kopias en la oficejoj fremdan skribaĵon, tiuj magazenaj komizoj,
tiuj instruistaĉoj, kiuj instruas komencojn de geografio, de
historio, de pentrado k.t.p.?
-- Sekve, -- ekkriis Marta kun nekutima flameco, -- sekve pardonu,
sinjorino, ke mi ankoraŭ unu fojon ripetas: kial, kial la kampo de
laboro por unuj estas malfermita de la komenco ĝis la fino kaj por
aliaj ĝi estas mezurata per futoj kaj coloj? Kial mia frato, se mi
lin havus, povus doni lecionojn de pentrado, havante tiom same da
talento kaj kapablo kiel mi, kaj mi ne povas? Kial li povus kopii
en oficejoj fremdajn skribaĵojn, kaj mi ne povas? Kial al li estus
permesite ekspluati por si kaj por la siaj ĉion, ĉion kion ajn li
posedus en la provizejo de sia menso, kaj mi povas ekspluati nenion,
krom ludado sur fortepiano, por kiu mi ne havas kapablon, kaj sciado
de lingvoj, kiun mi posedas en malalta grado?
Marta parolis tion per buŝo tremanta. Ŝi ne estis grandmonda
sinjorino, kiu sur velura sofo de salono sprite konversacias pri
emancipado de virinoj, nek teoriisto, kiu inter la kvar muroj de
kabineto pesas kaj mezuras cerbon viran kaj virinan, por trovi inter
ili similecon kaj malsimilecon. La demandoj, kiuj elpuŝiĝis el ŝia
buŝo, estis demandoj, kiuj ŝiradis la koron de patrino, flamigadis
la kapon de malriĉa virino, ŝoviĝadis antaŭ ŝin kiel ŝildo, kiu
devas defendi ŝin kontraŭ -- morto per malsato!
Zminska levis iom la ŝultrojn kaj diris malrapide:
-- Vi ripetis multfoje la demandon: kial? Ne formulante kategorian
respondon, mi diros al vi, ke verŝajne pleje kaj antaŭ ĉio tial,
ke la viroj estas kapoj de domoj, patroj de familioj.
Marta rigardis la parolantan virinon kiel orakolon.
La granda brilo de ŝiaj okuloj, kiun antaŭe kaŭzis la scivoleco de
la penso kaj la fortegeco de la sentoj, kaŝiĝis nun malantaŭ du
larmoj, kiuj elfluis el sub la palpebroj kaj vitrigis la pupilojn.
Ŝiaj manoj interplektiĝis kvazaŭ malgraŭvole.
Ludovikino Zminska leviĝis. En la antaŭĉambro eksonis la sonorilo,
anoncante la venon de ia nova persono, la mastrino de la oficejo
volis fini la paroladon kun la juna vidvino.
-- Mi faros ĉion, kion mi povos, por trovi por vi konforman okupon;
tamen ne esperu, sinjorino, ricevi ĝin tre baldaŭ. Ĝenerale en
la regiono de la instruado la proponado de laboro multe superas
ĝian postuladon. Instruistinoj kun tre alta lingvista kaj artista
kapableco estus dezirataj kaj ili ricevus rilate bonegajn lokojn,
sed la nombro de tiaj estas plej malgranda, eĉ tro malgranda en
rilato al la bezono; sed koncerne la instruadon elementan, sin okupas
aŭ volas sin okupi per ĝi tia multego da virinoj, ke tiu ĉi
supermezura konkurado ne sole alkondukas la prezon de la laboro al
terure malalta cifero, sed ĝi malfaciligas kaj por la plimulto eĉ
neebligas la akiron de laboro! Mi tamen ripetas, ke mi faros ĉion,
kion mi povos, por trovi por vi lecionojn; cetere ĝi koncernas ja ne
sole vian intereson, sed ankaŭ mian propran. Post kelke da tagoj,
post semajno, volu veni ĉi tien denove, kaj eble vi trovos jam ian
sciigon.
Dirante ĉi tiujn vortojn, la mastrino de la oficejo jam de la kapo
ĝis la piedoj estis kovrita de oficiala malvarmeco kaj rigideco,
ĉar en la ĉambro aperis nova virina figuro.
Marta foriris. Ŝi malsupreniris la ŝtuparon malrapide. Ŝi ne
ploris kiel tiu juna knabino, kiu antaŭ unu horo iris tiun saman
vojon, sed ŝi estis profunde enpensa. Nur elirinte sur la straton,
ŝi forigis la rigardon de la tero kaj rapidigis siajn paŝojn. En
tiu tago ŝi devis ankoraŭ multe fari.
En la domo, kiu estis najbara de tiu domo, en kiu troviĝis ŝia
loĝejo, ekzistis restoracio. Marta eniris en tiun ejon kaj petis,
ke oni alportadu al ŝi tagmanĝojn. Pro la proksimeco de la loko
kaj sub la kondiĉo de malgranda alpago oni konsentis sendadi al ŝi
tagmanĝojn en la mansardon per malgranda servisto. Oni postulis
nur antaŭan pagon, kiu konsistis el unu kaj duono da spesmiloj por
semajno, sumo sufiĉe granda por Marta, kies tuta havo estis ĉirkaŭ
tridek spesmiloj.
Malfermante la papermonujon, kiu enhavis en si tiun riĉecon, Marta
eksentis ian nedifinitan, sed turmentan maltrankvilecon. Tiu ĉi
sento ankoraŭ pligrandiĝis en ŝi, kiam, enirinte en la loĝejon de
la domadministranto, ŝi fordonis al li kvar spesmilojn kiel monatan
pagon por la luado de la ĉambreto kaj ĝiaj meblaĵoj. Ankoraŭ
antaŭ tio ŝi aĉetis en la butiko de necesaĵoj iom da sukero, teo,
kelke da bulkoj, malgrandan lampeton kaj iom da petrolo. Ĉio ĉi tio
kune forprenis kvaronon de ŝia havo.
Janjo, kiu la tutan matenon estis fermita en la ĉambreto, ĝoje
ekkriis, kiam ŝi aŭdis la ŝlosilon turniĝantan en la seruro.
Ŝi ĵetis sin al la kolo de la eniranta patrino kaj kovris ŝian
vizaĝon per kisoj.
La impreso de la momento estas la sola potenco, kiu forte efikas sur
organismoj de infanoj. La estonteco ne ekzistas por ilia penso, la
pasinteco rapide elviŝiĝas el ilia memoro. La hieraŭa tago estas
jam por infano malproksima estinteco; kio estis, okazis aŭ fariĝis
antaŭ kelke da tagoj, malaperas kaj disfluas antaŭ iliaj okuloj en
la nebulo de forgeso. Janjo estis gaja.
La mallarĝa radio de lumo, kiu penetris en la mansardan ĉambreton
tra la malgranda fenestro, ĝojigis ŝin, la kameno kun la
fumkolorigita profundo ŝin scivoligis kaj interesis, ŝi faris
konatecon kun la novaj meblaĵoj, ŝi ridis pri la du seĝoj, ĉe
kiuj unu piedo estis malpli longa ol la tri aliaj, kaj ŝi komparis
ilin kun la kripluloj-maljunuloj, kiujn ŝi vidadis sur la stratoj de
la urbo. La soluleco, en kiu ŝi pasigis la tutan matenon, amasigis
en ŝia kapeto provizon da pensoj, kiujn la parolavida langeto per
rapida kaj laŭta pepado eligadis antaŭ la patrino.
La unuan fojon nun la gajeco de la infano faris preman impreson sur
la menso de Marta. Hieraŭ, kiam Janjo ankoraŭ memoris pli bone la
malaperintan bildon de la patro, kiam, malĝoja pro la perdo de la
muroj, inter kiuj ŝi vivis ĝis nun, kaj de ĉiuj belaj objektoj,
kiujn ŝi kutimis vidi, ŝi plorante rifuzadis manĝon, levadis
siajn grandajn nigrajn okulojn al la vizaĝo de la patrino kun
esprimo de dolora petegado kaj senkonscia teruro, Marta fordonus
ĉion, kio ankoraŭ restis al ŝi, por aperigi rideton sur ŝia
malgranda buŝeto, ruĝeton de sano sur la palaj vangetoj. Hodiaŭ
la arĝentosona ridado de la infano kaŭzis al ŝi nedifinitan, sed
pezan maltrankvilecon. Kio do ŝanĝiĝis en ŝia situacio? Ŝi estis
soleca kiel hieraŭ, malriĉa kiel hieraŭ, sed inter la hieraŭ
kaj hodiaŭ staris tiu prova mateno, en kiu, elirinte unuafoje en
nekonatan mondon, ŝi pli precize ol iam antaŭe faris kalkulon pri
si mem. Hieraŭ ŝi estis certa, ke, antaŭ ol pasos dudek-kvar
horoj, ŝi jam posedos en sia mano la povon labori kaj prikalkuli la
esperatan laborenspezon, kiu devos doni certajn difinitajn konturojn
al ŝia estonteco. La dudek-kvar horoj pasis, sed la estonteco restis
nedifinita. Oni ordonis al ŝi atendi, ne difinante eĉ la tempon de
atendado, atendi ion, kio en ĉiu okazo devos esti tre malgranda.
-- Kiel do nesperta mi estis, pensante, ke mi ne bezonos atendi, kiel
do malprudenta mi estis, esperante de mi mem grandajn aferojn!
Tiel Marta meditis, starante vespere apud la fenestro, tra kiu
vidiĝis nigra aŭtuna nokto kaj la granda urbo senĉese bruis.
-- Kia amaso! ĉiuj sociaj klasoj, aĝoj, nacioj puŝiĝas tie, tra
kie mi intencis iri! Ĉu mi trabatos al mi vojon meze de ĉi tiu
amaso, kaj per kio mi trabatos, se mi posedas tiel malgrandajn ilojn
por la batalo! Kaj se oni tute ne lasos min sur tiun vojon, se pasos
semajno, du, monato, kaj mi ne trovos akirlaboron?
Ĉe tiu ĉi penso malvarma tremo trakuris la korpon de Marta. Ŝi
deturnis rapide la kapon kaj ĵetis sur la dormantan kapeton de Janjo
tian rigardon, kvazaŭ ŝi subite ektimus pri ŝi, kvazaŭ ŝi subite
ekvidus ian teruran danĝeron, kiu pendas super ŝia infano.
* * *
Estis griza, pluva, kota novembra tago, kiam Marta per tre rapidaj
paŝoj marŝis de la strato Dluga al la strato Piwna, de la informa
oficejo hejmen. La nuboj ploris, sed la vizaĝo de la juna virino
estis ĝoja. Homoj ŝirmis sin per pluvombreloj kontraŭ la pluvo,
per manteloj kontraŭ la malvarmo, sed ŝi, per nenio sin ŝirmante,
indiferenta kontraŭ la atakado de la naturo tiel same, kiel
indiferenta ŝi sendube estus en tiu momento kontraŭ ĝiaj karesoj,
facile kuris sur la kotaj trotuaroj, kun kapo levita, kun okuloj
brilantaj.
Ankoraŭ neniam, depost la tempo, kiam ŝi ekloĝis en la alta
mansardo, la pasado de la mallarĝa, malpura, malluma, trietaĝa
ŝtuparo estis por ŝi tiel facila; ŝi ridetis, kiam ŝi eltiris el
la poŝo la pezan kaj rustan ŝlosilon, kun rideto ŝi transpaŝis,
preskaŭ transsaltis la sojlon de la ĉambreto, genuiĝis, malfermis
la brakojn kaj, nenion dirante, alpremis forte al sia brusto la
nigrokulan infanon, kiu kun krio de ĝojo ĵetis sin al ŝi renkonte.
Ŝi forte alpremis la buŝon al la frunto de la knabineto.
-- Dank' al Dio, dank' al Dio, Janjo! -- ŝi apenaŭ eldiris; ŝi volis
diri ion plu, sed ŝi ne povis: du larmoj defluis sur ŝian ĝoje
ridetantan buŝon.
-- Kial panjo, vi ridas? Kial vi ploras? -- ekpepis Janjo, karesante
per la malgrandaj manetoj la flamantajn vangojn de la patrino.
Marta ne respondis; ŝi rapide leviĝis kaj rigardis en la nigran
profundon de la kameno. Nur nun ŝi eksentis, ke ŝi estas malseka,
ke en la ĉambro estas malvarme.
-- Ni povas hodiaŭ fari al ni fajron sur la kameno, ŝi diris,
prenante el malantaŭ la forno la solan tie troviĝantan faskon da
ligno.
Janjo eksaltis de ĝojo.
-- Fajron! fajron! -- ŝi kriis, -- mi amas fajron, panjo! Vi jam tiel
longe ne faris ĝin sur la kameno!
Kiam la flavaj flamoj leviĝis supren, plenigis per hela brilo la
nigran profundon de la kameno kaj disverŝis en la ĉambron ondojn de
agrabla varmo, Marta sidiĝis antaŭ la fajro kaj prenis sian infanon
sur la genuojn.
-- Janjo! -- ŝi diris, kliniĝante al la pala vizaĝeto; -- vi estas
ankoraŭ malgranda infano, sed vi devas jam kompreni tion, kion mi
al vi diros. Via patrino estis tre, tre malriĉa, tre malĝoja. Ŝi
elspezis sian tutan monon, kaj post kelke da tagoj ŝi jam ne havus
por kio aĉeti nek tagmanĝon por vi kaj por si, nek lignon por fari
fajron. Hodiaŭ oni donis al via patrino laboron, por kiu oni pagos
al ŝi.... Tial, venante, mi diris al vi, ke vi danku Dion, tial mi
ekflamigis tiun belan fajron, por ke hodiaŭ estu al ni varme kaj
gaje....
Marta efektive ricevis laboron. Post monato da atendado, post pli
ol dek senrezultataj iroj al la informa oficejo, Ludovikino Zminska
sciigis al la juna virino, ke ŝi ricevis por ŝi lecionon de
franca lingvo. Tiu laborenspezo, kiu estis konsistonta el duono da
spesmilo por tago, ŝajnis al Marta kvazaŭ malfermiĝinta antaŭ ŝi
fosejo de riĉaĵoj. En tiu sama ĉambreto, en kiu ŝi nun loĝis,
kontentigante siajn bezonojn tiel same ŝpareme aŭ eble ankoraŭ
pli ŝpareme ol ĝis nun, ŝi povis kun tiaj enspezoj vivi kun sia
infano. Ŝi povis vivi! Tiuj ĉi vortoj havis grandegan signifon por
la virino, kiu ankoraŭ hieraŭ informiĝadis, kie kaj al kiu ŝi
povus vendi malpli necesegan parton de siaj vestoj.
Krom tio la unua ekbrilo de sukceso lumigis antaŭ ŝi perspektivon kun
pli bona estonteco en la fino. «Se, -- diris Zminska, -- en la domo,
en kiun mi vin enkondukas, vi akiros al vi nomon de instruistino
konscienca kaj kapabla, tiam tre povas esti, ke viajn lecionojn
ekdeziros multaj aliaj; tiam vi ricevos la rajton ne sole elekti,
sed ankaŭ postuli kondiĉojn pli profitajn ol tiuj, kiujn oni nun
proponis al vi.»
Tio estis la vortoj, per kiuj Ludovikino Zminska finis la
interparoladon kun la juna vidvino. En la kapo de Marta profunde
enfortikiĝis la du vortoj: «konscienca kaj kapabla».
La unua el tiuj du vortoj kaŭzis al ŝi nenian timon aŭ dubon, la
duan ŝi, mem ne sciante kial, penis forpuŝi de si; ŝi deziris
forgesi ĝin, kvazaŭ ion, kio povus malserenigi al ŝi la unuan post
longa tempo momenton da trankvileco.
En la difinita horo Marta eniris en unu el la loĝejoj, kiuj
troviĝis ĉe la strato Swieto-Jerska. En la bela, bonguste kaj
sufiĉe multekoste aranĝita saloneto renkontis ŝin virino ankoraŭ
juna, tre bela, tre bele vestita, vera tipo de Varsovianino, kun
teniĝo vigla kaj plena de ĉarmo, kun vizaĝo esprimanta grandan
inteligentecon, kun parolado rapida, vigla kaj eleganta. Ŝi estis
la edzino de unu el la plej famaj lokaj literaturistoj, sinjorino
Mario Rudzinska. Tuj post ŝi enkuris en la saloneton dekdujara
knabineto, ridanta, brilanta per siaj inteligentaj okuloj, movetanta
sian mallongan, belforman, lastmode aranĝitan vesteton kaj tiranta
kun si longan puncan laĉon, kun kiu ŝi antaŭ momento verŝajne
faradis gimnastikajn ekzercojn en la komforta kaj vasta loĝejo de
siaj gepatroj.
-- Verŝajne mi havas la plezuron vidi sinjorinon Marta Swicka? --
diris la mastrino de la loĝejo, etendante unu manon al la venintino
kaj per la dua mano montrante al ŝi unu el la brakseĝoj, kiuj staris
apud la kanapo. -- Sinjorino Zminska hieraŭ multe parolis al mi pri
vi, tial mi sincere ĝojas, ke mi vin ekkonas. Mi prezentas al vi
mian filinon, vian estontan lernantinon. Jadvinjo! Ĉi tiu sinjorino
estas tiel bona, ke ŝi volas doni al vi lecionojn de franca lingvo,
memoru, ke vi faru al ŝi nenian malplezuron, kaj lernu tiel bone,
kiel ĉe fraŭlino Dupont!
La knabino kun la gracia kaj elasta talio, kun la fizionomio plena de
libereco kaj inteligenteco, sen ia eĉ plej malgranda konfuziĝo, tre
gracie riverencis al sia estonta instruantino.
En tiu sama momento en la antaŭĉambro eksonis la sonorilo; tamen en
la salonon neniu eniris, sed post minuto la pordokurteno, preskaŭ
tute ŝirmanta la pordon de la najbara ĉambro, movetiĝis kaj en la
fendo, kiu fariĝis inter la pezaj faldoj de la punca ŝtofo, aperis
paro da karbe nigraj flamaj okuloj, kiuj apartenis videble al vizaĝo
vira, ĉar super ili oni povis vidi ankaŭ pecon da bruna frunto, kun
densa, nigra, malalte tondita frizaĵo, kaj pli malsupre montriĝis
anguleto de nigra, rigide staranta barbeto. Tamen ĉio ĉi tio estis
apenaŭ videbla inter la densaj faldoj de la ŝtofo, kaj ĝi restis
tute nevidebla por la personoj, kiuj interparolis en la salono kaj
estis turnitaj profile al la pordo.
La mastrino de la loĝejo daŭrigis sian interparoladon kun Marta.
-- La lasta instruantino de mia filino, fraŭlino Dupont, instruis
tre bone, kaj Jadvinjo faris ĉe ŝi grandajn progresojn. Sed mia
edzo opiniis kaj ankaŭ min konvinkis pri tio, ke estas ne tute bone
de nia flanko, ke ni donas al fremdlandulino la eblon labori, dum
ĉirkaŭ ni troviĝas tiom multe da estimindaj lokaj virinoj, kiuj
tiel penege serĉas laboron kaj tiel malfacile ĝin trovas. Al ĉiuj
instruistoj, kiuj klerigos la menson de nia filino, mi kaj mia edzo
faras la solan peton, ke la instruado estu fundamenta, larĝa, plena,
ke ĝi ampleksu ĉiujn branĉojn de la koncernata objekto tiamaniere,
ke nia infano povu iam perfekte ĝin posedi.
Marta silente salutis kaj leviĝis.
-- Se vi, sinjorino, volas jam de hodiaŭ komenci la lecionojn -- diris
la mastrino, ankaŭ leviĝante kaj per afabla gesto montrante la
pordon kun la pordokurteno, malantaŭ kiu samtempe kun la leviĝo
de la ambaŭ virinoj malaperis la paro da okuloj, la lipharoj kaj
la barbeto, -- jen estas la kabineto, destinita por la lernado de mia
filino.
La kabineto estis aranĝita pli modeste ol la salono, tamen en
ĝi regis bona gusto kaj komforto. Ĉe unu el la muroj staris
granda tablo, kovrita per verda drapo, plena de libroj, kajeroj kaj
skribiloj. Jadvinjo tie ĉi jam sentis sin ĉe si kaj, levante la
belajn okulojn al la vizaĝo de la estonta instruantino, kun serioza
mieno alŝovis al la tablo oportunan brakseĝon kaj metis antaŭ ĝi
kelke da libroj kaj sufiĉe grandan nombron da dikaj kajeroj.
Marta tamen ne tuj sidiĝis. Ŝia vizaĝo, kiu post la ĵus pasinta
monato da atendado estis pli malgrasa kaj pala ol antaŭe, ricevis
en tiu momento la esprimon de profunda enpensiĝo, la palpebroj
malleviĝis, la manoj, per kiuj ŝi alkroĉiĝis al rando de la
tablo, iom tremis. Ŝi staris tiel kelke da minutoj, kun senmova
vizaĝo kaj teniĝo. Oni povus diri, ke ŝi meditas pri la ĵus
aŭditaj vortoj de la patrino de ŝia lernantino, aŭ ŝi mem faras
al si ian demandon, serĉante por ĝi respondon en sia prudento aŭ
konscienco. Kiam ŝi levis la rigardon, ŝiaj okuloj renkontiĝis
kun la sur ŝi fiksita rigardo de la mastrino. Tiu ĉi rigardo en la
daŭro de momento laŭkuris de la piedoj ĝis la kapo la gracian,
delikatan, noble belan figuron de la nova instruistino. Ĝi haltis
iom pli longe sur la larĝa blanka rubando, kiu per funebra strio
borderis ŝian nigran veston, kaj fiksiĝis nun sur ŝia pala enpensa
vizaĝo kun esprimo de kunsento kaj iom da scivoleco.
-- Vi portas funebron, -- diris Mario Rudzinska per mallaŭtigita, mola
voĉo, -- eble pro la patrino, aŭ la patro....
-- Pro la edzo, -- mallaŭte respondis Marta, kaj ŝiaj palpebroj denove
malleviĝis malrapide kaj peze.
-- Vi sekve estas vidvino! -- ekkriis Mario, kaj en ŝia voĉo sonis tiu
kompato, tiu timo, kiujn virino edzece feliĉa sentas ĉiufoje, kiam
ŝi aŭdas, ke iu perdis tian feliĉon, ke sekve ankaŭ ŝia feliĉo
certe ne estas eterna; -- kaj eble... eble vi havas infanojn?
Ĉi tiun fojon Marta levis la rigardon, en kiu ektremis viva lumo.
-- Mi havas filinon, sinjorino! -- ŝi respondis; kaj kvazaŭ tiuj
vortoj frapus ŝin per ia subita, ordona rememoro, ŝi sidiĝis sur
la seĝo, kiu antaŭ momento estis donita al ŝi, kaj per la manoj
ankoraŭ iom tremantaj ŝi komencis malfermadi unu post alia la
librojn, kiuj estis metitaj antaŭ ŝi. El tiuj libroj Marta povis
kompreni, ke la dekdujara Jadvinjo jam multe lernis kaj jam multe
progresis en la lernado; pri la profunda lingva sciado, kiun posedis
la antaŭa instruistino de la knabineto, atestis la diversloke en la
kajeroj troviĝantaj notoj, lertaj, plej facile venkantaj la plej
grandajn lingvajn malfacilaĵojn kaj penetrantaj en la esencon kaj
subtilajn nuancojn de la objekto. Marta viŝis per la mano siajn
okulojn, kvazaŭ ŝi volus klarigi sian rigardon aŭ forpeli de si
ian trudiĝeman penson, kaj, fermante la kajerojn kaj librojn, ŝi
faris al sia lernantino kelkajn demandojn. Mario Rudzinska dume
foriris al la fenestro, kaj, preninte en la manojn ian kudrolaboron,
ŝi intencis sidiĝi kun ĝi ĉe malgranda tableto, sed subite la
pordokurteno iom disŝoviĝis kaj malantaŭ ĝi aŭdiĝis bonsona
vira voĉo:
-- Kuzino Marinjo! mi petas vin ĉi tien por unu minuto.
Mario trapasis mallaŭte la ĉambron, ankoraŭ unu fojon haltigis
amikan rigardon sur la vizaĝo de la nova instruistino de sia
filino kaj senbrue fermis post si la pordon, kaŝitan malantaŭ la
pordokurteno, kondukantan el la kabineto al la salono.
En la mezo de la salono staris juna homo, kiu havis la aĝon de
ĉirkaŭ 26 jaroj, maldika, gracia, vestita laŭ la lasta modo, kun
bruna mallarĝa vizaĝo, nigraj haroj kaj karbe nigraj okuloj. La
eksteraĵo de tiu ĉi homo estis agrabla kaj ĉe la unua rigardo eĉ
interesa. Antaŭ ĉio frapanta en ĝi estis la granda pleneco de
vivo libera, gaja, kvazaŭ senpacience sin elpuŝanta kaj kaprice
ekscentra. Ĉi tiu pleneco de vivo post pli atenta rigardo aperis
eĉ kiel troeco. La pupiloj de la juna homo flamis, fulmetadis,
ĉirkaŭ la buŝo, kiu estis duone kovrita de malgrandaj lipharoj,
ludis svarmo da ridetoj, jen plaĉivolaj, jen petolaj, jen ŝercemaj,
la tuta fizionomio en unu sekundo ŝanĝiĝadis, akceptante ĉiam
alian esprimon de sprito, de ŝerco. Li estis videble homo de eterna
gajeco, de eterna ridado, sed samtempe oni vidis, ke li estis homo
de gaja, pri nenio zorganta vivo. Ĉi tiun lastan montris la iom
laca koloro de lia vizaĝo, kiu kontrastis kun la juneco de lia
tuta figuro, la flama brilo de liaj pupiloj, la preskaŭ infana
malseriozeco de liaj ridetoj.
En la momento, kiam Mario Rudzinska eniris en la salonon, la pozo de
tiu juna homo estis iom stranga. Li staris kun vizaĝo turnita al
la kabineta pordo, kiun la mastrino fermis, kun talio iom fleksita
malantaŭen, kun manoj levitaj supren, kun rigardo fiksita al la
plafono. Tiun teatran pozon akompanis vizaĝesprimo, kiu signifis
ankaŭ teatran kaj tre komike aspektantan ravitecon.
-- Aleĉjo! -- diris Mario kun admona tono, -- kia do nova sensencaĵo
ĝi estas?
-- Diino! -- ekkriis la juna homo duonvoĉe, ne ŝanĝante la pozon nek
la vizaĝesprimon. -- Diino! -- li ripetis, kaj kun ĝemo laŭ la maniero
de herooj de komedio li mallevis la kapon kaj la manojn.
Mario ne povis deteni sin de rideto. Tamen ŝi levis la ŝultrojn,
kaj, sidiĝante sur la sofo kun laboro en la mano, ŝi diris kun tono
de facila riproĉo:
-- Vi forgesis diri al mi bonan tagon, Aleĉjo!
Ĉe tiuj ĉi vortoj la juna homo suprensaltis kaj metis kelke da
kisoj sur la manon de la mastrino.
-- Pardonu, Marinjo, pardonu! -- li diris kun tiu sama patosa tono
kiel antaŭe, -- mi estis tiel ravita! ho!
Li sidiĝis sur seĝo apud la juna virino kaj, alpreminte la manon al
la koro, denove levis la rigardon al la plafono. Mario rigardis lin
tiel, kiel oni rigardas petolantan infanon.
-- Kia nova strangaĵo enflugis al vi en la kapon? -- ŝi demandis,
videble devigante sin esti serioza, tamen ne povante tute kaŝi
rideton. -- Ĉu dum la irado al mia domo vi trovis tiun ian novan
diinon, kiu tiel vin ravis? Efektive mi tre timas, ke ŝi eble por la
tuta tago forprenos vian prudenton.
-- Vi estas kruela, Marinjo, kun tiu via prudento, -- diris la juna homo
kun nova ekĝemo; -- ĝuste en via domo mi ekvidis tiun belulinon....
Ĉe la lasta vorto li kun teatra gesto montris la pordon de la
kabineto. Mario ŝajnis duone ridigita, duone mirigita.
-- Kio? -- ŝi diris, -- vi parolas do pri la nova instruistino de
Jadvinjo?
-- Jes, kuzino, -- respondis la juna homo, subite akceptante seriozan
mienon; -- mi estigas ŝin reĝino de ĉiuj miaj diinoj...
-- Kaj kie vi ŝin vidis, ventulo?
-- Venante al vi, mi sciiĝis en la antaŭĉambro, ke vi estas okupita
je parolado kun nova instruistino de via filino. Mi ne volis vin
malhelpi, kaj, enirinte per la pordo de la kuirejo, mi enrigardis tra
la pordokurteno.... Sed sen ŝercoj, kia bela persono ŝi estas! kiaj
okuloj! kiaj haroj! staturo de reĝino!
-- Aleĉjo! -- interrompis la mastrino kun iom da nekontenteco, -- ŝi
estas videble ia malfeliĉa virino: ŝi portas funebron pro la
edzo....
-- Juna vidvineto! -- ekkriis la juna homo, denove levante la
okulojn; -- vi eble ne scias, kuzino, ke ne ekzistas sur la tero pli
ĉarmaj estaĵoj ol vidvinetoj... kompreneble en la okazo, se ili
estas belaj... vizaĝo pala, okuloj sentimentalaj... mi adoras palajn
vizaĝojn kaj sentimentalajn okulojn ĉe la virinoj.
-- Vi babilas sensencaĵon! -- diris Mario, levante la ŝultrojn. -- Se
vi ne estus mia propra kuzo kaj se mi ne scius, ke malgraŭ via tuta
ventanimeco vi esence estas bona knabo, mi vere povus ekmalami vin
por tiu stranga malŝatado de virinoj....
-- Malŝatado! -- ekkriis la juna homo, -- sed, mia kuzino, mi adoras
virinojn! Ili estas la diinoj de mia koro kaj vivo....
-- Diinoj, da kiuj vi havas sufiĉe multe.
-- Ju pli da objektoj de amo homo havas, mia kuzino, des pli li
amas.... Ili estas ekzercoj, kaj nur per ekzercoj la koro atingas
tiun forton, tiun fajron, kiu....
-- Estas jam sufiĉe, Aleĉjo, -- interrompis la mastrino jam kun viva
kaj videbla malkontenteco, -- vi scias bone, kiel min malĝojigas la
direkto de via menso kaj koro....
-- Kuzino! Kuzineto! Kuzinjo! Amen! Pro Dio, diru jam amen! -- ekkriis
la juna homo, forŝovante sin kune kun la seĝo, sur kiu li sidis,
kaj kunmetante la manojn kvazaŭ por preĝo; -- por bela buŝeto de
virino nenio malpli konvenas ol prediko....
-- Se mi estus vere bona fratino, mi parolus al vi predikojn de matene
ĝis vespere....
-- Kaj vi farus nenion bonan, fratineto. Prediko devas esti mallonga:
simple regulo, prenita el la leĝoj moralaj, filozofiaj, artismaj.
Nu, rakontu al mi pli bone ion pri tiu nigrokula nimfo, kiu certe
meritas pli bonan sorton, ol sidaĉadon super via Jadvinjo.
-- Nu, pli bone, -- vive respondis la mastrino, -- diru al mi, kial
en ĉi tiu tempo de la tago vi estas ĉi tie?
-- Kie do mi devus esti, se ne ĉe viaj piedetoj, kara kuzino?
-- En la oficejo, -- mallonge respondis Mario Rudzinska.
La juna homo faris sopiran ĝemon, interfingrigis la manojn kaj
klinis la kapon sur la bruston.
-- En la oficejo! -- li diris mallaŭte, -- ho, Marinjo, kiel kruela
do vi estas! Ĉu mi estas haringo? diru al mi, ĉu mi efektive estas
simila al haringo?