Tegen half negen, op boerenkar hortten Kees, Dirk en ouë Gerrit hun
hooidijk òp. Dirk mende, wou alleen hebben, dat de Ouë meeging om rond
te harken in den windstoei. Te vroeg was ’t nog om op te steken. De
boel klamde nat. Ouë Gerrit omtastte de hoopjes, bromde wat in den
wind, keek angstig naar den heet-blauwen hemel.—
—Hoho!.... op die smalle daik.... daik hier.... ke.. je.. ke.. jè vast
nie teuge wind inkeere hier!.... daa’s niks gedáan.... hee!.. aa’s
jullie d’r nou eerst.. rais.. huhu!.. die mikmak anharke....
hee!—schreeuwde Ouë Gerrit naar Dirk en Kees, die de boomen boven de
wielen van boerenkar, met handen en voeten in de binten stampten. Z’n
stem verwaaide in windvlaag, zwabberde klankloos naar de kerels, die
aan dijk-end stonden.
—Sel wel op poote sette, Ouë, schreeuwde Dirk norsch,.... wai beginne
d’r van hier.... eerest die hoopies op de woâge.. in vaif kaire is ’t
doan....
—Allejeesis! da wordt dur ’n karwei tut an den oafed! hee.. riep Kees
gebluft.
—Daa’s net, en teuge àcht.... mi die vuile oafeddamp.... is ’t suinege
Job! je naimt d’r de boel nat in, moar ’t mot!.... die duufelsche
oàrebaie.... en errete skreeuwe om onster hee? Hèp je nie.... dan mò je
nie!.... ik wil d’r hier morge nie weer stòàn!
Julizon blakerde en wind joedelde in zwoeltegloeiing. Felgoud
omschoten, trilden de hooischelven in ’t bazuinende vlammelicht, en er
onder wasemde ’t doorgloeid gras, smeulende hette uit. Ouë Gerrit
scharrelde rond tusschen ’t hooi, los neergemaaid op dijk, dat droog
veerde onder zijn klompen. Den wagen had Kees ’n eindje hooger smaller
dijk opgereden.—
Dirk die het hooi opbouwen ging, was karbuik ingeklauterd, liet z’n
klompen neerklakkerend afsullen van z’n paarse kousen, op ’t grintpad.
Zon gloeide, maar telkens stootte onrustiger òp, zoeltig-zoete
windflapper en rilde zwierd’rig ruischend leven, onder halmen en riet.—
Hemelkoepel stolpte eindloos blauw nu, hoog vuur van lucht, en van alle
polderhoeken stapten loom de laatste hooiers òp.
—F’rek.... stong ’k t’met moàr ook in de wai.. mi die vuile wind.. Sel
je strak en-an wà belaife, verzuchtte Dirk naar Kees,—sullie kenne d’r
beest t’met mi sain kop.... in de wind sette.... moar hier.... op dâ
smalle kreng f’roer je vast gain vin! Moar ’t mot hee?
—Daa’s net, ’t mot, kauwde Kees gemoedelijk na, tusschen z’n dunne
lippen, met ’n sisstraal z’n pruimpje ’t hooi inspuitend. Rood
onderspul van boerenkar, veeren en wielen, vlamde hèl onder krat en
buik-end. Dissel gloeide rood als ’n kromgebogen bazuin, en z’n koperen
punt stond zon-beketst, goudfel te fonkelen. Op ’t land vèr onder hun
dijk, kwam drukker beweeg van hooiers. Witte zonnehoeden en
blank-strooien, bewogen op de brons-bezonde koppen, onder ’t opsteken.
Karren met hard-groen zijwandsel, rood krat en wielspul, knetterden
heet-rood van ver tegen ’t glinstergras, in laaien zonneblink, warm
omvocht van hette, zwoele, dampige, smorende polderhette, òpnevelend
uit fluweelmalsch gemaaiden grond.
Dirk kon ’t maar niet verkroppen, dat ie nou niet op ’t land ’n
hooihoek had, schold tegen den Ouë, waarom ie toch juist dàt vervloekt
dijk-end nemen moest.
—Hoho.. main Kristus jonge!.... da’ ke’k tug nie helpe hee?.... da’ d’r
nou toefoàlig wind op de ruimte stoan.... hee?.... Hu! hu! sullie hewwe
main da’ daikend tug nie f’rkocht, mi-sonder wind hee?
—Nou.. furt moar Kees, gooi op! norschte Dirk,—.... die laileke
kwinkkwankers, f’rkoopje je alles mi wind hee?.... Hee Ouë!?.... aa’s
’k boòfe ’t roam bin, kaik jui d’r dan wâ de wind wil.. hee?..
Diepe hooigeuren, honingzoet, zwijmelden om den wagen heen, en warmer
broei van licht en aarde wasemde òp zomergloeiing van polders, koortsig
en zengend. ’t Rondom gemaaid gras op de weien, warm-groen,
fluweel-doorgloeid, zong hoog in ’t schitter-licht z’n wonder lied van
innigheid en de blankhouten harken gristen en ritselden door ’t hooi,
met gerucht van grazende koeietongen.—
—Loà poard effe loope hee? riep Ouë Gerrit naar Dirk onder ’t opharken.
—Dá’ mô je moai maine, hai blaift d’r vast woar ie stoan!.. is ’t main
knol?
Zalig-zomersche geuren, zonnig-zwoel en dooràdemd van bloemenzoet,
zwierven rond, in de lucht en wei-zee. De schelpruischende
polderstilte, de mijmer-zachte wuif van ’t slootriet, en de
halmenfluister trilden door de heete schitterlichte lucht als
koelte-suizel en droomrig geklots van golfkabbeltjes, soezend slaperig,
tegen blank-zonnend strand.—Eindlooze ruimte van bevend licht,
hemelblauw en groen, lag er tusschen de werkers. Als oneindige kom,
volgeschuimd met lucht en groen, gloeide de lage polder onder den
hemelkoepel, blauw-barnend-vuur, waar de wind in zonnig-zwierige vlagen
doorheen dartelde, huppelend en stormend, zacht joedelend en stoeiend,
alsof honderden kwelgeesten tartend zang-doedelden door ’t snikheete
land.—De hooibergjes verbroeiden in zonnevuur, dat lèvend op ze
neerlekte, ze kontoerde in een trillenden zoom van heet goud.—Naar
bouwgrondkant van polder was druk gewoel van blauw- en baairoodbekielde
kerels en wijven tusschen de erwten en veldsla. Daar achter en òm,
dromde ’t vee luierend bijeen, slaperig traag in de drukkende hitte. De
koppen opeengedrongen, koester-broeiden ze in de gouden vocht-warme wei
van verre, begit, als met waterplassen glanzig oversmakt, in smeiïg
schitterlicht, verglijend tusschen de plooi-glanzende blanke huiden. Op
verren dijk, aan horizon, gingen traag twee boerenkarren,
donker-kleintjes, als speelgoedwagentjes, tegen blauwen hemel in.
Dichter bij de Hassels, waasde ’n nevel dauwig licht over ’t gras,
wonder beglanzend ’t heete groen, dat hoog-gloeide, fel verschitterde,
elk halmpje, in één fellen brand van goud.
Kees stak òp. Met z’n scherpe tandvork boorde ie diep in de schelven,
en in kreunende rukken smeet ie den karbuik vol. Dirk met branderigen
zweetkop, sloeg òm z’n rollen, en bouwde breed uit, naar één hoek. De
eerste opsteek smakte makkelijk op Dirk neer, gloeiend in z’n
handen.—Kees alleen kreeg telkens bij opzwaai van z’n vastgeboorde
hooivracht, volle laag van windjoedel, die in ruk-stooten om zijn
blauwe kiel heengierde, dartel-woest, en sarrend bossen van z’n vork
afzwiepte en rondsliertte op den dijk.
—Nou, ikke seg je, dá’ de wind dwars veur de woàge blaift Kees! kermde
stem van Dirk, ’t opgestoken hooi hijg-zwaar omknellend, aemechtig
tusschen z’n armen.—
—Daa’s main dunk ook! zei Kees ademloos, wá’ hitte! ik sweet d’r nou al
aa’s de pest, ’t is soo duufels broeis, ’t hooi! je brant d’r t’met je
almenak àn.
Dirk bromde hoog van z’n kar wat terug in den wind, met z’n bevenden
zweetmond geperst tegen ’t hooi dat Kees òpgesmakt had.
Eerst rechts, dan links, waggelend en woelend z’n paarswollig bekouste
voeten in ’t heete goud, rolde ie de stapels òp, vast inéenpersend met
z’n heele lijf, uitbouwend bij de hoeken. Ouë Gerrit liep onrustig rond
de kar; loerde dàn naar de lucht, met verschroeide knipperoogen, dàn
tegen ’t woelige lijf van Dirk òp, dat in z’n kielblauw ’n helle plek
zoog in den vuurblauwen hemel.
Rood-bezweet drupte de nijdige zuchtende zwoegkop van Dirk, woest
omprikt van z’n hard-geel haar.
Kees had z’n òpsteek boven ’t hoofd gezwaaid, maar ’n zware vlaag,
rukkerig en fel-tartend, woei er heele dotten af, in sliertenden gouden
harenstroom óver z’n worstelenden vergramden kop héén, die volgewaaid
blondde van hooipijltjes. Vloekend gooide ie ’t restje op z’n vork weer
neer, drong op nieuw met woedestooten de tanden in de schelf, die
trilde in omlekkende hitte van zonnevlammen. Zwaar-kreunend perste ie
z’n lijf tegen den steel, rukte ie weer òp ’n reuzige vracht,
vàstgebeten tusschen de stalen vorkkaak. Langzaam stapte Kees naar den
wagen met schuifelpasjes, bang voor nieuwen windwarrel, die weer
hoonend en joedelend aanfloot, zacht tochtte om ’m heen, en tartend,
verraderlijk koeltjes òmstreelde.
Dirk kroop àl hooger den wagen òp, stond in ’t gouden gevaarte gezakt,
bezweet te wroeten, te verbroeien en verbranden.
—Nou Dirk, mô je hebbe? schreeuwde Kees tegen den wind in.
—Hier, an de kop! krijschte Dirk terug, van veure òp!.... f’rdomd..
aa’s je.... aa’s je loàie ken! in soo’n wind!.. je wee nie.... wá’
je-doèn.... hee!.. Ouë kaik d’r uit! goàn ’t wèl?.... of se’k te wait
uit?....
Kees was met z’n reuzigen stapel boven den kop geheven, naar ’t
voorkrat geschuifeld vlak bij ’t paard, en Dirk op den wagen, kroop
knielend naar voren in waggel, op ’t brandende hooi.—Ouë Gerrit met de
hark in z’n hand, kwam schouderkrommig aansjokken, in fladdering van
lokken, onder z’n maaiershoedje uit, keek angstig òp naar den wagen.
—Nou.... skaif.... skaif!.... nog nie.... ho-ho! da’ gong! Moar paa’s
d’r op! hu! hu! da’ je nou noar achter goàn! gunters! aêrs kom je t’met
in ééne sai van de wind te hange!
—Zachies an Kees! zachies an! dofte Dirk’s stem uit hooi-hoog blond
gevaarte, afgebroken, doorhijgd van vermoeienis,.. zach... ies an!...
ik hep... sain... saa’k stikke... nog nie beet!
Kees schuurde hooger òp z’n vork langs ’t voorkrat, rekte zich op z’n
teenen. Rond z’n kop en borst dartelde de wind weer, fluit-zangerig,
verzwiepend blonde hooifladders. Hooger òp, blies ie Dirk in klefferig
heetrooie zweet-tronie waar angstige kommer op spande en jammerde.
Woelig waggelend hurkte z’n romp al hooger op ’t veerende, krakende
hooi-blond. Z’n kiel, violet-blauw uitgewasschen en verdropen van
kleur, flapperde wijd en bolderig, en z’n geelharige zweetkop, stramde
rimpelig als ’n beschminkt chineesch masker. Zonnevuur daverde, omlekte
’t hooigoud verspieste er gloeipijlen in, uitrookend in hitte, dampend
in de hooi-gloeiing van den wagen, die met zwel-lijn geweldig tegen ’t
blauwe hemeldiep opbergde.
Ouë Gerrit was weggegaan, harkte weer op dijk-end waar ’t grint gloeide
en knerpend piepte onder z’n sjokkerig-tragen klomp-klos.—
Z’n hel-witte klompen, blank geschuurd, dribbelden tusschen de schelven
op zonnigen grond, soms bij hiel en neus achter de hoopjes uit, alleen
te zien.
In martelende worsteling tegen windrukken woelde Dirk op den al
hoogeren hooiwagen, angstig-breed uitgebouwd. Van één hoek ploeterde
ie, knie-waggelend z’n vingers vastgehaakt in de schroeiende rollen,
naar den ander.—Hij gromde en z’n rooie kop zweetdruppelde als was ie
met water begoten. Z’n lijf stond in walm van zweet, poriede open in
rauwen vleeschgeur.—Kreunend en hijgend rolde ie de opgesmakte gouden
golven heet uitéén, met den heeten beuk van z’n bronzen knuisten en
naarstig verdeelde, perste en bouwde hij uit aan één kant, trapte en
voegde weer terug naar andere zij.
Sneller achter elkaar, in den smoorheeten zwoelenden zonnebrand
stootten windrukken òp als zeng-adem uit strak-blauw luchtwelfsel, ’t
gloeiende hooi versliertend tegen Dirk’s angst-kommervollen kop,
kwaadaardig z’n oogen blind-stuivend, z’n ooren, z’n bevenden kermenden
mond, met goud heet gefladder van pijltjes en strootjes, zaadjes en
halmen; òm z’n strooiblonden hoed, opplakkend tegen z’n hals, z’n nek
in een heeten krans van goud windend. Rond-omme den wagen zweefden en
zeefden zandwolken van polderweg òp, doorzond stofgepoeier, hoog in
kolkende slierten en spiraligen gloei-dans. Telkens zakten terug rollen
hooi rechts, uitgebouwd naar links. Dan grepen z’n dikke driftige armen
in den gouden hooibrand, woelden en trampelden z’n beenen en onderlijf,
dwars verzakt in ’t gloeiende blond, de rollen onder ’m in; schoof hij
in woester grabbel bijéén wat òm ’m verfladderde, tot hij plots weer
z’n oogen in duizel dichtkneep, als nieuwe zengende windstuif,
heet-schroeiend, hoog boven z’n kop uitvlaagde in dollen jool. Zóó,
omduizeld van stof, hooiblaas en windgier voelde ie op zich braden,
neerschuimen de zonnegolven, onder den wind uit, gloei-hevig in
barnenden smoor, kon ie soms niet meer antwoorden, loom en versuft, op
schreeuw en roep beneden.—Kees, nòg zwaarder dan Dirk in worstel tegen
windrukgesar, boorde morloos, in helsche werk-drift, z’n vork in ’t
hooi. Rond ’m, nu bij snellere vlagen, druisch-ruischten fladderend en
warrelend, bossen van z’n vork.—Z’n kop zwol en zweetvet glom boterig
op z’n slapen en wangen. Z’n oogen vlamden grauw, z’n scherpe mond
perste lippenlijn op elkaar, nijdig, en mondhoeken winkelhaakten helsch
en radeloos. Telkens moeër, greep ie naar ’t versliertende hooi, dan
hier, dan daar, aldoor uit andere hoeken verwaaiend. Woester boorde ie
’n stapel weer vast aan z’n steekvork, dat de steel trilde in z’n hand.
Geweldig in ruk, zwaaide ie z’n vracht boven den kop, dat ie tot z’n
schouders verdoken stond in den harigen gouden fladder. Weer joedelde
wind in speelschen sar òm z’n vracht, plukte en sleurde eruit wèg,
waaierde luchtigjes òp, dotten die nog half-gescheurd tusschen de
tanden bleven hangen. Zonnige lichtwiegel speelde en sliertte rond
langs den dijk, blonde dans van levend, springend, staand en
kronkelend, liggend en schuifelend hooi.—Kees’ kort-blauwe schaduw op
begrinten zon-barnenden dijk kromp in, ònder z’n knerpend schuif-gestap
naar de kar. En vloekend in zucht-diepen ademhaal harkte hij langs den
Ouë, die bijeengriste wat te vèr wegwoei. Pal op z’n hersens, stookte
de zon, en snikheet tusschen ’t windzwoele in, vlamde ’t licht uit,
bekokend z’n handen en oogen. Z’n borst kreunde, kraakte rochelde adem
uit in zwoeg, en z’n schonkige reuzigheid van schoften en lijf zwol
onder de blauwe flapperkiel. In blinden scharrel, kop en schouders in
vracht verzakt, stapte ie op de kar áán, smakte z’n golf hooi—toch nog
vast op den vork—tegen den berg òp en schreeuwde beverig, armen
krampend uitgestrekt:
—Hai je sain t’met?—
Maar van heel anderen kant op den geweldig-uitheupenden gevaarte-wagen,
die te zengen stond in ’t zonnevuur, kwam Dirk aanwaggelen en òpwoelen
uit ’t hooi, schreeuwend onder ’t intrampelen van rollen en verbouwing
van hoeken:
—Ìk ken d’r nie bai, hooger mô je.... daa’t is d’r ’n kattebakkie!
In krachtruk strekte Kees hooger z’n arm, dat Dirk bòven makkelijker
vastgrijpen kon. Hijgender staarde ie òp tegen ’t blauw en zonnevlam
schoot ’m de oogen vol. Duizelig en half-verlamd van ’t armstrekken,
sloot ie z’n kijkers, rekte en spande z’n lijf, in zwel van spieren,
wachtend angstig-gehaast op broer’s roep, dat ie de vork beet had.—Dirk
waggelde en kroop naar voren, dobberde òp uit de hooigolven, zakte
zwabberend neer, scharrelde weer overeind met z’n bronzen handen
gebeukt op ’t gloei-kruipende goud. Plots hield ie halt, worstelend
tegen ’n rukwind, die ’m z’n tronie besmakte met priemende
hooipijltjes, z’n oogen blindsloeg in ’n zwirrel van brandend stof.
Onmachtig omtastten z’n handen vóóruit naar de vork, kermde z’n stem.
—Ken d’r f’rdomd.... nog nie bai!.. goan d’r puur.... soo nie! ikke ken
d’r gain stap verder!.. Die pestwind stuift.. kom d’r moàr an ’t
veurkrot an! dan snai’k sain achter deur!
Dirk’s stem huilde van onmacht en drift, maar Kees verstond niet.
—Wat-te?.... wa’.... tè? krijschte die in strek-stand van heel z’n
lijf, tegen den zij-wand òpgeschuurd. Heet-koortsige vloeiingen van
vermoeiing voelde ie door z’n armen trillen. Hij kòn niet meer; toch
hield ie nog in radelooze spanning vast, hoog z’n vork. Dirk schreeuwde
weer. Maar vaag hoorde Kees stemmeklank in windstoei, zonder woorden.
Nou ging ’t niet langer.—Dàn moest de vracht maar smakken. Z’n borst
blaasbalgde, z’n beenen gloeiden en trilden méé, en in heeten schater
woei de wind hem hooifladders in de zweet-dampende tronie.
—Veùr op.... Veùr òp! krijschte Dirk, doldriftig en zweetrood woelend
met z’n armen in den gouden hooibrand, woestnijdig dat Kees ’m niet
verstond.—In spanning die hem dreigde te doen flauwvallen hield Kees
nog òp de vracht, en vaag nu hoorde ie de woorden van Dirk achter
windgerucht, begreep ie op voorkrat te moeten aanzwenken.—’t Was alsof
ie bij ’t begrijpen, nieuwen krachtstroom in zich voelde gloeien.
Zacht weer schuurde ie z’n vork langs den berg.—De wind joedel-doedelde
weer, dat ’r slierten als klapwiekende goudvleugelige vogels hem
omzwermden. Z’n oogen brandden en piekten, morsten vol heet zand.—Maar
voort ging Kees tot ie Dirk èven zag bij ’t voorkrat, weggedoken in ’t
hooi, die eindelijk met wijdopen armen, z’n vork leegrukte.—
Zonnedaverend vlamblondde de wagen in al hoogeren uitgroei, en
stilpeinzend paard bleef turen in droomgeduld, kop naar den grond, waar
’t hooi om z’n stille pooten warrelde en walste een jolige
wind-horlepijp. De dissel, krom als ’n rooie bazuin, vuur-gloeide tegen
’t hooigoud in, en feller blinkerde z’n hel-koperen punt als ’n zonnige
glanzige flakker in de lucht. Op enkele hel-roode spaken zonneschramden
lichtkartels, maar heel ’t wielas-spul dofte donker-rood, in
schaduwkoel van hooikar-heupen. Hevig in blauwen brand, straalde de
hemel, boven ’t groen. En hooger, de blonde rug van het gevaarte zwol
áán in ’t zingende licht. Dirk er in, er op, pal in ’t broeiende hart,
woelend in wankel met z’n stronkige ruigheid van lijf onder de
violet-blauwe kiel, z’n brons rooie, ramp-angstig gemartelden kop, hoog
tegen de lucht.—Als ’n titan worstel-tastte en bouwde ie bijeen,
bekookt, begoten van zonnevuur; licht dat schroeide z’n vleesch, groef
en dreunde, sloeg en vrat in ’t hooi; hooi dat in sprongen veerde,
ònder handen- en voetenwoel van den bronzigen titan. Z’n geel haar leek
brandend hooi en z’n strooien hoed droop zweet af, op z’n heetrooien
brons-zonnigen nek.—Telkens, in verhitte prikkeling viel ie neer op de
vork van Kees, als ie de punt èven zag opschuren boven ’t voorkrat.
Maar plots dan weer, patste windruk ’m scheef, vloekte en verwaggelde
ie hulpeloos terug in ’t hooi, in driftgreep z’n knuisten de oogen
inwrijvend. Met heeten windraas was hooizaadje z’n oogen ingewaaid als
’n gloeiende vonk. ’t Brandde pal op z’n appel en z’n morsige knuisten
wroetten en woelden langs z’n priemfel stekend oog. Het gloeide ’r als
prik van heete speldpunt. In razende pijndrift smakte ie zich neer,
probeerde met nijdig gewrijf ’t zaadje er uit te persen, dat ie ging
voelen, groot, als ’n brandende bol onder z’n oogleden.—’t Bloed
gloeide ’m onder de nagels. Hij blies, pufte en vloekte al driftiger.
De zon zengde z’n kop en door de hitte die ’m roosterde, branderig
verklefferde, dartelde en joedelfloot de wind ’n sarrig deuntje, bij
vlagen, hoog en laag. Dirk dreigde te bezwijmen van woede, pijngepriem
en roosterende ovenbenauwing. Onder hevig gewrijf wanhopend, begon z’n
oog te schreien, voelde ie ’t priem-vurig stekige verzwemmen in
traannat, alsof ie ’t zaadje in ’n hoek gedrongen had.—Hij kon weer ’n
beetje kijken. ’t Brandde er wel, en vòòr zich zag ie niets anders dan
groene en rooie flakkering scheem’ren. Hij speurde wel geen hooi, geen
lucht, geen vork opsteek, maar hij kéék toch. Na ’n poosje zag ie Kees
uit ’n flakkerig-groenigen krans òpduiken, en den Ouë verderop. Nou
maar weer voort, in worstel, tegen hitte en windsar.... En kalmer als
ie kon, bedaarder vooral! Met open armen ving ie de hooigolven op,
stond ie klein-weggezakt, en half-lam gebeukt van vermoeiing te puffen
naar adem, in de rollen, stootte ie de opgevangen stapels vooruit met
z’n kin, z’n borst, breed begraven in den hooi-blonden brand.—Terwijl
z’n achterlijf naar achteren woelde persten z’n handen, zwaar driftig
bijéén.
—Hee Ouë! kaik rais achteran? hoe stoàn die? Nai Kees!.. jai nie. Staik
jai moar deur!.. Hee!.. Ouë!..
Gerrit kwam aanklomperen, klos-klos, knerpend op ’t grint. Z’n kop
stond wrang van stuurschheid.—Hij voelde zich geroosterd, hij zuchtte..
dat ie vast hooikoorts had.. dat ie d’r niet meer tegen kòn. Met z’n
hark geschouderd, keek ie òp naar den wagen. Tusschen z’n beenen
sliertte hooi, hollend langs den dijk.
—Hoho! daa’s ’n meroakel-wind! die sloàn je boel òm!.. je hangt d’r
hier àn dut sai heuldegoar òfer!
Dirk raasde van wagenberg, keek angstig naar Ouë’s mond, om beter te
begrijpen wat ie zei.
—Hang’k òfer?.... die pestwind! je ken dur.... f’rdomd soo niet
loaie.... daa’s gain doen.... da’ duurt d’r puur twai uur langerst....
iedere.... woàge.... en.. en.. as je dur dan nòg thuis kòmp!.. Strak en
an lait.... de boel veur de waireld.
Ouë Gerrit, met half dichtgeknepen oogen achter den wagen, één beverige
hand, als afdakje op z’n voorkop geluikt, oploerend tegen ’t schelle
zonnevuur, naar gouden schaduwrug van gevaarte, schudde z’n lokkenkop,
dat z’n krullen flapperden en z’n zilveren baard danste heen en weer,
op z’n borst.
—Hoho! hou jai d’r moar stiekem deuse kant hee! dan komp ’r t’ met
juustighait in!
—D’r is nie te loaie, veur de tuikigste kerel nie! aas je de wind dwars
in je woàge hep! he’k ’t nie veuruit sait! Kaik sàin doar! op ’t
land.... kop van ’t poard teuge de wind in, daa’s smeert. Moar goan d’r
nou op de daike ’rais dwars stoan?.... debies! debies! is main ’n
kattebakkie.
—Nou, schreeuwde al zwakker stem van ouë Gerrit, met angstigen kijk
heel de polderlucht doorzoekend,—hou je d’r moar goed, deuse kant
uit.... vier en vaife nie genog.... dan wâ sachies ansjouwe.... dan
komp-ie d’r wel.—
—Joa! makkelik sait.... jai stoan d’r hier nie laifendig te
f’rbrande.... da je de boel onders je almenak wegwoait.. Main kristis!
wâ da’ hooi hiet kookt!.. je brant je achterlap d’r an! ’t stoan t’met
te broeie onders je poote.... hier Kees! hier!.. joa! ikke ken d’r niks
an doèn.... nou wair àchterop!.. ikke stoan hier puur op de valreep!
kaik d’r selfers moar.... t’met lait ie veur de waireld! alles is
hier.. wegsakt.. f’rfloekt aa’s je loaje ken.... en je poote stoan aas
in hait lood!....
Weer schoof Kees, in arm-hoogen strek z’n vork van voorkrat naar
achter, in hevigen spierzwel en stronkige krachtrukken van z’n lijf.
Schurend en hijgend draaide ie op achterkrat áán, naar Dirk toe, die te
wachten zat. Met opengesperden mond, strakwije lobbes-oogen, ingebukt
op z’n knieën, over z’n hooi heèn, rukte hij de vracht naar zich toe,
plompte ie neer, wijd-armig op den brand-gouden golf, in woest gewoel
en krakerigen druisch van de rollen, waarin ie half verzoop en weer
overeind spartelde met woest armen- en beenen-verweer.—Z’n kop gloeide
en glom als was ie met boter ingesmeerd; z’n geel haar droop zweetvet
af in z’n nek, die dronkenrood zwol en branderig pijnde. Beving van
martelende, gehinderde werkdrift zat er in z’n hoekige kaken en beving
in z’n handen die persten en duwden, rolden en smakten. Even moest ie,
half zittend, uithijgen. De wind bleef joedelen rukkerig om z’n hoofd,
stootte zwoelheete luchtkolken over ’t wagen-gevaarte. Ingekneld en
verbroeid, met armen en beenen begraven onder ’t hooi, voelde ie ’n
loome bezwijming in ’m zakken, ’n heete koortsig-kruipende verlamming
door z’n lijf. Zoete hooigeur en bloemdroesem stroomde méé met zwoele
windvlagen, z’n hijgenden mond in.—Zonnevuur blakerde z’n hersens, z’n
schouders, z’n rug. Hij voelde zich als aan ’n spit gestoken,
roosterend boven vlammenlik.—
Heel de gloei van fellen zomerbrand ziedde zich uit op den gouden
bergwagen. De hemel, wijd-hevig blauw, dampte trilhitte uit. En
tastend, vloekend, onrustig, en sarrend-speelsch in de snikwarmte, joeg
de wind, floot ie z’n vlaagdeuntjes op doedelzak en spothoorns,
dartelend en grillig; blies ie als ademhaal van ’n nijlpaard, pufte dan
weer aan, kucherig en zwak, als hoest van ’n grijsaard, schaterde plots
weer òp als wild stemmenkoor van jubelende cherubijntjes, meesliertend
heeten stroom van landgeuren uit klaver- en groentevelden, tusschen
brandenden warrel van stof.—
Al loomer voelde Dirk bezwijming opkruipen in z’n lijf. Z’n handen
beefden, z’n oogen loken. ’n Zachte neig, duizelig en
slaperig-bedwelmend, omkronkelde ’m, soezelde en trok ’m in ’t hooi.
Hij voelde dat ie zich moest laten smakken tusschen de brandende
rollen, in den zwijmel van snikhitte, windmartel en zwoel-geuren
rondom.—Maar weer ’n heftige windvlaag schoot pal in z’n gezicht,
frischte ’m èven òp, vergloeide erger daarna weer z’n oogen en hals, in
blazende heete tochtvlagen.—
Zwaarder, lam-loomer waggelde ie voort op ’t zengende hooi, strompelig
en doodop.
Klein leek ’t paardje onder hooigevaarte. Stil-suf in de hitte, stond
’t mijmerend aan ’t voorkrat, met zachten fladder van manen. Klein en
weggedoken de kar, met z’n binten en donkergroene zijwanden, in huif
van schaduw gevangen. En donkerder ’t assenrood en wielspul duisterde
onder den berg boven ’t raam en blond gevaarte, uitgebouwd in welving,
ontzaglijk tegen luchtblauw, als ’n duin van goud, blond-gloeiend goud,
schroeiend in zonnevuur.
Kees had weer ’n zware vork opgestoken, kwam aanzetten, en ingedrukt op
’t hooi lag Dirk’s kop, z’n romp en beenen wèggewoeld. Als afgehouen
levende tronie op ’t brandhooi, loerde z’n zorg-gekerfd hoofd daar,
rood-bezweet en grimmig-bekommerd, doorgroefd van ploeterangst, naar
den stapel die òppieken kwam.—Zwaar in schuur, teende Kees z’n lijf òp,
smeet ie heet de brandende golf in wrang-rooie tronie van Dirk, die
plots z’n armen uit ’t hooi opsloeg en ademsnikkend, in blaas en puf,
de rollen naar zich toe trok. Schreeuwend achter de ingeknelde stapel
angstigde z’n stem nog:
—Kaik.... jai d’rais Kees!.. hoeke kant ikke uit mot!.. Aifig f’rvloekt
aa’s ’k ’t weut.
Kees had z’n vork teruggehaald, stond zelf nog half te duizelen van
pijltjes die z’n oogen, hals, mond en ooren ingewaaid priemden. Stom
zweet-dampend en hijgend liep ie naar achter.
—F’rfloekt! hai hangt d’r heuldegoar noar deuse kant!.. glad-en-al mis!
Strak-en àn is tie d’r weust.... je mot aêre kant houê!
Dirk schrok hevig.
—Nou.... ikke ken d’r nie sien! barstte ie uit, je stoan d’r hier te
broeie en de wind sloàn je aige blind.... die laileke kaketoe! woar da
haine mot! die gaift.... je de hande vol! da’ kreng! da’ false loeder.
—Aa’s je nou moàr op ’t achterkrat anstuurt!
—Gaif d’r dan snóf’rjenne niks meer van veure àn!.... aêrs trap ik doar
de boel weer omkant!
In joedelenden sar bleef windruk tarten, de zwoegbeestige kerels
rammeiend. Dirk’s gezicht spande, en angstigde al meer, bij elken
nieuwen, hoogeren aansjouw van Kees. Hij voelde den wagen al
smakken.—Kees, geen stom woord klagend, stond sterker te hijgen voor
z’n hooibergjes, zich voelend als ’n geslagen kind, òp en verlamd door
windweer, woest op ’n ding dat ie niet grijpen, niet ranselen kon in
z’n drift. Iedere inboor van z’n vork viel ’m tien maal zwaarder dan
bij ’t begin. Bij elken opzwaai zwol z’n lichaam tot barstende kracht.
Rond z’n beenen schuifelde een warrel van leven en de zon zengde z’n
lijf, alsof ’t op ’n brandstapel vlamomlekt schroeide.
Witte hitte trilde over den polder, paarsig-ijl tegen forthoogten,
alsof de heele aardkom verteerde in één schroei van stilwerkend
wegvretend vuur. Onder den dijk gloeiden vèraf, de hel-roode,
jubel-roode stolpjes, vlammen in luchtkobalt uitgebarsten dóór ’t
porcelein-gloeiend azuur.—Hooiwagens blondden in goudbrand en schelven
dampten witte hitte uit. Telkens, als heete blaas-adem, vlaagde de wind
òp, zwoel tegen werkers-zweetkoppen; kittelkilde even in d’r ontbloote
klefferige halzen. Hun kleeren schroeiden ze op ’t lijf. Hun handen en
polsen gloeiden, oogen en hersens doften. In den ban van hun
martelzwoeg, tusschen wind en snikhitte, ging één stille onuitgesproken
begeerte naar koel nat, ’n snak naar ademhaal, ’n verlangen naar rust
in schaduw-gras, om èven maar lenden te rekken, lijf te woelen in luien
genotstroom van leven. Zacht beslopen voelden ze zich in loomen
zwijmel. En sterker blakerde zon, plakte en zoog hun goed vast aan de
brandrige leden.—Kees, ongewoon te hooien, voelde al warmere
koortsrilling in z’n polsen, en jeuk in ’t bloed. Z’n gemartelde keel
snakte naar kou.—Dorst droogde heet en jeukerig z’n gehemelte uit.—Z’n
mond stond dor, in droge branderigheid. Dorst vampyrde op de warme
stik-benauwde werkers-strotten, als ’n dier dat tergde, hun keel in
brand kon zetten; ze martelden tot ze vloekten en raasden van gift en
onmacht tegen de zon, die blakerfel, z’n àl witter vuur neergloeide op
hun koppen; de zon, de groote, geweldige schroeier, die hun oogen
doorpriemde en hun half-naakte, zweet dampende zwoeglijven zengde,
vermartelde zonder genade.—
Zoo, onder worstel tegen wind, die de mannen grommen deed en
huil-vloeken, groeide de wagen hooger òp, als ’n berg, ontzaglijk van
goud-hel geweld in de peillooze luchtzee, eindloos gloeiend blauw, en
de hooge woel van Dirk op de kar daar, tègen ’t hemelhelle licht in. Al
langzamer, in waggelgang kroop en worstelde ie z’n lijf door ’t hooi,
telkens met z’n kin op ’t brandende gegolf, z’n armen verspartelend in
de rollen. Achter elkaar, holderdebolder, in sliertenden kringdans en
grissenden zwier, fladderden hooihalmen de lucht in, over dijk en wei.
Verder op, Ouë Gerrit strompelde nà, wàt ie vatten kon, met z’n hark.—
—F’rdomme, wa’ da’ hooi brant.... aa’s ’n vlam. Debies! schreeuwde Dirk
naar beneden van ’t geweldige gevaarte, blauw verwapperend z’n kiel op
’t goud. De kin ingeperst op ’t hooi, zag Kees alleen Dirk’s kop,
angstig-wachtend op nieuwe vork.
—Hoeveul.... hai je d’r nog Kees!
—Nog ’n vaif vorke, galmde ie terug, met z’n rug naar Dirk gekeerd.
Bevend van zwaarte had ie z’n vork òpgezwierd, en ruk-hevig boven z’n
kop gesmakt. Als loerde de wind plots naar z’n zwaai, zòò joedelde hij
op Kees àf, plukte heele bossen uit z’n vork weg, en regende woeste
gouden warrelpijlen om z’n zweet-tronie en lijf.
—Effe hooger je vork Kees! ikke kèn d’r soo nie bai!
Kees waggelde voort, in den brandenden fladder en sliert van hooi. Z’n
adem snikte, brak àf in de keel.... Hij voelde weer dat ie niet hooger
kòn. En Dirk zat te vèr, durfde niet trappen, uit angst dat de boel zou
inzinken. Verlegen, klokkerde ie ’n slok in uit z’n veldflesch, die
gekookt gloeide op ’t hooi, en loerde, wachtte. ’n Minuut in worstel
tegen wind, bleef Kees staan op z’n teenen, blindgegooid van licht en
hooistrooisel, vloekend rauw, uitzinnig van drift, dat Dirk niet greep.
Maar die wachtte tot Kees hóóger op zou steken. Woest, in fladder zag
ie hooi verslierten zonder dat de vork naar ’m toeschoof. Dirk bòven
vloekte bezeten, Kees beneden, stond te gloeien van gift, adem-òp, dat
Dirk niet vast greep.—Z’n kop stikte in hooipijlen en stofdotten; z’n
ooren, haar en oogen werden volgestort van brandend gefladder. Brullend
schreeuwde Kees:
—Nou Dirrèk!.... hep je sain nie an achterkràt?!
—Vàst nie! kom d’r hier op sai, f’rdomd aa’sk sain hoale ken.... die
glad.. joànes.. van ’n wind.
Hij had geprobeerd Dirk, maar waggel-zwaar was ie achterover gesmakt,
z’n kop pal in den fellen zongloei. Nou kon ie geen woord meer zeggen.
Zacht schoof Kees òm, van achterkrat naar zijhoek. Windgesar floot om
’m heen, raasde z’n oogen blind, z’n kop duizelig van hevige inspanning
en martel. Woester schreeuwden ze tegen elkaar; cyklopischer in
weerstand en krachtzwel van spieren en lijf aangespannen. En toch was
’r ’n angstig elkaar zoeken te begrijpen met één woord, ’n schreeuw van
rauwen vloek, gegooid boven op ’n woedekreet van wanhoop en
vergeefschen ploeter.
Ouë Gerrit had ’t afgewaaide te hoop geharkt en vastgeboord aan z’n
vork. Stil, puffend in ademhijg loerde ie schuwtjes òp naar den wagen.
—Hoho! da’ pakt skaif uit, pakt skaif uit.... aa’s die d’r
goed-enne-wel an de dorsch komp hiet ikke-en-gain Gerrit meer!
Dirk raasde wat van den bergwagen af naar den Ouë.
—De leste vork goan d’r alewel òp.... en dan sel ’t pondere sain....
hoe stoan die?
—Nou t’met heuldegoar f’rsakt op de windsai! hu! hu!... kraaide de Ouë
schel-scherp terug, handdakje beverig voor z’n oogen gekneld.—
—Leste vork en dan pondere alewel!
Hijgzuchtend woelde Dirk op den berg, in laatsten rolslag. Wind floot
snelleren joedel en spotte uit blauw luchtewelf, in sliert en slag,
flap en dans.
—F’rdomd aa’s ’k ooit soo loaie hep! schreeuwde Dirk, ’t hooi is d’r
wild aa’s ’n knain.... ’t springt d’r onders je poote wèg. Hee,
Kees!.... wa doèn jai?.... sloap ie?.... hooikoors?....
Kees was op den dijk tegen de laatste hooischelf ingezakt, met z’n
brandenden rug op ’t gloeibergje. Hij voelde koortsvloeiing in z’n
bloed, ’n matte doffe gloeiing in z’n handen, ’n piekenden brand van
prikjes in z’n polsen. Z’n oogen holden verschroeid in z’n kop.
Nou moest ie, al was ’t maar tien minuutjes even uitblazen, met oogen
toch star open, want anders, voelde ie stellig, zou hem slaap
bekruipen, matte, paffe luier en zwijm..—
Hoog en geweldig uitgebouwd reuzigde de wagen als goud duin-gevaarte
tegen ’t brand-blauw van den hemel, peilloos trillend van hellen
zonneblaker; licht, dat in heeten windwarrel langs weien en bouwgrond
één kleurbeving goot, brio van heete glansen, zomerhel en zònnegloeiend
over riet, koorn en groenten vertrilde.—Dirk zat op z’n knieën in ’t
hooi te puffen, wachtend op Kees, blij dat ie ook even kon uitademen.
En strak in stommen staar, keek ie hoog van z’n goudberg eindloos
polderland over.—
Zijïg-zachte warmglanzende goudgolving moireerde door ’t hooi-zwad, en
de nog groen-blauwe koornhalmen ruischten en zuchtten als
orgelregisters waar lucht-ziel in áánvloeit. Trillend gloeiende lucht,
laaiend blink-goud van zonnigen zomerbrand vrat in op dakjes,
karrenrood en groen, en witte wasemhette nevelde neer, tusschen
gloei-gouden schelven en schoovensleur van karwei-hokkers. Windwiegel
verstoof gouddamp bij iederen stap der landwerkers.
In de heet-zonnige lucht, boven eindloos-vlammend goudgroen van
weiland, zoemden en klank-snorden goud-vliegjes en wespen. Boven de
donker-groenende klavervelden, die dampten in gouden hitte, spartelde
’t in de geurende zonnelucht van àl diertjes. Hommels in d’r kleurig
fluweel schommelden en gonsden en verzongen met hun tril-vleugeltjes,
zomerlied van honinghaal; plots wègzwaaiend op windstoot uit hun
vaart-vlucht naar de wei-bloemen. Wespjes in d’r spitsige pracht,
zwevend en trillend op één plek, in hun goudvleugelige vlucht bepoeierd
met zonnestof, zwierven hoog en laag in kransjes van licht. Gewemel en
gezoem overal,—tusschen purper smeulende en hel-paarse klaver en
gras,—van gloeiende torretjes, in fonkelgoud en weerlicht-blauw, vol
gloedjes en glansjes dooreenzwermend; kevertjes rood, in zonnegloor,
als heete lak-vlammige kruipertjes, rondstoeiend om spinnewebben, die
als lichtend rag zij-ïg elektriseerden en vonkten in den zonnedag.
In geurenzwijmel dronken, volgesapt van zoeten honing, slingerden de
hommels door ’t luchtblauw, en de klavervelden in den rose-witten en
rooden bloemengloei, knapperden van licht. Op dwarspaadjes en dijken in
wilden wriemel van madelief en boterbloemen, die dropen van glans,
rookte ’t walstroo rond, gelige trosjes, uitademend zaligen zomergeur,
diep bedwelmend; zoeten geur van zonnegrond, als vijgenreuk rondrookend
heel den polder door, in gelukaangeurenden juich van levenslust. ’t
Heete gras gloeide, hoog prachtgroen, heet goud-groen in hellen
glinster, rag en lichtend in ’t weidevuur.
De polderplasjes wemelden van leven, zogen hemelblauw in, warmdonker
terugspiegelend op ’t watervlak, en tusschen het ruischriet, snerpte
gors, zongen er schelle vogelkeeltjes òp, van kievit en spreeuwen,
floot lokkend-klaar eenzame wielewaal. Zonnige schitter plaste op de
watertjes, die dampig en fonkelspattend, kronkelig en zonnewiegelend,
tusschen ’t glanshelle weigroen slingerden. Koeiendrom op ’t malsch
gesapte weiland, waar et-groen laag gloeide, glansde en blankte, in git
en wit, in rood en blond, grazend doom’rig en traag-rustig op ’t
afgemaaide gras, dat sapte en bruiste van gloed-licht.—Soms plots in
draf, holde ’t vee langs sloot-greppel, spròng zot en onbeholpen terug
in dwaze gebaren. Soms, op lui-bijééngegroepte koeien, zonnebroeiend,
zakte parmantig ’n spreeuwpaar, stappend op hun ruggen als
zwart-glanzende wandelaartjes, happend vliegen, die om neus en oogen
van de koeien sarden, in kwellenden kringetjesgons.—Paardjes en
veulens, roodglanzend, schimmelhitjes, grijzigblank, holden door ’t
zomergroen, in slanke vlucht van manen en staart. En telkens van de
dammen, waggelden òp de hooiwagens, hoog tegen trillend azuur,
hel-blond, goudgeel met den woel der blauw-bekielde kerels er òp, als
uitgesmeed tegen ’t hemel-ontzaglijke; de wagens achter elkaar in
krakenden hort, in piependen kreun en zuchtenden steun, den bestráten
polderweg àf, plots wiel-ratelend, omkolkt van zandhoos. En hoog in de
lucht, dwars door donkeren klapwiek van kraaien waaierde blanke vlucht
van leeuwrik, z’n zilver gerucht verjubelend door zonneruimte.
Overal zomervuur drupte brandende bloem-boeketten van zengend goud op
’t heete gras.
Heel de polder lag droomrig stil in den zonneblaker te roosteren.
Alleen van den blinkenden bekeiden hoofdweg warrelde stof òp bij
windrukken, in zwier en hoos, van damp en licht. Tusschen ’t gras
brandde ’t bloemgezwerm, geel en blank, rood en brons, en hel-vlammige
klaprozen bij dijken, slankten uit boven ’t groen, in fel kalkoenerood.
Zomerhitte snikkend lag te zwijmelen tusschen karwijschooven en hooi.
Broei-wind goot wilde striemsels van kleurbeving over ’t land, telkens
anders verglijend van glans. En de oneindige polderkom, lag als ’n
luidlooze wereld van stil gebeuren, brandend en murmelend, zangerig
wind-doedelend en doorplechtigd van ruischende stilte-muziek der
weien,—matelooze graszee en luchtewelf.—
Op dijken, achter stolpjes, sjokkerden soms kindertjes áán, roodharige
en blonde jochies, speelsch zwierend vóór boerderijtjes, omblakerd van
zonnegloei. En soms doken òp, uit erfjes, zoo van vèr, meisjes
roodrokkig, heel van vèr, als dribbelende kersenmandjes in zon, vol
bloeiend rood en fleurigen schater van kleur. Inéén doken ze weg achter
kippenloop of stolp, en stil-leeg dan weer stonden de dijken heet te
trillen, groen, tegen ’t hemellicht; verdwenen al meer schelven op de
wagens, vervlakkend ’t land uit z’n bergjes-onrust. En rondomme, uit
luchtvuur en gras, vlindergestoei zwermde áán, witjes met blanke
zeiltjes doorzond, in argeloozen klapwiek van vleugeltjes, boven klaver
en walstroo, distels en riet. Ze fladderzwierden zeilend door den
blaker-gouden, wit-gouden dag. Goudvosjes en dagpauwoogen in glans
brandend, verterend in eigen gloed, zwermden mee, méé in zomerzwijm,
dronken en half-verstikt al in zoete walm van bloemengeur waarin ze
vlerkten.
Dirk zat nog gehurkt uit te rusten op z’n kar, in slaapsuffen dommel.
Ouë Gerrit, stug en chagrijnigend over iets dat ie niet zeggen wou,
harkte weer bij aan den overhellenden wagenkant. Met z’n handen rukte
ie zware dotten langs de wielen af, gooide ze neer op den dijk, waar ze
ritselden en zacht kropen om z’n voeten, tot ze plots, met ’n fellen
windflap mee de lucht instoeiden, heel vèr.
Kees was uit z’n koortsige loomheid en dommel wat opgefrischt. Dirk had
ie ’t achterbindtouw opgegooid, die in angstigen hurkkruip op ’t
hellende gevaarte bij voorkrat ’n knoop sloeg. In ’n zwiep sliertte hij
’t touw weer naar beneden, om te sjorren. Met één been tegen achterkrat
aangeperst, z’n voet in ’t gloeihooi wroetend, heesch Kees zich òp
tegen ’t touw en sjorde den ponder. Plots schreeuwde Dirk kort:
—Hohai! feurbint is uit de kaip!
Dirk nijdig en vloekend met wrangen kop, woelde weer langs den ponder
òp naar ’t voorkrat en haakte bindtouw in de pondergleuf.
—Arrait! schreeuwde ie driftig.
Kees, weer met één voet in ’t hooi gestampt om zich af te zetten van
den grond, begon opnieuw met twee handen in herkuulrukken te sjorren,
maar weer van de hoogte klonk wanhoopstem van Dirk.
—Hohai! feurbint is uit de kaip! f’rfloekte gladjanes!
Woest was ie weer naar voorkrat gekropen, duizend maal „debies”!
razend, met z’n vuist ’t brandende hooi inwoelend, òp van ongeduld en
voortvretende drift. Weer had ie ’t touw ingeduwd!
—Hoal an!
Kees sjorde weer. Dirk, op den berg, keek in grimmige spanning. ’t
Gevaarte kraakte, kromp en steunde onder de rukken van Kees, geholpen
nog ’n beverig handje, door Ouë Gerrit.
—Hoal an! hai hou dur! hoàl....
Bons! ’n ruk-scheur door Kees’ arm, en weer was ’t touw uit de
pondergleuf geschoten.
—Hohai! d’ruit! da’ laileke kreng! die pestneger! krijschte stikkend
van drift Dirk weer.
Dirk, in zwoeg, bloedrood nu van zorg, angst en nijdigheid stond
overeind op den wagen, stapte staande naar ’t voorkrat.
—F’rek aa’s ’k dâ snap! dàn is de feurbint te kort.... debies! hai ken
d’r nooit nie komme soodurwais! jai mot d’r van achtert te vèr
of’rhoàle..... dan spant hài d’r hier te veul.... van feure.... enne
springt d’ruit.... de boel lait.... te wàit hier.... dâ hai je dur nou
van mit die staive wind! f’rvloekt.. alle duufels!.... da’ hooi brant
je je laif àf....
In wanhoop greep Dirk z’n hoed en smakte ’m op den dijk, dat de zon nu
z’n naakten gelen kop omkookte.—
Rauw-driftig geschreeuw klonk er òp en weer, van en naar den wagen, de
stemmen verwaaid in windgerucht.
—Ken ie van ònders nog rekke.. schreeuwde Dirk.... hai lait.. weer..!
Nou Kees.. Ouë!.. sachies àn! hoal!!
Weer sjorden de kerels achter ’t krat, in dampenden lijfzwoeg, borsten
blaasbalgend in hijg. Weer zakte gevaarte zoetjes, daalde Dirk méé,
angstig, gejaagd, z’n zweetrooie tronie gekeerd naar den ponderkeep.
Maar weer bij sterke spanning schoot ’t touw uit, stopten de kerels, en
rees in zuchtenden ademhaal, de hooiberg weer òp.—Dirk z’n kop bloot,
woest, half dol van wanhoop, vloekte als ’n gek, bulderde keek òp naar
de zon die z’n oogen blindsloeg van licht, stond half te stikken van
onmacht.—
—Ik bin kepot, kepot! kreunde Dirk met gesmoorde stikkende en stervende
stem.—
—Aa’s je d’rais ’n stuk touw knaipt an ’t feurbint, schreeuwde
zwakkelijk Ouë Gerrit, de kaip is d’r.... afslaite.... hu! hu!
—F’rdomd.... daa’s net! gromde Dirk even òplevend uit z’n stervende
moeheid.—Hee Kees hier!.. bai ’t feurkrat sit d’r ’n dot touw,.. kaik
jài d’r us!
Maar Kees vloekte en wreef, in pijnkramp van z’n lijf, z’n oogen uit.
—Steek de moord, da’ goan main ’t zweet de lampies in! snof’rjenne wa’
bait dâ!
Als was z’n oog met ’n zuur gif volgedrupt zoo vrat en brandde ’t
kopzweet hem ’t oogenwit in.—Rood geflakker vlamde ’r voòr ’m. Toch
strompelde ie, half blind naar ’t voorkrat, met Ouë Gerrit achter ’m
aan. Uit ’n hoek grabbelde Kees ’n end touw op. Met nijdigen ruk sjorde
ie ’t voorbint los en kronkelknoopte ’r ’n stuk aan vast. Op één oog
voelde ie zich blind, en pijn schroeide er in, als was ’t z’n kop
uitgerukt. Toch vond ie ’t malligheid te jammeren.
—Kloar!
Dirk op den wagen, trok áán, probeerde of ’t touw lang genoeg was, niet
meer uit de gleuf kòn.
—Te lang, slappies! knoop d’r ’n halfe slag bai! sóó, nou! nou goan die
d’r wel! snó’f’rjenne.... aa’s da loeder d’r nou nie in blaift....
sprink sain vast op s’n strot!
Met ’n zware poef smakte Dirk zich neer op den ponder bij ’t katrol.
Kees en Ouë Gerrit aan achterkant, sjorden, rukten en strak-knarsend en
kreunerig bleef ’t touw kermen in de gleuf.
—Hoal d’ran manne! hoal d’ran!
Zwaarder perste Dirk z’n lijf op den ponder, z’n beenen spartelend in
’t hooi, z’n armen krampachtig om den balk geklemd. Heviger sjorde
Kees, dat de wagen wiegelde, kreunde en kraak-zuchtte en ’t gouden
licht op den hooibrand meezwiepte, op-en neer, in ’t hemelblauw.
Langzaam zakte Dirk langs pondertouw àf, dat Kees door ’t katrol
geheschen had. Met hun drieën nu sjorden ze nog, tot Dirk, in zwaren
knoop, ’t touw-end om wagenkant vastrukte. Hijgend en blazend, paf van
smoorhitte, die als wiegelend vuur op hun kleeren bleef zengen, en hun
zonnebronzige zweetkoppen rood-vlekkig, bevlamd van inspanning,
onkenbaar verwrong, stonden de kerels achter ’t krat van den hoogen
wagen, waar de wind nu geen vat meer op had.—
Stom even keken ze voor zich uit.—Toen, met ’n forschen ruk boorde Kees
de steek vork diep in ’t hooi.
—’n Gos-meroakel daa-tie stoan ’tmet.... kaik.... wâ lailek die skaif
hangt!..
Dirk kroop op ’t voorkrat, klom op z’n bankje, ingedoken onder ’t
berghooge goudhooi, z’n schonken en kop òverhuivend. In beukerenden ruk
en pracht-spannenden spierzwel, de pooten pezig gekromd, de flanken
gestrekt, kop in snuiving laaggebukt, hoefklakkerde ’t paard op den
grintdijk áán. In waggel kraak-hortte de wagen voort van den dijk.
Kees en Ouë Gerrit hingen zich aan de binten van ’t achterkrat, met
armen vastgehaakt, half-sleurend langs spanrand en touwkruis, om den
berg te stuiten in z’n snel-sullenden gang van schuinen dijk. Zoo
hobbelde de wagen voort, angstig scheef-hellend den straatweg op,
klaar, om bij ’n dommen zwenk neer te smakken, breed-uit op
gloei-blinkenden klinkerweg van polder.—