Op ’t brokje straat, achter ’t erf stond Guurt vaten te spoelen nu en
dan ’t keukentje inloopend, om wat op ’t fornuis te bescharrelen met
pannen.—Waggelend en uitzinnig van lamlendige slapte, strompelde ouë
Gerrit aan, doodsbleek, met trillende mummellippen, zenuwdoorschokten
mond en bevende handen. Zonder ’n woord te zeggen waggelde ie Guurt op
’t straatje voorbij, smakte zich bij de groep van voòrstal, sprong weer
op, de woonkamer instrompelend, viel weer neer op ’n ouden stoel.
Vrouw Hassel sufte aan ’t raam, starend als ’n opiumschuifster,
verminkt met uitgedoofden blik, waarin donkre waanzin dwaalde. Maar
vreemd, heel vreemd, als den nacht waar in ze, in krisis van schrik,
plots ouë Gerrit als ’n duivel gezien had, die ’r wou wurgen en
steken,—heel vreemd keek ze nù op ’t bang geslagene, angst-dolle,
verschuchterde in Gerrits baard-lokkigen kop.
Guurt liep in, dacht dat d’r vader dronken was uit baloorigheid, toen
ze plots den Ouë weggezonken zag zitten op z’n stoel, steenbleek,
bevend aan armen en voeten. Ze schrok, denkende dat ie met ’n beroerte
was ingestort, zoo als ie daar half hing op den stoel, hoofd weggezakt
tusschen schouders, speekselvuil op den mond geschuimd, verkwijlend van
z’n grauw-bevende lippen.
In loggen gang stapte ze op ’m af, bleekig ’n beetje van akeligheid
voor ’t geval, schudde ze haar vader.—
—Waa’s d’r nou an ’t handje, Ouë, hee Ouë?—Dunnetjes klonk ’r stem....
hee foader? wat mot dâ?
Nou zag ze dat ie geen beroerte had, maar met ’t gezicht van ’n
gehangene, in wurg-benauwing naar d’r opkeek, z’n oogballen half weg,
griezelig in ’t wit. En klankloos mompelde ie.—
—Snapt, snapt! je bint snapt! snapt.... hoho! je bint snapt!
—Wat Ouë? wá’ leuter je klesserig, wâ nou? wâ snapt, wie snapt, je hep
d’r ’t snuut van ’n doodsbidder.... mo’k de jonges van de akkers
skraiwfe? doàr he’k gain kestantes van!
Guurt’s prinsesse-gezichtje stond doorgrift en doortrild van angstigen
schrik. Ze voelde dat ’r iets heel ergs gebeurd was, en met één holde
’r zwaar lijf de stal in, ’t erf op, naar ’t land.—
—Hee Piet.. Dirk! de Ouë is d’r kwoaig.. hee? komp d’rais doalik kaike!
Vaag waaiden de stemmen van Dirk en Piet naar d’r toe, uit den
vruchtenhoek. Ze zouen d’r t’met zijn.—
Guurt durfde niet meer alleen instappen. Ze voelde iets heel naars. De
Ouë had ’r zoo vreeselijk bang aangekeken; hij zou vast sterven op z’n
stoel. Ze had nooit zulke blauwe plekken op z’n wangen gezien, nooit
zoo dollen schrik in z’n oogen, vol van hevigen angst, en rood van
verwildering. De jongens scharrelden op, klos-klos, log, traag,
landerig, Dirk met koeiïge verbazing in z’n kijk.
—Wa nou? de Ouë kwoaig? vroeg hij.—
Hij ontstelde even, toen ie ’t verbleekte bange gezicht van Guurt zag,
die met d’r handen in ’r zij, ongeduldig op de beenen trampelend, voor
’t erfdeurtje stond te wachten.
—Komp d’r gauw maa’ne, daa’s vast nie pluis mit den Ouë! d’r is gain
stom woord uit te kraige, en hai sit d’r tuureluurs.
Piet en Dirk waren gangetje en stal ingestapt, liepen op d’r kousen,
stil op den Ouë áán. Dirk sloeg z’n groot-vuile handen vol zand en
groensel, in elkaar van schrik. Zoo wezenloos had ie den Ouë nog nooit
zien zitten.
—Wa nou? hee Ouë? wâ nou?
Zware bange dofheid daalde in z’n stem, ontzetting en schrik. Z’n
groote groen-zwarte knuist schudde den schouder van Gerrit, dat diens
kop waggelde. Maar klankloos z’n lippen bleven mummelen.
—Seg, seg! ’n mikmak? seg!
Weer ’n smeekende angstblik doolde op z’n zoons, en dof bromde ie,
kortademig:
—Snapt.. snapt.. ik wort dur hoalt van pelisie.. strak-en-an,.. ik hep
stole! hoho!
—Stole! stole! jai.. jài Ouë! stamelde Dirk, grauw van schrik.—
—Stole? beefde de stem van Piet, in gekke bange verbazing.—
Guurt van geweldige ontdaanheid kon geen antwoord uitbrengen. Vrouw
Hassel aan ’t raam, leek soms in luistering òp te leven. Er rilden
zachte gloeiingen van besef in ’r starre oogen. Ze hoorde, hoòrde,
bromde en mummelde wat nu en dan. En strak bleef ’r idioot
opium-vergeeld gezicht, doorgroefd van smartelijke verbazing naar d’r
man gekeerd.
Aan de voordeur, waar Vrouw Hassel verschrompeld zat, luidde plots in
driftigen klingel, en Van Gooyen met de twee metselaars, doorstoft en
stukadoorig bekrijt, luidruchtigden in stemme-opwinding vóór ’t
raampje.
Piet holde op z’n kousen naar de voordeur, in sidder van drift, bij
zich zelf vast besloten die kerels er niet in te laten. Ze begrepen
niet wat de fotograaf kwam doen. Dirk woelde z’n handen in z’n diepe
zakken weg, ontembaar in kokender zieding van drift, al maar stom
kijkend op ’t sidderende, angst-stuipende gezicht van den Ouë, die,
dieper z’n kop tusschen bochelige schouders weggezonken, klankloos
mummelde, verwaasd bevend:
—Snapt bi je.. snapt.. de pelisie.... snapt... fain werk! Ouë!....
snapt....—Hij staàrde naar z’n eigen woorden.—
Hij wist van angst niet meer wat ’r om ’m gebeurde.—Hij voelde flauw
dat de kerels ’m zouden splijten van woede, en nou wachtte ie ’n slag,
’n vuistbons van Dirk en Piet, ’n trap van Guurt, ’n opstand van z’n
wijf.
Met driftige luidruchtigheid, nerveus, stapte de fotograaf in, de witte
metselaars achter ’m aan, door Piet half teruggestooten. Maar
opgewonden driftte fotograaf Van Gooyen uit:
—Brand je handen niet Piet, ik raad je an ons in te late,... je vader
is op heeterdaad betrapt op diefstal! De getuige zijn gehoord.... onder
angifte, gehoord door den hulp-officier van justitie, de
burgemeester.... we komme.... jullie.... jullie voorbereide.... ’t is
verschrikkelijk, verschrikkelijk!
Van Gooyen, vrijmoedig door zenuwachtige opwinding, stapte luidruchtig
de huiskamer in, en doodsbleek, druk van de jacht, en schrik, ’t hollen
naar den burgemeester, om z’n getuigen te hooren, de aangifte te
teekenen, om Gerrit Hassel te kunnen laten arresteeren,—begon ie
stamelend, al ratelender:
—Ja.. mensche.. d’r is niks an te doen.... heel naar.. heel.... heèl
naar!
Dat weet ik zelf.... maar je vader is.. is op.. op heeterdaad betrapt
op mijn atelier,—dat kom ik nou maar eventjes zegge dat jullie ’r op
voorbereid zijn, door mijn, en deze twee manne. Hij heeft geld
gestole.... mijn geld.. liefst maar zesentachtig gulde.... had ik in ’n
bakkie, ’n kissie geborge.. dan heeft ie mijn groote lens gestole, lèns
van driehonderd pop!.. zóo maar rink, van de schroefdraad gebroke.. en
voor.. vóor die tijd al bestole.. bestole.. Ja, kijk jullie maar als
gekke.. Dat heb ik eerst ook gedaan.. Jullie wil ’t niet geloove hè?
Vraag ’t ’m maar zèlf.—De burgemeester komt daar dadelijk zelf met de
agente.... de getuige zijn gehoord.... jullie bent ’r gèk van hè? Ja
dat is geen peperkoek! Maar ’t recht mot z’n loop hebbe.. dat zegt
ieder.... de burgemeester.... de.. dokter.. ieder.... en hij lijkt
krankjorem!
Dirk stond half gebogen, z’n kop stierig vooruitgebukt, z’n groote
knuisten driftig verwoelend in z’n zak. Hij begreep nog maar niet; de
kerels niet, den Ouë niet, den fotograaf niet.
Hij dazelde in zich zelf.... den Ouë stole? den Ouë? den airlike
Ouë?.... de fesoenl’kste van Wiereland.... nooit suipe.... den Ouë.—Hij
dacht dat de fotograaf, ’t heel stelletje stapel was.... ’t Draaide
voor z’n oogen.. En strak bleef ie maar kijken naar den grauwen
mummelmond van ouë Gerrit die angststotterde....
—Snapt.... Snapt! nou goan je hoalt Ouë!.. snapt!.. snapt!
Ontzette stilte viel er in. Niemand sprak.—De fotograaf voelde zich
bang in die nare dreigende stilte. De woeste houding van Piet leek ’m
niet, en de stierige verzet-stand van Dirk maakte ’m gejaagd. En nou
keek waarachtig dat half dooie wijf óók, dat anders niet wist waar d’r
neus hing.—Hij zou maar weer wat zeggen, om hun vijandige, zwijgende
nijdigheid van zich af te dringen. Wat lam dat hij zonder agenten
gegaan was. Zou ie wachten, en den schrik laten uitwerken? Maar hij
hield ’t zóó vast niet uit. Straks zouen ze ’m misschien uit wraak, dat
ie den Ouë aangegeven had, z’n harsens te pletter slaan, of ’n mes in
z’n ribben draaien.—’t Waren de Hasseltjes, met de dolle drift, en de
broers van Kees den Strooper, dien halven moordenaar! En in
zenuwachtige benauwing zei ie maar weer wat, kort en stamelend,—dat ie
den Ouë al lang had verdacht, maar nooit iemand iets zeggen wou. Maar
dat ie ’m eindelijk beproefde om vastigheid te krijgen, om geen
verkeerden te beschuldigen. Hij zei nog wat van boonestorm, ramp,
ellende, maar dreigend, dat de Ouë ’n gemeene dief was.
Piet schoof al dichter op den fotograaf àf, met sidder-bleek woest
nijdigen kop, z’n vuisten tot mokers op den rug bijeengeknepen.—
De Ouë zat te staar-luisteren naar den fotograaf die weer drukkig
bezweet, telkens z’n pappige wangen luwde, met ’n vuilen naar zure
specie riekenden zakdoek, doorratelend, bang voor de stille mokkige
kerels, die ’m wel de ribben konden breken in wraakgierige drift. Hij
vertelde van z’n vrindschap voor den Ouë. Dat ie vroeger voor hèm,
altijd de braafste man van Wiereland was geweest; dat ie met de
boonenstorm weer ontzaggelijk meelij met ’m had, ’m helpen wou,
bijspringen, maar dat er te veel wantrouwen bleef, en ie ’m eindelijk
op heeterdaad kon snappen.—De fotograaf zweeg, keek de twee strakke
wit-bevlakte metselaars aan, die al maar knikten. En weer suisde
ontzette stilte in.—Nou werd ’t den fotograaf te bang.
—Nou jonges.. ik moet weg, mèt de getuigen. Wij worden straks nog eens
gehoord, op ’t stadhuis, in tegenwoordigheid van je vader.... Wij magge
niet langer hier blijve.. ’t is goeiigheid dat ik hier kwam om jullie
nog eens in te lichte; de burgemeester is stràk; die zegt niet veel,..
nou.. ik zal gaan hoore! kom manne.. wij gaan!—
Fotograaf Van Gooyen, z’n nerveuse kleffe handen onrustig langs z’n
grof-geruit pak smerend, niet wetend hoe ie ’t had met de starende
zwijgende stronkige knapen, die maar traag knikten, schoof naar ’t
voordeurtje op straat, was blij dat ie ’r met z’n getuigen ongeschonden
uitstapte. Aan ’t begin van ’t weggetje zag ie den burgervader al met
twee agenten. Ze hielden stil voor ’t deurtje van Ouë Gerrit’s woning,
treuzelden weer voor ’t raam waar vrouw Hassel zat. De klinkbel
verrammelde schelle klankjes.—Piet maakte open, beefde plots van ontzag
voor de vlak-bijë deftigheid der glimhelmen, achter den strakken ernst
van burgervader, nù magistraatspersoon.—Burgervader, uit de hoogte, met
strak gebaar, zei wat meedoogenlooze woorden van inlichting tot Piet,
die bleek, verbouwereerd, op z’n paarse kousen hun vóórschuifelde in ’t
vunzige gangetje, naar de verstilde woonkamer. Alles ging zwaar-deftig,
zwaar-gewichtig en officiëel, met strakke gezichten. Burgervader kende
de Hassels als rumoerig volkje in z’n stedeke; had ’t noodig geacht
streng te zijn, en zelf mee te stappen om direkt te kunnen
arresteeren.—Anders moest weer bevel van hechtenis meegegeven, als de
Ouë niet woù gehoord worden, was er gevecht en tegengestribbel van de
stoere vuist-knokige knapen te wachten. Bovendien maakte ie,—daar ’r
geen kommissaris was in Wiereland, hij wèl hulp-officier van
justitie,—graag vertoon van z’n glorige macht. Burgemeester was de lage
kamer ingestapt, waar ’t duifke in ’n duister hoekje droef te koeren
zat, de politiemannen achter ’m áán, in zwaren stap.—Hun helmen glommen
onrustig-officiëel in ’t dood-suffe doorstoofde vertrekje, waar alles
weer turvig en duf rook, en door-de-weeksche wanorde rondrommelde.
Burgemeester zei wat officiëele magistraatswoorden tot de knapen en de
bevende Guurt.—Achter elk traag-gewichtig uitgesproken woord, dat
hangen bleef in de stilte, groeide angstige beschuldiging, tiktakte de
groote staartklok, droefde gekoer van duifke, als treurend in
ontsteltenis over z’n baas. Tusschen de koperen slingergewichten zat
ouë Gerrit klankloos-idioot te murmelen, de handen meewarig beverig op
de saamgedrukte smalle knieën.
Langzaam-officiëel, strak en magistraatsch-doordringend draaide de
burgemeester zich naar ouë Gerrit om, en vroeg of hij, Gerrit Hassel,
bekende te hebben gestolen op den ochtend van....
—„Joà.... Joà!” angstigde de Ouë....
Maar magistraatspersoon deftige voort, en ook ter verklaring voor ’t
gezin niet wetend, dat de fotograaf en getuigen, vóór hem er al geweest
waren,—begon ie gewichtig en ernst-zwaar het relaas voor te lezen, door
de getuigen en Van Gooyen bijéén-gesmonzeld, en onderteekend als
aangifte.—
Ouë Gerrit luisterde met bange verdonkerde oogen, en sterker
overstormde ’m de angst dat ze met één, op àl die aanklachten,
huiszoeking zouden doen; dat ze al z’n spullen zouden vinden, dat ze
zouden zien, de dure bollen, en aan alles bemerken, dat ie al heel lang
gestolen had, als ’n sluwe gemeene dief.
Burgemeester was met ernst-doorklankte stem aan ’t lezen, de glimhelmen
der polisie achter ’m aan, dat Guurt dacht te sterven van schrik, en de
kerels in ban van hevig ontzag, stomden en versteenden van ontroering.
Guurt voelde „politie” in huis, ’t ergste, bangste, dacht ze, dat er
bij fatsoenlijke menschen ooit kon gebeuren.—Ze rilde, schreide, en
kermde en zuchtte als ’n oude hond.—Als burgervader, heel-deftig zei,
dat men Hassel voor den braafsten man van Wiereland had gehouden, kreeg
ouë Gerrit ’t stikbenauwd, pinkelde ’r nog nattigheid in z’n roode
uitgehuilde oogen; wou ie al z’n diefstallen wel bekennen,
uitschreeuwen. Hij voelde dat ie strak-en-an zou uitkrijschen wie hij
eigenlijk was.—Dat ie al veertig jaar lang hier zoo gestolen had, z’n
heel leven lang. En hij wou er bij schreeuwen dat ie ’t nooit gedaan
had om er lekker van te leven, maar dat ie ’t moèst, moèst doen.—Toch
schreeuwde ie nog niet, voelend dat ’t dolheid was, als zij nog niet
begonnen te verdenken.—Eerst zou ie wachten, om te hooren wat Guurt zou
zeggen, wie ie was, en de kerels. Maar die zwegen en ’t relaas in
officiëelen stijl, teemerig opgedreund, onverstaanbaar, zeurde dóór.—De
knapen zwegen.
Ouë Gerrit zat verzonken achter den hoekigen magistraats-burgemeester.
Nu en dan sluikte z’n oogenwit angstig naar hèm op, bibberden z’n
handen erger op z’n meewarig bijeengetrokken knieën. Ouë Gerrit dacht
dat heel Wiereland toch te praat kwam, als ze ’m straks, tusschen de
agenten zouen zien hangen,.. dat ie ’t om de zorgen gedaan had; alléén
om de dolle zorgen.
Dirk keek ’m aan, z’n wijf keek ’m áán, strak, Guurt schreide en
sidderde, en Piet liep heen en weer, in drift. Er most ’n end an
komme.. Hij zou ’t maar uitschreeuwen wie ie was.... Z’n angst steeg.
Hij rilde, rilde voor de klaarstaande handen der helmmannen, om hem op
te sleuren. Hij voelde zich als in ’n vlam staan zoo heet, dan inéén
weer met water oversmakt, zoo rillig-kil en huiverig. En ’t ergst was,
dat ie voelde zich niet meer te kunnen tegenhouen met spreken, hij zich
zelf moèst aanklagen. Hij vervloekte zich nou, dat ie niet zwijgen kòn,
maar hij moèst vertellen.—’t Was of een treiterig ik, in hem, nou eens
sarrend wou laten zien met heet wraakverlangen, wat voor ’n schurk ie
was; waar z’n spullen hokten en wat ie uitvoerde.—Maar telkens, nog
sluikig opziend naar burgervader, staar-luisterend, voelde ie zich zelf
weer verzwakken in eigen aanklacht; kreeg ie weer terug z’n eerste
bangheid, weer sterken prikkel van zelfbehoud, zich-zelf wijsmakend,
dat de zorgen ’m gek gemaakt, geteisterd hadden z’n heel leven
lang.—Nee, hij zou niks, niks, zeggen.. Hij was nooit ’n dief, ’n dief
geweest! Hij zou geen sterveling wat zeggen. Als ’t nou Guurt, Dirk,
Piet niet zei, en ’t wijf niet, en Gods stem zou niet in één, midden in
dreunen, dan was dat bewijs dat hij ook niet hoefde te spreken. En nou
maar zèlf vasthouen, z’n gevoel, dat ie uit angstzorgen gestolen had.
En al kermde ’t nou ook in z’n keel; smeekte ’t half in ’m, om ’t uit
te gillen, te bekennen, eindelijk eens uitstortend, z’n martelende
geheime zonde, hij voelde er in klammen worstel tegen in, dat ie
tuureluurs was, overprikkeld; dat ie op z’n eigen strot, z’n eigen bek
moest gaan zitten; z’n sarrende stem in ’m had weg te drukken, dat ie
zich zelf te smoren had; dat ie zich als ’n stuk uitvaagsel uitschelden
moest, als ie nòu an de praat gong. Wel wou ie even weg; net doen of ie
naar ’n zekere plaats moest, dàn de kelder in, om z’n spullen te
verbranden. Maar dat ging nie.. Was pure malligheid. Ze zouen ’m elken
stap nagaan. Dat had ie eerder moeten doen, toen ie alleen thuis was
gekommen. Maar toen was ie ook halfdood van schrik en angst geweest. En
nou zou ie maar afwachten wat gebeuren ging. Voor de helmkerels
sidderde ie, en de stem van burgemeester maakte ’m puur akelig van
angstige, jagende ellende.
Wat zou z’n broer lachen.. en Grint en de notaris!.. En nou, te kaik!..
over de stroat... Hoho.. alles kaikt! de gaa’ste.. de dokter.. de
netoaris! s’n boel an de poal..—
Eén ellende.... één jammergevoel van diepe, afzichtelijke narigheid
overmande hem, doorkerfde z’n trots. Hij voelde te zullen braken van
bangheid.... Hij kreeg ’t weer dol benauwd, met zwarten angst voor z’n
oogen, alles zwart en grauw. Berouw voelde ie niet. Alleen angst, angst
voor de politie, voor den burgemeester, voor God.. als ie daar alleen
in de gevangenis zou zitten.. En ’s nachts vooral.. als ie den rug van
z’n wijf niet had, om d’r achter te kruipen.. Nou zou ie alleen zijn,
met duivelige koppen en ’t groene vuur in ’t donker. Dolbang was ie
voor de cel en als ie straks op straat ging, wàt de lui zouden
schreeuwen.
Guurt had schreiend in angstwoorden gevraagd aan den burgemeester of ze
den boel niet stiekem konden houên.—Ze smeekte, drukte de hand van den
burgemeester, van de agenten. Maar burgervader, streng, koel-afgemeten,
bewust van z’n macht en hooge roeping, zei stroef, dat ’t recht z’n
loop moest hebben, dat men bij hèm niet onderhandelde; dat ’n dief als
’n dief gestraft moèst worden.—
Piet was afgezakt. Z’n jonge stoutmoedige kop, met den dunnen neus en
zijne grauwe oogen, stond verbluft in stille gramschap op den Ouë.—Uit
stierig-ingebukten stand, kop-vooruit, was Dirk plots op den Ouë
afgesprongen, wild, pakte kiel-eind vóór den strot bijéén, en rammelde
Gerrit op z’n stoel heen en weer als ’n stroopop, dat z’n baard
schommelde, z’n lokken zwierden onder z’n groenig petje uit.—Bulderrauw
met onmenschelijk wreed-woeste stem, verstikt in doffe driftklanken,
krijschte ie:
—Spraik Ouë hengst!... Wâ hep je daàn, hep je onster feur ’n wail loate
hongerlaie!... spraik ouë hengst! smakkert! Smairlap! hep jai onster
uitskolde veur dief... mi de vaiftig pop van Kerremis! jai skurk! dief!
Op wâ hai je gefigelaird!—
Hij rammelde en bofte ouë Gerrit op z’n stoel, dat diens gezicht
òpblauwde in Dirks woesten knuistklem, z’n oogen verdold angstigden als
van ’n gepijnigden dwaas die niet weet wat gebeurt. Hassel’s vingers
krabden om lucht te krijgen in de knuist van Dirk, die op ’m gedrongen
stond, met z’n blond-wreeden kop, vóór Gerrits gewurgde tronie.
Burgemeester mocht dat niet langer aanzien. Hij gaf den helmmannen ’n
wenk, die daadlijk Dirk terug sleurden. De knaap, met vergrauwden
woedekop liet niet steken, rukte Gerrit bij den strop òp van den stoel,
als wou ie z’n vader wurgend vermoorden. De burgemeester sprong deftig
bij, en met hun drieën rukten ze den half gestikten Ouë uit Dirk’s
schrikkelijken klauw, die nog nabeefde en vingerkrampte van hevige
moorddrift. Piet had staan kijken, in aarzeling wie ie helpen
zou.—Dirk, met sidderlippen, in Hasselsche razernij, grijnsde,
grinnikte, spoog den Ouë, al doller van drift, in ’t gezicht.—Gerrit
kromde in, achter de agenten, neergesmakt weer op den stoel, half
verborgen z’n bespuwden angstkop, de armen naar boven gekneld, in de
boei-pooten der helmmannen.—
Piet staarde ’t raampje uit, grauwbleek, en Guurt snikte, snikte zacht
tegen den muur.
Er stond voor ’t raam al wat popelend volkje, knapen en kerels, die de
agenten met burgemeester hadden zien instappen, en gehoord dat ouë
Hassel als dief op heeterdaad betrapt was.
Guurt smeekte den burgemeester dat ze den Ouë tegen den avond zouën
weghalen, maar dat wees hij af, streng, koel-stroef, hoog-officiëel.
—Dat zal niets geven meisje! Iedereen weet het reeds in Wiereland, dat
gaat als ’n vuurtje. Bovendien.. met ’t oog.. op de driftbuien van uwe
broeders.. wordt mijne verantwoordelijkheid grooter.. Ze zouden ’m
kunnen dooden in drift.. uitbarstingen.. neen.. mannen! In naam der
wet.. arresteert en.. boeit hem.
De langste helmman, barre snorrebaard, rammelde z’n paternoster uit den
achterzak, draaide in ’n striemenden kronkel, den zwaren ketting om
Hassels polsen vast.—
Ouë Gerrit sidderde, waggelde neer op den stoel.... half-wezenloos. Z’n
gezicht kermde nu, afzichtelijk verminkt van schrik.—De boeien om!..
dat sloeg ’m in één neer.... Guurt gilde van angst en ellende, voelde
dat ’r heel leven in één vermoord was.. de Ouë zóó op straat! Ze wist
niet meer wat ze deed van benauwing, woede, schaamte, beroerdigheid.
Nou had ze mèt Dirk, den Ouë liever doodgetrapt, voor ie wegging.—Wat
zou d’r galant van de sekretarie zeggen!
De twee agenten trokken den machteloozen ineengeschrompelden Ouë Gerrit
òp van den stoel, die als ’n half-verlamde, wien de krukken onder de
oksels zijn weggeslagen, tusschen hen bleef inhangen.—Z’n oogen schuin
naar den grond, bang nog voor ’n nieuwe ranseling van Dirk of Piet, in
martelenden angst, schrompelde ie mee, de morsige, bevende, steelzieke
handen opeengewrongen, verkrompen in den boei.—Piet keek ’t raam uit en
Guurt schreide weer. Alleen Dirk met wraak in z’n kop, keek naar den
Ouë minachtend, woest, alsof ie ’m met één vuistslag wou neerdollen.—
Plots van ’t raam, in zenuw-snellen tred, sprong ’t lijf van vrouw
Hassel wèg, stortte zich op Ouë Gerrit in ’n kreetsnik, en in
krizis-stijging van éven oplevend bewustzijn, gilde ze, razend:
—Main Gerrit! main Gerrit, je gain nie van je waif!
Ze schrokken allen. In maanden had vrouw Hassel geen beweging gemaakt,
en in ’n jaar bijna, niet wat uit-zich-zelf gezegd. En nou, met
stuipige krizis, stònd ze, in toevloei van laatste zenuwkracht,
rechtop, smakte ze zich op Ouë Gerrit met ’n vastzuigende hevigheid dat
de agenten ’r niet konden losrukken.
—Helpt toch kerels, donderde de burgervader, die ’t dwarse hinderde van
die familie.
Piet schoot toe, en rukte z’n kermende moeder met ’r lèvend
smartmasker, nu bewust, waarin zenuwdolle oogen licht vraten, van den
Ouë af, geholpen door de agenten. Ouë Gerrit wist niet wat ie zag.
Hij had plots z’n vrouw op zich gevoeld, zonder ontroering voor haar
stuipige herleving, maar in angst dat ze ’m bedrogen had; dat zij alles
wist. Ze had z’n kop gezoend, betraand, z’n lokken en baard
vastgehouen, maar hij had ’r met z’n ellebogen mee afgeweerd.. Z’n
eigen schaamte en sidder voor de boeien was verschokt achter den angst
voor haar stem, haar loopen, haar spreken en herkènnen;.. dat ze zeggen
zou.. dat ie spullen had.. al voor jaren.—Nòu waa’s tie ’r tug bai....
In laatsten stamel van angst, half-verstikt stotterde ie uit:
—Goan weg waif! goan weg!.. jai weut d’r wie ’k bin.. sai is d’r daas,
puur daas!
In hevigen worstel hadden de kerels vrouw Hassel neergebonkt op den
stoel weer voor ’t raam. Met ’n smak leek ’r bewustzijn weg te dolen.
Ze staarde weer suffig. Doorgroefd van stom lijden geelde ’r kop weer
in ’t raamlicht. De kort-hevige zenuwkrizis was uitgebarsten, slonk. Op
den stoel, zat weer ’t ouë vuile wijf, starend, zonder gedachte, zonder
wil, met idioten schuwen angst in de doffe oogen.
Burgemeester, koel-deftig, vond ’t lastig, walgelijk volkje, beval
hoog-officiëel den agenten te gaan. Ruw stieten ze den strompelenden
Ouë Gerrit de deur uit op straat, waar ie van brullend knapengeschreeuw
hoonend overstort werd.—