[ Tàrpea: il post indà che i Romàns a vèvin il so teoru pùblic, cul tribùn Metèl ca lu custodivafin che Gjulio Sèar a si veva imparonìt dal teoru e mandàt via il Metèl. Cupiditas radix malorum est etcoma caè ben clarerat!]
444 (return)
[ La mancjànsa di amòu sincèr pal ben, ca parta la zent al pecjàt, a spiega il puc uu di sta puarta e il parsè caè cussì dirocada.]
445 (return)
[ La curnìs ca va sù pal mont dal purgatori a era da la stesa largesa.]
446 (return)
[ Pas tant voluda dal omp dopo che Adàm & Eva a èrin stàs butàs fòu dal ort terestripas in fin anuncjada dal ànzul Gabrièl.]
447 (return)
[ Virgìlio? La fuarsa divina? Ducju doj?]
448 (return)
[ I comentatòus a ni fàn recuardà la storiùta di Oza che, vìnt tocjàt larca, ca steva par colà, sensa il permès di Diu, al era stàt fulminàt a colp. (I vinu da considerà sta storiùta coma amonimìnt di no meti li mans in taj afàrs daj àltris, encja si pensàn di fa dal ben?)]
449 (return)
[ La vista e il sinti. Li imàginis a someàvin cussì vèris ca pareva ca cjantàsin sul seriu.]
450 (return)
[ David.]
451 (return)
[ Micòl a ghi li veva sunàdis par èsisi disvistìt in public, coma cal varès fàt un mataràn o pajàso.]
452 (return)
[ Micòl, la prima fèmina dal re David; pa li so àriis di granda siora a era stada punida cu la sterilitàt.]
453 (return)
[ L imperatòu Trajan.]
454 (return)
[ Il smuàrs di un cjavàl.]
455 (return)
[ Li bandièris ca svualasàvin tal vint a tegnèvin rafigurada nàcuila nera ta un sfont di colòu òru.]
456 (return)
[ I no vuej mancjàighi di rispièt, ma sta veduluta a no mi pàr pròpit sensa pretèis.]
457 (return)
[ Diu stes, che dut al jòtil pasàt, il preènt e il davignì. Di nòuf cun rispièt: Ma a nol ee un puc masa limitàt, stu puarèt di Signòu, sa nol pòl maj jodi roba nova?]
458 (return)
[ Ca no si à encjamò cambiàt in pavèa, o farfala.]
459 (return)
[ Asiòns.]
460 (return)
[ Pal amòu che Diu al à paj ànzui e par li stèlis.]
461 (return)
[ La sapiensa? Il sant spìrit?]
462 (return)
[ Chej encjamò vifs a varàn biugna di tàntis prejèris par entràn tal purgatori.]
463 (return)
[ Chì an dè di chej ca àn da purgà pecjàs pì grancj daj pecjàs daj àltris.]
464 (return)
[ Chej ca sòn plens di gràsia divina.]
465 (return)
[ Li ròdis stelàdis a sarèsin li sfèris celèstis.]
466 (return)
[ Taliàn.]
467 (return)
[ Minià.]
468 (return)
[ A àn pì colòu, pì vivacitàt.]
469 (return)
[ Mentri cal era vif, Oderìs al bramava pì di dut di èsi il miej minatòu dal mont.]
470 (return)
[ Prin da murì, cuant che encjamò al varès podùt vivi e, di conseguensa, pecjà, Oderìs a si veva pentìt e cambiàt il so mòut di vivi.]
471 (return)
[ Il genio di un artistao la so famaal dura amondi puc, se pì ca nol è seguìt da un periodo di mediocritàt.]
472 (return)
[ Dante chì al alùt a sè stes, pensànt sensa modestia cal sarà miej di Guido Cavalcanti.]
473 (return)
[ E cussì a è cu la Gloria dal omp, ca pasa a la svelta da un a un altri.]
474 (return)
[ Una aluiòn, chista, al firmamìnt stelàr, ca si mòuf pì a plan daj pianès e da la luna.]
475 (return)
[ Il soreli.]
476 (return)
[ Di disglonfà il so spìrit cal è plen di orgòliu o supiàrbia.]
477 (return)
[ A nol entra in tal purgatori.]
478 (return)
[ In efièt a si èra metùt lì in plasa a domandà la lemòina ai so concitadìns par podej acumulà i bes ca ghi ocorèvin par liberà il so compaj. A no è da surprìndisi se un orgoliòus coma luj al tremava faìnt chistu.]
479 (return)
[ Encja a Dante, una dì, a ghi farà vignì la stesa tremarola cal à provàt il Salvàne alòra al capirà il parlà scur.]
480 (return)
[ Gràsis a la so òpera di compasiòn, il Salvàn a sia meretàt un post in tal purgatori. Basta ununica òpera a li vòltis par fani meritèvuj.]
481 (return)
[ Cjaminànt insima di sti làstris, i parìncj daj muàrs soteràs sot a pòsin vej sempri preìnt coma ca èrin prin di murì.]
482 (return)
[ Li làstris sot daj piè.]
483 (return)
[ Lusìfar stes, punìt pa la so supiàrbia sensa fin.]
484 (return)
[ I Gigàns a èrin stàs riduùs a tocs da li saètis di Gjove stes.]
485 (return)
[ Un daj architès da la tor di Babèl.]
486 (return)
[ La pianura di Shinar, indà ca era stada costruìda la tòr di Babèl.]
487 (return)
[ Pal so orgòliu di vej sièt fiòj e sièt frùtis, Niobe a era stada punida da Latona ca ghiu veva copàs dùcjus. Pal dolòu Niobe a si veva dopo trasformada in ta na statua.]
488 (return)
[ Par no vignì caturàt daj Filistèos, Saul a si veva copàt cul butasin ta la so spada. (Vandelli) Saul al era ebrèo ma al varès fat buna figura encja coma romàn!]
489 (return)
[ Aragna a era stada tramutada in ta un raj dopo ca veva sfidàt Minerva in ta lart dal tesi.]
490 (return)
[ Roboàm al vèn punìt in ta che maniera chì par vej minacjàt i israelìs ca volèvin che luj ju judàs.]
491 (return)
[ E a stà di fat che Almeòn al veva adiritùra copàt so mari pa la vanitàt di vej acetàt na colana ca varès partàt a la muàrt dal so omp.]
492 (return)
[ Senacherib = re daj Asiriàns, copàt daj so fìs par vej par supiàrbia pierdùt na guera cuntra il re di Gjudea.]
493 (return)
[ Ciro al veva fàt copà il fi di Tamiri. Ic pì tars a ghi veva fàt tajà il cjaf a Ciro e butàt in ta na bota di sanc. Che Diu ni vuàrdi da fiòlis cussi!]
494 (return)
[ Olofèrnis, re daj Asiriàns, cuant cal steva combatìnt chej da la Gjudèa, al era zùt a finìla malamintri cuant che Gjudita a lu veva fàt namorà di ic e, coma ca susèit spes cuj maròus, luj al era zùt a pièrdi il cjaf par ice no doma par mòut di dii!]
495 (return)
[ Lumiltàt, sugerìda da chistultima imàgin, a ghi permeteva a Dante di penetrà in ta la veretàt da li ròbis cal jodeva rafiguràdis in tal pavimìnt.]
496 (return)
[ A sinsurièa, ogni tant, Dante, cuntra i grandòns di sta cjera!]
497 (return)
[ La sesta ora dal dì a à finìt il so còmpit. Cussì adès al è pasàt midì.]
498 (return)
[ Coma par domandàighi sè cal intindeva dii.]
499 (return)
[ La ben guidada a si riferìs, cun ironìa, a Firense.]
500 (return)
[ Cuant che a Firense a era pì onestàt.]
501 (return)
[ Zìnt sù par sta scjalinada a si si strufìna cuntra li parèis lateràls, ca sòn amondi rìpidis.]
502 (return)
[ Al purifichèa dal mal chej ca ghi vàn sù.]
503 (return)
[ Parsè che il mont dal purgatori a si streta sempri di pì pìn sù ca si và.]
504 (return)
[ E cussì, ispiràt da la diresiòn dal soreli, Virgìlio al decìt ca biugna proseguì a destra.]
505 (return)
[ Coma linvidia, ca è sensa colòu, sbladida.]
506 (return)
[ Lespresiòn a si riferìs a sè ca susedeva in ta li plàsis, in front da li glìis durànt li mèsis gràndis.]
507 (return)
[ La vista a ghiè stada tant scurida da la so invidia da impedighi di jodi li ròbis coma ca varèsin da èsi jodùdis.]
508 (return)
[ Diu stes.]
509 (return)
[ Taliana.]
510 (return)
[ Il originàl (si lapparo) a si visina di pì a se jò i impari cuj ca è. La sostansa, però a no cambia. Dante, a è clar, al intìnt dii che sal sà di na tal ànima, al pol fàighi dal ben preànt par ic cuant cal tornan tal mont.]
511 (return)
[ Tal sens che se la sitàt vera a è la sitàt di Diu, alòra a si è pelegrìns ( o in esilio) sa si vif in Italia o in altri bàndis.]
512 (return)
[ Chej puarès di svuàrps sintàs in ta li bàndis di stu sìrcul a no pòsin jòdilu, ma a pòsin sinti i so muvimìns.]
513 (return)
[ Còlis = Colle, un paeùt da la Toscana, indulà che i Senèis a èrin stàs scunfìs daj Fiorentìns in tal [Footnote 1269]. (Vandelli)]
514 (return)
[ Diu, vuarda cau, al veva zà destinàt la scunfìta daj Senèis.]
515 (return)
[ Il mierli, da stupit, al vèn fòu dunvièr ogni tant, crodìnt ca sedi za primavera.]
516 (return)
[ Ti vàs parlànt coma ca fàn i vifs.]
517 (return)
[ Tal prin ziròn dal purgatori, indulà ca patìsin i rogàns.]
518 (return)
[ Par via che ic, Sapia, a è in via di salvasiòn.]
519 (return)
[ Un puàrt in ta la Marema Toscana cal à vùt puc sucès; Diana a si riferìs a un flun che la zent a crodeva cal pasàs sot di Siena.]
520 (return)
[ Ogni comandànt cal crodeva di podej fà doventà grant stu puàrt di Talamòn. Sapia al dìs chistu cu na friguja di ironìa.]
521 (return)
[ Il Arno, chen ta li bàndis di Falterona al è encjamò pisulùt.]
522 (return)
[ L Apenìn stes, dal cual Pelòu (Peloro) in Sicilia al è distacàt dal rest da lItalia.]
523 (return)
[ La ploja stesa che dopo a implenìs i fluns.]
524 (return)
[ Piòra tal sens di bestia, coma ca ghi era capitàt ai compàis di Ulìs par via da la strèa Circe.]
525 (return)
[ Cjanùs ca sòn doma bòis da bajà.]
526 (return)
[ I Piàns, ca sòn tant fùrbus ca no si làsin inganà da àltris. (Vandelli)]
527 (return)
[ L altri spìrit, chel di Rinieri. Chèl cal parla al è Guido dal Duce.]
528 (return)
[ A Dante.]
529 (return)
[ Persecutòus daj Fiorentìns.]
530 (return)
[ Firense.]
531 (return)
[ Par vej vùt tanta invidia (siminsa) i rivi apena apena a vej un post chì in tal purgatori. (A podarès èsighi zuda amondi pèu!)]
532 (return)
[ Dal pur gust di vivi. Il teritori descrìt al sarès la Romagna.]
533 (return)
[ Ducju scju nònsLisio, Manars, Traversar, etc.a èrin siòrs benjodùs da Dante, al contrari da la zentàja minsonada un puc pìn sù.]
534 (return)
[ La memoria a è buna, ma di un intervàl di timp amondi curt.]
535 (return)
[ Grant contràst fral bièl mont di na volta e la realtàt asàj brututa dal dì di vuèj. Cussì al jodeva li ròbis Dante. A resta veretàt che plus ca change plus cest la
.]
536 (return)
[ Fìa (rifiglia tal originàl). A Bagnacjavàl a no si fàn pì fioj màscjus. (Vandelli)]
537 (return)
[ Maghinardo, capofamèa daj Pagàns.]
538 (return)
[ Par via che, muàrs i fioj màscjus a Ugolin a no ghi rèstin che fiòlis.]
539 (return)
[ Vandelli a ni recuarda che chìstis a sòn li peràulis che Caìn a ghi veva dita d Diu dopo vej copàt Abèl: omnis igitur qui inveneris me, occidit me.]
540 (return)
[ Sè che Dante al intindeva in ta sti tre rìghis al resta un misteri.]
541 (return)
[ Là = tal purgatori; chì = lì cal stà scrivìnt il poetain Italia.]
542 (return)
[ I ràis a ni culpìvin tal miès da la mua. Chistu al è il sens da la espresiòn, abastansa strana, cal ua Dantee chi ui pur jò, che di luj i mi fidi.]
543 (return)
[ Sensa altra zent.]
544 (return)
[ Purgatori XIV. [Footnote 87].]
545 (return)
[ Se, savìnt il efièt da linvidia, al avertìs àltris di no èsi invidiòus par no vej di zì a sufrì li pènis cal sufrìs luj.]
546 (return)
[ Ca si vòlin ben.]
547 (return)
[ Chì a para via la metàfora dal diùn, tacada ta la linia [Footnote 58].]
548 (return)
[ Supiàrbia e invìdia a èrin li do primi plàis; rabia, avarìsia, gola, lusùria, e musetàt a sòn che àltris sinc.]
549 (return)
[ I me vuj bramòus di jodi che ròbis nòvis cal steva par ufrì il ziròn nòuf.]
550 (return)
[ Maria.]
551 (return)
[ La fèmina di Piistràt. La storia ca à di fà cun scju doj a vèn ripuartada dal scàmbiu cal seguìs sùbit sot.]
552 (return)
[ Stefan, chi lu recuardarìn coma San Stefan par èsi stàt martiriàt a Gjerualèm.]
553 (return)
[ Li viions cal veva vùt a èrin eròus doma tal sens ca no fèvin part da la realtàt da li ròbis di ogni dì.]
554 (return)
[ Il fat che chì a cjàntin cun concòrdia al vòu dii che scju rabiòus a noan pì che discòrdia che na volta aan di vej vùt fra di lòu.]
555 (return)
[ A ghi sarà pusìbul sìntisi lo stes, sensa zì fòu dal funroba ca no podarèsin fa.]
556 (return)
[ Par che stràdis tortuòis e plènis di dolòu dalinfièr.]
557 (return)
[ Cuant chencjamò ti èris in vita.]
558 (return)
[ Sintimìnt, chistu, che Marco al ripetarès encjao forsi pì encjamòal dì di vuèj, sa si pensa a cers governàns chi vìn in ziru pal mont.]
559 (return)
[ Il dùbit su la corusiòn umana, che adès a si stà radoplànt dopo vej parlàt prin cun Guido dal Duce (Purg. XIV) e adès cun Marco.]
560 (return)
[ Cualchidùn al mèt la caua da la corusiòn umana in tal cjèl, e àltris a la mètin chì jù entri la malìsia stesa di nuàltrispuora zent.]
561 (return)
[ I dùbis di Dante a dimòstrin cal vèn dal mont daj svuàrps.]
562 (return)
[ Si no vèsin libertàt di asiòn, alòra i no meretarèsin nè l infièr nè l paradìs.]
563 (return)
[ La sostansa di stu argumìnt: se encja i sìn influensàs da li stèlis (il cjèl) al inìsi, lo stes i sìn dotàs da la lus da la raòn e da la libertàt di sièlzi fral ben el mal. Si sìn sàvius, in ùltin i zìn a sièlzi il ben. Si nobeh, Dante a nia ben fàt jodi li conseguènsis.]
564 (return)
[ A Diu stes. A è da oservà che par cjèl chì a sintìnt dii li stèlis che, par cuant inflùs ca vèdin su la zent, a sòn sempri mancu potèntis dal creatòu.]
565 (return)
[ Prin ca eìsti tal mont chi cognosìn. Fin a chel momènt lì, Diu al à godeva coma na cualchicjusuta ca eisteva doman ta la so mins. A si pòl oservà da chistu che la nustra ànima, secont Dante (ca si baa, i cròt, su Tomàs dÀcuina), a à na imortalitàt dopla: aè imortàl dal momènt ca taca a vivi ta un cuàrp umàn; ma a è encja imortàl in tal sens ca è sempri eistìda in ta la mins dal creatòu. A stu propòit, aè pur interesànt notà che il grant romàntic inglèis, Wordsworth, tal so poema Intimations of Immortality, al à uàt il concèt da lànima ca taca a vivi duta plena di legrìa ta un frutùt coma indicasiòn che lànima a eisteva encja prima cal nasès il frutùt.]
566 (return)
[ La guida o il fren al podarès èsi lautoritàt da la glìia ca ghi mostra la strada justa da seguì.]
567 (return)
[ Il re o imperatòu al pòl imponi che gjustìsia (la tor) necesària a rivà a otegni contentesa in ta stu mont en tal mont da vignì.]
568 (return)
[ Il papa al pòl medità su li scritùris, ma a ghi mancja la capacitàt di fàighi distinsiòn fra li ròbis mondànis e chès spìrituàlis.]
569 (return)
[ Seguìnt il eempli dal papa, la zent a ghi và davòu doma da li ròbis di stu mont, trascurànt i bens spirituàj.]
570 (return)
[ Il papa e limperatòu, che insièmit a luminàvin tant la vita spirituàl che la vita di stu mont.]
571 (return)
[ La fuarsa politica (spada) e che spirituàl (pastoràl) a sòn unìdis in ta la stesa personail papa.]
572 (return)
[ Ogni planta a si vèn a cognosi e apresà dal frut ca dà.]
573 (return)
[ La Lombardia, cunfinada daj flunsca ghi fàn riga.]
574 (return)
[ Federic II al era in lota cul papa par via da li guèris tra Ghibelìns e Guelfs.]
575 (return)
[ Un cal à cualchi colpa a no ocòr che chì al vedi riguàrt da la zent, par via che chì dùcjus a sòn plens di còlpis.]
576 (return)
[ Li funsiòns e fangu ca parta intòr.]
577 (return)
[ I Levìticos, prèdis dal pòpul israelita, a vèvin da dedicasi doma a ròbis spirituàlis. Par chèl a vegnèvin eentàs dal eredità bens temporaj.]
578 (return)
[ Na volta a crodèvin che un farc al jodeva pa na pièl ca ghi cujerzeva i vuj. Na volta a crodèvin tanti ròbis stùpidis; no coma vuèj, chi ghi crodìn doma a ròbis vèris e jùstis e bièlis.]
579 (return)
[ Par so tendensa naturàl.]
580 (return)
[ Il uignòu, ca ghi plaarès cjantà pì di ogni altri usièl. (La tristàta, secont i comentatòus, a sarès Progne che tant a si veva rabiàt cuntral so omp ca veva copàt il so frutùt e dàt da mangjà al so omp! A sarà vera che la donna è mobil, ma fin a stu punt?)]
581 (return)
[ Stu un al sarès stàt un ministro dal re da la Persia cal era zùt a finìla crucifìs par vej tramàt cuntra i Israelìs.]
582 (return)
[ Fìa di Amata e dal re latìn. Chista Lavinia a ghi era zuda spoa a Enea, cuntra il volej da la mari che, amondi puc contenta, a si veva impicjàt. (Cussì a dìin i comentatòus.)]
583 (return)
[ Chista a sarès la vous dal ànzul cal veva fàt duta che lus ca veva sveàt Dante.]
584 (return)
[ La me abilitàt di jodi.]
585 (return)
[ Fàl ben ai àltris coma chi vorèsin ca ni fèsin a nusensa spetà di vignì preàs.]
586 (return)
[ Frutàn di sapiènsa, che Virgìlio ghi darà in ta chistu intervàl.]
587 (return)
[ Il amòu naturàl al è istintìf, posedùt da dùcjus, sensa sièlta; chel volùt al è dovùt a la volontàt dal indivìduocal resta responsàbil pa la so sièlta.]
588 (return)
[ Diu.]
589 (return)
[ I bens di stu mont.]
590 (return)
[ Dal èsi, o cuàrp, ca lu òspita.]
591 (return)
[ Diu.]
592 (return)
[ Chistu amòu dal mal a si manifèsta in tre manièris, coma spiegàt in ta li tersìnis ca seguìsin: chel dal rogànt, chel dal invidiòus, e chel dal rabiòus.]
593 (return)
[ Chistu, i cròt, al à di èsi un vìsi amondi comùn. Fra l altri al è chel tipo di visi ca ghi dà il via a la trama di romànsos coma Il Cont di Montecrist. Se farèsini chej puòrs diàus di scritòus se la zent a fòs sensa vìsis? Provàn a pensà a na Divina Comèdia scrita in ta un mont indulà che la zent aè sensa pècis!]
594 (return)
[ Al deriva cunfuàrt da lidea da la ruvìna dal altri.]
595 (return)
[ Ben di stu mont, ca nol pòl dani contentèsa asoluta. (Però scju bens, sa càpitin tal momènt just, a pòsin zovà a fani contènse coma! Provàn a pensà, par esèmpli, a chel caìn cal stà susedìnt tal Medio Orient, tra Israeliàns e Palestinèis. A si pòl ben dìighi ai Palestinèis (o ai Israeliàns) di no fa stupidàdis, di no zì a scalmanasi masao adiritùra suicidasi!par rivà a otegni sè che, dopodùt, a sòn bens di stu mont: na cjàa, un toc di cjera da podej clamala sò, un stàt propri. Par lòu il vej sti robùtis a sarès sensaltri inìsi di granda contentèsa.)]
596 (return)
[ Chej ca no sàn un bièl nuja a vàn a fàsi mèstris.]
597 (return)
[ Lànima a è stada creada cu la dispoisiòn di amà.]
598 (return)
[ La sostansa: Il vustri capì al à inìsi da ròbis estèrnis, che pal spìrit a dovèntin ogès damòu.]
599 (return)
[ Il fòuc al tìnt di alsàsi sempri e di zì a finìla la sù in ta chè che i medievaj a clamàvin la sfera dal fòuce là, cu la so sostansa, al durarà par sempri.]
600 (return)
[ Par tiràighi fòu il mani di chista discusiòn scolàstica i racomandi Vandelli o altri comentatòus. La sostansa dal discòrs, però, a è che na virtùtcualsìasi ca sedia si dimostra doma gràsis al so efièt, coma in tal cau da li fuèis vèrdis ca fàn jòdj che un àrbul al è vif; o coma i colòus dal arcobalèn ca mòstrin ca stà plovìnt.]
601 (return)
[ Pì o mancu cussì: A no si sà dandulà cal vèn il prinsìpit dal nustri intelèt nè dandulà ca derìvin li nustri tendènsis a volej ben, a gustà il bièl, etc.]
602 (return)
[ Par via che chista inclinasiòn aè istintìvaa no è derivada da sièlta lìbara.]
603 (return)
[ Di mòut che ogni prima inclinasiòn o vòja a zedi dacòrdu cun ogni altra.]
604 (return)
[ Il uu da la raòn (la virtùt) al juda a fa filà dret ogni prin impùls.]
605 (return)
[ A è da oservà che Beatrìs a si metarà a discori di sta voja lìbara, o lìbar volej, pìndavànt, in tal paradìs.]
606 (return)
[ Cuant che i Romàns a jòdin il soreli a zì jù tra la Sardegna e la Corsica.]
607 (return)
[ Ilerda = la sitàt spagnola Lerida.]
608 (return)
[ Doj eèmplis di premuroitàt. Coma cal nota Vandelli, il prin al è di caràtar spirituàl; il secònt, di caràtar temporàl.]
609 (return)
[ Il cori sensa paua di scju spirs al è part da la so penitènsa.]
610 (return)
[ Il tal al sarès Berto da la Scjala, cal steva par murì; e so fì, coròt di cuàrp e di spìrit, al sarès Bepi, mal nasùt parsè cal era nasùt da na relasiòn adùltera. (Vandelli e àltris)]
611 (return)
[ A stàn rimproverànt i mus o acidiòus.]
612 (return)
[ I ebrèos, cjastiàs da Diu par vej diubidìt Moè. I erèdis dal Gjordàn a sarèsin i palestinèis. (Scju dìs chì a somèa che chej puòrs diàus di palestinèis a risèvin encja lòu un bièl puc dal castìgu di Diu.)]
613 (return)
[ Chej ca noan volùt seguì Enea fin a Roma, preferìnt restà in Sicilia.]
614 (return)
[ Par vej na buna spiegasiòn di sti rìghis, i sugerìs di consultà i comentatòus. In sostansa Dante al stà descrivìnt chel momènt, sùbit prin dal cricà dal dì, cuant che il scur al stà par zì via.]
615 (return)
[ Ècos di Circe chì, en ta li rìghis ca seguìsin.]
616 (return)
[ Beatrìs, secònt Vandelli; ma Dante al pòl vej intindùt Maria o cualchi altra personificasiòn da la raòn, secont àltris.]
617 (return)
[ Coma un ca si tèn curvàt dal pensej.]
618 (return)
[ Lì ca vìvin i mortaj.]
619 (return)
[ Ca rafigùra i tre vìsis da lavarìsia, la gola e la lusùria. (Vandelli)]
620 (return)
[ Cu la stesa energìa dal falcòn Dante al à paràt via a zìn alt fin cal è rivàt tal plan dal ziròn pìn sù.]
621 (return)
[ La strada ca parta al sest ziròn.]
622 (return)
[ Si sèis lìbars di zì sensa vej da sufrì il patimìnt di stà distiràs par cjera.]
623 (return)
[ Tegnèivi a destra, vièrs lesterno.]
624 (return)
[ Il pentimìnt.]
625 (return)
[ Il plànzi stes.]
626 (return)
[ Tias di savej chi soj stàt Papa (successor Petri).]
627 (return)
[ Il nòn da lèa so famèa al deriva dal nòn dal flunil Lavagna. Chel cal parla al è il Papa Adrian V, da la famèa dal cont di Lavagna. (Vandelli e àltris.)]
628 (return)
[ Neque nubent: la aluiòn a è al discorsùt fàt da Crist tal Vanzeli, indà cal dìs che in paradìs a no si è pì spois nè di chistu nè di chel altri, ma ca si è dùcjus compàis.]
629 (return)
[ Vers [Footnote 91], etc.]
630 (return)
[ Chèl dal Papa Adrian V, ca ghi à apena dita di parà via.]
631 (return)
[ Ai doj poès a ghi tocjava cjaminà visìn da la rocja par via che il percòrs al era dut plen di ànimis distiràdis.]
632 (return)
[ Lavarìsia.]
633 (return)
[ Ducju i altri vìsis.]
634 (return)
[ Secont Vandelli al sarà il veltro che a la fin al sbarasarà il mont da lavarìsia. (Cfr. Inf. I, [Footnote 101])]
635 (return)
[ La stala indà cal è nasùt Gesù.]
636 (return)
[ Stu Fabrìsi al era un cònsul romàn cal veva (secont Vandelli) la virtùt amondi rara di restà puòr e onèst invensi di siòr e visiàt.]
637 (return)
[ Se Nicolò no ghi vès prejodùt la dote, sti frùtis a si varèsin butàdis a la malavita.]
638 (return)
[ Diu.]
639 (return)
[ La cjaa daj Capetìngis, caan seguìt i Carolìngis.]
640 (return)
[ Il me sanc, o miej, i me disendèns, ca sòn doventàs coròs in sèguit al matrimoni di Beatrìs Berlinghièr cun Carlo dAnjou. Da sta uniòn il re al veva risevùt in dote la contèa di Provensa. (Vandelli e àltris.)]
641 (return)
[ Cul matrimoni di re Carlo.]
642 (return)
[ A si nota in ta sti rìghis na buna vena di sarcàsm. (Tomàs al sarès San Tomàs, mandàt in paradìs da Carlo stes.)]
643 (return)
[ Stu Carlo (di Valois) al à uàt il tradimìnt coma arma, coma Gjuda. In Italia al à judàt i Neris cuntra i Blancs di Firense. (Robuschi)]
644 (return)
[ Carlo II, fàt preonej in tal golf di Napoli, al veva vendùt so fia par profit. (Robuschi)]
645 (return)
[ Reidensa dal Papa Bonifas VIII.]
646 (return)
[ Fra i cuaj al sarès Filìp il Bièl, cal sotomèt il papa a na pasiòn coma chè di Crist stes.]
647 (return)
[ Filìp il Bièl, fra l altri, al fà fòu i bens daj Templàrs. (Robuschi)]
648 (return)
[ Diu a nol sfoga sùbit la so rabia, coma chi farèsin nuàltris, ma al speta il momènt just.]
649 (return)
[ Durànt il dì a cjàntin eèmplis di virtùt; di nòt, eèmplis contràris.]
650 (return)
[ Pigmaliòn al veva copàt so cugnàt Sichòt (Sicheo) par vej il teoru.]
651 (return)
[ Ugo Capèt, chel spìrit cal à apena finìt di parlà.]
652 (return)
[ Delo, la iula indulà che Latona a veva parturìt i so doj fiòj Apol e Diana (il soreli e la luna).]
653 (return)
[ Cau stran: Pròpit mentri chi staj par bati sta riga, i sìnt Cecilia Bartoli ta la radio ca cjànta Gloria in excelsis Deo. Stranìsin cau. Par stu cau stranìsin e par ducju i caus stranìsins ca susèdin tal mont (basta ca sèdin bièj) ca ghi zedi pur gloria in excelsis Deo!]
654 (return)
[ Secònt il Vanzeli, chista a sarès che fruta ca à risevùt na aga ca ghia cjòlt ogni sèit in cambiu di na gota di aga par copàighi la sèit dal puòr Gesù.]
655 (return)
[ Tornàt fòu tra i vifs.]
656 (return)
[ Virgìlio a ghi fà al spìrit un salùt cal và dacòrdu cul salùt fàt dal spìrit stes.]
657 (return)
[ I sèns a sòn i P segnàs su la front di Dante.]
658 (return)
[ Clot, una da li Pàrchis ca fìlin i destìns da la zent.]
659 (return)
[ Il mont di scju spìris.]
660 (return)
[ Dut sè ca susèit chìn tal purgatori al seguìs un òrdin divìn.]
661 (return)
[ L arcobalèn (Iride) cal cambia poisiòn a seconda dal muvimìnt dal soreli.]
662 (return)
[ Il volej stes di zì in sù al è in sè stes font di plaej par lànima.]
663 (return)
[ Lànima a vorès zì sù, ma la gjustìsia divina a la custrìns a sufrì la necesària punisiòn pa la so inclinasiòn pal pecjà.]
664 (return)
[ Sèit dimostrada dal cjantà daj purgàns cuant che nànima a si libera da li so pènis.]
665 (return)
[ Stasio, chel cal parla sti rìghis, al era cognosùt coma poeta in taj timps di Crist. (Robuschi)]
666 (return)
[ Secònt Vandelli, Dante a si sbàlia: Stasio al era napoletàn, no tolosàn.]
667 (return)
[ Dopo vej scrìt la Tebaide, Stasio al era muàrt mentri cal scriveva la Achilleide.]
668 (return)
[ Su di me e intòr di me.]
669 (return)
[ Ca sarès lEneide.]
670 (return)
[ Ta stu eìlio.]
671 (return)
[ Pa la zent pì onesta e spontanea a ghiè dur tègnisi dal ridi o dal planzi, encja se locaiòn a diarès ca nol è il momènt just par ridi o planzi.]
672 (return)
[ Se dut il grant lavoru chi ti stàs faìnt al è pal ben da la to ànima.]
673 (return)
[ Stu ànzul a ghi à apena scancelàt da la front il cuìnt P (o pecjàt) che Dante al veva intajàt ta la front.]