Dirk sprak in ’t donkre huis,—waarin, buiten keldervuil, nu alles
opgebroken stond en te kijk, tot zelfs ’n gekneusde mestwagen,—geen
stom woord. Hij loerde alleen grimmig op Grint en Geert.—
In zijn kop kookte en suisde ’t van onuitgestorte woede, bruiste ’n
passie van haat en vernielzucht, op alles wat ’m hinderde, den voet
dwars zette. Hij had lust te trappen, te ranselen, omdat hij zich nu
slachtoffer voelde van den Ouë. Hij vloekte ’m nog in z’n hok.—Had hij
niet gestolen, dan zouen ze zeker nog wel ’n lapje grond gekregen
hebben, zeker in pacht, al was de boel ook aan den paal. Maar nou was
z’n vader ’n dief, ’n echte, gemeene dief, zoo maar in de gevangenis
gesmakt.—Krengejochies gooiden ook hèm met steenen, scholden en
sarden.... „je foader is ’n dief, je broertje ’n strooper!”
Hij zou ’r dol van worden; z’n moordlustige knuisten jeukten. En al de
Grintjes schuwden ’m als de pest! Dat was ’t ergste van alles wèl. En
wat nou met zich-zelf? Uìt z’n tochten naar de groote stad; ùit z’n
lekkere zuip, z’n spelen; ùit eigen brok land.... Nou gekommandeerd als
’n hond, geen vijf minuten vrij voor je eigen, en den zoek op naar
knechtswerk. ’t Loeide, donderde in ’m, de drift, de schuimende
razernij. Als ’n dol dier kon ie overal in bijten.
’n Dag, vóór de verkooping, uit baloorigheid afslenterend van Kees, bij
wien ie gehoord had dat Wimpie dien nacht gestorven was, liep ie Klaas
Grint tegen ’t lijf, vlak op z’n erf. Klaas wou zich wegdraaien, z’n
erfdeurtje insluipen, maar Dirk hield ’m barsch tegen.—
—Nee Kloas! soo komp jai d’r vàst nie van màin òf! pinkebul! denk kie
daa’k ’n doodsbidder bin? jai hep main d’r fesoenlik en aa’s ’n kerel
te woord stoàn hee en.... nou staik je de mal hee?
—Nou proàtjes legt d’r gain aiers,—ikke hep main tait nie veur ’t
leussie en nie veur ’t malle!
—Daa’s net! moar ikke kom d’r om Gairt, sai is maìn maid!
Klaas sprong naar Dirk toe! Nou was ie geen gluiperige hielelikker
meer; geen voorzichtige overweger van woorden. De vuisten kramp-hevig
de lucht instootend, schreeuwde ie, met verwrongen mond:
—Da lieg jai!.. jouw maid! joùw maid! je mogt ’t wille! dâ sai op de
kermis je fieselemie sien hep.. daa’s d’r stomme goeiighaid.. nou ka je
’r an de hiele blaffe.. joù maid! wâ pieterig bedunksel, daa’s malle!
Dirk voelde woede opwrokken, en heeter doorspoog ’m drift.
—Joa, maìn maid.. moak gain proatjes.. je weut dâ bestig! dá’ sai d’r
jonk van main hep! Roep de maid.. sel je ’t hoore! Van main jonk! van
màin.. van màin.. f’rstoàn!?—
Klaas Grint stond gebluft, grauw gemerkt van woede en geslagenheid.
Wat? Wel had ie gehoord dat Geert zwanger van de kermis was
thuisgekomen, maar hij dacht alleen, alléén van Willem Hassel. Daarom
had ie ’r de deur niet uitgetrapt, omdat ze vanzelf nou wel met Hassel,
die d’r bestig bij zat, zou trouwen. Geert had niet durven zeggen dat
ze zich aan Dirk had overgeven, in ’n vreemden halfdronken zwijmel hèm
juist. Nou kwam daar Dirk, die zag dat de meid ’m den rug
toedraaide,—uit den mond van de zusjes al lang had gehoord dat ze met
’n kind van hèm zat,—nou kwam die vent hem in ’t gezicht spuwen. Maar
de kerel loog, loog, zoo lang als ie leek.—Hij zou ’r doodschoppen z’n
meid, als ’t waar was.—In razende drift holde ie wèg,.. ’t erf op.—Dirk
achter z’n hielen aan.—
—Hier maide! hier Gairt, schreeuwde ie, hier hain! woar sit je? hier
stoan je vraier! hier!
Klaas gilde heesch, holde in ’t gangetje naar Geert, die verschrikt op
’t erf kwam aanklomperen. Ze hartbonsde toen ze Dirk zag staan,
zwijgend, uitdagend woest en grauwbleek, de handen stil in de
klepzakken. Klaas stormde op ’r áán, pakte ’r in den nek, en sleurde ’r
vóór Dirk.—
—Seg op maid! seg op! daa’k je te morsele hak! heb die skooier jou mit
jonk sét? de soon van die vuile dief.... de Blommepot.
Geert beefde, snikte, kreunde wat woorden uit, de handen voor
huiltronie geschuurd, trappelend op d’r klompen, als ’n angstdol
driftig kind. Eindelijk uit d’r snikken, vergilde ze schorre klanken,
de vingers tegen den mond òp:
—Ikke waa’s d’r dronke.. puur dronke.. da hebbe sai d’r daàn.. de
maàne.. Moàr Willem weut d’r vàn.. enne hai naimt main tog! hai naimt..
main tog!
Dirk verbleekte grauwer. Z’n koeienoogen stonden rood, z’n kop dreigde,
z’n nek vooruitgebogen met de stierige wreedheid van schoften, de
chineezige kaken sidderend, keek ie ’r áán, z’n handen de klepzakken
dieper inwoelend.—
—Jou gemain loeder! jou mestvarke! ikke hep je had! ikke! daa’s màin
kind,.. daa’s màin kind! je bent d’r maìn waif! màin.. main màid..
màin.. màin!
Achter ’t erf uit, was vrouw Grint gehold, pas van de straat terug, en
vlak met ’r zenuwvuist vóór Dirks gezicht, krijschte ze uitzinnig rauw:
—Wou jai màin dochter ’n gemaine noam gaife? jai sloddervos. Kaik na je
loeder van ’n suster.. diefefemilje.. strooperskliek! galgebrok! wou
jai.. wou jai.. uitvoagsel van Vainhuis!....
Ze barstte van nijd en verwoedheid, en in hevige zenuwdrift stootte ze
Dirk d’r bonkende beverige vuist tegen de kaken, met nog ’n woesten
stomp op z’n neus nà, dat ’t bloed spoot om z’n wang en mond. Maar
Dirk, in stierige stille kracht, smakte ’r op zij, in één ruk tegen de
straat, zonder verder naar vrouw Grint om te zien. ’t Wijf wou weer op
’m afspringen. Maar nu hield Klaas de zenuwtang in bedwang, voelend dat
Dirk gelijk had, en blij dat Willem Geert toch nam.
Dirk bekeek Geert die d’r kop gebukt hield, handen voor ’t gezicht, in
hevige schaamte. Hij keek, keek, bleèf kijken. Cor, Annie, Trijn,
stonden te beven op ’t erf, want die wisten ook alles. En weer, in
ontzettenden, uitbarstenden wrok liep Dirk op Geert af, schreeuwde rauw
en heesch:
—Kaik, da kind is van maìn!.. main! je bin main waif! main!!.... Nou
spuug ikke op je loeder; je bin minder aa’s ’n f’rot kreng!.. ik spuug
op je!.. Seg daa’t an Willem!
Pal spoog ie ’r, tot twee maal op de handen, tusschen de kromme
vingers, voor ’t gezicht gekneld, en Geert stond te duizelen van
ellende en verbijstering. Haar lijf leek weg te zinken in ’n bevende
kramp van schaamte.
Klaas stond verstomd in den schrik van ’t gehoorde. Maar rustig toch
dat Willem Geert nam, rustig om de rijke vangst.
Dat gescharrel vond ie wel gemeen, maar ’t liep goed af, en daarom nou
durfde ie Geert niks zeggen, geen woord.—
Met ’n zwaai van z’n barsch lijf schuurde Dirk, Klaas en Geert voorbij,
in beef van minachting, en ruw, smeerde z’n morsige hand over z’n
bloedneus en wang, dat z’n vingers als doopten in vermiljoen.
Vrouw Grint stond te klappertanden. Dirk waggelde ’t erf af, langs ’r,
zonder dat ze ’n hand meer naar hem durfde uitsteken. Hassel zàg haar
niet eens. Hij slingerde ’t pad op, stomdronken van wrok en haat,
doorbrand van drift, die naar koeling zocht. Het huilde in z’n woeste
driftige wrokborst, ’t steunde en kreunde in ’m, en z’n handen krampten
van ziedende gift in z’n heete klepzakken.—
Stom liep ie op de Haven af, waar ie de eerste de beste kroeg
instrompelde, neersmakte op ’n stoel. Daar bleef ie drinken tot donker,
doodalleen.—