Onze hernieuwde kennismaking in Amsterdam, waar Racier, "as Atheïst
zijnde", de "Natuur" dank voor wist, werd maanden later op minder
verrassende wijze bij mij thuis voortgezet. Op een goeden morgen
kwam de dienstbode "een echt ènge man" aandienen, die volhield
dat hij een intieme vriend van meneer zou zijn. Maar, 't was zonde
dat ze 't zei,--zóó'n schooier was er nou toch nog nooit an de deur
geweest,... wat een raar volk er tusschenbeide ook om meneer kwam. Ze
had 'm natuurlijk op stoep laten staan en inspres met de nachtknip
gesloten. Hoe ze daar nou mee an moest, met dien griezeligen kerel, die
natuurlijk den boel is op kwam nemen om vandaag of morgen in te breken?
--Of ie geen naam had genoemd?"
--Jawel, zooies met 'n Fransche poeha ... maar de vent keek me zoo
om te zegge verleielijk an met die glazige ooge, en dadelijk zei ie:
mejonkvrouw, uw beeldschoone trekke ben as twee droppels water 'n
prinses ... da 'k me doodschaamde voor Marie van hiernaast ... Ja,
nou nog mooier, zoo'n meid mog is denke da 'k geen duurder verkering
kon krijge, dan die ..."
--Racier, hè? Zei ie dat niet?"
--Wel zoowat, maar met veel meer omhaal d'r bij."
--Charles Edouard Racier?"
--Ja net ... 'n Echte engert, dat is tie."
--Verzoek dan mijn vriend le chevalier Charles Edouard Racier naar
mijn kamer te komen, Rika--als je zoo vriendelijk wilt zijn. Hij
is een Fransch edelman, en alleen omdat ie zoo nederig van aard is,
schenkt hij zoo weinig zorg aan z'n toilet ..."
Maar voor het eerst sedert de "goospenning" aarzelde onze gedienstige,
om mijn verzoek ten uitvoer te brengen. "As meneer nou soms dacht
... want zoowaar as die tuchthuisboef"--'t was nogmaals zonde dat ze
't zei--een edelman was, was zij ... 'n ... 'n prinses!
--Daar zag Ridder Racier je immers ook voor aan?"
--Nou, meneer mot 't wete ... maar as 't huis in opspraak raakt in
de buurt ... enne ... ik weet wel da 'k van nou af geen nacht zonder
't werveltje op mijn deur slaapt ... Mag 'k dan eerst de overlooper
nog effetjes legge?"
Maar nu werd er weer gescheld. Rika schrok rood, vloog naar
beneden,--zei: 't was om de riebel te krijgen, en ik hoorde haar
roepen: "as je teminste je beene goed afveegt, want me portaal en me
trappe ben net gedaan."
--Za 'k dan soms me schoene eerst effe uit doen, mijn lieve oogelust?"
--'t Is al lang goed, schiet nou maar op met je smoesies."
--'k Heb anders 't grooste respect voor zoo'n edele vrouwe ... en as
'k nog weer 's in een beter emplooy kom, stuur 'k jou een wit zijde
baljapon thuis, met 'n paarle-collier ... meid, hoe zou je bruigom
dàn na je kijke? Nòg 'n trap op?... Die stijve poot van me, daar het
't groote kappitaal met ze wage overheen gerost en gereje, mot je wete
... A'k 'n bom ... chocola had, van die fijne met nougat en crème de
vanille ... lus je dat wel? Zoo'n heele groote ... van Suchard uit
Parijs?... Wacht ... nee, schoone fee,--'k heb me portemenéé ... Hoor
je daar hoe Racier, vóór 't déjeuner, kan dichte in e?"...
--Ja? Binnen?"
--Je vous souhaite ... eh ... le bienvenu, excellence! A cause de la
bonne--ange blonde et mignonne tout à fait digne à la noble famille
de votre excellence--je parle ma langue maternelle ..."
Maar met een ontdaan gezicht had Rika al lang de deur nijdig achter
'm dichtgemept.
--Hoe kom jij zoo hier in Rotterdam verzeild, Racier?"
--Op me voete, uedelaardigheid. Van Amsterdam af gelóópe. Gisteravond
uit 't Muierbosschie vertrokke ... en zoo eve binnegekomme door de
Delfsche Poort ... Mot je zien? Me voete ben één klomp bloederigheid,
maar dat heb 'k best voor 'n ami intime over ... As je me hart
doorsnijdt is 't één anhankelijkheid ..."
--Ga dan zitten, trek je jas uit, en steek 'n sigaar op."
--'t Is edel. Drie-eenheid van menschlievendigheid. Maar je weet--as
atheïst zijnde--mag 'k daar niet an gloove. En zoo is 't nou hier
ook: Die luie stoel van jou, da' bèd, wil 'k voor niks niet in
zitte ... krijg 'k zóó al de hoogheidswaanzin van. En me jas hou
'k an; daar he'k nou mijn idee in, dat 'k m'n eige nie meer ben,
as 'k uit die dallesdekker kom kruipe. Da's nou mijn mantel van de
masère ... daarom maak 'k ook die gate nooit dicht ... Want zooas
't spreekwoord zeit, dat je geen koning mot zien in z'n caleçon, zoo
mot je ook 'n boef as ik ben, niet uit z'n dallesdekkertje pelle ..."
--Accoord. Blijf dus stáán met die roovers-uniform aan ..."
--We begrijpe mekaar ... En as je dat fijne segaartje nou heb
uitgerookt--da'k eerst méé profiteer van die lucht--geef mijn dan
't peukie om te pruime. Want 't is zonde voor ... de Natuur, dat er
van zu'k edel kruid een kruimpie verlore mocht gaan. Maar róóke, dat
doen ik nooit. As 'k daar an wen, komt 't mijn te duur ... Alleenig,
zie je, bij die schilder ... Weet jij nou met jou verstand, waarom ik
daar altijd zoo vroeg op dat atelier kwam? Nee, hè, want je kan me nog
niet, hoe 'n doortrapte misdadiger as ik in me hart en me niere toch
ben, hè? Die man had op dat ouwe kassie--antiek, hoor, Louis Quinze,
mot je wéte--zoo'n oud-blauwe pot, zoo'n pul, met tabak. Dat was 't
fijnste ... fijner nog dan habana ... da' was, za'k sterve op slag,
je puur-zuiverste varinas, van ... ja, de Natuur weet ... meschien wel
'n riksdaalder 't pond, man. Nou mot je wete, dat er één ding op de
wereld is, waar de ondergeteekende wel 'n moord voor kan doen, en da's
juist branderige varinas, want as je die rookt, gaan je immédiatement
fanteseere.--Snap je 'm al?... Maar je weet nog niet alles.--Hè jij
in die dage nou 's nooit wat vermist?"
--Ik?... Nee, tenminste niet dat ik weet ..."
--Zoo is die rijkdom;--mist niet eens de fijnste spulle van z'n
overdaad ... Nou, dan wil ik je wel zegge, dat 't mijn meer waard is
dan 't hemelrijk hiernamaals ... 'k Za' 't jou late zien. Wacht ..."
Onder z'n sleepjas uit groef ie toen 'n houten pijpje, hield 't stijf
vast in bei z'n handen, en liet daar eerst behoedzaam 't donkerbruine
kopje uitkijken.
--Herken je 'm nou?"
--Jawel, da's een ouwe pijp van mij ..."
--En vin je 't nou niet diep treurig dat 'n mensch zoo van de eene
misdaad in de andere vervalt?... Dit pijpie, door een kunstenaar uit
't alderfijnste hout bewerkt ... objet d'art, waar jij natuurlijk
intiem an gehecht was ... dat heb ik van jou, me speciaalste vrind
... gegàpt, alleenig om er uit te kenne rooke die gestole tabak!--Nou,
trap je mijn nou dan je huis niet uit? En zeg je niet: Racier, je
ben mijn te slecht?... Zou me meevalle.
"Maar 'k weet 't, je hèt een edel gemoed en daarom vraag ik je, hoe
dat pijpie mijn staat? A'k 't zóó vasthou, as 'n bloem bij z'n steel,
teer en lieftallig; kijk ... en dan zoetjes zuige, zoo, langzaam
... Langzaam die rook langs dat verhemelte late glije ... Want zie
je, je mot 'n misdaad in z'n intiemste begrijpe; wat dat is: voor 'n
... 'n zwerver ... 'n boef, hè ... die toch óók z'n edelste gevoelens
wil koestere, as mensch.
"Da' pijpie, dat het me nou twee jare lang dag en nacht trouw
gezelschap gehouwe ... behalve in me cel, want 'k had 't in me caleçon
verborge, maar ze hebben 't me afgepakt, die ganneve ... Zóó intiem
ben 'k daar in me schik mee, omdat 't precies mijn idee is, of je
't gedroomd had ... En 'k sterf nog liever, dan da'k wat verkoop of
verlies, wa 'k van 'n ami intime as gedachtenis heb ...
"Maar je weet nog niet alles!... As je 't niet houdt, mag je 't
nog effetjes hebbe ... Kijk nou 's goed: op dat zilvere bandje om
de steel, daar heb 'k op logement jou naam in late graveere ... Is
dat voor 'n boef soms niet edel bedacht?... En zooas je me nou ziet,
zie je me over vijf en twintig jaar nòg ..."
--Je bent 'n rare kerel, Racier. Maar wat kom je nou eigenlijk doen?"
--Och, 'n ouwe bajesvrind van mijn was met de nachtboot uit
Rotterdam gekomme om werk te zoeke en dat het ie gevonde an 't
witloodfabriek. Nou, toe vroeg ie an mijn, of 'k soms dat retourtje
van Amsterdam werom kon gebruike ..."
--En je was kome lóópen?"
--Of dacht je soms da'k dàt nog niet over had voor zoo'n hartsvrind
as jij ben?--Nou, maar dan kàn je me niet ... Snij me hart gerust ope,
't is één klomp dankbaarheid, man!"
--Jawel, dus uit pure vriendschap ben jij, mèt je kaartje op zak,
naast de nachtboot mee komen kuieren ..."
--Och, man, 'k ben immers al 's heel van Marseille af komme loope
... Maar dàn zie je wat! As je bij de Hollansche consuls angaat,
krijg je effe 7-1/2 ct. per uur voor de trein, 'n logementbriefie,
'n briefie voor de bakkers, en 'n briefie voor wijn. Benne ze èrg
menschlievend, dan geve ze je zelfs nog 'n pokkebriefie! Maar die
cente die hou je, en om je eige 's lekker te sarre loop je dan met
jou bloederige voete die rijkste kasteele voorbij, tot de luize op
je kop beginne te danse van afgunst en chegrijn ...
"Maar 'k wou je wat vrage: Of je van dat leve van mijn geen toneelstuk
voor de kemedie kon make?... Dan schrijf ik daar zèlfs 't slotstuk wel
an, van hoe 'k met mijn vernederde positie zàt in jou gemeubileerde
kamer. Want dat geheim, dat weet jij nog niet, en dat vertel 'k je
... nooit, zoo oud as 'k wor ... Of mot 'k dan soms bij je weg gaan?"