Uit de kroegen en danszalen op Baanwijk en Haven stormde in en uit,
heete woelzee van hurrie, getier van uitzinnige meiden en kerels.—’t
Was zacht gaan regenen en vóór de wilde-vrouwtent en de panorama’s er
naast, droefde treuzelige leegte. Kerel op estrade, melodramatiekte wel
met z’n stem, naast ’m overschreeuwd door den eigenaar van ’t
„gruufelekst seemonster”, maar ’t bleef ’r vaal voor de tenttrap; de
stoeten hosten voorbij zonder te luisteren; de regen spetterde door het
droeve ros-gele lichtgeflakker van wat magere flambouwtjes.
Als broeibakken, omgloeid van kermiskoorts, rookten de kroegen en
kanaljeuzige dansholletjes vol, mistig-geel doorvlamd van hel
petroleumlicht. Moffen en blazers tierden. Piano’s roffelden er;
pauktsjings en krijsch raasden verdoovend rond in de walmende krotten.
En geschreeuw uit honderden kelen braakte de straat op, dreef àf weer
in de kronkelgangetjes.
Heete bakstanken en walgelijke vetlucht van gesmolten reuzel doorzuurde
de lucht en knetterende vuren van verflakkerende bakovens vlamden
achter enge steegdieptetjes, tegen polderlucht, in ’t zacht-regenende
duister, als kraterende grotten van bacchanten, waarin donker en
begloeid, razende wezens rond-kaprioolden.—
Kleurige worp van lichtgloei bleef kaatsen om menschen en spullen, en
wisselglansen verallegorieden in trillende diepte de bange realiteit
van hossers en zuipers, in tooverig koloriet van fantastische
prachtgeheimenis.
Goud-gloeiing, rembrandtiek-diep in tooverwild begloord amber en
bronsgeel, trilde op roestige muurbrokken als lichtende helsche
zwammen. Levende fosfor kroop op hekken, kleine klinkdeurtjes van
huiverend-stille krotjes, verzakt in halve duistering van nacht-zwart.—
Pompen en slingers donkerden reuzig tusschen boomen, en in al zwarter
damprood bacchanaalden de schreeuwstoeten met gewonde lampions en
knetterende pekfakkels gillend door de wijkjes, in trampelenden warrel
van beenen en rompen.
Willem en Dirk hadden de meiden meegesleurd naar ’n krottig danshuis
waar ze ’n uur in vagevuur-hitte verschroeiden. In storm waren ze ’r
uitgevlucht, natgezoend, verslobberd, begrabbeld; de rokken afgetrapt
door de beestkerels daar. Rink had ’n Lempenaar halfdood geranseld
omdat ie z’n blonde Marie aan de rokken had gegrepen in woeste passie,
zonder ’r los te laten.
Met bebloeden kop had Rink ’m achter ’t buffetje gesmakt. De vent lag
’r te krimpen van pijn, met uitgescheurd oor en bloedneus. Met één
bakelaai had Rink ’m z’n mes, waarmee ie steken wou, uit de
moordklauwen geslagen, en nou lag ie daar, rampzalig vertrapt en
bespogen door de joelbende.—
Rink vooròp, de blonde Marie met ’r roodgezwollen tronie, aan z’n lijf
vastgezogen, mee. Op straat gierde de kasteleinsmeid Pijler, dat ze ’t
café-chantant inmoesten. Dat werd in schallenden schater beklonken.
Zangkrijschend kom-kerlinekens, zeilde door regenende duisternis, ’t
stoetje van twintig ’n zijweggetje àf, dat stil donkerde buiten
kermiswoel.
Plots, over Baanwijkbaan ging angstige vluchtjacht van duistere
menschenstoeten, naar één plek.
Brandklokken alarmden in angstigen bimbam, klankgalmen van steigerenden
nood sliertend, dwars door den demonischen jubelnacht.
Achter fakkelflikkering, hoog tegen paardenspul, sloegen rookige
vlammen òp uit ’t duister.
—Brand! brand! schreeuwden ontzet de stemmen, rauw en moe, schor en
angstig. Woeling van donkere massa’s, van ’t duister telkens in
lichtgloei, roezigde in stille aarzelende oproerstappen en geschuifel
naar ’t eind van Baanwijk; zwol áán in trappelenden hakkendreun en
lijvenwoel tot angstig revolutiegerucht; rumoer, dàn donker als
onweergrom of aardbeefschok, dan hèl en lichtend in toortsbrand van
kermisjoel.
D’avondklokken beierden door, in rood-angstigen galm, en de brandende
damp boven de kermis, gloeide áán, oranje-rooder, banger, in rook en
vlammen.
Rink, Marie en ’t heele stoetje waren in opwinding gekeerd, en ieder
z’n meid vastgekneld onder den arm, sloegen ze op hol in den schrik,
juichend van duivelige emotie, dat ’r eindelijk iets benauwends
gebeuren ging.—
Boven ’t paardenspul, stonden twee groote gebogen grillige haken in
gloedschijn als roode valken.
Klaas Koome holde voort, z’n buldoggenkop gezwollen van pret en z’n
bijt-bek nijdig naar voren gewrongen. Annie en Cor sleurde ie mee aan
z’n armen.—
Hij gierde:
—Kaik! doar loopt ’n klodder maide, hullie aige d’r stain-dood.... ikke
konsteteer van da je op dâ terain mit die brand-beweging d’r nie
deurhakt! wai binne te loat! merkeer de paa’s. Hee Dirk! Hee Rink je
mag d’r toekaike!
’t Stoetje stond gestremd te blazen en te zuchten in de smoor-drukkende
zomeravondbenauwing. Duizenden kijkers dromden vóór hen in hellen
vuurschijn, makaber roodoranjigen gloed, vulkanisch neerduivelend op al
soorten koppen.
Stemmen-alliteratie woelde rond na den eersten schrik, en helscher
orkaande de jankjubel van orgels, roffels, toeters en pauken, luguber
door den stillen schuifel der be-vuurschijnde massa.—
—’n Rot pakhuis mi-sonder ’n koantje woarde.. schreeuwde Limmer, nou
die doen stiekem s’n skietgebedje, kaik! vlak-an de afslag!
—Daa’t is d’r mit ’n half uur dààn, hoonde ’n meid belust op emotie.
—’n Rooie hoan van lik-main-fessie! een mi-sonder kam! spotte ’n vent,
met gril-gloed op z’n gelige apentronie, en woest-vurig geflakker van
z’n wilde bevlamde oogen.
Burgervader omschermd van agentenkring, glimmerige helmen in ’t vuur,
en hellebardierig geschaard om brandkar met z’n kleine slurfspuitjes,
deftigde gewichtig tegen plaatsvervangend kommandant, officiëelde
hoogelijk.—
—De kommedant is d’r nie!.... woar sit die pikbroek? schorde weer ’n
vent.
—Lait in ’t gangetje.... s’n tantje is d’r joarig! gierde ’n ander!
—Kaik de heule brandwair is d’r ’n kait! Se kenne nie op d’r poote
stoan.
—Gooi de jonker mi s’n test in de vlamme—is die uit s’n laie,
kabbeloebelaap! Hee mermot! Bunsum! hee! ’n rot pakhuis!
—Hai weut d’r sellefers van!
—Sel ’t nooit-nie wair doene!
’t Verkrijschte in hoon en nijd rondom, de spottende menschenstemmen.
—Nou ikke seg, daa’t sonde is veur de tait, lachte Dirk di Geert had
opgebeurd bij d’r dijën, dat ze beter boven den gloeddrom kon
uitkijken.
Maar Willem Hassel, jaloersch dat Dirk ’r zoo stevig vast had, trok ’r
weer neer bij d’r beenen.
—Daa’s net, da kreng ken d’r bestig s’n aige redde.. ’t is ’n rot soake
van die Hassebas Beemster.. ’t ding is d’r vast gain spuit woater
woard!....
—Moàr hoe dat nou ankomt hee? bleef zeuren ’n ouë kerel, met ’n
scheel-gedrochtelijk oog, waaromheen, in weerkaats van vuurgloed,
groene schemer trilde.—
—Ze hewwe d’r danst mit de fakkels! dá’ loat ’t ansien hee?
De Grintjes en Marie verveelden zich met ’t opgedrongen staan.
Menschenzee vóór hen, al valer bevuurschijnd deinde langzaam van
Baanwijk naar Haven terug, langs de spullen. Telkens verklonk gegier om
’t peuterig gewurm van de waggelende brandweergasten, die elkaar de
slangetjes uit de hand stootten, en flauwe waterstraaltjes rondspoten;
op de slangen trapten en verkeerd koppelden.—’t Brandkarretje kreunde
als ’n verroest modderbaggertje bij elken schuif en stoot naar voren en
naar achter.
De schrik-emotie sloeg over in hoon van de woeste kermisgasten, en
daverend holden heele stoeten weg in trappeling; verhosten weer
tusschen de goud-roode en oranjige dampsfeer van avondhallige tentlanen
en spullen.
Dirk, Marie en Geert hielden hun plan vast voor ’t Café-chantant.
—Nou wai goin d’r nog wa bij Dies.
—Juistig, bai Dies.. prêchtige tingeltangel.. doar hai je da waif in ’t
rood! die sangster....doarhain gaste! in de „Son” is ’t daàn noà
twoalf!
—Hee kaik d’r Rink, je bloed d’r àn je snuifert!
Rink veegde z’n neus met z’n naakte handen....
—Daa’t is d’r nog.. nog van die smak uit de droaimole, stamelde ie
wezenloos.—
Als ’n duistere horde stormde de stoet voort. De brand was rookerig en
smoezelig aan ’t versmeulen. Niemand keek er meer naar om.
—Eerst de kleine tingel-tangel in, kê je ook lol hebbe! enne dan
Moandag erais noà de Skouwburg mit de deftighaid.
Zoo zeurde Willem tegen Geert. Heete Trijn, en de andere meiden stemden
in, slobberden maar mee, doorschroeid van drankpassie. Frank en licht
stapten ze voort op de orgeldeunen die ze beheksten, hun bloed
vervuurden in d’r lijven.
—De kerels moste moar doene wa se wouë.... d’r waa’s tug moar krek één
kair kermis in ’t joar.... hinnekte in schater Marie Pijler, tegen Rink
aangeplakt. Mooie Geert, met ’r rumoer-lichtende oogen, de vurige Trijn
en blonde Cor met ’r poppensnuit, belolden elkaar, en de twee meiden
Spaandermast, die zich bij ’t stoetje hadden aangesloten, gierden mee.
Alleen hinderde ’t de Grintjes dat ze Guurt in den hos naar den brand
waren kwijtgeraakt. Stekelig vermopperden ze wat tegen Piet en Dirk.—
Piet die straal was, waggelde en boerde, vatte niet goed wie Geert
eigenlijk bedoelde.—
—Jesus, je meroakelse sus maàn! dat trosse krèng! mit d’r vraier van de
sèkreterie! kaik m’erais in main fieselemie!
—Die is d’r van deur, giftte mee Trijn.
—Die muurpeek, jaloerschte Geert weer, en Dirk werd nijdig toen ie zag
dat ze uit wraakgierigheid den arm van Willem vaster greep, zich uit
zìjn knel kregelig loswoelde.
—Guurt? Guurt? Wie wou je maine.... gof’r dikkie.... Oapram Prik...
Prikkie! die hept d’r aige te snurreke lait! in de sekreterie!
—Doar hep se ’t koeltjes hee!.... aa’s hier.... in de raige hee?
—En Jan Grint dan.. da is d’r ’n vraier van spikeloas! Skuiere
mò-je-moar.. skuiere mô-je-moar! zong schor Rink met Piet mee die in
kallende idioterigheid kankaneerde in waggel voor hen uit, dat de
meiden weer in lach schoten.
—Kok-kok-kok! kok-kok-kok.. moeder se lait ’n ai! weut je ’t noù....
hoeke ’t weuse mot! Gùùrt! Gùùrt. snaiboon! krijschte Geert in Piet’s
oor. Piet waggelde op zij, jeukte z’n oor uit waar de meid in
geschreeuwd had.—
—Soo! soo! snurkert, snaiboon! lummelde Willem mee, die in dronken ronk
als wezenloos wegzonk, en alleen opleefde in vlaag van heftige jaloezie
op Dirk.
De meiden gierden en toeterden met hun allen Piet den naam van z’n zus,
scheepsroeperig oorholte in, dat ie z’n dronken kop machteloos hangen
liet op z’n borst, en als ’n pasloopende drenkeling slap heenwaggelde
tusschen de vrijsters in.
Toch, onder dien jool, zat haat tegen Guurt, gekrenkt gevoel om ’r sluw
wegsluipen van hun stoet.—
Regen bleef zacht spatteren, en heete nachthemel, besmoezelde ze nattig
de tronies en handen. Bij hoek-omslaan van Beekerweg kregen ze, in
lampschijn, gloeiend café-chantant van Dies in de gaten, waar hun rauw
gezang uit tegemoet waaide.
In woeste passie, hossend en tamboereerend met de knuisten op elkaars
lijf, sliertten ze de laag-doorsmookte kroeg in, stank-walmend van
jenever en ziedend van stemmenraas, lichtkokend in geel-rookig damp,
vochtig van gloeiingen als ’n reuzige brouwketel.
Plebspubliek krijschte ze welkom toe. Over zwarte banken, vol vuil,
smeer en dranknattigheid, sprongen ze naar plaatsen, waggelden, wat
niet meer op de banken kon, op stoel en kruk, uit ’n hok, achter ’t
buffetje, aangesleept.
De meiden smakten zich neer, naast elkaar op de banken. Geert plakte òp
tegen ’n stomdronken onderofficier die ’n fletse wit-harige meid zat te
zuig-zoenen, zonder dat ’n spier van ’r gezicht vertrok.—Na iedere
slobberige zoenbui, veegde ze strak, vlakhandig ’r wang schoon, koelde
’r steenharde blik voor zich uit. Vóór Geert drong ’n ouë kerel òp die
schorrig stoethaspelde, en al maar wees op ’n man in den hoek, waar de
onderofficier zich voor moest wachten. Tartend teemde z’n dronken mond:
—Sien ie! Sien ie! daa’t is.... is.... nou main soon!.. die.... die
knakt.... jou.... en en.... en.... en.... en.. de heule wai... aireld
aa’s worst! hee?... aa’s die d’r goàr... wil!.... en.... en.... en....
de heule mikmak hee?....
—Hou jou.. snater ouë sloddervos! blùf!.. blùf, driftte de sergeant,
z’n paarsroode gezwollen kop woestnijdig naar der ouden teemer
toedraaiend, klaar om z’n bierglas ’m op de hersens tot scherven te
stampen.
Maar de ouë dronkenlap bleef doorzeuren.—Half ingebogen waggelde ie bij
Geert, z’n stinkenden mond vlak voor de meidentronies, z’n handen en
armen in kind-sukkelend onvast gebaar, verzwaaiend door den rookmist.
Vlak vóór Geert bleef ie strompelen, z’n smerige klauwen onder ’r
scherpsnibbig neusje, dat trilde van angst. Bang zochten ’r oogen Dirk,
Dirk nog meer dan Willem. Dirk sleurde ’n meid van Spaandermast uit de
bank en plakte zich naast Geert.—
Hij lachte om den blufferigen ouen schooier.
—Gut maid!.. ma-ïn soon doar! doar.. in de hoek.. is tog soo’n poal..
poal.. hee? hardstikke sterk! ellendig.. tuikig! da.. aa’s tie... de
de.. de.. de serreggant.. ’n lel gaift!.... lait.. heul.... Wiere..
re.. loànd veur... veur de waireld hee? die.. hep d’r puur.... klaufe!
vàn.... vàn ’n olieërsfant hee?..
Dóór zeurde z’n stem voor ’t mooie verschrikte kopje van Geert, al maar
over z’n ijzerbrekenden zoon, die zèlf lodderig en geradbraakt in ’n
hoek zat te knikkebollen, soms starend als ’n bewustelooze met gebroken
oogen, op den rug van ’n vuilbruine piano.—
Dirk zoende Geert, lebberde ’r de wangen vol. Willem had zich door ’n
rij stoelen heengewerkt met ’n dierlijk instinkt, in de richting van
Geert.
Nou zat ie ingekneld tusschen ’n paar meidendijën half op ’r schoot,
kneep ’r in de beenen en zinlijkte, met opgeblazen rooien kop, in
ronkend-stillen wellust. Onderofficier zoende z’n steendooie fletse
meid niet meer, maar keek met begeer-heete glinsteroogen guitig naar
Geert en Trijn, lekte z’n baard en aaide zich-zelf zacht over de
gezwollen paarse wangen.
Trijn leunde tegen Piet òp, die zich ook tusschen ’t meidenvolkje
gedrongen had, en Cor, de stille Cor, lag half in zwijm in de armen van
’n rossig besnorden vent, zonder dat ze recht wist, hoe ze aan ’m kwam
en wie hij was.
Henk en Hazewind joolden en Rink zat met de blonde furie Marie op z’n
schoot. In hun handen beefden jeneverglaasjes, die bij elken
woestbrullenden krijsch van Rink, weer gevuld in de vingers
teruggekneld werden. Met ’r beenen, zat de blonde furie tegen ’n
bankrand geduwd, ’r onderlijf naakt gewoeld.
Koortsig wellustig opgehitst in den ziedenden stemmenkook en rookstank
om ’r heen, schuurde ze zich tegen Rink’s borst, haar kop op zijn mond
vastgezogen, haar gouden haardos losgekarteld in z’n gulzige knelarmen.
Half tusschen z’n beenen uitgezakt, in kanaljeuzen zit, drukte ie Marie
achterover, zoende ’r woest in den blanken wellustkuil van dampenden
hals, omfonkeld van kraaltjes en praaltjes. Haar beenen slapten al
hooger den bankrand òp in zinlijken tuimel van d’r bovenlijf. Uit haar
rokken zwoelde ’n heete walm van kermislucht, ’n anjelierige
gemeen-zoete patjoulie, en ’n trillende hysterische zwijmgeursel steeg
uit ’r halfnaakten boezem.
Haar halskraag had Rink losgescheurd en bevend vampyrig z’n gulzigende
smakkende lippen in boersche passie er op vastgezogen.
Ze snikte naar ademhaal en ’r heete borst hijgde of ze sterven ging.
Hun passie doorvlamde ’t goudroode walmende zanghol in ’n zwijmelende
erotiek, ’n beestige bronstigheid, en woest de paren omhelsden elkaar,
bij ’t gierende toejuichen van Rink’s en Marie’s dierlijke vrijage.—
Door den geel-rooden rookmist verklonken de zoenen als zuigend
geslobber.—
Achter ’n deurtje uit, kwam plots ’n gala-meneer op ’n paar waggelende
plankjes staan, vóór de piano. ’n Kerel roffelde ’n preludiëerenden
deun met pieperig kermende tusschenklankjes.—
Chanteur viel in, zang-sprak ’n dubbelzinnige mop met krijschend
refrein:
Schuiere mot je maar.... Schuiere mot je maar
Van je heeloà.. heeloà hophophop sasa!
Monden wijd open als muilen, bewegend-vreemde holten waarin ’t
geelroode licht groef en roode tongen woelden, krijschten ze den zang
mèe, in rauw-beestigen bral. Met de glaasjes in de hand, fonkel-kelkjes
als roode en gele prisma’s, waarin prachtlichten brandende amber en
gouden champagnegloed, zwierden en kankaneerden ze in ’t rond, harkerig
en botsend in ’t enge holletje; trampelden kerels en stampten meiden,
dat één dreun daverde en raasde door ’t smookhol; walmende brouwketel
in tooverigen dampgloei en grillige tinten, diep-sferig omgoocheld in
demonische pracht. De gala-chanteur zang-sprak méé, schor; liet refrein
over zich heengolven als ’n kolk vlammende lusten, waarin z’n ironie
grijnzend voetplaste; zette dan langzaam, hoog-komiekerig gebarend weer
in, ’n nieuw kouplet.—
Er door hèèn rauwden al meer stemmen, klodderige geluiden; geluiden van
jankende zebras en huil van wilde ezels; stemmen van moe-gemartelde
venterskelen; rochelende, halfbezwijmde en dol-vroolijke; hinnikende en
nijdige, huilend en zingend om zuipsel.—
Uit eng-morsig buffetje schoten telkens menschen toe, om sneller te
helpen. Weer stormde in raas en vaart, verfomfaaide hoed-verdeukte
kerels- en meidenstoet in, trampelig neersmakkend op bankpunten, of in
valzwaai schietend op schoot van vreemde kerels en wijven.
Hazewind had bij ’t losrukken van stoelen uit ’n hok, ’n
chokolade-automaatneger zien liggen, leeg en ongebruikt. Een krulharig
grinneker was ’t; alleen romp en kop, in roodbelakt wambuis, waarboven
wandrochtelijke tronie grijnsde.
In één ruk had ie den automaat bij z’n rooden romp opgevischt, stormde
hij er mee in den meidenstoet van Grintjes en vreempjes. Als ’n wijf
had ie den halven neger zinnelijk-potserig in den arm gekneld. Z’n
eigen neus had ie met ’n bonk biljartkrijt piassig verwit, en woest
danste ie ’n negerklownigen wals, klapperend met z’n zolen op den
houten vloer, stampend en patsend, dat ’t grauw-zandig wolkte om ’m
heen. De meiden kuchend in den stofdamp, gierden en half-verstikten van
pret om den grappigen Hazewind, met z’n witbepoeierden neus, z’n
schokkende vrijage op ’t negergedrocht.
—Skuiere mot je moar! skuiere mot je moar!
gier-zangde rondom. Eindelijk onderbrak ie z’n zwierigen wals.
Dwaas en menschelijk liet ie den zwarten grinneker buigen, wierp ie,
àchter z’n gedrochtelijken kroeskop, gemeenheidjes naar de meiden, met
’n vermaakte hikstem, tenorig alsof ’t uit den rooden romp kwam.—
Soms trok ie ’m kittelend aan de kruk bij de chocolade-gleuf, deed dan
in dolle grimassen en dronken opwinding of de roodbebuisde nikker, in
grijns-woesten proets ’t uitschaterde om z’n jeukende kriebelarijtjes.
Rochelend, stikkend geschater en gehoest barstten uit om de piaskuren
van Klaas Koome, die in boerigen humor, sentimenteelig-nagemaakt,
teederlijk den dóór-grinnekenden kroeskop tegen z’n boezem bleef
koesteren en streelen.—
—Die kerel, hep d’r gain broek an, gilde plots Marie Pijler uit,
schaterend haar beenen in kramplach de lucht insmakkend, dat ze bijna
achterover viel van Rink’s schoot.
—Nou, op dà terain.. doen jai d’r ’n broek àn aa’s je gain baine hep!
lolde Hazewind, fijn walsend en streelend z’n nikker,.... ikke
konste.... teer.. van da tie sain bainbeweging inskote hep.. in de
Transvoal.... enne.... op.. op sain aigeste romp sain smairt hep!
Met ’n smak plots in woesten schater zwaaide ie den nikker-romp tegen
den vloer, die beefde van trampelgerucht.
Stom en klaagloos bonsde de nikker vooròver, met z’n zwarten
gedrochtensnuit in ’n pot bier van den sergeant, die z’n glas vóór zich
op den grond had gezet. Onderofficier proestte van lol dat de snuit met
z’n neus er in was gesmakt.
—Nee nikker.... eerst mot vader drinke, dan ’t juffertje hee? schaterde
ie, den neger bij z’n rooden romp opsleurend, en z’n
minachtend-helschen snuit beschuimend met bier.
Ze stikten, de meiden, van al opwindender lol. De kerels kramp-schokten
er van, tapten liederlijke moppen; trokken aan z’n buik; wrongen hun
handen in de chocoladegleuf, hoonden den nikker, spogen hem in z’n
wandrochtelijke grinniktronie, kwakten ’m bierslokken tegen de witte
tanden; mepten in op de vuurroode menielippen, op de stuiters-oogen, op
den bronzen buik en rug, dat ie rammelde, kreunde en rochelde, en
ijzeren pijnsnikken van jammer verklonken. ’t Was of bij elken bof van
kerels en meid-furies z’n grinnekende kroeskop in sarlach schoot; dat,
al hàd ie pijn, z’n lach nooit kòn worden weggeranseld. Heen en weer
gesleurd kwam dàn z’n grinniktronie boven, dàn z’n roode rug.—
Lag ie op z’n buik dan was ’t soms of ie stil, met z’n zwarten muil
tegen den modderigen vloer, smart versnikte, z’n eeuwige grijns en
grinnik dáár verkrampte tot woesten ingehouden huil. Maar telkens
verder in den kring getrapt van razend beukende meiden, làchte de kop
weer in grinnikenden sar.
Ze voelden den nikker als ’n lèvend wezen, ’n beenloozen stakker dien
ze haatten om z’n verachtelijk grijnzen, z’n vuurroode droge lippen,
z’n zwarte kroes en bewegingloos star-lachende stuiter-oogen.
De streelende vrijage van Hazewind sloeg over bij de meiden in
ranseling en drift. Marie Pijler was van Rink’s schoot gesprongen,
holde over banken, ruggen en koppen heen, tilde ’r rokkenboel òp en
kwakte zich met gespreide beenen over de grinniktronie.—Ze vloekte,
ranselde, beet ’m, schuurde ’r lijf in waanzinhaat over z’n roode romp,
met verachting hem mokerend op z’n neus, z’n borst, z’n oogen.
Drifthaat vlamde in ’r dronken kijkers. Ze schold ’m al erger uit, dat
ie geen kerel was, en met ’n laatsten hakkentrap, in uitbraak van
helsche vloeken, vol venijnigende verachting, smakte ze’m onder d’r
wèg. Toen ze zag dat ie van verre, met misvormden kop, tòch bleef
grinneken, barstte ze in grien uit, en viel razend van drift terug op
den schoot van Rink.
In rondgierenden waanzin, haat en verminkzucht, wilde nu iedere meid
den nikker beuken.
Met strakke wreedheid stortten ze zich op de tronie. Trijn Grint wou
Marie Pijler nadoen, stootte zich met de vuist de rokken tusschen de
beenen en sprong op ’m af. Maar Piet hield d’r tegen en de sergeant, in
woedewoel opgehitst, begrabbelde meid voor meid.
Plots holde de kroeghouder midden in den furiënden meidenstoet, greep
in woesten sleur den nikker bij den romp, en smakte ’m in hooge worp,
achter ’t buffet, waar de gemartelde kroeskop, met geknauwde tronie,
half gewurgd, diepe wondscheuren in grinnik-wangen en gehavend roode
plunje, op ’n vatenstapel neerkreunde. Z’n gebeukte tronie lag weer
bòven, en sarrend gedrochtelijk grijnslachte de kop, door de
wangscheuren en oogwonden heen, z’n laatsten triomf uit.
’n Zangeres was achter gala-chanteur naar voren gekropen. Leelijke
zwarte meid, in kanaljeus decolleté, kortrokkig, vuurrood satijn,
snibde en koketteerde ze sneuïg met ’r dikke pruillippen; pupilden
aanhalig lonkend ’r donkere oogen. Haar roetig aangeverfde brauwen,
boogden harig-vergroeid in één, en ’r magere naakte armen pagaaiden
voor verblufte dronken boerenkoppen.
Ze krijschte zorgelijk, vermoeid, en ’r verflenst gezicht, lachte,
lachte mee met ’r vuile liedjes, lachte zuur, vuns.—
Goor sloeg de rookstank warmte en zweetlucht op ’r bloote borst en
kokettig wou ze cirkelen d’r vuurrood satijn rokje om haar slappe
kuiten, in gracieuse plooiïng. D’r zwarte lokkenkroes om ’r smalle
platte beenderige schouders, vlamde donker tegen ’t satijnvuur, en
vergapen deden de kerels zich aan de zangeres met ’r oudewijvenkop.
Ze werkte met opera-trillers en heesche koloratuur, en ’r lijk-groen
vermoeid gezicht lachte en lonkte door, knipoogde al gemeener en
sluwzinlijker tegen de nederige drinkebroers.
Zoetelijk streelde ze ’r eigen besatijnd lijf, met naïevelijk gebaar
van onnoozel maagdelijn en bruids-angstige preutschheid.
Maar heet-getemperd sneed in ’r groen-gele bedampte tronie ’n
schriklijke lach, ’n voluptueuze hoon, lonkend en lokkend, ophitsend de
kerels in den schroei van hun brandende zinnen.
In ’t roodgelig en goud-dampig doorsmookte hol, benauwden al meer
menschen. ’n Lucht van slachterij, waar zoete bloed-stank en warme
vleeschreuk doorheen zuigen, verwolkte, en de zweetige zoetheid der
uitwasemende paren klefferde broeiig langs de stinkende wanden.—
Geert wou wèg. De lonkende leelijke zangeres hinderde haar.
Gruwelijk gemeen vond ze telkens dat optillen van ’r satijnen rokje,
dat vrijen met ’r eigen lijf. ’t Maakte ’r valsch, jaloersch.
Met lawaai stonden de Grintjes op en Marie tumultte mee. In hos en
hiha’s kannibaalden ze dronkener en verhitter met zwartigrood verbrande
tronies, doorzwollen en onkenbaar gerammeid van driften, de Baanwijk
op.
Bij akrobatentroep bleven ze even uithijgend staan. Heet geloer was
daar op nekknauwende toeren van straatkunstenmaaksters, meiden in
triko’s, rugstrengloos achteroverbuigend in zwel van dijen en buik.
Maar de Grintjes wouen verder. Dan hier, dan daar moesten ze heen, in
hurriënde hitte, dwars door slingerrijen, meesleurend vechtenden en
vloekenden.
Willem en Dirk waren sàmen bij ’n waarzegster, die ze gelokt had, met
vleistem van ’r mooie dochter. Sàmen waren ze ingestrompeld, omdat de
een den ander niet alléén vertrouwde bij Geert. Tooneelig-geheimzinnig
pronkte tentje van somnambule. Weeke mysterie-stem van ’n wondermooi
meisje lokte.
Maar Trijn had den dood voor de waarzegsterswijven zèlf. Ze durfde
niet, en de andere meiden ook niet.
—Puur nie! daa’s tug soo ellendig an ’t uitkomme hee? wa soo’n meroakel
je sait! die hep d’r puur je laife in d’r hand!
—Poeh! tog aldegoar.. poppe.... poppe.... kast, blufte Piet.... nou dan
koop ìkke je fratte veur drie sint.... bi je hullie t’met kwait!
Marie gaf Trijn gelijk. Geert begon te weifelen, Cor en Annie
twijfelden mee, en de Spaandermastjes gierden van zenuwachtigheid.—Ze
drentelden en draaiden, tot Dirk en Willem er uit wankelden.—
—Doàr mot jai hain Gairt, schreeuwde Dirk van achter ’t gordijntje....
ikke kraig ’n swartje!
—Da lieg je gaip! ikke!
—Roggemegochel, se hep ’t main sait! ikke trouw d’r ’n swartje..
—Daa’s puur ’n klodder leuge.. ikke, ikke!.. gilde Willem.
Toen barstte Dirk woest uit in ’n scheldwoorden-mokering, en meteen
drong ie ’r op aan, dat Willem nou maar eens overmoest doen, dan zou
hij met Geert in „De Druif” wachten. Willem schrok er van. Liever z’n
pink er af, dan Dirk alleen met Geert.
Hij stamelde wat, maar Dirk woù ruzie. ’t Brandde en gistte al lang in
’m. Hij wou vechten, bloedneuzen slaan, met ’t mes aan riemen
snijên....