
voĉoj.
-- Kion vi deziras, sinjorino? -- demandis la servistino.
-- Mi havas aferon al sinjorino Rudzinska.
-- Ho! tiam eble venu morgaŭ. Hodiaŭ miaj gesinjoroj havas sian
semajnan vesperkunvenon; la gastoj ĵus kolektiĝis, mia sinjorino ne
povas eliri el la salono....
Marta eliris returne sur la ŝtuparon. La servistino fermis post ŝi
la pordon. Malantaŭ ĉi tiu pordo loĝis efektive bona, sincere
favorkora virino: sed ŝia kompatema mano ne povis en ĉi tiu momento
malfermiĝi por Marta. Kaj tio estis afero tute natura. Kompatemaj
manoj ĝenerale enhavas en si kruelan elementon de necerteco. Ĉar la
plej bona homo ne povas ĉiun momenton de sia vivo dediĉi al bonaj
faroj. Ne sole la neprokrasteblaj okupoj kaj la personaj zorgoj, sed
eĉ la per si mem senkulpaj, iafoje eĉ devigaj sociaj amuziĝoj
direktas la kompateman manon al aliaj celoj kaj faroj, ne permesante,
ke ĝi en tiu momento estu apogo por homa mizero.
Marta nun iris, aŭ pli vere kuris en direkto al la strato Krakowskie
Przedmiescie. Kredeble ŝi pensis pri la bonfarema libristo. Sed
apenaŭ ŝi haltis antaŭ la pordo de la librejo kaj ekrigardis tra
la vitron, ŝi retiriĝis sur la trotuaron. Ŝi vidis en la librejo
kelkan nombron da personoj, kelke da elegante vestitaj sinjorinoj kaj
du gajvizaĝajn sinjorojn, kiuj elektadis librojn por aĉeti.
* * *
Estis inter la sepa kaj oka horo vespere, sekve la tempo, kiam granda
urbo ekstere kaj interne bolas per plej kapturna movado, brilas per
plej riĉaj vestoj, preskaŭ ĝis senfineco multobligas en si la
aperojn de civilizacio, kiuj ekregas en la internoj de la domoj kaj
sur la strataj vojoj, sur grandajn spacojn verŝas abundan lumon,
muzikon, amasojn, bruon. La vivo vespera estas duono de la vivo, eble
la pli granda duono por la loĝantaro de urbo, sur kies ĉielo dum
multe da semajnoj la suno lumas ĉiutage apenaŭ kelke da horoj.
La strato Krakowskie Przedmiescie estis plena de movado, bolis
per vivo kaj rapidado, kiun favoris la vetero de tiu vespero.
Malgrandpeca martmonata neĝo falis sur la ankoraŭ frostitan teron
kaj purigis la ĉielon de la blanketaj nuboj. Nun la ĉiela plafono
etendita super la urbo estis alte profunda, malluma, stelplena.
Senĉesa bruo de radoj simile al senfina tondro kuris laŭ la mezo de
la larĝa strato. Sur la trotuaroj ondis miloj da homaj kapoj. Estis
tie tiel lume, preskaŭ kiel dum la tago, ĉar krom la tre densaj
gasaj lanternoj multaj magazenaj fenestroj verŝis sur vastan spacon
torentojn da lumo.
Sur la trotuaroj de la ĉefaj stratoj de Varsovio neniam estas tiel
multe da homoj, kiel ĝuste en tiu tempo. Ĉar ĝi estas la tempo
kiel de la laboruloj, tiel ankaŭ de la mallaboruloj. La laboruloj
rapidas al ripozo aŭ al distriĝo, la mallaboruloj amas tiujn por
ili tre konformajn elementojn: parolbruon, al kiuj ili sensence
elmetas siajn orelojn, diversecon de vidaĵoj, kiujn ili rigardas
kun malfermitaj buŝoj, brilan lumon, kiu karesas iliajn okulojn,
kaj eble ankaŭ la mistera duonlumo de la vespero ilin allogas. En
tiu kuranta, rapidanta, babilbruanta amaso troviĝas sendube multe
da kompatemaj animoj, sed tiuj animoj estas nun okupataj de io alia
ol de kompatado. Ilin kaptis la turnovento de la mondo, la finiĝado
de la tago igis ilin rapidi; amuzoj, personaj aferoj, sentoj en
tiu tempo de la tago vigligis la imagon, okupis la pensojn, donis
celon al la rapidaj paŝoj. Krom tio ĉe arta lumo malpli klare ol
ĉe la taga lumo montriĝas la sulkoj sur la vizaĝo de suferanto,
en senvivaj pupiloj ludas la radioj de la lampoj, imitante brilon
de sano kaj vivo, la strata bruo faras neaŭdeblaj la voĉojn de
elturmentitaj brustoj. Kaj la kompatemaj animoj kaj manoj haltas plej
precipe kaj plej longe tie, kie la skeleto de mizero plej laŭte
sonas per siaj nudaj ostoj, plej terure rigardas per siaj kadavraj
okuloj.
Jam kvaronhoron Marta estis sur la strato Krakowskie Przedmiescie.
Kvaronhoron? jaron, jarcenton, de la komenco de la tempoj!
Ŝi nun jam ne kuris, sed iris malrapide, rigida, muta, kun senmova
vizaĝo kaj kun okuloj, kies vitreca rigardo vagadis sur la vizaĝoj
de la pasantoj.
La flamaj flugiloj, kiujn ŝi antaŭ unu horo havis ĉe la brakoj,
defalis, ŝi sentis sin denove morte laca. Ŝi tamen iris; en la
strioj da lumo, en la mallumo, antaŭ ŝi, super ŝi, apud ŝi,
inter la steloj de la ĉielo kaj inter la homaj vizaĝoj sur la tero
flugpendis kaj kun silenta plendo ŝin rigardis la vizaĝo de ŝia
infano. Ŝi iris; ĉar kiam ŝi vidis la homojn, en ŝia kapo nun la
unuan fojon vekiĝis penso akuzanta. Plenda sento kontraŭ la homoj
ekbrulis en ŝia brusto per ĉiuj larmoj, kiuj antaŭe koaguliĝis,
sed nun iom post iom aliformiĝis en brogantan bolaĵon. La unuan
fojon ŝi nun opiniis, ke la homoj estas kulpaj pri ŝia senlima
mizero, ke ili _devas_ porti la ŝarĝon de ŝia vivo kaj de la
vivo de ŝia infano. En ĉi tiu momento en ŝi plene estingiĝis la
sento de persona respondeco. Ŝi sentis sin malforta kiel infano,
laca kaj kaduka kiel estaĵo agonianta.
-- Tiuj fortaj, -- ŝi pensis, -- tiuj kapablaj, tiuj feliĉaj dividu
tion, kion la mondo al ili donas, kun mi, al kiu la mondo nenion
volis doni.
Kaj tamen ŝi ankoraŭ eĉ unu fojon ne etendis la manon.
Ĉiufoje, kiam ŝi renkontiĝis kun ia facila, gracia, eleganta
virina figuro, ŝi elprenis la manon el la faldoj de sia maleleganta
tuko, sed ne etendis ĝin, malfermis la buŝon, sed nenion elparolis.
Ŝia senfortiĝinta voĉo timis la stratan bruon, en kiu ĝi devus
droni neaŭdita, la manon frapadis ia nevidata forto kaj puŝadis
ĝin malsupren.
Ĉu tio estis ankoraŭ potenco de la honto?
Kaj tamen ĝi tie ĝemegadis, la kompatinda malsana infano de la
malriĉa virino, ĵetiĝadis sur sia malmola litaĵo, kaj per buŝo
sekigita de varmego, per brusto raŭkiĝinta kaj mortanta ĝi vokadis
la patron!
Du sinjorinoj en veluraj supervestoj, apogante sin reciproke unu al
la alia, iris rapide kaj interparolis gaje. Unu el ili estis juna kaj
bela kiel anĝelo.
Marta stariĝis antaŭ ili.
-- Sinjorino! -- ŝi ekkrietis, -- sinjorino!
Ŝia voĉo estis mallaŭta, sed ne timema. Ŝi ne kapablis alagordi ĝin,
eble ŝi eĉ ne provis alagordi ĝin al la tonoj de almozpetado. Tial
la irantaj sinjorinoj ne komprenis la signifon de ŝia ekkrio. En
rapideco ili preterpasis ŝin je kelke da paŝoj, sed poste ili
haltis, kaj unu el ili, returnante la kapon, demandis: kio estas,
sinjorino? ĉu ni ion perdis?
Nenia respondo sekvis, ĉar Marta direktiĝis al la kontraŭa flanko
kaj iris pluen tiel rapide, kvazaŭ ŝi volus forkuri de tiuj virinoj
kaj ankaŭ de tiu loko, sur kiu ŝi vokis ilin.
Ŝi malrapidigis siajn paŝojn, sur ŝiaj flaviĝintaj, velkintaj,
kaviĝintaj vangoj aperis ruĝaj makuloj. Tio estis sekvosignoj de
varmego, kiu bruligis ŝian bruston. En la pupiloj fulmetadis akraj
briloj. Tio estis rebrilo de tiu fajro de malesperaj pensoj, kiu
atakis ŝian kapon.
Ŝi malrapidigis siajn paŝojn, ŝi haltis denove. Sur la trotuaro
iris viro iom klinita sub la pezo de bonhaveca pelto, kiu certe
estis superflua por li. Marta direktis penetrantan rigardon en la
vizaĝon de la pasanto. Ĝi estis bonkora, milda, ornamita de densaj
neĝoblankaj lipharoj.
Ŝi elprenis denove la manon el la faldoj de sia tuko kaj, ne
etendante ĝin, ŝi eldiris pli laŭte ol antaŭe: -- Sinjoro! sinjoro!
La viro estis jam preterironta, li tamen subite haltis, ekrigardis
la virinan vizaĝon, lumitan de brilo de lampo el vasta fenestro,
kaj komprenis, kion ŝi volas. Li enŝovis la manon en la poŝon de
la surtuto, elprenis el ĝi malgrandan monujon, videble serĉis ion
inter la malgrandaj moneroj, trovis kion li serĉis, enpremis en la
manon de la virino malgrandan moneron kaj foriris. Marta ekrigardis
la ricevitan donon kaj ekridis obtuze. Ŝi elpetegis kvin spesdekojn.
La griza klinita pasanto havis kompateman manon. Ĉu li povis scii,
kiaj estis la bezonoj de la helpopetanta virino? kaj se li tion
scius, ĉu li volus, ĉu li povus kontentigi ilin? Kaj kiom da fojoj
la almozpetanta virino devos etendi la manon, antaŭ ol el similaj
donoj kolektiĝos la necesa sumo, por akiri nun por ŝi plej grandan
riĉaĵon: faskon da ligno kaj boteleton da medikamento?
La almozpetanta virino iris pluen, rigida, muta, kun la malgranda
monero en la konvulsie kunpremita mano. Ŝi haltis denove. Ne la
pasantojn ŝi nun rigardis, sed ŝi direktis sian rigardon tra la
travidan, vastan, hele lumitan fenestron. Tio estis fenestro de
magazeno, kiu ĉe la arta ĉirkaŭlumado havis aspekton de sorĉa
palaco. Interne ornamis ĝin marmoraj kolonoj, inter ili pendis
luksaj purpuraj kurtenoj, belkoloraj tapiŝoj, pendantaj sur la
muroj, karesis la rigardon per ruĝo de rozoj kaj verdo de herbo;
antaŭ ili distingiĝis per blanka koloro skulptitaj figuroj de
statuoj. Sur bronzaj postamentoj orbrilantaj kandelabroj etendis
siajn branĉformajn brakojn, staris arĝentaj vazoj kaj pokaloj,
porcelanaj korboj kaj kristalaj kloŝoj, kovrantaj grupojn da
marmoraj statuetoj. Sed ne ĉiuj tiuj belaĵoj kaj riĉaĵoj turnis
sur sin la atenton de la nigra flamanta okulo, kiu rigardis el la
strato en la internon de la magazeno.
Antaŭ longa palisandra tablo, kiun simile al girlandoj da grandaj
floroj kovris amasoj da ŝvelformaj kaj beldesegnaj tapiŝoj, staris
du homoj. Unu el ili estis vendanto, la dua estis aĉetanto. Ili
interparolis vigle, la vendanto havis vizaĝon gajan, la aĉetanto
havis vizaĝon enpensiĝintan kaj iom embarasitan, kredeble de la
elekto, kiun li devis fari inter la objektoj, el kiuj ĉiu estis
majstraĵo de industrio kaj de bongusto.
La vitra pordo malrapide malfermiĝis, en la riĉan magazenon eniris
virino kun larĝa blanka rubando malsupre de la nigra vesto, kun
nigra granda tuko, kovranta la kapon kaj krucigita sur la brusto. La
flaviĝinta kaj sulkoplena frunto de tiu virino estis duone kovrita
de senordiĝintaj, el sub la tuko elŝoviĝintaj haroj; sur la vangoj
estis malhele ruĝaj makuloj, sed la lipoj estis blankaj preskaŭ
kiel papero.
Aŭdinte, ke la pordo malfermiĝas, ambaŭ viroj ekrigardis en la
flankon de la eniranta virino. Ŝi haltis ĉe la pordo, proksime
de marmorkovrita tableto, kiu staris sub granda spegulo. En tiun
sanktejon de riĉeco ŝi enŝoviĝis kiel fantomo, kaj kiel fantomo
ŝi staris ĉe la muro senmove kaj mute.
-- Kion vi deziras, sinjorino? -- demandis la mastro de la magazeno,
elklinante iom la kapon kaj rigardante el malantaŭ bukedo da
artefaritaj floroj la malhelan senmovan figuron.
Sed ŝi ne rigardis lin. Ŝi enpikis sian rigardon en la vizaĝon de
la aĉetanta sinjoro, kiu, kun riĉa pelto nezorgece pendanta sur la
ŝultroj, kun blanka mano kuŝanta sur belkolora tapiŝo, rigardis
ŝin per senatenta okulo.
-- Kion vi deziras, sinjorino? -- ripetis sian demandon la mastro; per
longa rigardo li ekzamenis la malhelan figuron de la kapo ĝis la
piedoj kaj severe diris plue:
-- Kial vi ne respondas?
Ŝi daŭrigis rigardi la viron kun la riĉa pelto. Oni povus diri, ke
en ŝia brusto troviĝas ia kruela, ŝiranta mano kaj ŝia kapo estas
en flamoj, ĉar ŝia spirado fariĝis ĉiam pli rapida kaj la vangoj
kaj la frunto kovriĝis per malhela purpuro. Subite ŝi eltiris la
manon el la faldoj de la tuko kaj etendis ĝin iom antaŭen. Ŝiaj
bluiĝintaj lipoj tremante malfermiĝis kaj fermiĝis kelke da fojoj.
-- Sinjoro! -- ŝi fine diris, -- bona sinjoro! donu ion por medikamento
por mia malsana infano!
Ŝia malgrasa kaj malvarma mano tremis kiel folio de tremolo, en ŝia
penetranta voĉo sonis jam tirataj kaj plendaj sonoj de almozulo.
La sinjoro en la riĉa pelto rigardis ŝin dum momento kaj iom levis
la ŝultrojn.
-- Mia sinjorino! -- li diris seke; -- ĉu vi ne hontas peti almozojn?
Vi estas juna kaj sana, vi povas labori!
Dirinte tion, li turnis sin al la palisandra tablo, sur kiu kuŝis la
tapiŝoj kaj staris la arĝentaj korboj.
La mastro de la magazeno kun rideto sur la lipoj disvolvis ankoraŭ
unu tapiŝon. Ili daŭrigis sian interrompitan interparoladon. La
malhela virina figuro daŭrigis stari ĉe la pordo, kvazaŭ ŝi
estus sub la sorĉordono de ia minaca kaj nevenkebla forto. Teruran
aspekton havis en tiu momento ŝia vizaĝo. La vortoj, kiujn ŝi
aŭdis, estis guto tropleniganta tiun kalikon da venenaĵoj, el kiu
ŝi trinkadis tiel longe. Tiu guto falis en la profundon de ŝia
brusto kun forto de narkotaĵo, kiu streĉas la nervojn, blindigas
la penson, surdigas la konsciencon. Vi povas labori! Ĉu la homo,
kiu eldiris tiujn vortojn, povis scii almenaŭ parte, kian signifon
mokan, kruelan ili posedis koncerne tiun virinon, kiu morte lacigis
la spiriton, ruinigis la fortojn de la korpo en vana provado labori?
kiu perdis la estimon al si mem, sin mem egaligis al sentaŭga polvo
tial, ke ŝi ne kapablis labori? Tiu homo ne povis tion scii. Lia ago
koncerne tiun virinon ne povis esti rigardata kiel malbona atesto
pri la kvanto da boneco kaj kompatemeco troviĝanta en lia koro. Tre
povas esti, ke li estis bona kaj kompatema, ke li malavare malfermus
la manon antaŭ senforta kripleco, antaŭ kaduka maljuneco, antaŭ
faliga malsaneco; sed la virino, kiu etendis al li almozpetantan
manon, estis juna kaj havanta nenian fizikan kriplecon, malsano ne
montriĝis sur ŝia eksteraĵo per signoj, kiujn ĉiuj povas vidi.
Sed pri ŝia morala kripleco, kiu alkondukis ŝin al li, pri la anima
malsano, kiu de tiel longe bruligis ŝian bruston, ruinigante ĉiujn
plej bonajn homajn sentojn, kiu okupis ŝian kapon, plenigante ĝin
per ĉiam pli densa sufoka fumo de mallumaj venenaj pensoj, pri tio
li ne sciis. Li ne sciis, kaj tial li diris: vi estas juna kaj sana,
vi povas labori! Per tiuj vortoj li eldiris ion tute pravan, kaj
tamen samtempe li senscie faris kruelan maljustaĵon.
Antaŭ kelke da monatoj, eĉ antaŭ kelke da semajnoj Marta eble
komprenus ĉion, kio estis prava kaj vera en la al ŝi direktitaj
vortoj de la viro. Sed tiam, se ŝi stariĝus antaŭ li, ŝi petus
laboron, nenion alian krom laboro; nun ŝi petegis almozon, nun en la
eldiritaj vortoj ŝi aŭdis nenion krom moka maljustaĵo.
La flama ruĝo, kiun ŝi havis sur la vizaĝo kaj sur la frunto,
kiam ŝi etendis la manon, malaperis sen postesigno. Meze de la
morta paleco, kiu kovris ŝian vizaĝon, ŝiaj pupiloj, nigraj kaj
profundaj kiel abismo, brulis kiel vulkanoj. Kaj efektive vulkano
eksplodis en ŝia brusto, kiu forte leviĝadis kaj malleviĝadis,
vulkano de kolero, envio kaj... avideco.
De kolero, envio kaj avideco? Ĉu ĝi povas esti, ke Marta, tiu
infano de trankvila, ĉarma kampara domo, tiu iam estimata edzino,
feliĉa patrino, tiu virta estaĵo, kiu eĉ pro savo de sia vivo
ne volis plenumi laboron, por kiu ŝi ne sentis sin kapabla, tiu
energia laborulino, kiu kun ŝvito sur la vizaĝo kaj kun doloro en
la koro sur ĉiuj vojoj de la tero serĉadis honestan pecon da pano,
tiu fiera animo, kiu iam etendis la manojn al Dio kun la petego, ke
li gardu ŝin kontraŭ sorto de almozulo, -- fariĝis viktimo de tiuj
kruelaj, inferaj sentoj, kondukantaj al malbonaj deziroj kaj agoj?