Volgenden dag scheen de zon weer fèl. Ouë Gerrit was aan ’t frambozen
plukken, met Piet en twee helpertjes. Tusschen de nauwe struiken hurkte
de Ouë, stram en ingebukt vóór de frambozen, één voor één de vruchten
in de mandjes stapelend.—Boven z’n zilverbaard, die in kronkelig zijïge
karteltjes, tusschen takkengewirwar òpschemerde, bloeiden de frambozen,
rozepurperend, bedauwd met ’n adem van dof paarsrood, vochtig en
donzig. Achter Ouë’s hielen, rijden mandjes in zonnevlam, wonderteer
doorglansd van licht. Zoeter dan aardbei geurden ze rond, als
rozendroom van sprookjes-prinsesje. Rondom, in de lucht vervloeide ’n
teere geur van rozenzoet, wáár de mandjes stonden.
—Heé Ouë, je ben d’r in màin regel, nou soek jai d’r de mooie uit, en
ikke hou ’t kriel!
—Hoho!.... da skaint t’met soo!.... d’r binne....
—Nou.. set jai d’r op haide ook rais de blommetjes buite!.. moar ikke
seg ie.... daa’t soekwerrekie is.. da’ rooit na’ niks? d’r binne
nie-en-veul....
—Nou Piet aa’s jai d’r da rais an de swarte besse gong,.. ke’k vast ’n
mooie prais moake! hoho! ikke ken d’r laifere soo veul ’k wil.. eenmoal
andermoal.. aa’s d’r nie g’nog binne.. koop ’k vàst bai op de hoàfe
f’noàfed....
—Daa’s fain werk Ouë, jai f’rkoopt hullie an de oàpetaik hee?.. en
sullie stooke hullie hee? of hep je hullie weer feur de ferbriek!
—Nou dà’ sit nog.... ikke hep se pattekelier!.. en.. en feur de f’briek
òòk.... hoho!.... kaik? tug mooie woar hee? pronkte Ouë Gerrit ’n
mandje pracht-frambozen in ’t zonlicht heffend, dat ’r roodpaars
dauwlicht overheen huiverde in vloeiende glansen.—
—’t Is d’r fain werk! t’met al de vurige, de vuile loà’je sitte, hoonde
Piet weer, die ’t niet verkroppen kon dat de Ouë in zijn regel zat te
plukken.—
—Daa’s glad-en-al mis maa’n! De vuile hep ikke hier ampart! huhu! tug
’n f’rvloekt slecht joar! alles is d’r te loat! t’mèt hep je de
kerremis’ en kaik!.. die boone rais? se komme paa’s kaike! hoho! en
nerriges nog ’n skepseltje an van fesoen.. da je d’r plukke kèn!
—Brom jai teuge sint Jan! blai da’ tie d’r weust is! de sjèlotjes binne
d’r krek uit! Ook nie te bestig! Is aldegoar ’n rooi noa niks!... en de
rooie kool f’rvloekt! En nou.. hai je d’r nog spruitkool loate sette
tusschen vaif regels boone! Sel main d’r ’n stelletje worre.—
Piet kregel, liep dwars door ’n hoek leeggeplukte zoete fransjes, naar
de zwarte bessen. Kees stond er al te plukken. Zwart-blauwig glansden
de vruchtjes als kraaienvoedsel, struikerig en verward, benauwenden
stank uitdampend.—
—Ikkom je d’r ’n pootje hellepe hee? Dirk is in de loate doppers,....
wortele.... binne tog t’met daan!
—Soo? docht wel, daa’t ie nog nuwe portie soait had!
—Daa’s net! t’jonge... doar lait ’n lekker hoekie wind hier! Sel d’r
bloase hebbe f’murge, toen Ant d’r hier plukt hept. Se waa’s d’r ook
soo meroakels koud, dat ’t waif hep stoan bibbere aa’s ’n koors hee? Se
hep d’r de heule murrege mit main jas anloope! Op ’t pad hebbe se d’r
aige naskraiuwt: Lamme Krelis! làmme Krelis!
Kees zweeg. Z’n wijf kon ’m geen zier schelen. Woest was ie op ’r dikke
buik. Hij had ’r wel plat willen trappen, want telkens zag ie ’r z’n
eigen stomheid in, z’n vuile stomheid. Stom nijdig plukte ie door, maar
Piet wou praten.
—Nou, da’ sel main ’n godsliefeheer skele! of je àchter of veur ’n
singel lait.... lait mi plukke.. En dan mi’ soo’n guur end wailand veur
je lampies! daa’s alle-jesis-koud! En aa’s je vaif uur achter mekoar
plukt hep, mò’ je rais kaike wa’ je hep.... puur niks meer aa’s ’n poar
mandjes!
—Joa... aa’s je soafes stopt, soek je vast noà wá’ je daan hep!
—Nou, je bint t’r nou op kommende waige hee?.... Moar ikke mot d’r nog
’n dot plukke! de Ouë is d’r puur tuureluurs van, nou die soo feul
kwait kèn aa’s tie wil!
Stil ’n poos bleven de kerels doorkruipen, ritselend in de struiken,
afknijpend de zwartgloeiende vruchtjes, ze bij trossen smakkend in
groote blanke sloffen voor hen uit, op ’t stovende reuk-bedrenkte gras.
Rond ze heen, in struik en teelt onder vruchtboomen en hagen, gloeide
middagzon. ’t Groen stroomde lichtglans af, zilverig, goudvlammig en
fijn beschaduwdoezeld in al andren gloei, tegen ’t licht. Onder de
dichtgegroepte vruchtboomen lommerde ’t koel als in ’n kreupelboschje.
Enkele in hoogen uitgroei waaierden wat kronkeltakken uit, betrost met
appeltjes, zacht rose blozend als warm gestoeide kinderkopjes. Overal
onder getwijg, groen en rozerood, vlekte vruchtglans tegen
doorschemerend luchtblauw, takkenprieel in zware dracht van vruchten,
die vergoudden in vloed van zonnevuur. Kleintjes zwollen de vruchtjes
áán, dof, tintwarm en pastelteer. Vlak bij den mossigen stam verdrongen
ze elkaar om licht en lucht. Wat takken, harpig uitgebogen,
goud-groenden in zonnejool en appeltjes gloeiden dáár in glanzenden
wasem. In wilderen uitgroei stonden de pereboomen, bronzig-dof bevrucht
en de pruimen, donker voldragen, groen als groote olijven. Op naakten
hoek tegen luchtblauw in, stronkigde vlak vóór Kees, op woest
onkruid-plekje, één appelboompje, smal en tenger-rank voorover gebogen,
luisterend naar de zoemende zomer-geruchten.
En rondom vervloeide de geur van doorstoofde gouden vruchtenhofjes,
zèlf behageld van rozeroode wang-appeltjes, nog gesmoord in groeigloed.
Afgevallen peertjes en appeltjes verwurmden bleekgroen en gelig, overal
verwaaid en uitgestrooid onder de boompjes in ’t heet-geschroeide gras
en onkruid, tusschen koolen en zoete fransjes.
Piet, met triestig gebaar wees naar ’n pruimeboom.
—Kaik Kees, wà vol die stoan hee? aa’s t’ie moar nie ’t weggetje naimt
van sàin doar op ’t hoekie! die gladekker! bai de biete main ik! die
hep tug puur sain aige dood draigt hee! snó’f’rjenne! da hai je d’r
puur nooit sien! die hep ’r sóó veul had dá’ tie nie raip hep kenne
worde hee? t’jong ’n skoon sicht da’ waa’s.. da hep je d’r vast nooit
sien!
Er ruischte weer stilte in den tuin en boomblaren windsuizelden
golf-zacht.—
Kees plukte door, sjouwde de volle bakken naar den dorsch, waar al ’t
marktgoed, buiten zonnebroei opgestapeld stond. Op elkaar tegen stal
áán, op groep en voorgang, dromden de kisten met versche sla,
dopperszakken, aardbei-vrucht, frambozen, roode en gouden bessen; één
feest van kleur, saamgebroeid met zweet, ùit zonnelaai naar
koelenschouw en dorsch gedragen.—Door den tuin klonk zangerig gejoel en
jeugd-jubel van kinderstemmen; meisjes die meeplukten en meesjouwden.
Dirk was van ’t peenbossen naar de snijboonen gesjòkt, hurkte tusschen
d’enge wanden van hoog goud-groen, die poortten als ’n hal van
lommerlicht op ’t pad, waar de zon goud schroot over uitgescherfd had,
rijzen en latten in gloei verglinsterend.—
—Aa’s wai dá’ weertje nou d’r moar houê, riep ouë Gerrit in ’t voorbij
gaan tegen Dirk.
—Nou op haide smoor je van de hitte en strak-en-an bibber je van de
kou.... hee.. Ouë!.. set rais ’n kerel an de andaifie hee! Mot nou
skoffele! Sel’k d’r sellefers wel de bolletjes opknappè!
Gewroet van laat-zomersche drukte woelde rond in Wiereland en Duinkijk.
Het haventje, op marktdagen, daverde en mokerde vol van woel en klank.
In alle hoeken schreeuwden en sjacherden de koopers weer met duizenden
kilo’s roode bessen, zwarte, gouden en paarse; frambozen en aardbei, in
zoetrookige geuren, verwasemend door de groenten. De Haven lag
volgestort van nieuwen kleurbrand en vruchten.—De groentekarren, in d’r
frisschen uitbouw van sla en wortelen, bakken en manden, ratelden áán,
hortten weg, als steeg er weer razernij van mid-zomerschen uitvoer en
pluk. Vóórklank van boonentijd weerschalde er, boonentijd die in den
helleroes van kermis had moeten vallen. Maar van alle kant werd er
geraasd op de Haven, dat ’t leelijke weer van half Juli den boel had
bedorven, dat ’t gek-laat zou worden, nou met de boonepluk.
Wiereland koortste weer in fellen zomerbrand en zonnelaai. Zeegasten
stormden áán, iederen dag meer, en ’n woelige kinderbende, meisjes,
prachtig bekleurd met roode en blanke japonnetjes, cier- en
stroo-hoeden stoeiden rond. Moedertjes jong, met bloei-bloemige
mousselientjes, teêre krepjes en neteldoek-blank, in dartele cier,
kuierden met parasols statig tusschen de schooierige plukkertjes van
Wiereland; stedeke-kinders, die stil afgunstig ’t vakantie-jolende
stadsvolkje van rijkaards begluurde. ’n Por van moeders en broers in
hun ribben en gauw hurkten ze weer neer, de verbrande tronietjes naar
de heete aarde gebukt, plukkend van knie op knie, in beestigen zwoeg,
àl voort.—
Langs hun akkers strooide de tingelingende bellezang van tramkoetsiers
vroolijke jubel-klanken rond, vergalmend over de zwoegkoppen, als een
trillend zomersch vreugdgeluid door de zonnige lucht en ’t
landgroen.—Rijtuigen stoften áán en wèg in zandorkaan; fietsen snorden
voorbij, in spakenfonkel. En heel de brandende ploeterstreek drukte en
raasde van zomergenot, omtooverde met hittekleur en licht, de gasten en
’t joelend vakantiebezoek. Dwars door den zwoeg van ’t land joeg de
zeetram de menschen en kinders, met kleurig speelgoed, spaden en
emmertjes, scheepjes en harken. Wierelands notabelen zwierden mee in
zomerpronk; nuffige dametjes met blank spel van felle kleuren
òpzengende parasols, kleur-zonnen in ’t helle groen, in den zonneregen
van licht en vlam.—Zomerkostuumpjes lichtten en blankten tusschen de
stille lommerlaantjes, overal drentelden dametjes en heertjes, met
kraakschoen-gestap, rijkelui’s-lekker op de zand-zachte paadjes.—Zoo,
met den dag, stroomden meer gasten aan, door de groote beukenlaan, die
als ’n wondre goud-groene poort lommerig den weg naar zee opende. En
langs heel den weg van Duin- naar Zeekijk, gloeide en zand-koekte het
heete gruis, brandde en zengde ’t zomerleven, omschroeiend in
stuifselwolken boerenkarren, rijtuigen en trams, dat de landwerkers,
achter de hagen, vlak aan de straat, onder zuilen van stofwarrel
verstikten. Loom passeerden de tuinders ’t zomergewoel. In hùn ploeter,
voelden ze ’t dwaas, ’n gang naar zee, voor hùn zelf. De zee, waar ze
vaagjes, in teisterenden winterstorm en schal, alleen ’t gerucht van
hoorden aandruischen achter veréénzaamde duinen. Ze verroerden geen
stap voor ’t pronkende, schreeuwige stadsvolkje, dat brutaal zich
nestelde in hùn streek; de verhuur-kamertjes van verdiengrage luitjes
bejoelden, de wegen bestoften in stikzand. Ze wisten van geen zeelucht
de zwoegers; van geen zilte zouten ademhaal, geen frisschen stoei van
strandstorm. En Zondag’s, als ze vrij hadden, rookten ze liever hun
pijp, wandelden ze met de meiden naar den Lemperweg, of bleven hokvast
broeien binnen de mikken, in zaligen luier.—Dàt veel liever, dan op
stap, op den gloeizandweg naar zee, ’n uur gaans. En de ouderen, vol
van zorg en moeheid en weekzwoeg, hokten in hun naar lucht-snakkende,
behorde duffe kamertjes, slurpten d’r koffie, koffie en weer koffie,
smakten d’r pijp, d’r pruim; besabbelden d’r sigaar en loerden
rustigjes naar ’t gewas. En ’s avonds de zuip, stillekens de warme
kroeg in, met ’t Zondaggegons van alderlei spreeksel nog in d’ooren.
Door de week, ging van zelf voort hun zwoeg en zonnebrand, hun sjouw en
pluk, dat ze ’t bloed onder de nagels vuurde. Niet meer keken ze òp,
naar ’t vakantiegewoel op de paadjes, langs hun akkers, bang voor ’n
minuut verlies, vóórt tot laat-avond, naar havenkant. En daar nog
zweet-doordropen van ’t gloeiende land, met ’n afzakkertje, zogen ze
in, ’t heete vocht, als zalige lafenis voor dichtgebrande van stof
verstikte kelen.—