de misteraj ringoj, aŭ falantaj sur la frunton en signifplena
malordo, ili prezentis majstraĵon de la friza arto kaj tuj donis al
la figuroj de la junaj komizoj elegantecon de tre alta grado. Povas
esti, ke tiuj figuroj de naturo ne estis tre elegantaj, oni povis eĉ
vidi, ke la naturo donacis al ili neordinaran forton fizikan, dikecon
kaj fortikecon de la muskoloj, tute plene rajtigantan okupiĝi per
laboro iom pli malfacila, malpli delikata kaj agrabla, ol disvolvado
de silkaj ŝtofoj, traŝovado de araneaĵaj puntoj inter du fingroj
kaj svingado de polurita, malpeza, delikata ulno. Iliaj ŝultroj
estis larĝaj, la manoj grandaj, la fingroj dikaj, la vizaĝoj eĉ ne
tute junulaj, montrantaj per la matureco de la trajtoj kaj la denseco
de la barboj la aĝon de pli ol tridek jaroj. Sed kun kia eleganteco
plena de la plej delikata gusto estis faritaj la nigraj surtutoj,
kiuj kovris tiujn larĝajn ŝultrojn, kiel belege sub la densaj
barboj la koloraj kravatoj disvolvis siajn papiliajn flugilojn, per
kiaj graciaj gestoj moviĝadis tiuj grandaj dikmuskolaj manoj, kiaj
gustoplenaj kaj samtempe okulfrapantaj ringoj ornamis tiujn dikajn
fingrojn! Nenio en la mondo, esceptinte nur neĝon, povis superi
per blankeco la ĉemizojn, kiuj per ŝvelformaj ĵabotoj kaj dikaj
brodaĵoj vidiĝadis sur iliaj brustoj; nenio en la mondo, nenia
kordo, nenia risorto, nenia gutaperka pilko, nek korsete ekzercita
virina talio, povis konkuri kun la fleksiĝemeco de iliaj movoj, kun
la elasteco de iliaj saltoj, kun la moviĝemeco de iliaj okuloj kaj
la perfekta ekzerciteco de iliaj langoj.
-- Koloro _Mexique_ kun blankaj floraĵoj! -- diris unu el tiuj
junaj sinjoroj, disvolvante antaŭ la okuloj de la du aĉetantaj
virinoj unu el la blokoj da ŝtofo.
-- Eble la sinjorinoj preferos _Mexique pur!_ -- kriis alia.
-- Aŭ _gros-grains, vert de mer!_ ĝi estas la lasta modo....
-- Jen estas puntoj _Cluny_ por ĉirkaŭkudrado de falbaloj, --
eksonis agrabla vira voĉo ĉe la dua fino de la tablo.
-- Valencienoj, Alensonoj, Brugoj, Imitaĵoj, Blondaĵoj, Iluzioj....
-- Fajo de koloro Bismark! eble iom tro hela, tro _voyant_? Jen
estas alia kun nigra floraĵo.
-- _Bordeaux couleur sur couleur!_ Vi deziras ion pli malpezan?
-- _Mozambique! sultan!_ korpokoloro! Bonega por brunulinoj!
-- Sinjorinoj deziras ion striitan! Kun strioj horizontalaj aŭ
vertikalaj?
-- Jen estas ŝtofo kun radioj! blankaj kaj rozokoloraj, efekto
bonega! tre _voyant!_
-- Radioj cindrokoloraj, tute nobelgustaj!
-- Blua nebuleto sur blanka fono! por personoj junaj!
-- Puntoj por pufo aŭ por papilio? Jen estas folipuntoj -- kun randoj
_dentelés_ kaj _unis_; kiujn vi preferas?
-- Sinjorinoj aĉetas Bismark kun floraĵoj? tre bone! kiom da ulnoj?
dek kvin! ne! dudek?
-- Sinjorinoj preferas folipuntojn kun randoj dentaj? bonega gusto!
ĉu por papilio?
-- Por sinjorino cindrokolorajn radiojn, kaj por vi, sinjorino, bluan
nebuleton sur blanka fono? po kiom da ulnoj?
Tiuj fragmentoj de interparolado inter kvar junaj sinjoroj kaj la
kvar aĉetantaj sinjorinoj faris impreson de ia, se ni povas tiel
diri, pepado, kiu, elirante el buŝo de viroj, faris efekton tute
neordinaran. Se ne atestus la sonado de la voĉoj, kiuj, kvankam ili
per mirinde aranĝita modulado imitis molan susuradon de ondiĝantaj
ŝtofoj kaj mallaŭtan bruadon de disvolvataj puntoj, tamen eliradis
el brustoj viraj, al kiuj la naturo donis sufiĉe potencajn pulmojn
kaj bonege konstruitajn organojn de voĉo, -- oni eĉ ne povus diveni,
ke tiuj floraĵoj, radioj, nebuletoj, fonoj, folipuntoj, falbaloj,
papilioj, tiu tuta pepado nekomprenebla por ĉiu nekompetenta orelo
kaj montranta eksterordinaran erudicion en la regiono de ĉifonetoj,
povas eliri el la buŝo de viroj, de tiuj reprezentantoj de serioza
forto, serioza pensado kaj serioza laborado.
-- Sinjorino Evelino D. revenis! -- eksonis tra la magazeno basa voĉo,
eliranta el la aperturo de la tubo.
Mario Rudzinska rapide leviĝis.
-- Atendu ĉi tie momenton, -- ŝi diris al Marta, -- mi parolos antaŭe
mem kun la posedantino de la magazeno, por ke en okazo de rifuzo de
ŝia flanko vi ne estu elmetata al vana malagrablaĵo. Se, kiel mi
esperas, ĉio iros bone, mi tuj venos peti vin.
Marta plue kun granda atento rigardis la manipuladon de vendado
kaj aĉetado, kiu havis lokon ĉe ambaŭ flankoj de la longa
tablo. Sur ŝia pala buŝo aperadis de tempo al tempo rideto; ĝi
okazadis tiam, kiam la eksaltoj de la magazenaj sinjoroj fariĝadis
plej risortosimilaj, la frizaĵoj plej moviĝemaj, la okuloj plej
elokventaj.
Mario Rudzinska dume trakuris rapide la ŝtuparon, kovritan de mola
tapiŝo, du grandajn salonojn, ĉirkaŭmeblitajn de vitropordaj
ŝrankoj, kaj ŝi eniris en tre bele meblitan sinjorinan ĉambron,
en kiu post kelke da sekundoj eksonis susurado de silka vesto rapide
ŝoviĝanta sur la pargeto.
-- _Ha! c'est vous Marie!_ -- ekkriis virina voĉo bonsona, karesa,
tre agrable tuŝanta la orelon, kaj du blankaj elegantaj manoj
ĉirkaŭpremis la ambaŭ manojn de Mario. -- Sidiĝu do, mia kara,
sidiĝu, mi petas! vi faris al mi efektivan surprizon! Mi ĉiam
estas tiel feliĉa, kiam mi vin vidas! Kiel bonege vi aspektas! Kaj
via estimata edzo, ĉu li estas sana kaj ĉu li ĉiam tiel multe
laboras? Mi legis lian lastan artikolon pri... pri... mi ne memoras
jam pri kio... sed belega artikolo! Kaj la ĉarma Jadvinjo, ĉu ŝi
bone lernas? Mia Dio! kien foriris tiu tempo, kiam ni kune kun vi,
Marinjo, ankaŭ lernis ĉe sinjorino Devrient! Vi ne povas imagi al
vi, kiel kara estas por mi la rememoro pri tiu tempo, kiun mi pasigis
kun vi en la edukejo!
La gracia, bele vestita, tridekkelk-jara virino kun majstreca
hartubero malantaŭ la kapo, kun tre regulaj, kvankam jam iom velkaj
trajtoj de vizaĝo kaj kun moviĝemaj nigraj okuloj, ombritaj de
nigraj kaj larĝaj brovoj, eldiris tiun torenton da vortoj rapide,
preskaŭ sen spirhalto, ne ellasante el siaj manoj la manojn de
Mario, kiu sidiĝis apud ŝi sur palisandra kanapeto, tegita per
multekosta damasko. Ŝi certe parolus ankoraŭ pli longe, sed Mario
interrompis ŝian parolon.
-- Kara Evelino! -- ŝi diris, -- pardonu, ke ĉi tiun fojon mi
mallongigos mian intersalutiĝon kun vi kaj, sen iaj antaŭparoloj,
komencos paroli pri afero, kiu tre okupas mian koron!
-- Vi, Marinjo, ion bezonas de mi? Mia Dio! kiel feliĉa mi estas!
diru, diru kiel eble plej rapide, per kio mi povas esti utila al vi!
Mi estas preta iri por vi piede al la fino de la mondo....
-- Ho, ne tiel grandan oferon mi postulos de vi, kara Evelino! -- diris
ridante Mario, poste ŝi daŭrigis serioze: -- mi ekkonis antaŭ
nelonge iun malriĉan virinon, kiu min tre interesas....
-- Malriĉan virinon! -- vivece interrompis la mastrino de la riĉa
magazeno, -- sekve vi certe deziras, ke mi per io ŝin helpu? Ho, vi ne
trompiĝis pri mi, Marinjo! mia mano estas ĉiam malfermita por tiuj,
kiuj suferas!
Dirante la lastajn vortojn, ŝi ŝovis la manon en la poŝon kaj,
elpreninte el ĝi sufiĉe grandan eburan monujon, volis jam malfermi
ĝin, sed Mario retenis ŝian manon.
-- Ne pri almozo nun estas la afero, -- ŝi diris; -- la persono, pri kiu
mi volas paroli al vi, ne deziras kaj eble ne akceptus almozon... ŝi
deziras kaj serĉas laboron....
-- Laboron! -- ripetis la bela sinjorino Evelino, iom levante la nigrajn
brovojn, -- kio do malhelpas ŝin labori?
-- Multe da aferoj, pri kiuj mi devus tro longe paroli, -- serioze
respondis Mario, kaj, prenante la manon de la estinta kunlernantino,
ŝi diris plue kun peto kaj sentemeco en la voĉo: -- al vi, Evelino,
mi venis kun la peto, ke vi donu al ŝi la eblon labori.
-- Mi... al ŝi... la eblon labori? sed kiamaniere, mia kara?
-- Ke vi akceptu ŝin kiel komizinon.
La brovoj de la mastrino de la magazeno leviĝis ankoraŭ pli alte.
Sur ŝia vizaĝo aperis miro kaj embaraso.
-- Mia kara Mario, ŝi komencis post momento, balbutante kaj videble
konfuzite, -- tio apartenas ne al mi... ĝenerale pri la aferoj, kiuj
koncernas la magazenon, okupas sin mia edzo....
-- Evelino! -- ekkriis Mario, -- kial vi diras al mi malveron? Via edzo
estas posedanto de la magazeno en rilato jura, sed vi administras la
aferojn kune kun li, eĉ pli ol li, kaj ĉiuj scias bone, des pli mi
ĝin scias, ke vi komprenas la negocojn bonege kaj vi havas multe da
energio en la efektivigado de viaj planoj... kial do....
Evelino ne lasis ŝin fini.
-- Nu, jes, jes, -- ŝi diris vivece, -- estis al mi malagrable rifuzi
vian peton, Marinjo, kaj mi volis elturni min per rapidece trovita
preteksto, ĵeti ĉion sur mian edzon... mi agis malbone, mi ne estis
tuj sincera, mi konfesas; sed vere, mia kara Mario, via deziro estas
absolute neplenumebla, absolute... absolute.
-- Kial? kial? -- demandis Mario kun tia sama viveco, kun kia parolis
al ŝi Evelino.
La ambaŭ virinoj videble posedis karakterojn vivajn kaj ekscitiĝemajn.
-- Nu, tial, -- ekkriis Evelino, -- ke en nia magazeno virinoj neniam
okupiĝas per vendado de komercaĵoj, tion faras nur viroj.
-- Sed kial do, kial virinoj per tio ne okupiĝas, sed nur viroj? Ĉu
estas necese scii la grekan lingvon, aŭ povi fleksi per la fingroj
ferajn bastonojn, por....
-- Nu, ne, ne! -- interrompis la mastrino, -- vi metas min, kara
Mario, en efektivan embarason! Kiel do mi respondus al vi pri
via «kial»?
-- Ĉu vi apartenas al la personoj, kiuj ne penas konscii siajn
proprajn agojn?
-- Nu, kompreneble, mi ne apartenas al tiaj personoj... se mi
apartenus al ili, mi ne povus esti tio, kio mi estas, aktiva
kompanianino de mia edzo en industria entrepreno... nu, vidu, tial,
ke... estas tia kutimo.
-- Denove vi volas liberiĝi de mi per nenio, Evelino, sed vi ne
sukcesos en tio. Estinta kolegeco donas al mi la rajton eĉ por kelka
nediskreteco rilate vin. Vi diras, ke tia estas la kutimo... sed
ĉiu kutimo devas havi siajn kaŭzojn, bazitajn sur la interesoj aŭ
cirkonstancoj de la personoj, kiuj ĝin observas.
La mastrino rapide leviĝis de la sofo kaj kelke da fojoj rapide
trairis la tutan ĉambron. La longa trenaĵo de ŝia vesto susuris
sur la pargeto; sur ŝia vizaĝo, kiu en kelkaj lokoj montris
postesignojn de nebone forviŝita riza pudro, aperis neforta ruĝo de
embaraso....
-- Vi alpremas min al la muro! -- ŝi ekkriis, starante antaŭ
Mario, -- estos por mi malagrable eldiri tion, kion mi eldiros... sed
mi ne povas ja lasi vin sen respondo. Mi respondos al vi: nia publiko
ne amas virinojn vendantajn en magazeno... ĝi preferas virojn.
Mario iom ruĝiĝis kaj levis la ŝultrojn.
-- Vi eraras, Evelino, -- ŝi diris, -- aŭ vi parolas denove malsincere;
tio ne povas esti....
-- Kaj mi diras al vi, ke tiel estas... junaj, bonmanieraj, belfiguraj
komizoj faras bonan efekton, altiras al la magazeno la aĉetantojn,
aŭ pli ĝuste la aĉetantinojn....
Nun la vizaĝo de Mario ekflamis per honto kaj indigno. Precipe forta
estis la lasta.
-- Sed tio estas ja abomenaĵo! -- ŝi ekkriis, -- se vi diras la veron,
mi efektive jam ne scias, kiel ĝin klarigi....
-- Mi ankaŭ ne scias, per kio oni povas klarigi tiun fakton, mi
konfesas, mi eĉ neniam multe pensis pri ĝiaj kaŭzoj... kion ĝi
min interesas....
-- Kiel... kion ĝi vin interesas, Evelino? -- interrompis denove
Mario, -- ĉu vi ne komprenas, ke konformiĝante al tiu kutimo, kiel
vi ĝin nomas, vi flatas al ia malbona, mi ne scias precize kia, sed
certege malbona....
La mastrino de la magazeno stariĝis en la mezo de la ĉambro kaj
rigardis Marion per larĝe malfermitaj okuloj....
En tiuj okuloj estis multe da inteligenteco, eĉ da saĝo, tamen en
tiu momento sur la nigraj brilantaj pupiloj aperis retenata rideto.
-- Kiel? -- ŝi diris malrapide, -- ĉu vi pensas, ke pro iaj teorioj mi
devas nian tutan entreprenon, la solan vivofonton de ni kaj de niaj
infanoj, elmeti al malprofitoj, al danĝeroj?... Vi, literaturistoj,
povas facile rezonadi tiamaniere, sidante super libro kaj plumo, -- ni,
industriistoj, devas esti praktikaj....
-- Ĉu la industriistoj pro tio, ke ili estas industriistoj,
devas rigardi sin kiel liberigitajn de civitanaj sentoj kaj
devoj? -- demandis Mario.
-- Tute ne! -- ekkriis la mastrino de la magazeno kun nova
ekflamiĝo, -- kaj efektive nek mia edzo nek mi rifuzas iam la
plenumadon de tiuj devoj. Ni ĉiam donas, kiom ni nur povas....
-- Mi scias, ke vi estas bonfaremaj, ke vi partoprenas en ĉiuj
monkolektoj, filantropiaj projektoj kaj aranĝoj, sed ĉu nur pri
almozoj kaj pri filantropio estas la parolo? Vi estas homoj riĉaj,
en kelka rilato influaj, vi devas preni iniciativon en ĉio, kio
celas plibonigon de malbonaj moroj, forigon de sociaj eraroj.
Evelino sindevige ekridetis.
-- Mia kara, -- ŝi diris, -- plibonigado kaj forigado de eraroj
apartenas al tiaj homoj, kiel ekzemple via edzo... al scienculoj,
verkistoj, ĵurnalistoj.... Ni estas homoj de preciza kalkulado...
kaj plej precizan kalkuladon ni devas fari koncerne la publikon,
koncerne ĝiajn gustojn kaj postulojn... ĝi estas nia sinjorino,
de ĝi dependas nia ekzistado... la prosperado kaj la estonteco
de nia entrepreno....
-- Jes, -- diris Mario kun forta akcento, -- kaj tial vi devas klini
vin antaŭ ĝiaj sensencaj kapricoj kaj antaŭ ĝiaj simpatioj de tre
suspektinda pureco kaj suspektinda gusto.... Por almenaŭ iom aflikti
vin por tio, kion vi diris, mi diros al vi, mia kara Evelino, ke viaj
komizoj, kiuj plaĉeme sin turnadas kaj simile al papagoj babilaĉas
pri floraĵoj kaj papilioj, aspektas treege ridinde....
Evelino forte ekridis.
-- Mi tion scias! -- ŝi diris, ridegante senhalte.
-- Kaj ke se mi estus sur via loko, -- diris plue Mario, -- mi konsilus
al tiuj sinjoroj, ke anstataŭ silko kaj puntoj ili prenu en siajn
manojn plugilon, hakilon, martelon, trulon aŭ ion similan. Kun tio
ili aspektus multe pli konvene....
-- Mi tion scias, mi scias! -- diris la mastrino, ĉiam ridegante.
-- Kaj sur ilian lokon, -- finis Mario, -- mi prenus virinojn, kiuj
havas tro malmulte da forto fizika por plugi, forĝi kaj masoni....
Evelino subite ĉesis ridi kaj ekrigardis Marion kun granda
seriozeco.
-- Kara Mario! -- ŝi diris, -- tiuj homoj ankaŭ bezonas laborenspezon
kaj bezonas ĝin multe pli necese, pli forte, ol virinoj... ili ja
estas patroj de familioj....
Nun Mario ekridetis.
-- Mia kara, -- ŝi diris, -- mi devas denove fari uzon el la rajtoj de
kolegeco, por diri al vi, ke vi aŭtomate ripetis en la nuna momento
tion, pri kio vi konstante aŭdas paroli, sed kion vi supozeble
neniam pripensis mem. Tiuj homoj estas patroj de familioj, povas
esti, sed la virino, por kiu mi faris al vi peton, ankaŭ havas
infanon, al kiu ŝi devas donadi manĝon kaj edukon. Se ekzemple min
trafus la malfeliĉo, ke mi perdus la estimindan kaj karan homon,
kiu ne sole donas al mi feliĉon de koro, sed per sia laborado
ankaŭ asekuras mian ekzistadon, ĉu tiam mi ne estus patrino! kaj
priresponda prizorgantino de mia familio? Se vi ambaŭ, via edzo kaj
vi, post kelke da jaroj forirus el la mondo kaj, kiel ofte okazas, ne
restigus post vi kapitalon, ĉu tiam via plej aĝa filino ne havus
la devon subtenadi la ekzistadon, zorgi pri la edukado kaj bona
direktado de la malpli aĝaj gefratoj?
Evelino aŭskultis tiujn vortojn kun mallevitaj okuloj; videble estis
al ŝi malfacile trovi respondon. Sed ne malpli malfacile estis al
ŝi rifuzi sen sufiĉaj pretekstoj la peton de virino, kun kiu la
interrilatoj videble estis agrablaj por ŝia koro kaj eble eĉ flatis
ŝian ambicion. La neordinara spriteco, kiun oni povis vidi en la
esprimo de ŝia vizaĝo kaj okuloj, trovigis al ŝi baldaŭ novan
respondon.
-- Cetere eĉ krom tiuj motivoj, -- ŝi diris, levante la okulojn, -- ĉu
vi, kara Mario, trovas ĝin konvena, ke juna virino (via protektatino
certe estas juna virino) restu la tutan tagon ĉe la sama tablo kun
kelke da junaj viroj? Ĉu tia cirkonstanco ne fariĝus la kaŭzo de
okazaĵoj, kiuj kompromitus antaŭ la publiko mian magazenon?
-- Vi ripetis denove, Evelino, unu el la komunuzaj frazoj, kiuj
cirkulas en la mondo. Vi timas, ke laboro, farata kune kun viroj,
difektos la virton kaj honoron de virino, sed vi ne timas, ke
tion saman faros la mizero. Mia protektatino, kiel vi nomas la
personon, pri kiu ni parolas, antaŭ tri monatoj perdis la edzon,
havas infanon, kiun ŝi amas, estas malgaja, serioza, plene okupita
per serĉado de laborenspezaj rimedoj por si, kaj, pri kio mi mem
konvinkiĝis, ŝi estas tre honesta. Ĉu vi povas supozi, ke virino,
kiu troviĝas en tia situacio, kun tiaj sentoj, kun tiaj rememoroj,
kun tia timado pri la morgaŭa tago, povos eĉ iomete atenti viajn
elegantigitajn helpantojn? Mi garantias al vi, ke nenia malĉasta
penso aperus en ŝia kapo....
-- Kara Mario! -- ekkriis Evelino, -- tion, kion vi diris, oni per
nenio povas pruvi. La virinoj estas tiel facilanimaj.... tiel
facilanimaj....
-- Ĝi estas vero, -- respondis Mario, serioze rigardante sian estintan
koleginon, -- sed ĉu la forpuŝado for de ĉia laboro estas bona
kuracilo kontraŭ facilanimeco? Ankoraŭ unu fojon mi ripetas al
vi, Evelino, ke la virino, pri kiu mi parolas, estas _nun_ nek
facilanima, nek nehonesta... tamen se, petegante laboron kvazaŭ
almozon, ŝi de multaj pordoj foriros tiamaniere, kiel ŝi nun
baldaŭ devos foriri de via pordo, tiam mi tute ne garantias pri tio,
kia ŝi fariĝos en la estonteco.
-- Vi denove alpremas min al muro! -- diris la mastrino de la
magazeno, -- bone do, mi kredas al vi, ke la persono, kiu vin
interesas, estas modelo kaj enkorpiĝo de virto, de seriozeco,
de honesteco... sed ĉu vi ankaŭ povos garantii al mi, ke ŝi
posedas tiun spiriton de ordo, tiun scion de preciza kalkulado, tiun
akuratecon en la venado al la laboro kaj en ĝia plenumado, kiu ne
permesas eĉ minuton da prokrasto, eĉ ombron da nezorgemeco?
Nun siavice Mario devis heziti kun respondo. Ŝi rememoris la
malsukceson, kiun Marta kaŭze de nesufiĉa povosciado havis en la
instruado kaj en la desegnado, ŝi rememoris la proprajn vortojn de
Marta, kiujn ĉi tiu antaŭ kelke da horoj diris al ŝi: «nenio
armis min kontraŭ malriĉeco, nenio instruis min labori».
Mario silentis. La mastrino, penetrema kaj vigla, tuj kaptis la
momenton de embarasiĝo kaj hezito de la kolegino.
-- Vi diris antaŭ momento, kara Mario, ke personoj, kiuj okupiĝas
per vendado de komercaĵoj, devas scii sole disvolvi, elmeti kaj
mezuri la ŝtofojn. Tiel ĝi ŝajnas laŭ la eksteraĵo. Sed en
efektiveco ili devas posedi multe da aliaj ecoj, kiel ekzemple:
alkutimiĝon al kiel eble plej preciza ordo, ĉar unu objekto metita
ne sur la ĝustan lokon, unu faldo en la ŝtofo nebone ebenigita,
unu peco da puntoj neatente ĵetita faras konfuzon en la magazeno
aŭ alportas al la magazeno gravajn perdojn. Estas ankaŭ necese,
ke la komizoj sciu kalkuli kaj bone kalkuli, ĉar tie, kie en ĉiu
horo, eĉ preskaŭ en ĉiu minuto envenas sumoj ĉiam novaj kaj
reprezentantaj ĉiam novajn ciferojn, la forlaso de unu speso povas
fariĝi kaŭzo de malordo en la kalkuloj, kontraŭ kiu ni devas
plej severe nin gardi; fine, kaj eĉ antaŭ ĉio, la komizoj devas
koni la mondon, la homojn, scii, kiamaniere oni devas iun trakti,
kiamaniere al iu plaĉi, al kiu oni devas kredi laŭ lia vorto, al
kiu oni devas rifuzi krediton, k.t.p. Ĉiujn tiujn ecojn virinoj
ordinare ne posedas. Ne alkutimigitaj al ordo, ne akurataj, por la
prikalkulo eĉ de la plej malgranda sumo ili devas porti en la poŝo
tabeleton de multobligado; senkulpaj timulinetoj, ĵus dekroĉitaj de
la patrina jupo, ili apenaŭ kuraĝas levi la okulojn al la vizaĝoj
de la aĉetantoj, ne sciante, kiel paroli al ili, kion pensi pri
ĉiu el ili, aŭ kontraŭe, ricevinte plenan liberecon, bruemaj
kaj senordaj, ili pozas leoninojn, penas plaĉi, parolas kaj agas
sentakte, elmetante sin al malhonoro kaj la institucion, en kiu ili
kvazaŭ laboras, al kompromitiĝo. Viroj, kiel ajn ridindaj ili
ŝajnas pro siaj manieroj kaj okupoj ne tute viraj, estas por la
posedantoj de magazenoj homoj tre oportunaj kaj utilaj. Tial ĉiu
pli granda magazeno por siaj bezonoj uzas virojn, kaj kiu iam provis
anstataŭigi ilin per virinoj, havis grandan malprofiton. La virinoj,
mia kara, en la nuna tempo ne estas ankoraŭ edukataj tiamaniere, ke
ili povu alkonformiĝi al la severeco de la agodevo, al la despoteco
de la cifero kaj al postuloj de tia diverskonsista socio, kia estas
la socio de la aĉetantoj.
La mastrino de la magazeno ĉesis paroli kaj rigardis kun ia triumfo
sian koleginon. Ŝi havis plenan kaŭzon por triumfi. Mario Rudzinska
staris kun mallevitaj okuloj, kun esprimo de malĝojo sur la vizaĝo,
kaj silentis. Evelino prenis ŝian manon.
-- Nu, diru al mi, kara Mario, -- ŝi diris, -- diru al mi sincere: ĉu
vi povas garantii, ke via protektatino estas persono bonorda, akurata,
lerta en kalkulado, takta kaj konanta la homojn, tiel same, kiel vi
garantiis, ke ŝi estas honesta?
-- Ne, Evelino, -- kun malfacileco eldiris Mario, -- tion mi garantii
ne povas.
-- Kaj nun, -- ĉiam pli vigle atakis sian koleginon la mastrino de
la magazeno, -- diru al mi, ĉu vi, homoj de teorio kaj de rezonado,
povas juste postuli de ni, homoj de kalkulado kaj praktikeco, ke pro
filantropio, pro civitana iniciativo, kiel vi diras, ni akceptu en
niajn instituciojn personojn, kiuj ne taŭgas por negocoj, kaj ke per
tio ni elmetu nin al klopodoj, malprofito, eble eĉ al plena pereo de
niaj entreprenoj? Diru al mi, ĉu iu povas juste tion postuli de ni?
-- Certe ne, -- elbalbutis Mario.
-- Vi vidas do, -- diris Evelino, -- ke vi ne devas kulpigi min pro
tio, ke mi ne plenumis vian deziron. La fakto, ke la malriĉaj
virinoj estas elĵetitaj el la regiono de industrio, certe estas
bedaŭrinda, sed ĝin faras necesa kaj neevitebla de unu flanko la
kapricoj kaj ne tute klaraj instinktoj de la virinoj riĉaj, kiuj
avidas agrablan tempopasigon kaj Dio scias kiajn impresojn, -- de alia
flanko la senkapableco, facilanimeco kaj supraĵeco de la virinoj
malriĉaj, kiuj bezonas laboron, sed ne povoscias ĝin plenumi. Kiam
la unuaj prudentiĝos kaj nobliĝos kaj la lastaj montriĝos pli bone
preparitaj por la plenumado de okupoj precizaj kaj devigaj, tiam mi
foreksigos miajn komizojn kaj vin mi petos, ke sur ilian lokon vi
elektu por mi komizinojn el la nombro de viaj protektatinoj.
Ĉe la lastaj vortoj Evelino D. kun sia kutima vigleco kisis Marion
sur ambaŭ vangoj.
La funebre vestita virino, kiu sidis en la magazeno, ekaŭdis
la susuradon de la vesto kaj de la paŝoj de sia tiumomenta
prizorgantino tiam, kiam ĉi tiu estis ankoraŭ sur la plej supra
parto de la ŝtuparo. Ŝia aŭskulto videble estis streĉita, ŝia
malpacienco estis granda. Ŝi leviĝis kaj avide direktis siajn
okulojn al la vizaĝo de la malsupreniranta virino. Post kelke da
sekundoj da rigardado ŝia mano iom ektremis kaj ŝi apogis sin al la
brako de brakseĝo. De la mallevitaj okuloj de Mario kaj de la ruĝo,
kiu vidiĝis sur ŝiaj vangoj, ŝi divenis ĉion.
-- Sinjorino! -- ŝi diris mallaŭte, alproksimiĝante al Mario, -- ne
faru al vi la malagrablaĵon rakonti al mi la detalojn. Oni min ne
akceptis... estas ja vero....
Mario faris jesantan kapoklinon kaj silente premis la manon de Marta.
Ili eliris el la magazeno kaj haltis sur la larĝa trotuaro de la
strato. Marta estis tre pala. Oni povus diri, ke ŝin kaptis forta
malvarmo, ĉar ŝi iom tremis sub la pelta supervesto, kaj ke ŝi ion
profunde hontis, ĉar ŝi ne povis forlevi la okulojn de la ŝtonoj
de la trotuaro.
-- Sinjorino! -- la unua ekparolis Mario, -- Dio vidas, kiel forte min
doloras la nepovado helpi vin sur via malfacila vojo. De unu flanko
baras al vi la vojon via propra ne sufiĉa prepariteco, de la alia
flanko -- la kutimo, la manko de iniciativo, la malbona reputacio, kiun
havas la laborantaj virinoj....
-- Mi komprenas, -- diris Marta malrapide kaj mallaŭte, -- oni min tie
ne akceptis, ĉar tion ne permesas la kutimo, ĉar mi ne havigas
konfidon....
-- Donu al mi vian adreson, -- diris Mario, evitante respondon, --
eble mi sciiĝos pri io utila por vi, eble mi povos iam vin helpi....
Marta diris la nomon de la strato kaj la numeron de la domo, en
kiu ŝi loĝis, poste, levante la okulojn, en kiuj oni povis vidi
varmegan dankecon, ŝi etendis ambaŭ manojn al la bona virino,
dezirante preni kaj premi ŝiajn manojn.
Sed apenaŭ la manoj de la du virinoj kuntuŝiĝis, Marta rapide
retiris sian manon kaj forŝoviĝis je kelke da paŝoj. Mario
Rudzinska enŝovis al ŝi en la manon tiun saman koverton kun
lilikoloraj randoj, kiun ŝi antaŭ du semajnoj ne volis akcepti de
ŝi.
Marta staris momenton senmove, ŝia antaŭa paleco cedis la lokon al
flama ruĝo.
-- Almozo! -- ŝi ekkrietis, kaj samtempe kun ĉi tiu vorto retenata
ĝemo kaj ploro ekskuis ŝian tutan bruston. Subite ŝi komencis kuri
en tiun direkton, kien foriris Mario. Ondo da pasantoj, senĉese
fluanta sur la trotuaro, kovris antaŭ ŝi la personon, kiun ŝi
volis kuratingi, kaj malfaciligis al ŝi la kuradon. Ne pli frue ol
ĉe la angulo de la strato Marta ekvidis droŝkon, veturantan en la
kontraŭan direkton, kaj en ĝi sidis Mario.
-- Sinjorino! -- ŝi ekkriis.
Ŝia voĉo estis malforta, obtuza; ĝin tute obtuzigis kaj sufokis la
strata bruo.