Sed tuj poste denove sxangxigxas la mieno de l' monahxino:
la mieno de l' maldolcxo transigxas en la mienon de
l' rezignacio -- sed tuj poste sxia vizagxo vidigas la
mienon neesprimeble maldolcxe doloran...
Antaux sxia spirita rigardo ekaperis kvazaux timema ombro la
staturo de l' pala, serioza studento --
Tiu imago suficxis, por ke la panoramo de la bildoj elsorcxitaj
de la fantazio haltu...
La monahxino ne povis rezisti ian strangan senton de
l' ekfrosto. Sxi eksvingis rapide la manon kaj mallevinte
la vualon komencis lauxte pregxi, kvazaux sxi volus forpeli
la teruran ombron, kiu jxus estis trakurinta sxian animon,
la ombron fatalan, kiu estis la cxefa kauxzo, kial sxi por
cxiam adiauxis la mondon kaj gxiajn plezurojn, ecx tiujn
dolcxajn revojn, kiuj tiel felicxigis sxin ankoraux antaux ne
multaj jaroj...
Sxi perforte devigas sin al la pregxo.
La vortoj defluas de la lipoj; sed la ardo, kun kiu sxi cxiam
antauxe enprofundigxadis en la meditadon pri la mistera estajxo,
tute mankas al sxi... Kaj la malhela ombro, la nebula silueto,
preteriras antaux sxi cxiumomente sxangxante sian formon kaj
vidigxante jen pli klare, jen; pli nebule, sed dume sencxese
terurigante sxian animon.
Sxi pregxas kvin minutojn, dek minutojn, kvaronon da horo...
Sed nenio helpas! La imago de l' nebula silueto estas pli
potenca ol la pregxo.
Malrapide farigxas la imago pli klara, pli preciza, gxis fine
denove staras antaux sxia animo tiu sama pala, serioza, juna
viro, kiu estis interrompinta sxin en la revema enprofundigxo...
Ankoraux momenton sxi provas pregxi; sed la pensoj kaj rememoroj
cxirkauxflirtantaj la palan studenton cxiam batalas por sia
rajto... Post ne longe la monahxina kontraux sia volo cxesas
pregxi -- la rememoroj denove okupas sxian animon...
Sxi rememorigas sin pri la momento dum la belega maja
posttagmezo, kiam sxi, revenante kun sia nedisigebla kunulino
el la pregxejo de sankta Vito, unuafoje ekvidis lin antaux la
pregxeja pordo...
Sxi rememorigas sin pri tio, ke estis al sxi tiam iel
strange -- ke li sencxese okupis sxian penson, ke pli poste sxi
songxis pri li, unuvorte, sxi rememorigas sin pri cxiuj dolcxaj
kaj konataj detalajxoj, en kiuj manifestas la naskigxanta unua
amo.
Dum kelke da momentoj sxajnas al sxi, kvazaux sxi denove sentus
emon al la vivo -- kvazaux gxis nun sxi vivus tiel, kiel cxi
tiam...
Subite aperas en sxia penso bildo alia.
Sxi sidas mano en mano kun sia kunulino sub largxbrancxa
kasxtano en la gxardeno de l' pensiono... Estas auxtuna
vespero -- la luno preskaux plena -- cxirkauxe sankta silento...
Ili rakontas, pli gxuste ili parolas silente, sed cxiumomente
unu aux la alia eksilentas... Dum la tuta horo ili ne ekridis
ecx unu fojon, ili ne eksxercis ecx unu fojon -- ambaux estas
cxiam pli silentemaj, gxis fine ambaux kelkan tempon silentas...
Subite la kunulino starigxis kaj cxirkauxpreninte sxian nukon
fikse ekrigardis sxiajn okulojn...
"Berto!" sxi diris mallauxte per la tremanta vocxo.
"Kion vi deziras, kara Henjo?" rediris Berto ankaux mallauxte.
Henjo silentis ankoraux momenton kaj poste per la premita,
interrompata vocxo komencis konfesi...
Per simplaj kaj tamen varmaj vortoj sxi rakontis, kiam kaj
kiamaniere komencis gxermi la amo en sxia koro -- poste sxi
komunikis la tutan serion da detalajxoj, kiuj klare pruvis, ke
sxia amo trovis ehxon en la animo varme, arde amata.
Berto, estinte interrompita en la revema enprofundigxo,
auxskultis komence kvazaux apatie; sed baldaux la rakonto de
l' kunulino ekinteresis sxin.
Sxajnis al sxi, kvazaux sxi estus auxskultanta sian propran
animon: Henjo pentris similajn maltrankvilojn, similajn dolcxan
premitecon kaj suferojn, kiuj jam de kelke da monatoj cxesigis
la trankvilon de Berto. Sxi sentis tiel neesprimeble dolcxan
doloron, tian fresxan esperon, kvazaux atendante, ke la plenumo
de sxia plej varma deziro estas tute certa.
Fine Henjo nomis la objekton de sia amo...
La spiro de Berto haltis, sxia brusto konvulsie kunpremigxis,
la koro komencis forte, konvulsie bati, la sango levigxis al la
kapo. Perforte sxi kunpremis la lipojn por neniigi la ekgxemon
aux la ekkrion...
Henjo amis kaj estis amata de tiu sama pala studento, kiu estis
kvazaux idolo de Berto...
La simpla kaj en la vivo tial ofta fakto, preter kiu la homoj en
la pli malfrua agxo kompate ridetante transiras al la tagordo,
tute dispremis Berton...
Vane kun la strecxado de cxiuj siaj fortoj sxi penis neniigi
sian maltrankvilon, gxuste la plej fortan animan uraganon, kiu
tiel subite atakis sxin.
Sxi auxskultis ankoraux momenton, poste eksaltis kun la
mallauxtigata ekkrio, eksxanceligxis kaj denove falinte sur la
benketon sxi kovris la vizagxon per la ambaux manoj kaj dauxre
ekploris -- Henjo penis trankviligi sxin. Sxi demandas la
kauxzon, insistas, petas -- cxio estas vana...
Berto silentas kiel tombo; sxi ne malkovris la dolcxan sekreton
de sia koro...
De tiu momento sxi suferis nemezureble kiel cxiu, kiu ne volas
aux ne povas konfesi siajn dolorojn al alia homo -- kaj sxi ne
povis, ne devis ilin konfesi...
Melankolio ekregis sxian tutan animon. La mondo estis
indiferenta al sxi; cxio, kion sxi ekvidis, farigxis malagrabla
al sxi -- sxi vivis sole por siaj malgxojaj revoj kaj ankaux
por tiaj rememoroj.
En la unua tempo iafoje sxi havis okazon vidi la nemezureblan
felicxon de sia amikino...
Ofte sxi auxdis sxin rakonti pri li, ofte sxi vidis sxin kun li,
iafoje sxi ecx parolis kun li kelke da ordinaraj, sensignifaj
vortoj...
Sed sxi treege suferis en tiuj cxi kelkaj momentoj; kaj tio
estis la kauxzo, ke sxi fine sercxis la rimedon kontraux sia
anima malsano kaj forlasinte la pensionon revenis kun la
rompita koro al la gepatroj en la naskan vilagxon.
Cxi tie sxi vivis preskaux en la tuta izoleco for de la mondo
kaj gxiaj plezuroj. La izoleco kaj la meditema enprofundigxo
en la rememoroj estis al sxi la plej karaj; sxi vivis kiel
»sanktulino«...
En la unua tempo sxi interkorespondadis kun la felicxa amikino.
La leteroj de Henjo, skribitaj kvazaux per la sango de la koro,
dissxiradis la koron de Berto; sed la silenta suferantino
respondadis ilin cxiam kun la senekzempla abnegacio...
Henjo pentris ofte sian felicxon per tiel vivaj koloroj, ke
la okulo de Berto plenigxis per la larmoj dum la legado kaj
multafoje sxi devis cxesigi la legadon, antaux ol sxi venis al
la fino de la letero.
Sed tamen -- kiel ofte okazas en la vivo -- ambaux amikinoj
en la unua tempo interkorespondadis suficxe ofte; pli poste ili
iom lacigxis en la korespondado kaj post tri aux kvar jaroj tute
cxesigis gxin.
La bedauxrinda, malfelicxa Berto restis tute sola kun sia
doloro. Kvankam la gepatroj kaj la aliaj homoj klopodis per
cxiuj fortoj revenigi la knabinon, iam tiel fresxan kaj
sopirantan je la vivo, denove al la vivo, tamen ilia penado
estis vana. Sxi auxskultis trankvile cxiun kaj cxiam maldolcxe
ridetante nee ekskuis la kapon...
Kaj malrapide, sed tiom pli firme maturigxis en sxia animo la
intenco tute disigxi de la mondo.
Kaj kiam gxi estis maturigxinta, gxi estis ankaux efektivigita:
Berto eniris en la monahxejon de l' »kompatemaj fratinoj« kaj
post unu jaro farigxis »fratino« Magdaleno --
La asketa vivo monahxeja, kunigita kun la helpado al la
mizeruloj, estis preskaux tute neniiginta cxiujn pensojn
pri la mondo ekstermonahxeja; sed tamen ne povis la fratino
Magdaleno rezisti la strangajn sentojn kaj pensojn, sxin
periode atakantajn.
Precipe dum la silentaj noktoj auxtunaj, kiam la animo tiel
volonte revas kaj meditas, kiam sxi lacigita de la pregxado
senvole enprofundigxis en la rememorojn, kiam sxi rememorigis
sin pri la felicxa amikino -- en tiaj momentoj sxi eksentis
cxiam neesprimeblan dezerton en la animo, doloran premitecon,
multafoje ecx trakuron de la frosto kaj tuj poste denove febran
ektremon --
Kaj tio okazis ankaux nun, kiam sxi, genuante unuafoje en
sia vivo antaux la kadavro dum la silenta nokto auxtuna,
enprofundigxis senvole en la rememorojn tiel, ke sxi tute
forgesis, kial kaj kie sxi trovigxas.
Bildo sekvas bildon antaux sxia spirita rigardo -- jen gxi
estas klara kaj plastika, jen nebula kaj malklara, jen en
la formo de simpla silueto...
Subite ekstere levigxis la vento kaj forte ekskuis la
fenestrojn. Tiu ekbruo interrompis la fratinon Magdalenon en
sxiaj meditemaj rememoroj.
Levinte la kapon sxi timeme rigardis cxirkaux si kaj nur post
kelke da sekundoj sxi tute rekonsciigxis, kial kaj kie sxi
trovigxas...
Sed sxi treege konsternigxis rekoninte, ke sxi ne trovas sin
genuanta kaj ne havas plu la manojn kunmetitajn sur la pupitro
por pregxi, sed ke sxi sidas sur la sxtupo, sur kiu sxi antauxe
genuis, ke sxi havas la manojn preskaux konvulsie kunpremitajn
sur la genuoj kaj ke sxi havis antaux la momento la kapon
profunde mallevitan al la brusto...
Rekonsciigxinte sxi starigxis kaj denove genuis, kiel autauxe;
sxi denove kunmetis la manojn kaj komencis pregxi.
Dum kelke da momentoj regis profunda silento, interrompata sole
periode de modera ekkrako de iu vakskandelo. Subite la vento
ekstere denove levigxis kaj ekfajfinte, kvazaux ie proksime
la musxo estus ekpepinta, longe kaj surde ekbruis, kiel en la
malproksimo perdigxas la ekblekego de l' sovagxa besto...
Tiu stranga kaj preskaux teruriganta sono ekscitis momenton la
pregxantan monahxinon.
Sxi turnis malrapide la kapon al la fenestroj -- sxajnis al
sxi, ke tra la fenestroj sxi vidas la stelojn brili sur la
firmamento; sed la rugxeta lumo de l' vakskandeloj rebrilanta
de la vitro fenestra malhelpis la rigardon.
Momenton rigardas la monahxino al la fenestroj. Jen sxajnas al
sxi, kvazaux ia flava lumo estus trakurinta antaux la fenestroj,
simile kvazaux iu estus subite elirinta kun la lumo el la
mallumo kaj tuj estinginta gxin...
Kaj samtempe kun la trakuro de la flaveta lumo levigxis ekstere
la ventego pli sovagxe ol autauxe kaj ekskuinte forte la
fenestrojn, gxis ili ektintis, malfermis unu el ili.
Malvarma, preskaux glacia vento turnis sin en la salono
kaj cxirkauxblovis ankaux la fratinon Magdalenon. La kandeloj
ekflagris, iliaj flamoj jen kuntirigxis, jen denove
eksaltis -- la salono jen mallumigxis, jen denove heligxis...
La monahxino mekanike starigxis, levis la vualon kaj
sxteliralite alproksimigxis al la fenestro, malfermita de la
vento, por fermi gxin.
En tiu momento la fulmo denove trakuris la firmamenton.
La monahxino farinte signon de la kruco iom cedis kaj deturnis
la vizagxon de la fenestro, tra kiu la surde bruanta vento kuris
en la cxambron.
Sxia rigardo fiksis unue sur la flagrantaj vakskandeloj, poste
sur la cxerko kaj la blankaj, de la vento modere ondigataj
rubandoj de la florkronoj.
En la unua momento sxajnis al sxi, kvazaux cxio cxirkaux la
cxerko vivigxadus, ecx -- kvazaux la kadavro en la cxerko
kovrita per la blanka gazo ekmovigxus.
Malgraux tio sxi ne perdis la trankvilon, kun kiu sxi antauxe
alpasxis al la fenestro. Turninte sin al la fenestro sxi fermis
gxin kaj denove malrapide revenas al la pupitro. En tiu momento
ekstere trakuris la fulmo pli forta. La monahxino haltinte
denove ekrigardis al la fenestroj -- post la momento sxi
ekauxdis surdan bruon de malproksima ektondro...
Kelkan tempon sxi staris kvazaux en embarasoj, poste turnis
sin kaj sxia rigardo fiksis sur la cxerko. La vento estis iom
levinta la blankan gazon. Estis vidataj du manoj, kruce metitaj
sur la brusto --
Nenion plu sxi vidis ol du blankajn, kvazaux vaksajn manojn
virinajn kaj malgrandan nigran krucon, sed tiuj manoj
kvazaux mistere efikas la monahxinon: sxia rigardo, kvazaux
rigidigxinta, estas fiksita sur ili.
Momenton staras la fratino Magdaleno kiel statuo. En sxia animo
revivigxas la imagoj, kiujn al sxi elsorcxis sxia fantazio dank'
al tio, kion sxi auxdis rakonti, sed la imagoj nun ankoraux
kreskas, ecx -- en sxia animo naskigxas novaj bildoj...
En la salono regas tamen profunda silento; ekstere la vento
silentigxis kaj la vakskandeloj brulas rekte kiel antauxe.
Sed jen denove ekfulmo kaj tuj poste jam bruanta ekkrako de
la fulmotondro. La fratino Magdaleno cedis, poste malrapide
proksimigxas al la pupitro kaj jam volas genui, kiam la tomba
silento denove estas interrompita.
Rekte antaux la monahxino eksonis modera ekkrako -- kredeble la
cxerko...
La monahxino ektremis.
Tuj poste eksiblis ekstere la vento kaj la frapantaj sonoj
interrompas la dauxran bruon... Komencis forta pluvego...
La monahxino momenton staras senmove; poste sxia mano senvole
apogas sin sur la pupitro -- kaj la okulo estas denove fiksita
sur la blankaj, kruce metitaj manoj de la kadavro.
Ekstere la vento fajfas kaj bruas cxiam pli dauxre. Periode
atakas la pluvo tiel forte la fenestrojn, ke la gutoj tamburas,
kvazaux ili faladus sur la tintantan platajxon horizontalan.
Fulmo cxiam pli rapide sekvas la fulmon, la krakado de la tondro
estas cxiam pli brua.
Sxajnas, ke la monahxino havas nenian atenton por la furiozantaj
elementoj.
Sxiaj okuloj estas rigide fiksitaj sur la blankaj manoj kun la
nigra kruceto, en sxia animo naskigxas io kvazaux peka scivolo.
"Kiu vi estas kaj kial -- kial vi tiel subite dissxiris la
fadenon de la vivo?" sxi pensas. "Oni diris, ke vi estis juna,
gaja kaj cxarma -- kaj sur la rando de la tera felicxo... kaj
tamen, tamen -- Oh, se mi almenaux povus legi la respondon
sur via vizagxo -- sur viaj senbrilaj okuloj -- sur via
glacimalvarma mano!... Eble vi amis -- arde, flame, pasie,
freneze... Ah -- jes, jes! Preskaux sxajnas al mi, kvazaux mi
envius vin... Morti, kiam vi estis eltrinkinta la pokalon da amo
gxis la fundo -- morti en kelke da momentoj kaj mallonge post
tiam, kiam vi estis elturninta sin el la cxirkauxpreno de la
plej amata viro -- oh, kiel enviinda estas tiu sorto rilate la
sorton, kiam la vivo trenigxas en la turmentoj animaj, kiam la
korpa forto malrapide mortas, gxis fine la homo pereas -- de
senfortigxo..."
Subite sxi mem interrompis sin en la pekaj pensoj. Sxi ekpensis
pri la postmorto. Senvole sxi ektremis kaj cedis...
Sxiaj okuloj estas ankoraux fiksitaj sur la blankaj manoj
de la kadavro. Post la momento, ne sciante la kialon, sxi
malproksimigxas de la pupitro mallauxte sur la pintoj kaj
post kelke da minutoj staras apud la cxerko.
Sxi staras dum kelke da minutoj fikse rigardante blankajn, kruce
metitajn manojn sur la brusto. Sxi vidas sur ili bluajn vejnojn
kaj sur unu fingro oran ringon...
En tiu momento falis sxia rigardo sur la pli malhelan lokon
sur la blanka vesto proksime de la koro -- sxi rekonis sangan
makulon.
Denove sxi cedis unu pasxon -- sxian animon trakuris la
rememoro pri la lasta letero, en kiu la mortinta knabino estis
adiauxinta la siajn kaj kiu laux sxia deziro estis metita sur la
koron.
Sed jxus sur la brusto estas gxis nun metita la blanka gazo.
La fratino Magdaleno estas momenton en embarasoj. Subite sxi
decidis. Farinte unu pasxon al la cxerko sxi levis iom tremantan
manon al la gazo kaj forigis gxin.
La gazo sur unu flanko de la cxerko falis -- sed la vizagxo
de la kadavro estas ankoraux kovrita per la blanka gazo -- la
letero kusxas sur la koro...
Estas videble, ke la vesto cxirkaux la koro estis forte
sangmakulita; -- sed la monahxino rimarkis sole kelke da
malgrandaj makuloj cxirkaux la letero metita sur la koro -- aux
pro tio, ke la makuloj estis kretitaj aux pro tio, ke la vesto
estis en la cxerko lerte faldita, por ke la makuloj ne estu
videblaj.
Kaj denove sxi staris momenton senmove, kvazaux en embarasoj,
cxu forigi ankaux la gazon de la vizagxo aux preni la leteron.
Fine sxi decidis. Per firma mano sxi levis la leteron, sub kiu
aperis granda sanga makulo...
La monahxino ektremis. Dum kelke da momentoj sxi tenis la
leteron nedecidite en la mano, poste malrapide per la tremanta
mano malfaldis gxin kaj komencis legi.
Gxi estis skribita de lerta mano, sed tremanta dum la
skribado, cxar kelkaj vortoj, ecx tutaj frazoj estis preskaux
nelegeblaj...
Ekstere furiozis la uragano cxiam pli sovagxe -- dume la
monahxino pene legis la jenon:
"Kara patrino -- kaj vi, patro -- kaj vi, bona onklinjo!