Rizal:--Kung tapos nang lahat.
=IV TUGMA=
_Mapagiisa si Rizal._
Rizal:-- Ang aking pag asang mangakakatulong
Na mangag-iibis ng dusa't lingatong,
Di man nabahala sa tapat kong lungoy,
Hindi man dinigig ... Agad nang yumaon.
Masayang masayang parang walang malay,
Nagsasamantala ng galak sa buhay;
Parang mga musmos na di nalalamang
Ligayang sandali'y agad napaparam.
_(Mayuyukayok sa isang dako ng tanawin na waring may iniisip.)_
Lalabas Ang Mga Diwata Na Mag Aawitan Ng Kaakit-akit. Si Ingit at
Si Sakim Ay Sa Kabilang Dako.
=_SALITAAN._=
Anangki:-- Mga Diwata kong hirang
Inyong akitin si Rizal;
Akitin mo Kagandahan,
Ganda ang iyong ialay.
Kagandahan:--Siya'y aking lalambingan.
Anangki:-- Ikaw naman Kasayahan
Pilitin mong siya'y mapukaw.
Kasayahan:--Sa puso'y siyang bubuhay.
Anangki:-- Tulungan mo Karangalan
Gayumahi't nang masilaw
Karangalan:--Aalayan ko ng dangal.
Anangki:-- Akitin mo Kayamanan
Ng salaping makikinang.
Kayamanan:--Sisiluin ko ng yaman.
Anangki:-- Hayo na at siya'y lapitan
At gisinging malumanay.
_AWITIN:_
Mga Diwata:-- Tayo na't ating gisingin
Halina't atin siluin
Alayan natin ng lambing
Upang siya'y sumaatin.
Rizal, Rizal, gumising na
Silayan kami ng mata
Asahan mong liligaya't
Malilimot ang balisa.
_SALITAAN._
Anangki:-- Rizal, Anó't namamanglaw?
Baki't ka ba nagdaramdam?
Sabihin mo, iyong tura't
Ako'y handa sa pag-damay
Rizal:-- Dahilan kay Inang mahal
Na nagagapos ng lumbay.
Anangki:-- ¡Ah! Yaon ang dahilan
Ng di mo ikatiwasay?
Ibig mong aking lunasan
Ang mga sakit sa buhay?
Rizal:--_(sa sarili)_ ¡Oh pusong napakarangal!
_(sa kausap)_ Kayo ay pagtatapatan
Ang tanging pag-asa, ang Kabinataan,
Ang nangatuturing na mga panganay
Ang dapat lumunas, ang dapat dumamay
Ay na nga hihimbing, at nalilimutang
Sila'y may ina pang dapat paglingkuran.
Anangki:--Dahil lamang doon, ikaw ay nalumbay?
Ayokong makitang sino may lumuha,
Kaya't tangapin mo ang aking kalinga.
Ako'y si Anangki. Ako'y si Tadhana.
Nariyat kasama ang tanang Diwata.
_(tatawag)_ Kagandahan: Siya, kayo'y magpasasa
Pawiin kay Rizal ang bakas ng luha
Iyong ipatantong ikaw ang Hiwagang
Hinababol-habol ng tanang Makata.
At siya'y suyuin ng boong pag-giliw,
Sa kanya'y idulot ang timyas ng lambing,
Siya'y dalhin mo sa mga tanawin
Ng mga pangarap.
Kagandahan:--Akin pong gagawin.
_(Lalapit at hahawakan si Rizal)_
Halína, halina sa bayan ng tuwa,
Limutin na Rizal ang mga pag-luha,
Puso ko't puso mo'y mag-iisang diwa
At magasusumisid sa dagat "biyaya".
Ikikitil kita ng mga bulaklak
At siyang idadampi sa pusong may hirap
Kita'y susuubin ng aking pag-liyag
Ng sa pighati mo'y siyang maging lunas,
Siya na ang sakit.
Rizal:--_(alinlangan)_ Hindi ko magawang
Agad na sumimsim ng ala'y mong tuwa;
Ang Ina ko'y siyang sumasagunita
Mandi'y nakikitang lunod na sa luha.
Kagandahan:--Pawiin sa loob ang tanang ísiping
Makapagdudulot ng dusa't hilahil
At ngayo'y panahong ating tamasahin
Ang galak sa buhay na sumasaatin.
Buklatin ang pusong iyong iyo lamang,
Tanging makikita'y pagsintang dalisay
Tahas masasabing tanging-tanging ikaw
Ang itinitibok ng puso ko't buhay.
Pawang tuwa't suyo, ang ipakikita
Ng nananabik kong puso sa pagsinta't
Di ka babahiran bahagya mang dusa.
Rizal:--Tunay ang sabi mo?
Anangki:--Yao'y nasulat na,
Nang lalong maganap ang dulot kong alay
Ngayo'y kilalanin ang isa pang abay.
_(Tatawag)_ Kasayahan ... Lapit: Siya ay alayan
Ng tanging samyo mong kabangubanguhan.
Ang mga mata mong kapilas ng langit,
Ay tanging kay Rizal dapat mong ititig;
Ang masayang ngiting sa dusa'y pambihis,
Ang mabining kilos na nakasakit
Ang mahinghing anyo, ang timyas ng halik,
Ang gandang sariwang laging nagtatalik,
Ang matang mapungay, ang diwang malinis,
Idulot kay Rizal.
Kasayahan:--Ganap na ang nais!
Rizal:--_(Hangang-hanga)_ Ito kaya'y tunay?
Kasayahan:--Hindi panaginip.
Anangki:--_(tatawag)_ Karangalan ... Siya ay iyong putungan
Ng nakahihiling iyong katangian:
Gawin mong si Rizal ay laging hangaan
Sa boong daigdig ng lalo mang paham.
Ibig kong makita na siya'y kapiling
Ng lalong Bayaní, ng lalong Magiting,
Ibig kong makitang siya'y pintuhuin
Ng tanang linalan....
Karangalan:--Ang gayo'y gagawin.
Anangki:--At kulang pa yata ... _(mag-iisip)_ Ah! si Kayamanan!
Kayamanan:--Ako po'y utusan.
Anangki:--Ngayon di'y gampanan,
Yarin tagubilin, sa íkatitibay
Na kanyang ligayang walang katapusan;
Sinupin mong lahat, na ang kayamanang
Mahahagilap mo sa boong tinakpan,
Ang lahat at lahat ay iyong ialay
Kung kailanganin ng batang si Rizal.
Rizal:--_(magalang)_ Bago ko tangapin ang tanang biyaya'y
Bayaang ialay ang aking paghanga.
Anangki:-- Sila'y alipin mo; ang mga Diwata'y
Iyong iyo lamang. Hayo't magpasasa.
Rizal:--_(Magalang)_ Anangki, salamat.
_(sa mga Diwata; boong tamis)_ Halina kay Ina
Oh! mga giliw kong panglunas sa dusa,
Tayo na't piliting siya'y lumigaya,
Yamang ako'y inyo, kayo nama'y kanya.
Lahat:--_(sabay)_ Di kami nanayag. Kami'y iyo lamang.
Kagandahan:--Ang kahi ma't sinong magnais umagaw
Ng biyayang iyo, iyong iyong tunay
Ay aming kagalit gagawing kaaway.
Rizal:--Sa makatwid, ay ...
Lahat:--Iyo nang nalaman.
Kagandahan:--Na sino't sino mang sa iyo'y pumiling,
Sino mang aagaw ng sariling amin
Ay sisiphayuin ng siphayong baliw.
Rizal:--_(magalang)_ Anangki, Tadhana, ako'y patawarin.
Ang tanang Diwatang kaloob sa akin
Ay di maaaring aking tamasahin,
Náiyan, kunin na, muli mong bawiin.
Anangki:--Sa anong dahilan?
Rizal:-- Sa malaking bagay.
Ako ay di akin, ako ay kay Inang,
Ang kanyang tiisin ay akin ding tunay,
Ang aking ligaya'y kanyangkanya lamang
Kaya't di maaring ang tanan mong alay
ay tamasahin ko at pagpasasaan.
Anangki:--_(matimyas)_ Ano pa ang ibig? pinawi kong lahat
Ang mga hirap mo ng mabisang lunas.
Rizal:--Di ko kailangan ... Nais ko pa'y hirap
Kung akin sarili. Aanhin ang galak
Na di maihandog sa Ina kong liyag?
Anangki:--_(payamot)_ At tumatangi ka sa mga biyaya?
Rizal:--_(boong saklap)_ Hindi maaari, di ko magagawang
Ako ay mag isang lumasap ng tuwa.
Anangki:--_(boong poot)_ Ako'y ginagalit.
Rizal:--_(mayumi)_ Ikaw ang bahala.
Anangki:--_(galit)_ Ang ngit-ngit ni Sakim, ang poot ni Ingit
Ang aking higanti'y siyang mag-uusig
Asahan; asahang ano mang masapit
Kita'y tatalian ng mga pasakit.
_(tatawag)_ Ingit, Sakim, Ayan: _(ituturo)_ Siya'y kilalanin
Siya'y higantihan ng ngit-ngit ng baliw
Sa hapis na buhay, huwag pagitawin
At ipaglubugan sa tanang hilahil.
Sakim:--_(boong kasiyahan)_ Ako ang bahala; aking nalalaman
Ang aking gagawin upang pasakitan.
Sakim:--Di ako tutugot na siya ay gumitaw
Aking pipilitin na siya'y mamatay.
=TABING.=
=SI RIZAL AT ANG MGA DIWATA=
=_IKALAWANG YUGTO_=