Uit achterend in klomprumoer was plots Piet Hassel ingestapt, in schijn
zoekend naar Dirk. Woest was ie op den kerel, dat ie daar zoo pàf en
stomp naar Geert zat te gluren, hij, die toch ook wist, dat ze al lang
met hèm aan ’t scharrelen geweest was.—Bokkiger nog keek ie op Geert
neèr. Op z’n kousen, stil was ie ’t kamerke ingeslopen, morrend in
zichzelf dat dâ speelsche meidetuig ’n elk vrijgezel lokte.—
Jan Grint, in ’t gangetje z’n klompen uitklakkend, stapte na Piet in.
De meiden gierden, bufferden hun kopjes bijeen onder lampgloed. Vrouw
Grint gichelde mee, schel, met snerpende schreeuwerigheidjes, dat ’t
broeihok volschetterde van stemmenrumoer. In lollig opgewonden gebaar
zette Klaas ’n flesch jenever op tafel.—
—Moeder!... nou skenk jai d’r aa’s ’n klebak de kring rondhaine....
hee?
Piet was dichter op de meisjes aangeschoven en Jan Grint gaapte,
gààpte. Willem vloekte in zichzelf van nijd, dat z’n neef Piet, nuchter
en koel, zoo midden in was komen opdagen. Maar Jan Hassel kon ’t niks
schelen. Half al zat ie op Trijn d’r schoot, kinstreelde Cor, ’t
blondje, onder woede van vurige Trijn, die geen jongen kon zien of ze
moest ’m hebben. Gauw, met ’n por, liet ie Cor los, keek Trijntje pal
in de appels, handstreelde ’r week-kittelend en sluiperig in ’r hals,
staarde lodderig verliefd en dronken-sentimenteel, haar brandende
begeerende kiekers in.—
In ’t ledekantje, wurmden en woelden de kleine plukkers en
plukstertjes, half in den slaap. Een kereltje, klaar wakker van
lol-gerucht, stootte de anderen òp.—Een vóor één, verschoond, pas wèg
onder den Zaterdagavondboen, strompelden ze òp, uit bedsteetjes en
ledekant, met knipperende oogjes tegen ’t felle licht.—De drie kleine
meisjes, in blanke ponnetjes, met hun lachend slaperige, helder
geboende rooie gezichtjes, drongen verbluft op de tafel ààn. De
jongens, in d’r loshangende smoezelige hansoppen struikelden vàn
gretigheid, naar voren. Klaas Grint, al opgewondener, schaterde en
grappigde gemeene moppen uit, proestte zich zat met z’n eigen pret, en
lachronk.—
Hij vertelde dat ie dat elken Zaterdagavond zoo had geprakkiseerd, ’n
lekkeren dronk voor z’n nest, op ’t geploeter van de week. Dat mochten
ze waarachtig wel hebben. Dan kreeg de heele kring ’n borrel. De
kinders rekenden er al op; smakkerden en joolden al vooruit, wachtten
elken week tot ’t kwam, met slaap in de oogen. Iedere week moest ’n
ànder waken en wakker schudden zusjes en broertjes, als vader Grint wel
eens heel laat aanzwaaien kwam. Maar dikwijls viel ’t kind-wachtertje
in slaap, lag ’t heele hufter-zooitje te ronken; ging de zuip hun
voorbij, zonder dat ze ’n druppel drank geproefd hadden.—
Gespitster bleven ze de volgende week, in langen worstel tegen slaap.
Hoorden ze dàn flesch- en glaasjesgeluid zacht rinkelen, geslobber en
geraas, dàn veerde wakertje òp, hielp hij, in stooten en bonken, zusjes
en broertjes overeind; bombardeerden en drongen ze joelend naar voren,
in den kring. En Klaas Grint, schaterde dan, was trotsch, heel trotsch
op z’n wakkere kleintjes, dat ze zich niet hadden laten verschalken.
Dirk bleef stom op z’n stoel als ’n blok, deed niets anders dan Geert
in ’r donkere oogen staren, en ’t gezicht zwart te rooken. Willem
schoof al dichter bij, aan anderen kant en Jan Hassel, met z’n log lijf
glisserde zich nou heelemaal op den schoot van vurige Trijn, waar ie
telkens, met ’n schijn-ontstelden opkieper van afgebonsd werd. Dan
gilde Trijn in dollen lach, stootte Willem tegen z’n buik, maar Cor en
Annie hielpen Jan weer òpsjorten, langs d’r beenen. De meiden tusschen
de stoomende stoeikerels, kregen ’t warmer, lachten, gierden en bliezen
van hitte en klefferige vurigheid. Piet bestoeide Cor, uit wraak tegen
Geert, en zoende Annie dat ’t klapte. Alleen als de kerels in brutalen
grabbel hun te lijf wilden, trapten en beukten de meiden op hun
schonken, die toch roerloos bleven, als van graniet, onder de weeke
bons van hun meisjesknuisten.—Vader Grint keek loensch, woedend dat ’t
wijf de kelkjes nog niet had neergekringd.
Schunnige grappen en woorden ronkten de kerels onder drinkhitte uit;
branderig borrelde dierdrift op. Gloeiriger handen tàstten, feller
oogen loerden door rookdamp heen. Maar telkens nuchterde vrouw Grint er
wat tusschen, dat de kerels even verbluft en sip vòòr zich keken.—En
Jan Grint, nijdig op ’t bezopen stoetje, den branie Willem, kalmeerde
ze met koelen, norschen smak van woorden. Langzaam had vrouw Grint
eindelijk kelkjes uit de kast gehaald en neergezet. In fijn zilverende
glinsterkringetjes klokkerden klaar de glaasjes vol, en zoetig liet ze,
in elk kelkje ’n klontje zakken.
—Enne de laipeltjes moeder.... da’ sullie d’r van deur-roere kenne!
hee? schreeuwde Klaas, spog-sputterend uit z’n geschroeiden mond.
De kleine meisjes tegen elkaar gedrukt op twee stoelen, met de knietjes
onder de schoone lijfjes, als duivenrijtje op tilrand blank, keken met
groote oogen waar slaap nog in ronddraaide. De jongens, mannerig,
wachtten, gierend van pret.
—Motte de kinders nou d’r ook weer foader?.... vroeg zichzelf
onderbrekend vrouw Grint.
—Daa’s net! soo wèl aas wai hee?... die... die... binne d’r op kommende
waige hee! barstte Klaas jolend uit, sullie hebbe d’r meeholpe.. nie?
laileke kakketoes!.... en d’r aige krom plukt!.... soo tuikig aas de
beste.... En nou.... doa’ goàn jullie.... wàif.... kèrels!... maide...
kooters! santjes!
Vader Grint slokte gretig, stond zacht waggelend voor de tafel, zakte
in zwaai weer neèr op z’n stoel. Mannen, vrouwen, en kinders met d’r
kleinuitgestrekte armpjes, klonken beverig ààn, in driftigen rinkel en
tinkel van kelkjes. De meiden proestten om alles en dronken te gelijk.
Geert schoot in ’n kittellach, dat jenever ’r tegelijk uit neus en mond
spoot, ze in krampende hoestbui, rood-doorschokt, dreigde te stikken,
inéénkronkelend beenen en hoofd en spuwend-lachte met betraand-dolle
oogen. Dirk was verschrikt opgesprongen waggelde weer terug, voelde z’n
arm verdrongen door Willem die Geert hard op ’r rug klopte, onder d’r
stikhoestend krampgelach. Eindelijk bedaarde de meid, nog nakuchend
telkens van jeneverjeuk in ’r brandende keel, gloeiend als had ze ’n
peperbus geleegd.
Jan Hassel had haar glaasje weer deftigjes tot aan den rand
volgeklokkerd dat ’t fonkel-vocht, weer schitter-zilverend kringlichtte
in de kristallige kelkjes, en stotterend hoestte Geert uit:
—Joa.. joa!.. ongelu!!.. ukke!!.. binne!! d’r kwoaje kan.... se!!
—Aa’s nou d’r Guurt d’r is hier waa’s! lachte wulpsche Annie, de
jongste meid met ’r mopssnuit.—Geloenscht had ze naar Dirk en ’r broer
Jan toen ze ’t gezegd had.
—Guurt.... Guurt!.... stotterde Dirk, voelend dat ie wat zeggen moest,
die f’rskoont d’r aige... nou.. d’r bast!.. die stoan d’r.. nog feur..
’n kattebakkie.
Geert dreigde op ’t botte, stom-uitgeaarzelde antwoord van Dirk weer te
stik-proesten in jeneverslok, maar d’r broer Jan, keek zóó sneu en zuur
dat ze d’r lach inperste en neven Hassel ook voor zich uit-sipten alsof
Dirk heelemaal niets gezegd had.—
Licht-zilver wiegelde in glansjes om kelkjes, en fijn kristalde ’t
zilvervocht. Klaas Grint vond ’t lollig, dol-lollig, wat Dirk daar
uitstotteren kwam.
—Aa’s je main nou!.... jai.... jai ken d’r tug soo ellèndig goed liege
hee?.... da’.. da’ de lekkere Guurt.. d’r.. d’r aige nou.. f’rskoont..
hee!.. daa’s sneu....
—Niks gedaan foader, hou je bek d’r buite, snauwde drift-bleekig Jan,
die niet hebben kon dat Guurt door ’t bezopen stelletje belold werd,
allerminst ’t duldde van zijn vader.
—Nou.... kaik!.... daa’s... eerst.... ’n be.. laift.... bèfel....
van.... van hooger hand.... hee!.. Gain jai.... d’r na’ je
snoeptoàfel.. foader! wil dá’ segge!.. nou!.. daa’s befèl van main
nikker, de swarte Joan,.. eenmoal.... andermoàl.... nou hou je sain
heul fesoenelik.... en figeleer je nie... en nou goan wai d’r nog rais
’t kringetje rondhaine hee?.... Moeder! gaif de kooters nog rais ’n
hallefie.. enne main!... enne.. de kerels.. de volle moat! hee
manskappe? da’ laikt hoarlie hee?
—Altait lekkerder aa’s op ’t land te f’rbrande, mit ’t hiete spog in je
drooge bek.. sloeg Piet er door, tegen Trijn áán, stoeiend met de lange
blonde Cor, die stil zat en smakkerend met zoete teugjes ’r jenevertje
inzoog, dronkje waar ze dol op was, iedere week.—
Vader Grint lachte luidruchtig om Piet, met oogen nat van glansen en
stil uitwerkende dronkenschap. De kerels roerden, smakkerden, en de
meiden lachten en likten. En gretig, in felle passie, zogen de kinders
’t drankvocht bij zoete kleine teugjes in, piekerden met hun vingertjes
klefferig bodempje schoon, boorden en kronkelden d’r tongetjes, spitsig
langs ’t randje, omlekten de glanzige en besuikerde kelkjes, woelden en
zuchten in spartelend plezier. In drukke gebaartjes pagaaiden de
klef’rige kinderknuisjes door elkaar heen, schuurden woelig
schoudertjes en armpjes langs de tafel. Fel lonkten en vonkten de
oogjes in ’t lamplicht, en ’n paar brutale jochies poogden te likken,
te smakkeren, doopten hun vingertjes in de kelkjes der vreemde
kerels.—Onder gelach en gebabbel weerden die hun klauwtjes àf, zonder
eigenlijk te zien wàt de kooters deden. ’n Roodharig jochie van vijf,
apig maskertje, met wijsgeer-rimpeltjes op hoog-voorkopje ingegroefd,
vroeg om méér. En ’n ander, wat ouër, drensde mee in hurk, z’n hoofd op
twee ellebogen gesteund, vingertoppen den mond ingeknauwd, met z’n
hel-blauwe oogen, pijn-lang ’t licht instarend. Maar dadelijk, als
kreeg ze haar herinnering terug, viel vrouw Grint nijdig uit, dat ’t
nou dubbel en dwars mooi geweest was, joeg ze de duizelige kleinen met
snauw en duw weer naar hun bedjes. Christientje werd aan ’r lange haren
meegesleept door ’n drank-verhit jochie van acht, en gierend
opgewonden, elkaar beklapperend op de billen, klauterde ’t stoetje weer
in de verbroeide slaaphokjes, die vol dampten van rook, walmden van
snikheete, duf-drukkende kamerbenauwing.—
De mannen joolden met Dirk mee, die plots van stommetje, in ’n vlaag ’t
drukst wierd van allen. Hij stoethaspelde en raaskalde, stoeide en
sprong als ’n klown, strooide gepeperde moppen stotterend rond, flapte
en stapte dat de meiden, verhitter, schik in den kerel kregen.—Z’n kop
gloeide rood, z’n koeienoogen glansden, en z’n chineesch-kakerige snuit
keek sentimenteel. Piet zong schor, schold ieder uit, zoende vlak voor
Willem Hassels tronie, de mooie Geert op d’r gloeiend-wulpschen mond en
blank open halskuil, dat er vloeken en bedreigingen hurrieden tusschen
de dronken knapen. Maar de meiden konkelden ’t weer goed. Klaas Grint
lachte er overheen en vuriger stoeiden de mannen dan weer, in haat en
wrok, tòch voor ’t moment met elkaar verzoend.
Duffer broeide de avondkamer in voozen stofstank van gesloten vensters.
Het raampje, met z’n geranium-vuur, bladergroen en fijn roodaarde,
achter ’t vergroezelende licht en vroom-groen horretje, waasde
stil-gouïg tegen avonddiep duister van buiten, en elk ruitvakje
verpeinsde eigen glansjes van tonige tintstilte, diep en wazig. ’t
Scheepje stond roerloos met ’t ragge touwgeweef, en heel ’t venstertje,
gouïg aangegloeid in lampeglans, met z’n roodaarden blompotjes,
bloemen-vuur, en groene twijgjes, ver-eenzaamde inniger achter geproest
en schor stemgebrul, ver van ’t burleske geschater en schurend
gegrinnik der dronken, dierlijke boerenkerels. Over bovenkant van half
gezakt gordijntje holden en lolden schaduwbroklijven van de mannen, als
ze waggelzwaar van hun stoel dansten en loom kankaneerden met armen en
beenen gelijk. Dan ging er dronken waggel van rompen en koppen tegen ’t
gelige gordijndoek; chinees-schimmig en burlesk-angstig vergroot als ze
stapten naar achter, in ’t tonige halve kamerduister; schèrper
aanrumoerend, en silhouet-zuiver, de dronken profiel-tronies omlijnd,
als ze zich bewogen naar vòren.—Smokerig in nevel rookte de kamer rood
van gouenaars en sigaren. Scherp in vlagen, prikkelde jeneverstank er
doorheen en lolliger in de zomeravondhitte zopen de kerels hun kelkjes
leeg, in kleverige klauwen, snurkerig schrei-lachend en dronken
doorgrinnikend. Dirk zat met asch bemorst van z’n borst tot z’n knieën,
en telkens plaste ’r jenever op z’n kleeren, als ie waggelend opstond
en met z’n glaasje in de hand lachtronies der meiden bestrijken wou.—
Met schrik en angst loerden de dochters naar hun handen, die
rondzwermden in al woesteren tast. Tot eindelijk, laat in den avond,
heel laat, vrouw Grint ’t besef kreeg de kerels te bonjouren. Dat had
ze nog nooit beleefd, zoo’n latertje, al wàs ’t Zaterdagavond. En al
loerde ook zij op de rijke neven Hassel, nou, met die arme donders Piet
en Dirk erbij vond ze ’r niet veel aardigheid in. Met boffen en beuken
drong ze de kerels naar de deur, woedend op vader Klaas, dat ie zich
zoo te buiten ging.—
Want Grint joeg de kerels òp, tegen elkaar in, om z’n meiden te zoenen,
te pakken, te frommelen. Schor-ironisch, met scheefgetrokken mond,
bezwijmelde oogen, die waterig glansden van beschonkenheid, riep ie
hikkend, en òpwaggelend van z’n stoel:
—Alletait.. in.. ’t fesoenelikke.. Soene.... i i i i.. i i i.. ’n ’t
fesoenèlikke.... enne.. pakke.... i n n n n.... ’t fesoenelikke....
enne!....
Ze zoenden, dat ’t klapperde, en de meiden verhit en vol verzet toch,
bedroesemd, opgehitst, en nijdig-beschaamd tegelijk, trapten en
sloegen. Annie en Cor vooral, duwden met vuist-stompen en kleine
mokerslagjes de rook- en drinkmonden griezelig van zich af. Toch
voelden ze niet te kunnen weghollen, om de lekkerige duizeligheid en
soezerige zinnelijke hitte in d’r lijven, van ’t drankje.—Maar vrouw
Grint waakte, hield ààn. De kooters konden niet slapen, zij moest d’r
ook in,.. kortom, ’t was d’r ’n skandaal, zoo laat naar ’t nest te
trekken. Dat was nooit nog in d’r leven gebeurd. Schoorvoetend, met
brandende monden, scheefgewrongen van heete, verterende begeerten, met
gloeioogen, in vlam geloerd op de guitige donker-lonkende kijkers van
Geert en vurige Trijn, op ’t slanke lijf van Cor, en de warme
molligheid van Annie, trokken ze af.
Klaas Grint waggelde ze nog achterop naar ’t pad. Z’n dronken haperende
hik-stem, krijschte wat nà, onzeker verglijend in klank-schorre
lalwoorden.—
In ruzie-smorende innigheid en vriendschappelijke woede, waggel-stapten
de neven, over ’t maanbleeke duistere pad heen, armen ingehaakt, elkaar
vervloekend. Ze zongen en raasden zich naar huis, met straatliedjes en
dreunende scheldwoorden, uitrauwend in stildroomenden zomernacht,
doordauwd van zoete geuren. En vóórt ging hun beestige passie, die de
zwoegers, als steigerende, duistere furiën rondtrampelen liet, in ’t
nachtelijk stil-donkere Duinkijk.