gelege het late legge. "As ze d'r tege in had gelege," zeit me avekaat,
"dan had 't nog 'n poos kanne dure, maar nou ze, om zoo te zegge, geen
asem het gegeve, nou gong 't hard." En 't is maar goed ook!" roept hij
uit, "want zóó.... zoo kon 't niet langer."
"Dat hoor 'k," zegt Gijsen. "Ze mot, zooas deze en gene me wist te
vertelle, in de laaste tijd al heel verkeerd geweest zijn."
"O man, slim hoor!" erkent Blok, met een zucht. "In de eerste jare van
ons trouwe hebbe we 'n goed leve gehad, daar zal 'k niks van zegge, maar
toe ze daarmee begon"--en Gijsen even aanziende, brengt hij de hand aan
den mond en licht den pink op--"toe was 't mis."
"J--a!" roept Gijsen uit, "as 'n vrouw daarmee begint, dan is 't erg. Je
het er niet zoo heel veel, die d'r eige d'ran te buite gaan, maar as ze
'm luste, dan, he' 'k wel hoore zegge, motte ze d'r nog erger an
verslaafd weze as 'n man."
"Te minste niet minder," bevestigt Blok. "En hoe dat 'n vrouw verlaagt!"
roept hij uit, "dat geloof je niet, as je 't niet voor je ooge het
gezien. As ze in die toestand was en te keer ging, dan was 't dikkels
meer as 'k kon begrijpe, dat dat nou _mijn_ vrouw was, want zoo ies....
nee hoor! dat ha' 'k nou noot achter 'r gezocht."
"Dat geloof 'k graag," zegt Gijsen, "want as 'k me eige goed herinner,
dan was ze 'n knap en fesoenlijk meisie toe je 'r mee verkeerde."
"Zoo knap en fesoenlijk as 't maar kon," stemt Blok toe. "En netjes en
vroolijk...! "'k Krijg 'n best wijf," docht 'k, toe 'k met 'r na 't
stadhuis reej!--Maar me moeder het 't toch noot op 'r begrepe gehad. 'k
Had 't al gauw in de gate toe we verkeerde, dat ze 'r liever niet over
de vloer had as wel. En as 'k 'r vroeg wat ze tegen d'r had, dan zei ze:
dat wist ze niet, zei ze, maar ze sting 'r niet an. Daar he' 'k in die
tijd weet genoeg van gehad. Want hoe gaat 't al, he? As je denkt te
trouwe, en je houwt van je aanstaande vrouw, dan hei je graag, dat je
ouwers 't ook doen. Maar in later jaren he' 'k er dikkels an gedocht,
dat me moeder toch 'n beter kijkie op 'r gehad had as ik, al had ze
_dit_ nou juistement ook niet voorzien."
"En hoe ze zoo an de drank gekomme is, dat zal je misschien niet wete?"
vraagt Gijsen.
"Nee, heel niet," antwoordt Blok. "'k Heb wel 's gezien, dat ze op 'n
verjaarpartijtje of zoo 'n kejakkie nam met wat suiker, of 'n glaasie
kurasouw of zoo ies, maar da' 's ies dat doen er bij zoo'n gelegeheid
zooveel, hè? Maar hoe ze zoo wijd gekomme is, dat de lust tot de drank
'r te machtig is geworde, da' 's meer as 'k weet. En 'k docht daar zoo
weinig an, dat deze en gene, zooas 'k van achtere hoor, 't al eerder in
de gate gehad mot hebbe as ik. Wel ha' 'k meer as eens, as 'k t'huis
kwam, gedocht: "maar mens, wat doe je toch raar!" maar dat dat van de
drank kwam, dat was niet in me harses opgekomme. Maar op 'n aved, da'
'k weer docht: "wat hei je toch?" en dat ze opsting om 't eene of 't
andere uit de keuke te hale, toe gong me 'n licht op. Ze liep, dat ze
d'r eige kwalijk op de been kon houwe, en toe 'k onder d'r asem kwam,
rook 'k, dat ze gedronke had. Nou hè,--ik 'r effe onder hande genome,
dat spreekt, maar ze hiete 't me liege, natuurlijk. Zij--dronke! zei
ze. As 'k dat docht dan was 'k zellevers.... Jawel...! D'r zenuwe
hadde 'r te pakke gehad, zei ze, en daarom had ze voor 'n paar cente
bedaarwater bij de aptheker gehaald.--Afijn...! Ik had 't gezien, hè? En
dat opgeteld bij al 't genige, da' 'k vroeger al gemerkt had, maakte,
da' 'k begreep, da' 'k 'n vrouw had, die an de drank was. "Nou," denk
'k, "nou wordt 't mooi. Ik--altijd van huis, en me vrouw met de fles in
d'r zak, en drie kinders over de vloer, waarvan de ouwste toe pas zes
jare was... nou, gaat 't goed!" En die eigenste nacht, dat me vrouw
sliep as 'n os, lag ik te draaie en me eige ongelukkig te make. En toe
de dag kwalijk an de hemel sting, ik--na me moeder. "Toe moeder," zeg
'k, "doe me 'n plezier en houw er 'n oogie op." Niet op me vrouw, meende
'k, want wat ze voor mijn en de kindere niet liet, dat zou ze voor me
moeder, daar ze bovedien 'n hekel an had, ook niet late, maar--op de
kindere bedoelde 'k. Dat zou ze doen, zei me moeder. De schape! As
d'r moeder niet wou oppasse, dan hadde ze altijd d'r grootouwers nog.
Zie je," roept Blok uit, met den rug van de hand zijn blonden knevel
opstrijkende, misschien meer om een trekking om den mond te verdrijven
dan omdat de haren hem hinderen, "toe 'k weer op straat sting, en na 't
ketoor ging, voelde 'k me opgelucht. 'n Mens mag getrouwd weze en ie mag
kindere hebbe, maar zoo lang dat je ouwers nog leve, en je kan er na toe
gaan, as je in de war zit, en je krijgt 'n vrindelijk woord..."
"Dan voel je," zegt Gijsen, "dat je 'r ten minste niet heel alleenig
voor staat."
"Zoo is 't," bevestigt Blok. "En van die tijd af was me moeder, as ze
effe kon wegloope, bij de kindere. Maar alla, altijd kon ze 'r ook niet
weze, hè? want ze had ook voor me vader te zorrege, die toe al krukte,
en zoo wier 't gaandeweg bij mijn an huis 'n misse boel. As 'k t'huis
kwam om te ete, dan gebeurde 't wel, dat me vrouw d'r heel niet was, of
ze had niet gekookt, en had ze 't klaar gemaakt, dan was 't dikkels niet
te ete ook: niet gaar, of angebrand, of roet er in--afijn--beroerd! Me
weekloon, daar ze vroeger geregeld mee had toe gekonne, raakte zoetjes
an al op in 't voorst van de week, en was 't vroeger netjes en zindelijk
in me woning geweest, 't wier er langzamerhand slordig en smerig ook.
Maar 't ergste was, dat ze d'r eige ook niet meer an de kindere gelege
liet legge. Ze liet ze maar rondscharrele en keek niet na ze om. En
doordat 'r humeur er ook al niet beter op wier, grauwde en snauwde ze ze
af, en as ze iet of wat deje, dat 'r niet beviel... alla, vort maar, de
straat op! 'k Heb 't toch wel gehad," roept Blok uit, met diepe rimpels
tusschen de oogen naar de straatsteenen kijkende, "'k heb 't toch wel
gehad, dat Antoon, da's me jongste, en 'n aardig gezeggelijk knaapie, al
zeg 'k 't zelfs, me 's aves laat in de kou en in de rege, 'n heel end
van me woning sting op te wachte, toe 'k van 't ketoor kwam. Moeder had
'm de straat opgestuurd, vertelde ie, omdat ie 'n kommetje had gebroke
of zoo ies. En 't schaap had bekant geen kleere an 't lijf! Ik--'m
opgenome, en toe ie op me arm zat, begon ie door ze trane heen te lache
en aaide ie me wang, want nou was ie gerust, hè? En dat ie ze hoofie op
me schouwer leit, valt ie in slaap ook. "'k Breng 'm niet na huis," denk
'k, want 'k voelde, da' 'k me eige geen baas was; en "as me vrouw me nou
onder de ooge komt," denk 'k, "dan weet 'k al niet waartoe da' 'k in
staat ben." En zoo brocht 'k 'm na me ouwers, waar 'k 'm gelate heb ook,
want me moeder wou 'm graag houwe, zei ze, en dat ie 't daar beter zou
hebbe as bij mijn... ongelukkig was 't, maar wat kon 'k er an doen! De
vollegende dag, da' 'k na 't ketoor zal gaan, vraagt me vrouw waar dat
Antoon is. "Wel nou," zeg 'k, "jij het 'm de straat opgestuurd, hè? maak
jij dan nou ook maar weer, dat ie t'huis komt." En toe ze d'r achter was
gekomme, dat ie bij me ouwers was en daar blijve zou, toe had je 't
gaande! "Ja nou," denk 'k, "speel maar op, maar hier komt ie niet meer
weerom.""
"Opspele?" zegt Gijsen,--"ze had d'r eige motte schame, dat was beter
geweest."
"D'r schame!" roept Blok uit, "nee hoor, dat kunsie had ze al lang
verleerd; en 't droeg er toe bij, dat 't van kwaad tot erger gong. Eerst
maakte ze, dat we moste verhuize.--Dat de bure 't in de gate hadde,
dat spreekt, hè? en zoetjes an liete ze d'r loope: eerst de een en toe
de ander, en op 't lange lest keek niemand d'r meer an. Daar had ze
de duvel over in, dat begrijp je, en zoo zocht ze met iedereen ruzie,
net zoo lang totdat ons de huur wier opgezeid. 'k Woonde toe in de
Blomstraat, en 'k had er 'n woning zoo as 'k niet gauw 'n tweede zal
vinde: 'n groote voorkamer met 'n ruim alkoof, 'n lief keuketje, en
niet duur ook. Maar 't kon niet langer, zei de opzichter; niet dat ie
iet of wat tege mijn had, maar me vrouw en de andere bewoonders van 't
perceel,--dat gong niet. En zoo moste we weg. Ik--in me vrije tijd 'n
andere woning gezocht natuurlijk, maar dat zat me niet glad, want in de
buurt most 'k blijve, wou 'k 's aves, as 'k gedaan had, niet 'n heel end
loope, en me vrouw had d'r eige gaandeweg al zoo bekend gemaakt, dat ze
me overal wegstuurde as 'k zei wie 'k was. Maar, alla hè! eindelijk vond
'k er toch een, wel niet veel bezonders maar 't kon er mee door, en toe
we 'r goed en wel in ware, begon ze of en toe 'n stukkie weg te brenge.
Eerst d'r eige spulle: 'n horlosie, daar ze voor had opgespaard toe ze
nog diende, 'n kerkboek met 'n klampie en 'n ringetje, dat ze van mijn
had gekrege, en later plukte ze an 't huishouwe: 'n stukkie koper, dat
we hadde, 'n paar ornementjes op de schoorsteen,... afijn, alles wat ze
kon pakke, zonder dat 't als te veel in de gate liep, gong na de lommerd
en 't geld na de kroeg.
"Op 'n Zondag 'n morrege, da' 'k weer wat miste, en dat ze me wat
handzamer leek as gewoonlijk, docht 'k: "'k mot toch 's met 'r prate,"
en 'k zeg: "Bet, Bet," zeg 'k, "waar gane we toch na toe!" 'k Had 't
kwalijk gezeid, of ze gong met d'r hoofd op d'r arm op de tafel legge,
en huile... huile van geweld! 't Was gedaan, zei ze, 't zou niet weer
gebeure. Ze zag 't nou in as dat 't mijn en de kindere ongelukkig
maakte, en d'r eige ook. 'k Kon er op an, 't was uit.
"Da' 'k dat zoo grif annam, zal 'k niet zegge, maar 'n mens hoopt al 's
gauw wat, hè? En om 't 'r wat nader an d'r hart te legge, zeg 'k: "Zie
je," zeg 'k, "as je dit nou 's te bove kon komme, dan konne we ommers
weer 'n best leve hebbe, zooas we in de eerste jare van ons trouwe hebbe
gehad. Want zoo as 't nou is," zeg 'k, "is 't niks; da' 's arremoed voor
ons allebei en voor de kindere ook, en grooter arremoed as dat je niet
te ete het. Jij het fesoenlijke ouwers gehad," zeg 'k, "en ik heb ze
nog, en nou motte wij ook make, dat _wij_ fesoenlijk door de tijd komme.
En as je wil," zeg 'k, "dat de kindere later zalle oppasse, dan motte
ze an ons 'n voorbeeld hebbe, dat spreekt." 'k Had gelijk, zei ze, ze
had 't d'r eige ook al voor gehouwe, en 't zou nou anders worde, dat
beloofde ze me.
"'t Was om de klok van negene, da' 'k 'r dat voorhieuw, en tege half
tien sting ze op en kleedde d'r eige an: 'n hoed op en 'n mantel
om. "Waar ga je nou na toe?" zeg ik. "Na de kerk," zei ze. 'k Had
'r hemelsche gedachte in d'r hoofd gebrocht, en nou wou ze na de
Noorderkerk, waar de dominé preekte, daar ze bij angenome was.
"'t Was me wel wat heel mooi, maar "je kan 't niet wete," denk 'k.
"'t Is mogelijk, dat ze 't d'r eige vast het voorgenome, en ze zou de
eerste niet weze, die er van teruggekomme is." En zoo lie' 'k 'r gaan.
'k Gaf 'r 'n dubbeltje voor de stovezetster en 'n paar cente voor 't
armezakkie, en zij--de deur uit.
"'k Had die dag--'t was Zondag--maar één rondte, en toe 'k t'huis kwam
om te ete, zeg 'k tege Jan--da' 's me ouwste--"Jan," zeg 'k, "waar is je
moeder?" "Moeder," zeit ie, "moeder is nog niet weerom." "Niet?" zeg 'k,
en 'k docht er 't mijne van. Maar 'k hoopte toch nog effe, dat ze na
kerktijd bij die dominé an huis was gegaan om 's met 'm te prate. As ze
't _goed_ meende, dan was dat niet onmogelijk. En zoo ha' 'k geduld.
Maar 'k wachtte, en ze kwam niet. 't Wier vier uur en 't wier vijf;
'k stak de lamp an, en tege half zes, dat de mense weer na de avedkerk
gonge,... daar kwam ze an: d'r hoed dwars op d'r hoofd, d'r hare voor
d'r gezicht, d'r mantel onder d'r arm, en 'n paar ooge..."
"N--ou," roept Gijsen uit, "'t is mooi; en dat voor 'n vrouw...!"
"J--a," zegt Blok met een zucht, "'t was erg...! Wat er die dag bij 'r
is omgegaan,... ik weet 't niet! Maar zoo as ze toe te keer ging...! En
woorde, dat ze in d'r mond nam...! En dinge, dat ze zei..! Nee,... da'
's nou effetief waar, maar zóó,... zoo hoor je 't onder dienst nog geen
eens."
"N--ou," zegt Gijsen, "maar da' 's meer as ik had verdrage, hoor!"
"As je mijn vóór me trouwe had gezeid," antwoordt Blok, "dat _ik_ die
dinge zou anhoore en me eige zou bezitte, dan ha' 'k gezeid, dat je me
heel niet kon. En as me dat zoo in eene overkomme was, dan weet 'k wel,
da' 'k me eige ook geen baas zou zijn gebleve. Maar je mot niet vergete,
dat je zoetjes an tot zukke dinge komt, net of dat je 'n ladder opklimt.
't Gaat er al mee as met 'n sjouwerman, hè: eerst het ie an vijftig pond
ze bekomst, maar as ie er 'n tijd bij is, dan loopt ie met vijftig kilo
weg."
"Dat laat 'm wel hoore," erkent Gijsen, "maar je mot 't maar drage; en
as 't 'n poos het geduurd, dan wordt 't zwaar."
"Of 't zwaar wordt!" roept Blok uit. "Geloof mijn maar, dat er heel wat
wilskracht noodig is om zelfs niet door de wind te gaan. En as 'k me
eige niet vast had voorgenome, dat me dat niet zou gebeure, dan weet 'k
niet wat er met mijn gebeurd zou zijn, want ze zegge met recht, hè: 'n
goed klantje van de tapper heet "verdriet." Maar 'k zag an me vrouw wat
er van 'n mens wort, die ze eige laat gaan, en 'k heb altijd gedocht, as
'k 'r in die toestand zag: "zóó ziene de kindere me noot!"--En onderwijl
gong 't aldoor met 'r achteruit. Soms kwam ze in geen dage meer t'huis,
en was ze 'r, dan lag ze as 'n blok op d'r bed, of ze speelde de beest.
'k Moest van d'r of; zóó kon 't niet langer, en 'k was er mee doende
toe Jan ziek wier, en hard ziek ook. 'k Had twee keer daags de dokter
over de vloer, en dat ie 'r 'n zwaar hoofd in had, dat kon 'k wel zien.
'k Had 'm graag na 't gasthuis late gaan, maar dat kon niet, zei de
dokter, en zoo kwam de jonge an oppassing veels te kort. Wel was me
moeder gedurig bij 'm, as ze effe kon, en af en toe keek 'n buurvrouw
ook nog wel 's na 'm, maar de geregelde verzorging, die 'n kind in die
omstandighede noodig het,--die had ie niet. En zoo gong 'k 's morreges
met looje schoene na 't ketoor. Want kindere," roept Blok uit,--"as ze
motte komme dan kijk je 'r tege an, maar as je ze eenmaal het, dan wil
je ze niet weer kwijt."
"Zoo is 't," stemt Gijsen toe. "Toe wij in 't begin van ons trouwe geen
kindere krege, en me vrouw d'r over murremureerde, zeg 'k: "mens," zeg
'k, "wees blij, dat je 'r niet voor te zorrege het." Maar toe we 'r
eindelijk 'n paar hadde, en me vrouws tante, die er behoorlijk bij kan,
't in d'r hoofd haalde om de ouwste na 'r te neme, en dan verders voor
'm te zorrege, toe zeg 'k: "'t is heel vrindelijk angepreseteerd,
daarvan niet, en 't is wel mogelijk, dat de jonge me d'r later schuins
om an zal kijke, maar om 'r nou, nou we 'm eenmaal hebbe, zooveel as
afstand van te doen,... nee hoor!.. daar kom 'k niet in."--En me vrouw
had me wel om me hals wille valle, geloof 'k."
"Ja," zegt Blok, "'t is 'n mens ze vlees en bloed, hè! En zoo wou _ik_
me jonge ook graag houwe, maar 't wier met de dag slimmer: aldoor had ie
koors, en aldoor was ie in de war,... 't wier hoog tijd, zei de dokter,
dat de wind om liep; as ie nog 'n poosie in _die_ hoek bleef, dan sting
ie er kwaad voor. Maar wat was er an te doen? 't Beetje dat _ik_ kon
doen, dat deej 'k: 's nachts tobde 'k met 'm om, en as 'k bij 't doen
van me rondte in de buurt van me woning kwam, dan liep 'k effe na bove.
't Mocht wel niet, maar... 'n mens denkt toch eerst om ze kindere en dan
om ze werk, hè?
"'t Was toe net in de tijd da' 'k voor 'n kameraad van me, die was
overgeplaast, de postkwitanties ophaalde, en op 'n Woensdag 'n middag,
da' 'k pal naast me deur 'n rijksdaalder had weze ontvange,--ik effe me
woning in, dat begrijp je. 't Had hard gereged, en om niet in me natte
kleere bij me jonge te komme, trok 'k in 't voorkamertje me jas uit, en
hong 'm over de stoel daar 'k me brievetas en me geldzak op gelege had,
en ik--na achtere. En toe 'k daar kwam, sting 'k toch te kijke, want
voor me jonge ze bed zat 'n juffertje, met 'n blauw ketoene japonnetje
an en 'n wit boezelaar voor, en naast 'r sting me dochtertje, dat ze
met 'n prente-boekie bezig hieuw. Ze was zooveel as wijkverpleegster
vertelde ze, en de dokter had 'r gestuurd. Ze was eerst effe bij me
ouwers angeloope, zei ze, en nou ze van me moeder wist wanneer die niet
bij mijn over de vloer kon weze, zou _zij_ zorrege, dat zij er dan was.
"Of 'k dat goedvond," vroeg ze. "Of 'k dat goedvin?" zeg 'k, "ja hoor,
ikke wel, want hulpeloozer as ik, kan 'n mens er al niet voor staan."
"Ja, ja," zei ze, "dat weet ik wel, maar 't zal nou alles wel beter
gaan." "Dat denk 'k ook," zeg 'k, want in de gauwigheid ha' 'k al
gezien, dat ze me dochtertje had gewasse en gekamd, en toe 'k me ooge
door de kamer liet gaan, zag 'k, dat ze die had opgeredderd ook. Maar 't
beste van alles was, dat me jonge lag te slape, en... dood gerust. En al
was dat niet door haar gekomme, _zij_ had er voor gezorgd, dat ie zou
doorslape, want de dokter had gezeid, vertelde ze, dat er veel gewonne
was as dat 'n poos anhieuw, en daarom had ze an de bure gevraagd of ze
stil wou-e weze, zoo stil as 't maar kon. "En de goeje mense," zei
ze--"je hoort ze niet." Zie je," roept Blok uit, "'k kreeg toe 'n gevoel
asof de klok weer gemaakt was, want in 'n huishouwe benne man en vrouw
al net as de beide wijzers. As de groote gaat, maar de kleine niet, of
de kleine draait, maar de groote staat stil..."
"Nee," zegt Gijsen, "daar het 'n mens niet an. Ze motte allebei d'r
plicht doen. De eene mag 'm in 'n wat grootere kring bewege as de
andere, maar as ze de juiste tijd zal anwijze...."
"Dan mot 't van binne bij allebei in orde weze," verklaart Blok. "'t
Zal dan bij mijn an huis ook weer gaan," docht 'k;--"wel niet zoo heel
precies, maar toch 'n boel beter;" en, zoo voelde 'k me wel honderd pond
lichter toe 'k weer na 't kamertje gong, om me jas an te trekke. 'k Doe
de deur ope, en daar staat, bij de stoel daar 'k me spulle op gelege
had, me vrouw, en dat ze me ziet, schrikt ze en doet 'n paar stappe
achteruit. Jij hier, denk 'k, en da' 'k 'r ankijk, loopt ze aldoor
achteruit, net zoo lang tot ze met d'r rug tege de muur sting. "Ben je
nou bang voor me?" denk 'k, "waar is dat voor? want me hande na je
uitgestoke he' 'k nog noot." Maar 'k zag, dat ze gedronke had, en zoo
gaf 'k er niet om, hè? Maar net, da' 'k me tas en me geldzak zal opneme,
gaat 't me door me hoofd, dat ze zoo vlak bij die stoel had gestaan,
en misschien al 'n heele tijd alleenig in dat kamertje was geweest.
"Verd...!" denk 'k, "ze is zoo van me geschrokke, ze zal toch niet..."
En voor 'k recht wist wa' 'k deej, draaide 'k de deur of, dat ze niet
kon wegloope, en ik--me cente nageteld. En onderwijl, da' 'k er mee
bezig was, sting ze met 'r rug tege de muur na me te kijke, d'r hoofd
voorover, d'r waterige ooge en d'r mond wijd ope.--De specie was er:
zooveel an rijksdaalders, zooveel an guldes, zooveel an klein geld...
dat kwam uit. Maar an 't pampiere geld ontbrak 'n briefie van honderd
gulde; en da' 'k 't gehad had, wist 'k zeker. 'k Had er drie ontvange,
hier een en daar een, maar da' 'k er drie most verantwoorde,--daar ging
niks van of. 'k Telde nog 's, want alla, me hande hadde gebeefd, hè?
maar 't was weg en 't bleef weg, en me vrouw most 't hebbe. "Bet," zeg
'k, en 'k gong na 'r toe, maar 'k sprak zaggies, want in de kamer d'r
achter sliep me jonge, en as ie nou wakker wier... "Bet," zeg 'k. "geef
me dat briefie weerom." Maar me vrouw keek me an, aldoor strak an, maar
ze gaf geen asem. "As 'k an 't ketoor kom," zeg 'k, "en 'k heb geld
tekort, dan jage ze me weg; en waar motte we dan na toe?" Maar wat
scheelde 't haar! Ze schudde effe d'r hoofd, maar ze hieuw d'r mond.
"Maar mens," zeg 'k, "hei je me dan nog niet ongelukkig genoeg gemaakt?"
En toe 'k dat zei, zag 'k an d'r gezicht, dat ze wou gaan opspele.
"Stil," zeg 'k, "in Gods naam, wees stil! Je weet ommers, dat Jan ziek
is? Welnou, nou slaapt ie. Ze zegge, dat ie beter kan worde as ie nou
doorslaapt. Laat 'm dan ook slape. 't Is toch ommers ook jouw jonge. Jij
het 'm onder 't hart gedrage, en je weet ommers nog wel hoe blij dat je
was, toe ie komme most?" En me vrouw sloeg d'r ooge neer, d'r mondhoeke
trokke, en uit 'r zak haalde ze 't briefie van honderd gulde, dat ze me
over gaf.------------
"Dat dat gebeurde," zegt Blok, zijn pet naar achteren duwende en met
de vlakke hand een paar malen over het voorhoofd strijkende, "dat dat
gebeurde, is nou alweer 'n knap poosie geleje, en na die tijd he'
'k 'r nog niet weerom gezien. Wat ze uitvoert, of waar dat ze zit,--ik
weet 't niet. De een zeit, dat ze t'huis leit in 'n slaapstee in de
St. Jacobsdwarsstraat, en de ander wil 'r gezien hebbe, met 'n mand met
negosie, in de buurt van d'Uithoorn. Maar hoe dat ze rondscharrelt, of
wat er verders met 'r gebeure zal,--van mijn is 't of. _Ik_ heb geduld
genoeg met 'r gehad, en 'n best leve had ze kanne hebben, maar ze het
niet gewild."
"En dan zit er ook al niet veel anders op," zegt Gijsen, "as dat ze
daarvan dan ook de gevolge mot ondervinde."
"Ja," stemt Blok toe, "dat kan al niet anders. Maar as je me nou vraagt
of 'k daar heel geen weet van heb,--dat niet.--D'r is 'n tijd geweest,
da' 'k veel van 'r gehouwe heb, hè? En de moeder van me kindere,--dat
blijft ze altoos. 't Is 'n geluk, da' 'k van 'r of ben, en dat zou 'k
niet anders wille, maar as 'k 't goed bekijk, dan he' 'k toch meer
mejelijje met 'r as wat anders. Want dat ze 'r zelfs geen vrede mee had,
dat ze zoo was, da' 's vast; en toe 'k 'r daar alleenig in dat kamertje
had, het ze beweze, dat ze ook nog wel wat voelde, hè?--En daar benne we
alweer an 't ketoor. Jij gaat zeker voor in?"
"Ja," antwoordt Gijsen, "ik mot brieve anteekene."
"En ik," zegt Blok, "ga hier bezijje of. Dag, hoor."
Geen "Verrajer".
In den vroegen morgen van een lentedag, omstreeks den tijd waarop de
werklieden naar karwei gaan en de melkboeren met hun wagens de stad
inrijden, komen twee jongens, de eene even zestien- en de andere dertien
of veertien jaren oud, beiden met ziekelijke oude-mannetjes-gezichten
en meer vodden dan kleeren aan het lijf, de Korte Amstelstraat uit
en loopen, linksom gaande, langs den Amstel in de richting naar de
Hoogesluis. De oudste draagt een zak, die gevuld maar niet zwaar is en
kijkt, het hoofd zoo weinig mogelijk bewegende, met een loerenden blik
om zich heen. De jongste loopt een weinig vooruit, en zwijgend vervolgen
beiden hun weg, totdat, een vijftiental huizen van de Hoogesluis
verwijderd, de jongste plotseling blijft staan en uitroept:
"Verdikke Koo, twee leenmichels!"[1]
[Footnote 1: Rechercheurs.]
"Dat lieg ie. Waar?" vraagt de oudste.
"Op de Hoogesluis," antwoordt de jongste, en kijkt met groote oogen
naar twee personen, loopende in de richting naar het Weesperplein.
"Niet bunsig[2] worre, Pietje," waarschuwt Koo. "Ga wat meer voor me
loope, dat ze 't zakkie niet zien. Kijke ze?"
[Footnote 2: Bang.]
"Nee."
"Hoe weet je, dat 't leenmichels benne?"
"Omdat ze laast bij ons ware," antwoordt Pietje, "en de langste, die kan
'k toch al,--da' 's van Dam."
"'t _Benne_ leenmichels," bevestigt Kootje, als hij, even om den jongste
heen ziende, de beide personen in het oog heeft gekregen, wier
verschijning het ventje, dat heden voor het eerst met hem "gewerkt"
heeft, zoo grooten schrik op het lijf jaagt.
"Domme, nou kijke ze!" roept Pietje uit. En in een ommezien trekt hij
zijn klompen uit, neemt die in de linkerhand, en rent weg, al loopende
zijn broek, die veel te lang en veel te wijd is, met zijn rechterhand
ophoudende.
"Bunsigert!" roept Koo hem achterna, den zak op een stoep smijtende,
"beroerde spatzetter! As ze me snappe, dan verraaj 'k je, hoor je!"
Niet zonder reden vermoedende, dat het plotseling wegloopen van Pietje
den argwaan der rechercheurs zal hebben opgewekt, staat hij in beraad
den zak in den steek te laten en zelf weg te loopen, als hij tot zijn
verwondering ziet, dat de beide rechercheurs, in plaats van den Amstel
op te gaan, zooals hij verwachtte, schijnbaar zonder kwaad vermoeden
doorloopen, de Sarphatistraat in.
Gerustgesteld, neemt hij den zak weer op en loopt voort, mompelend dat
hij "vertikt" zal zijn, als hij ooit weer iets doet met "zukke snotneuze
van jonges, die geen lef[3] hebbe, en door d'r bunsigheid 'n ander 'n
loer zouwe draaije." Bij de Hoogesluis gekomen, gluurt hij voorzichtig
om het hoekhuis heen, maar niets van de rechercheurs bespeurende,
vermoedt hij, dat zij een zijstraat of een woning zijn ingegaan, en
vervolgt hij zijn weg, zoo dicht mogelijk langs de huizen loopende, om
niet in het oog te vallen. Zoo komt hij aan het West-Einde, loopt die
straat door, en juist als hij rechtsom wil gaan, voelt hij een hand op
zijn schouder en, verschrikt opziende, herkent hij een der beide
rechercheurs, die hij zoo even gezien heeft.
[Footnote 3: Moed.]