Twee weken vóór de kermis was de lucht weer gedraaid. De roode kolen
stonden verkwijnd, met rot-doorvreten bladeren. Angstige drukte en
onrust joeg er onder de tuinders.
—Daa’s t’met ’t lekkerstje weertje da je hebbe kèn, zeurde Klaas Koome,
voor ’n akker van Ouë Gerrit;—ik konstesteer van daa’tje nou t’minste
loope ken, en d’r nie je aige f’rsmelt.. enne de boonebeweging goan tog
s’n gangetje.. want moànd blaift moànd... op dá’ terrain merkeere de
boontjes de paàs...
—Hoor hemmis, hoor hemmis! hoonde Dirk bij de andijvie
gehurkt,—skoenmoaker hou je bai je leest hee? bi jài besuikerd?—
Ouë Gerrit bromde wat mee, gejaagd en kramperig als ie zich voelde in
’t onweer-zwoelige grauwe weer. Die dreigluchten maakten ’m soms
stikken, of ’r wurgangst op z’n strot drukte, in vaaglijk onbestemde
benauwing ’t bloed ’m naar den kop jagend.—Angst die ’m aan ’t
fantazeeren bracht, doorhollend hallucineeren, in al erger benauwing om
dingen die gebeuren kònden. Angst die ’m zelf folterde, z’n brein
martelde, hèm allerlei dingen liet zien, die nièt bestonden, z’n oogen
in donkeren floèrs legden, waarin lichtende sterrendans vonkte. En dan
maar brommen en klagen luid, luid, om iets ’r tègen te doen.
—Nou, da sel d’r ’n mooie worde, mit de boone!.... hoho! d’r is gain
son.. wá’ sit dá’ ding! aa’s tie moàr nie wegblaift hee? ’t is te dol..
en.. en.. tug.. vier en vaif en nie g’nog!.. daa’s één raige al raige!
enn hoho!.. ’s aofus hep je dâ dolle onwair, sonder daa’t hiet waa’s
hee?
Koome lummelde nog wat voor de haag, lolde met Dirk over de kermis,
waar heel Wiereland al vol van was; slenterde eindelijk verder.
Drukker werd er geschoffeld tusschen de selderie. Kees plantte andijvie
uit en zette op regels.—Laat-gezaaide sla werd weer in bakken
uitgedragen naar de markt. Tot schemer doken en verbukten de kerels en
kinders op de duisterende akkers. Wisselend in gang, trokken de werkers
drie maal òp naar de groote stad. Het groote kargerucht, de hos van ’t
landvolk,—één in hun epischen samengroei van man-paard en
kar-en-koopwààr, verklonk als onweer al over de bekeide straatjes. De
Haven daverde van herrie en hartstocht-koop der venters.
Op ’t land trapten de kinders, nu vaders en bazen naar stad waren, de
verdorde erwtenranken òp, de goud-gele slepende haarbossen. In alle
tuinderijen nu, schemerden tusschen jong-groeiend boomgroen en
boerenkool, de goud-verrotte leeggeplukte erwtenranken, soms èven
zonnig overgloeid, als brandende braam, vlam-roerloos. In enkele dagen
fladderden de bossen op de rijzenpunten, harige kopgedrochten op
pieken, hóóg tegen donkere lucht.—Aan voet van rijzen, waar ’t stroo
opgehokt stond, bloeiden al weer late sperzie- en snijboonen.
Ouë Gerrit wou niet drogen op rijzen, in dat vuile weer; smakte de
ranken op hoopen bij modder-greppeltje achter ’t erf, toch zuinig ze
bewarend voor koestrooisel. Kees was druk in de weer, rankte nieuwe
aardbeibedden in, en zuiverde ze van vuil.—Elk half uurtje, tusschen
marktgang, werd gewied. Heele akkers met leege rijzen bleven nog naakt
de lucht inpieken, om dat er geen tijd was ze op hok te smakken. Toch
waren ze blij, dat de aardbeipluk gedaan leek, al kopten ze nog wat
mandjes. Van de vroeg-soorten begonnen de blaadjes al rood te gloeien,
bloedrood en meloen-goudheet bezoomd, sterfzang van ’t loof in den
zonnezomer. Andere bedden kwijnden met roest op ’t blad, door plotsen
guren omdraai van weer, wind en regen, in ’t hart van groei en bloei
geslagen.—