Originale verkita de Ben Elmy.
Mi memoras, ke antaŭ multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi
ofte aŭdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco
inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis,
ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laŭ fantazio aŭ
instinkto; kontraŭe la viro, oni diris, aŭskultas kaj obeas la
severajn diktojn de prudento kaj de logiko--precipe de logiko.
Tiu ĉi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera
logiko; ĉar, infane, mi ekpenis difini ĉiun agon virinan kiel
instinkta, kaj ĉiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj
de tia juĝo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem.
Ekzemple; serĉante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado,
kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis
diri, "Demandu ĝin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de
la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!"
Tia konduto ŝajnis al mi vera enigmo. Ĉe la juneco de la patrino ne
ankoraŭ ekzistis kolegio de Newnham aŭ Girton; mi do ne trovis
mallaŭdinda ŝian nescion; sed la patro estis ĝuinta ĉiujn utilojn
universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la
infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino!
Okazis multe da tiaj disreviĝoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al
mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la
uzadon de _frisettes_ por pligrandigi ŝian kapornamon. Li ankaŭ tre
ridadis la _chignon_ kiun portis sia propra fratino fraŭlina. Mi
sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el
ĉevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto
virina estas kaŭzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas
cenzuron de la virseksa inteligenteco logika.
Tamen, irante post nelonge en juĝejon kun mia patro, mi tre miris,
vidante pli ol dudek advokatojn kies ĉiu portis sur kapo tiom da
ĉevalharego kiom sufiĉus por fari ses aŭ sep frizaĝojn, kaj
ankaŭ grandegan "chignon." La juĝisto mem, kiun mi supozis la plej
instruita kaj logika el ĉiuj, ankaŭ portis la plej grandan kvanton
da ĉevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj
mi tre ĝojiĝis, ke mi mem ne portis eĉ ĉapon sur kapo mia; dume
nek la juĝisto nek ia advokato demetis siajn ŝvitajn perukojn.
Sed mia patro multe koleriĝis kiam mi rakontis al la supredirita
onklino Marinjo, ĉion kion mi rimarkis en juĝejo. Mi do serĉadis
ĉu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ eble
nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol
ia virina eco.
Iom post iom mi komencis dubi, ĉu ekzistas efektive tiu ĉi
pretendita diverseco de motivo aŭ de rezonmetodo en la agado de la
du seksoj. Ĉar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de
soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel
eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron
de la patro, mi ne kuraĝis lin paroli pri tio ĉi; sed la onklino
Manjo ĉiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al ŝi mian naivan
sciemon.
"Ha, jes," diris ŝi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?"
mi demandis. "Nu," ŝi respondis, "soldato portas artan
vestplibonaĵon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la
vestaĵo. La soldato ĝin portas, kudritan al la brusto de sia
frako!"
Tiam mi rakontis al ŝi pluan okazaĵon. La paradtago estis blovega,
kaj la vento faligis la ĉapelon de unu el la generaloj, kaj ĝiaj
plumoj iom tordiĝis. Milita servisto eklevis la ĉapelon, kaj
alportis ĝin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke
estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolĉe eltiras la
kulpan plumon, plibonigas la tutan ĉapelon, tiel lerte kiel
ĉambristino de sinjorino, kaj la generala moŝtofine trankviliĝas.
Tion aŭdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita
fajrmanĝanto zorgas pri sia ekstera vidiĝo, tute tiel nerve kaj
precize kiel sinjorino la plej fasonema. Ŝi ne diris ĉu tio estas
pruvo efektiva de "logiko virseksa."
La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Ĉambron de
Deputatoj (_House of Commons_), kie okazis longa kaj teda parolado,
per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke
la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj
nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj ĉi
specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej
"virina."
Mi brave kuraĝis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun ĉi fojon,
feliĉe, aprobis mian juĝon. Li eĉ diris, ke li mem preferus pli la
babilaĵon de kiu ajn maljunulino, ol aŭskulti la sensencaĵojn de
tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama
politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, ĉu la patraj
vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ nur de propra lia
fantazio.
Antaŭ nelonge virseksa egoismo aŭ blindeco malpermesis al virino la
utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas
sufiĉan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj--la
matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj ĝoje
vidas kiel erarega estas tiel supozo.
Sed mi devas ĉesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke
ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter
la du seksoj, sed ke tio ĉi estas nur afero de edukiteco kaj
ekzercado. Baldaŭ, sendube, ni ĉiuj rekonos, ke la viro mankas la
helpon de la virino ankaŭ ĉe la aferoj leĝigantaj, koncernantaj la
feliĉon de la tuta homaro; kaj ni ĝojos je la neniiĝo de la
malsaĝa disputo, ĉu viro aŭ ĉu virino havas la ecojn la plej
necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de ĉiam
pliboniĝonta komuna homa raso.