244) [Πώς αν τις αίσθοιτο εαυτού προκόπτοντος επ' αρετή 7. Παρά
Βερναρδάκη τόμ. Α' σ. 191 φέρεται «διαπεπαιχώς» και _της
αυτού_, ήτοι του Αισχύλου, αλλ' ο συγγραφεύς ερμηνεύει _της
αυτού_, ήτοι του Σοφοκλέους].
245) Πρώτος ο σύγχρονος του Σοφοκλέους Αρίσταρχος ο Τεγεάτης
κατά Σουίδαν «εις το νυν αυτών μήκος τα δράματα κατέστησεν».
246) [Την Σοφόκλειον Ηλέκτραν επικρίνει και ο _Δ. Βερναρδάκης_
εν τοις Προλεγομένοις των Φοινισσών σ. πα'-πε', αλλ'
υπερασπίζει το δράμα εκτενέστατα ο _Π. Παπαγεωργίου_ εν τοις
Προλεγομένοις της εκδόσεως αυτού. Η συζήτησις αρξαμένη κυρίως
από του Σλέγελ (1808) περιστρέφεται περί το ζήτημα, τις των
τριών τραγικών επραγματεύθη δεξιώτερον το φοβερόν θέμα της
μητροκτονίας, εννοείται δ' ότι αι γνώμαι και τα επιχειρήματα
ποικίλλουσι μεγάλως].
247) [Σήμερον έχομεν περισσότερα λείψανα της Σοφοκλείου τέχνης.
Διότι ανεκαλύφθησαν επί παπύρων πολλοί στίχοι του &Ευρυπύλου&
(εξ ών αναγινώσκονται δεκάδες τινές) και 24 στίχοι του _Αχαιών
συλλόγου_ (περιέχοντες διάλογον Οδυσσέως και Αχιλλέως) και, το
σπουδαιότατον, 400 περίπου στίχοι των _Ιχνευτών_, ήτοι σχεδόν
το ήμισυ του σατυρικού τούτου δράματος. Επειδή δε προτού
σατυρικών είχομεν μόνον τον _Κύκλωπα_ του Ευριπίδου,
κατανοούμεν ήδη κάλλιον τι ήτο το είδος τούτο του δράματος. Ότι
δηλαδή σατυρικά ωνομάζοντο, διότι είχον χορόν Σατύρων, ών
εξήρχε Σειληνός, είχον δε πάντα παλαιάν αγροίκον ευθυμίαν. Οι
_Ιχνευταί_ υπόθεσιν έχουσι την εκ του εις Ερμήν Ομηρικού ύμνου
γνωστήν κλοπήν των βοών του Απόλλωνος. Ο θεός επιφαινόμενος
τάσσει αμοιβήν εις όν τινα εύρη τον κλέπτην και τα κλοπιμαία. Ο
χορός των Σατύρων διαιρούμενος εις δύο ημιχόρια, αναζητεί τα
ίχνη, εξιχνεύει τας βους (όθεν και το όνομα _Ιχνευταί_) και
μετά την διήγησιν της νύμφης Κυλλήνης, ότι εγεννήθη νέος
ευφυέστατος θεός, όστις ανεκάλυψεν ήδη νέαν λύραν, συνάγει ότι
«ουκ άλλος εστίν κλοπεύς | αντ' εκείνου». Το τέλος λείπει, αλλ'
η λύσις ήτο πιθανώς, ότι ο παις χαρίζων την χελώνην, κατεπράυνε
τον Απόλλωνα. Τα νέα αποσπάσματα του Σοφοκλέους συνήχθησαν (εν
τη σειρά των Kleine Texte Lietzmann) υπό _Ernest, Diehl_,
Supplementum Sophocleum, Bonn 1913, περιέχονται και εις τα (εν
τη Biblioth. Oxon.) _Athur Hunt_, Tragicorum Graecorum
Fragmenta Papyricea. Ειδικαί δ' εκδόσεις των _Ιχνευτών_ υπό _C.
Robert_ μετά γερμαν. μετάφρ. Berlin, 1913 και _Wilamowitz
Moellendorff_, Teubner 1913, και _N. Terzaghi_ ιταλιστί Firenze
1913].
248) [Η επίκρισις αύτη φαίνεται λίαν αυστηρά. Οι παλαιοί
Έλληνες και τους μάντεις εννοούσαν ανθρώπους και μάλιστα
Έλληνας, δηλαδή έχοντας το αιώνιον ελληνικόν φιλότιμον. Οι
άγιοι άνθρωποι εφάνησαν πολύ μετά τον Σοφοκλή].
249 [_Εκδόσεις_ νέαι του κειμένου των τραγωδιών του Σοφοκλέους
εν τη Biblioth. Teubner. υπό G. Dindorf επιμελεία _S. Mekler_
και εν τη Loeb Classical Library υπό _F. Storr_ εις 2 τόμ. 1919
μετ' αγγλ. μετάφρ. Των δε αρχαίων σχολίων _Π. Παπαγεωργίου_
Scholia in Sophoclis TraGoedias vetera, Teubner, 1888. — Μετά
σχολίων ελληνικών, πλην των πολλών σχολικών εκδόσεων, _Γ.
Μυστριώτου_, Τραγωδίαι Σοφοκλέους εις 7 τόμους, και Εισαγωγαί
εις τας τραγωδίας του Σοφοκλέους, Αθ. 1904. — Κάλλιστα έργα εν
τη Ζωγραφείω βιβλιοθήκη, _Δ. Σιμιτέλου_ Σοφοκλέους τραγωδίαι
τόμ Α' Αντιγόνη. Αθ. 1887 και _Πέτρου Παπαγεωργίου_, Σ. δράματα
τόμ. Α' Ηλέκτρα εν Αθ. 1910. — Μετ' αγγλικών σχολίων αρίστη η
ανατυπουμένη _R. C. Jebb._ Sophocles, the plays and fragments,
with critical notes. Cambridge, εις 7 τόμ. Των δε αποσπασμάτων
The Fragments of Sophocles by _A. C. Pearson_ εις 3 τόμ.
Cambridge 1917. — Μετά γερμανικών η ανατυπουμένη _Schneidewin-
Nauck_, Berlin, Weidmann εις 7 τόμ. — Ειδικόν λεξικόν, Lexicon
Sophocleum composite _Frid Ellendt_, curavit Hermannus _
Genthe_, Berolini, 1872. — Τα παλαιά αποσπάσματα του Σοφοκλέους
παρά _Nauck_. Fr, Tr. Gr. σ. 129-360. Τα νέα βλ. ανωτ. σ. 244].
250) [Εις τα _τέως περί Ευριπίδου γνωστά_ πάπυρος της Οξυρύγχου
(δημοσιευθείς εν τόμ. IX σ. 124 αρ. 1176) προσέθηκεν εξ έργου
του περιπατητικού Σατύρου — όπερ φαίνεται ότι ήτο η πηγή των
σωζομένων βίων των τραγικών — νέας τινας ειδήσεις· ήτοι α') ότι
ο Ευριπίδης κατηγορήθη υπό του Κλέωνος επί ασεβεία β) ότι
έφυγεν εξ Αθηνών, ωργισμένος κατά των αντιτέχνων ποιητών και
γ') ότι αυτός είχε ποιήσει το προοίμιον των Περσών του
_Τιμοθέου_. Το απόσπασμα έχει μορφήν διαλόγου και φαίνεται ότι
το έργον ήτο προωρισμένον προς χρήσιν των πολλών]
251) Το πέμπτον έθλον εδόθη μετά τον θάνατόν του.
252) [Περί του βίου και των έργων του Ευριπίδου έγραψε νεώτερον
ωραίον βιβλίον ο συγγραφεύς του προκειμένου έργου _Gilbert
Murray_ Euripides and his age, εξαίρετον δε άρθρον ο _Dietrich_
εν Pauly-Wissowa R. E. τόμ. VI (1907) στ. 1241-81].
253) Παρομοία σκηνή υπήρχεν εν τη *_Μελανίππη_, όπου, η ηρωίνη
πρόκειται να απολογηθή υπέρ των δύο νόθων τέκνων της λέγουσα το
παν εκτός της αληθείας.
254)[Πρβ. Αντιόπης, απόσπ. 19 Φευ, φευ, το δούλον ως απανταχή
γένος | προς την ελάσσω μοίραν ώρισεν θεός].
255)[_A. W. Verrall_, Euripides the rationalist, a study in the
history of art and religion, Cambridge, 1895. O _Verrall_
έγραψε και αξιόλογα Essays on four plays of Euripides,
Cambridge 1905 (Ανδρ. Ελ. Ηρ. Μ. Ορ.) και The Bacchants of
Euripides and other Essays, 1910]
256) [Την γνησιότητα του _Ρήσου_ αμφισβητούσιν από του
Valckenaer οι πλείστοι. O _Wilamowitz_ (Heracles I, 41) θεωρεί
αυτόν ως έργον του τετάρτου αιώνος, άλλοι δε των Πτολεμαϊκών
χρόνων. Βλέπε ανωτ. σ. 241].
257) Δεν έχουσιν από μηχανής θεόν η _Άλκηστις_ (438) ο
_Κύκλωψ_, η _Μήδεια_ (431) οι _Ηρακλείδαι_ (427) και η _Εκάβη_
(427)· επίσης δ' αι _Τρωάδες_ (415) και οι _Φοίνισσαι_ (410).
Θεόν απλώς προφητεύοντα έχουσιν η _Ανδρομάχη_ (424) αι
_Ικέτιδες_, ο _Ίων_ και η _Ηλέκτρα_ (413). Θεόν επιφέροντα
περιπέτειαν η _εν Ταύροις Ιφιγένεια_ (413) η _Ελένη_ και _ο
Ορέστης_(408). Και η _εν Αυλίδι Ιφιγένεια_ και αι _Βάκχαι_
ανήκουσι μάλλον εις την τάξιν ταύτην.
258) [Πλούταρχος εν βίω Κράσσου, 33].
259) [Το χορικόν εσώθη υπό του _Πορφυρίου_, περί αποχής Δ' 19].
260) Νέα εκ παπύρων αξιόλογα ευρήματα προσετέθησαν εις τα τέως
εκ των συγγραφέων γνωστά αποσπάσματα του Ευριπίδου. Των
_Κρητών_ ανευρέθησαν νέοι 52 στίχοι, ένθα η Πασιφάη ζωηρώς
απολογείται προς τον Μίνωα και τον χορόν διά τον θεήλατον έρωτά
της προς τον ταύρον. Μακρά είναι τα αποσπάσματα της Αντιόπης
(ήτις εδιδάχθη περί τα 410 π. Χ.) περιλαμβάνοντα την φιλονικίαν
του Ζήθου και του Αμφίονος περί του αρίστου τρόπου του βίου.
Επίσης ευρέθησαν πολλοί στίχοι _Μελανίππης της σοφής_ και
_Μελανίππης της δεσμώτιδος_, του _Οινέως_ και του _Πειρίθου_
(αποδιδομένου και εις τον Κριτίαν, τον ποιητήν και τύραννον)
της _Σθενεβοίας_, (ήτις εδιδάχθη προ του 423], ήτοι μακρά ρήσις
του Βελλεροφόντου. Μακρότατα δε είναι ταποσπάσματα της
_Υψιπύλης_ περιλαμβάνοντα ωραία χορικά και στιχομυθίαν του
μάντεως Αμφιαράου προς την ηρωίδα, ής το τέκνον Οφέλτην
εφόνευσε δράκων. Επίσης σπουδαία είναι και τανευρεθέντα μέρη
του _Φαέθοντος_ (όστις εδιδάχθη προ του 425) ιδίως τα θαυμάσια
χορικά. — Τα νέα αποσπάσματα του Ευριπίδου περιλαμβάνονται, εις
τα _A. S. Hunt_, Tragicorum Fragmenta Papyricea, Oxoni, 1912
και πληρέστερον _H. v. Amim_ Supplementum Euripideum Bonn, 1913
εν τη σειρά Κleine Text, (αρ. 11).
261) [_Εκδόσεις_ νέαι του κειμένου του Ευριπίδου εν τη
Biblioth. Oxon. υπό του συγγραφέως του προκειμένου βιβλίου
_Gilbert Murray_, Euripides Fabulae, 1901 μετά σημειωμ. διαφ.
γραφών εις 3 τόμ., εν δε τη Bibl. Teubner υπό _Aug. Nauck_ εις
3 τόμ. ανατυπουμένους. Ο γ' τόμος (1912) περιέχει τα Fragmenta
— Εν τη σειρά Kleine Texte (αρ. 89) η Μήδ. μετά των αρχ.
σχολίων υπό _E. Diehl._, 1911 — Τα δε αρχαία σχόλια εξέδωκεν ο
_Gul. Dindorfius_ εις 4 τόμ. Oxonii, 1863 και _E. Schwartz_
Berolini, εις 2 τόμ. 1887 και 1891. — Μετά σχολίων ελλην. _Γ.
Μιστριώτου_. Τραγωδίαι Ευριπ. Μήδ. (έκδ. β') 1902, Ιφ. Αυλ.
1916 — _Γ. Σακορράφου_, Μήδ. εν Αθ, 1891. — Αρίστη έκδοσις η εν
τη Ζωγραφ. Βιβλιοθ. _Δημ. Βερναρδάκη_, Ευριπίδου Δράματα, τόμ.
Α' (Φοίν.) 1888. Β' (Εκ. Ιππ. Μήδ.) 1894. Γ' (Ιφ. Αυλ. Ιφ Ταυρ.
Ηλ. Αλκ.) 1903. — Μετά γαλλ. σχολίων _H. Weil_ Sept. Tragédies
d' Euripide (Ιππ. Μήδ. Εκ. Ιφ. Αυλ. Ιφ. Ταύρ. Ηλ. Ορ.) Paris γ'
έκδ. 1899-1907 — Μετά γερμαν. σχολίων υπό _Prinz_ και
_Wecklein_ εις τομίδια ανατυπούμ. Ορ. 1906, Κύκλ. 1908. Αλκ.
1912, Ικ. 1912. κτλ. — Μνημειώδης έκδ. του Μαινομ. Ηρακλέους
erklärt von V. v. Wilamowitz Moellendorff εις 2 τόμ. 1895 (β'
έκδ.). — Τα μέτρα των χορικών Euripidis cantica digessit _Otto
Schroeder_ (Teubner) 1910. — Τα παλαιά 1192 αποσπ. του
Ευριπίδου και παρά _Nauck_ Tr. Gr. Fr. σελ. 363-716 (β' έκδ.)
Περί των νέων των εκ παπύρων βλ. ανωτ. σ. 279.]
262) [Ο Canoni θεωρεί τον Επίχαρμον Σικελιώτην. Πρβ. το άριστον
αυτού άρθρον εν Pauly-Wissowa R. E. τόμ. 6 (1907) στ. 34-41]