2. Zij, die goed zijn, zijn niet welsprekend, zij, die welsprekend
zijn, zijn niet goed.
3. Zij, die (Tao) kennen zijn niet geleerd; zij die geleerd zijn kennen
(Tao) niet.
Men ziet en voelt, hoe al deze verschillende teksten volstrekt niet in
westerschen zin logisch op elkaar volgen. Iedere tekst is als ’t ware
het bezonkene van een lange, diepe meditatie, en is ook, omgekeerd, een
onderwerp, om uren en uren over na te denken, en zich in te verdiepen.
M.a.w.: de studie van zulke teksten moet op oostersch meditatieve wijze
plaats hebben, niet op enkel westersch mentale.
Het is duidelijk, dat deze diepzinnige bespiegelingen geen gemeengoed
voor de groote massa konden worden, en dat zij niet zulk een invloed op
het gewone, maatschappelijke leven konden uitoefenen, als de leeringen
van Confucius. Zijn teksten waren zulke, die „half reveal and half
conceal the thought within”, zooals Douglas er terecht eens van
gezegd heeft. [41] Het bekende
„Ch’ú Pi Tsch’ù Tsch’ù”
d.i. „Verwerp Dit (van buiten), Grijp Dàt (van binnen)” uit het
12e Hoofdstuk der „Tao Teh King” is geen op te volgen voorschrift
voor de menigte, maar enkel voor een élite intuïtieve denkers.
Het latere geslacht heeft dan ook gedaan, wat steeds met groote,
diepzinnige leeren van denkers gedaan is, het heeft Lao Tsz’ zeer
vervormd, en er de zonderlingste hocus-pocus formules in meenen te
zien, zoo dat de „Tao Teh King”, die voor hooge, fijne Chineesche
geesten een bijbel is gebleven, het uitgangspunt is geworden van een
verward systeem van alchemie en magie, en van een afgoden-dienst,
gewoonlijk Taoïsme genaamd, die eigenlijk niets met de mystieke,
verheven leer van Tao meer te maken heeft. [42]
Daar ik dit boek aan den zuiveren, onvervalschten Geest van China wijd,
en niet aan verwordingen en verbasteringen, kunnen beschouwingen over
dit ontaarde Taoïsme achterwege blijven.
Het is eigenaardig, dat zooveel sinologen van naam, zich bij voorkeur
met de degeneraties en verwordingen hebben opgehouden, en hun leven
hebben besteed aan het schrijven van dikke folio’s hierover, terwijl
de oorspronkelijke, sublieme Wijsheid van China, waarin de Geest van
China in puren onbevlekten staat bewaard is gebleven, aan hun aandacht
gansch is ontsnapt. Een van de voornaamste redenen hiervan is, dat zij
de intuïtie, en het „spiritual insight” misten om in dien Geest
door te dringen.
Het is ook de aandacht van de meeste sinologen voorbijgegaan, dat er
ten huidigen dage in China nog vele, zoogenaamde „esoterische”
scholen bestaan, waarin de oorspronkelijke filosofie van Lao Tsz’
zuiver bewaard wordt, en het onderwerp is van de meest serieuze
meditatieve bespiegelingen. Eene studie dier scholen zou van het
hoogste belang zijn, en groote schatten van oostersche wijsheid aan het
licht brengen.