Μελέτιον, κατεστράφη, ανοικοδομηθείσα δε υπό του αυτοκράτορος
Ιουστίνου απεκλήθη από του ονόματος αυτού Ιουστινούπολις :
«Ιουστινούπολις, η οποία τανύν Καποδίστρια καλείται, την
ονομασίαν λαβούσα από Ιουστίνου του αυτοκράτορος, όστις
ανωκοδόμησε καλουμένην Αιγίδα». Ιδέ Μελετίου Γεωγραφίαν Τόμ. Β'.
137-138 έκδ. Βενετίας 1807. — Κατ' άλλους όμως Ιουστινιανούπολις
καλείται (Παρβλ. Ν. Σπηλιάδην, Απομνημονεύματα κτλ. Τομ. γ', σελ.
477 και άλλους). Η Καποδίστρια είναι λίαν οχυρά πόλις, έχει δε
και λιμένα ομώνυμον εν τω κόλπω της Τεργέστης. Είναι επισκοπή υπό
την δικαιοδοσίαν του Ουδίνου και έχει ωραίαν μητρόπολιν,
δημαρχείον και μεγάλας αλυκάς. Άλλοτε υπό τους Βενετούς υπαγομένη
ην πρωτεύουσα της Ιστρίας (Capo d' Istria).
5) Τινές επί τη ευκαιρία των αποκαλυπτηρίων του εν Κερκύρα
ανδριάντος του Καποδιστρίου (12 Απριλίου 1887) εκ των
δημοσιογραφούντων εν Αθήναις (Βασίλειος Ζώτος ο Μολοσσός, εν τη
«Νέα Εφημερίδι» της 10 Μαΐου 1887 και εφεξής, ο Θ. Μπόβος αυτόθι,
της 12 Μαΐου και εντεύθεν και Αθ. Πετρίδης εν τη «Εφημερίδι» του
αυτού μηνός), έγραψαν ότι ο κυβερνήτης κατήγετο εξ Αργυροκάστρου
της Ηπείρου, αλλ' οι τοιούτοι, ως παρατηρεί ο κ. Φρ. Αλβάνας
(Αττικόν Ημερολόγιον 1888 σελ. 273) φαίνεται, ότι ηπατήθησαν εκ
τούδε: Οι Κερκυραίοι Γονέμη, εξ ών και η μήτηρ του Ιωάννου
Καποδιστρίου Αδαμαντίνη, ένεκεν της προς τους Βενετούς υπηρεσίας
αυτών έλαβον εις ανταμοιβήν μεγάλην έκτασιν γαιών μετ' επαύλεως
και παροικίας σωζομένης μέχρι του 1798 εν τω Ηπειρωτικώ Εξαμιλίω,
εν Βρύσει και εν Βουθρωτώ. Εκ τούτου λοιπόν υπέλαβον ότι ο
Καποδίστριας ήτο ηπειρώτης εκ θηλυγονίας. Αλλ' ουδέν παράδοξον,
αφ' ού και η Biographis Générale του Michaud εν λέξει λέγει, ότι
ο πατήρ του κυβερνήτου ήτο κρεωπώλης!
6) Ο τίτλος ούτος ανεγνωρίσθη υπό της Βενετικής κυβερνήσεως ως
αληθής (vera titola)· ιδέ Αρχείον της Γερουσίας Κερκύρας Decreti
del Conti 1796. Εκείνο δ' όπερ ο καθηγητής Κάρολος Χοπφ εν τη
Εγκυκλοπαιδεία του Ersch-Gruber, εν άρθρω Goth, ανέγραψεν ότι ο
Ιωάννης Καποδίστριας κατήγετο από των ομωνύμων τιμαριωτικών
βαρώνων, φαίνεται, κατά τας εν Κερκύρα χειρογράφους σημειώσεις
της γενεαλογίας του Καποδιστρίου και κατά τον Κάρολον Μένδελσον
Βαρθόλδυν, όστις συνέγραψεν ιστορίαν του Καποδιστρίου: Graf
Johann Kapodistrias, Berlin 1864 επί τη βάσει χειρογράφων πολλών,
ουχί αληθές. Το Οικόσημον του γένους των Καποδιστρίων αποτελείται
εξ αργυράς ασπίδος τεμνομένης διαγωνίως υπό ταινίας ερυθράς, εκ
τριών χρυσών αστέρων και εκ σταυρού γεγραμμένου εν δεξιά προς τα
άνω της ασπίδος. Ο σταυρός ούτος είναι των ιπποτών του Αγίου
Ιωάννου της Ιερουσαλήμ.
7) Παρά Κ. Ν. Σάθα, εν Νεοελληνική Φιλολογία, Αθήναι 1868 σελ.
343 αναφέρεται Ά γ γ ε λ ό ς τ ι ς Κ α π ο δ ί σ τ ρ ι α ς ως
μέλος της Κερκυραϊκής συγκλήτου (1681) εν σελίδι δε 419 και 421
αναφέρονται ως μαθητεύσαντες εν τω εν Παταβίω Γυμνασίω, ο Λ α υ ρ
έ ν τ ι ο ς Κ α π ο δ ί σ τ ρ ι α ς Κερκυραίος και ο Ι ε ρ ώ ν
υ μ ο ς Κ α π ο δ ί σ τ ρ ι α ς Κερκυραίος. Αναφέρονται δε
προσέτι και ο Α ν τ ώ ν ι ο ς Κ α π ο δ ί σ τ ρ ι α ς
προπάππος του Ιωάννου, όστις τω 1700 εστάλη εκτάκτως παρά της
πόλεως Κερκύρας, ίνα συγχαρή τω Πελοποννησιακώ Μοροζίνη, επί ταις
κατά των Τούρκων νίκαις αυτού.
8) Μήνας τινας μετά την συγκινητικήν διά πάντα Έλληνα τελετήν
ταύτην κατέπλευσεν εις Κωνσταντινούπολιν και το πρώτον εμπορικόν
πλοίον φέρον την ιονικήν σημαίαν, όπερ προϋπήντησαν, κατά
διαταγήν του Σουλτάν Σελίμ του Γ', ο πατριάρχης, ο μέγας
διερμηνεύς, οι υπουργοί και ο αρχηγός των σωματοφυλάκων αυτού
δωρησαμένου προς το νέον κρατίδιον και τον ετήσιον φόρον, λόγω
της επικυριαρχίας, εξ 75,000 γροσίων.
9) Τα κατά την αποστολήν αυτού ταύτην ιδέ εν εκτάσει εν τω υπό
Μάρκου Θεοτόκη εκδοθέντι εν Κερκύρα τω 1889 έργω, ένθ' ανωτέρω.
10) Ο λόγος ούτος εδημοσιεύθη εν Κερκύρα εκ του δημοσίου
Τυπογραφείου τω 1883.
11) Περί αυτών ιδέ την ημετέραν Ιστορίαν της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας», Αθήναι 1894, τόμ. Β', σελ. 383-389.
12) Ιδέ την κατά μετάφρασιν ημών «Ιστορίαν του Μεγάλου
Ναπολέοντος», Αθήναι 1893, σελ. 452-454.
13) Αρχαία Μονή των καθολικών Καπουτσίνων εν Κερκύρα μεταβληθείσα
τότε εις Εκπαιδευτήριον.
14) Τον Καποδίστριαν ηκολούθουν και οι αξιωματικοί Τιμόθ Απέργης,
Ούγγαρος κόμης Βούλγαρις, Βατάλιας και Ριζακάρης, ως καί τινες
υπαξιωματικοί και στρατιώται. Γραμματεύς αυτού είχε διορισθή ο
Παύλος Πεδεμόντης, προγυμναστής δε των πολιτοφυλάκων πυροβολητών
ο λοχαγός του πυροβολικού Πιέρρης
15) Του Καποδιστρίου υπήρχον και άλλοι αδελφοί: ο Βίκτωρ και ο
Αυγουστίνος· τούτων ο μεν μετά του Γεωργίου είχε σπουδάσει την
αγρονομίαν και την φιλολογίαν, ο δε Βίκτωρ την ιατρικήν, αλλ'
απέθανε προώρως παθών διανοητικήν διατάραξιν, ο δε Βιάρος εγένετο
διάσημος νομικός, ως και τέσσαρες αδελφαί, ών αι μεν δύο εκάρησαν
μοναχαί, αι δε άλλαι ενυμφεύθησαν η μεν τον Σπυρίδωνα Πολυλάν, η
δε τον Νικόλαου Ροδόσταμον. Ως βλέπει ο αναγνώστης, εκ των πέντε
υιών του Αντωνίου Μαρία Καποδιστρίου ουδείς υπήρξε στρατιωτικός·
διότι η μακκιαβελική πολιτική της Βενετίας, εξ ής κατεστράφη, δεν
επέτρεπε τοις Έλλησιν, ούς διά τίτλων ευγενείας και άλλων
προνομίων καθίστα χειροήθεις, να σπουδάζωσι τα στρατιωτικά, ίνα
μη ούτω καθίστανται επικίνδυνοι αυτή. Ίνα δε σαγηνεύη τους
ευγενείς, επέτρεψεν αυτοίς να σπουδάζωσιν εν τω Βενετικώ
Πανεπιστημίω της Παδούης την ιατρικήν και νομικήν, λαμβάνωσι δε
τα διπλώματα του διδάκτορος μετά μεγάλης ευκολίας και σχεδόν
ανεξετάστως. Ούτω λοιπόν οι Έλληνες εσπούδαζον θεολογίαν,
ιατρικήν φιλολογίαν ή νομικήν και αγρονομίαν. Η αισχρά αύτη
πολιτική της Βενετικής δημοκρατίας εζήτει, προς τοις άνω, να
διαφθείρη, ως και κατώρθωσε μέχρι τινός, την γλώσσαν και τα ήθη
των Επτανησίων, ίνα επιτύχη τον εις τον καθολικισμόν
προσηλυτισμόν των ορθοδόξων διά της ιδρύσεως καθολικών ναών και
άλλων καθολικών εκπαιδευτηρίων, εις ά προσείλκυον πολλούς.
16) Ο Ιωάννης Δομπόλης απέθανεν εν Πετρουπόλει τη 28 Οκτωβρίου
του 1850 αφήσας διά διαθήκης εις την Α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ι κ ή ν
Τ ρ ά π ε ζ α ν τ η ς Ρ ω σ ί α ς ρούβλια αργυρά 285,744,
ήτοι φράγκα 1252,274, όπως τη 1 Ιανουαρίου του 1906 το κεφάλαιον
και οι τόκοι αυτού αποσταλώσιν εις την Ελλάδα και οικοδομηθή εν
τη πρωτευούση αυτής πανεπιστήμιον φέρον την επωνυμίαν «Κ α π ο δ
ι σ τ ρ ι α κ ό ν». Τα χρήματα ταύτα κατετέθησαν την 17 και 28
Ιουλίου 1851 παρά των εκτελεστών της διαθήκης αυτού εν τη
Αυτοκρατορική Τραπέζη της Ρωσίας, δι' αυτών δε και των τόκων
ηγοράσθησαν ομολογίαι του εν Ρωσία παγίου δανείου των 4 0)0 . Το
κεφάλαιον μετά των τόκων και του κληροδοτήματος ήτο εν συνόλω
κατά την 15 Ιανουαρίου του 1893 φρ. χρυσά 3,777,155,37. Ώστε το
άνω ποσόν ανατοκιζόμενον επί 4 ο)ο μέχρι του 1906, ότε θα
αποσταλή ενταύθα, θα συμποσώται εις 6,000,000 περίπου φράγκων
χρυσών. Περί τούτου ιδέ εν εκτάσει την ημετέραν πραγματείαν εν τη
«Νέα Εφημερίδι» της 20 Μαΐου 1894, δι' ής συμπληρούμεν τ' εν τη
«Ακροπόλει» της 11ης του αυτού μηνός, γραφέντα. Πρβλ. και
«Ακρόπολιν» της 19 Μαΐου και της 30ής, εν ή έγραψε συμπληρωτικά
τινα ο ανεψιός του Δομπόλη.
17) Ο Γερμανός διπλωμάτης Στάκκελβεργ το κατ' αρχάς εδέξατο
ψυχρώς τον Καποδίστριαν, ως υπεράριθμον α κ ό λ ο υ θ ο ν της
πρεσβείας μη ζητηθέντα και εφέρετο προς αυτόν καχυπόπτως, νομίζων
ότι αφίκετο εις Βιέννην έχων μυστικήν τινα αποστολήν, αλλά
βραδύτερον συνειδώς το λάθος και την διπλωματικήν επιτηδειότητα
του Έλληνος διπλωμάτου αναγνωρίσας, ηγάπησε και εξετίμησεν αυτόν
μεγάλως και διώρισεν αυτόν εν τη διεξαγωγή των την Τουρκίαν και
τους Χριστιανούς της Ανατολής αφορώντων ζητημάτων, άπερ
διεκπεραιούμενα απεστέλλοντο εις Πετρούπολιν υπό του Στάκκελβεργ
κατονομάζοντος εν τοις εγγράφοις τον Καποδίστριαν ως συγγραφέα
αυτών.
18) Αναλυτικώτερον τα κατά την διάλεξιν ταυ αυτοκράτορος, Βαρκλαί
Δετολλύ και Καποδιστρίου ιδέ παρά τω Demetrio Adriotti, La Vita
di Giovanni Conte Capodistria, Corfù 1859, σελ. 21-24.
19) Το δίπλωμα τούτο απεστάλη τω κόμητι Καποδιστρία εντός χρυσής
πυξίδος απλουστάτης μεν αλλά φερούσης γεγλυμμένην την θέσιν της
Γενεύης μετά της λίμνης και των πέριξ. Τα δ' άνω γράμματα ήσαν
γεγλυμμένα εν τω βυθώ της πυξίδος ελληνιστί. Επειδή όμως δεν
ηδυνήθημεν να εύρωμεν την πρωτότυπον επιγραφήν, μεταφράσαντες
εδημοσιεύσαμεν αυτήν ανωτέρω εκ της «Εφημερίδος των Συζητήσεων»
των Παρισίων της 16 Ιανουαρίου 1817. Σημειούσθω δ' ότι την τιμήν
ταύτην εθεώρησε μεγίστην του βίου αυτού ο Καποδίστριας και
αείποτε υπογραφόμενος εν ταις συνθήκαις και συμβάσεσιν, άς εν
ονόματι του Τσάρου συνήπτε μετά των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών,
μεταξύ των πολλών τίτλων προσετίθει και ότι ήτο πολίτης της
Γενεύης κτλ.
20) Κατά Φεβρουάριον του 1809 ο εν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτής
της Αγγλίας εκήρυττεν επισήμως ότι: «εις τα όμματα της
Βρεττανικής κυβερνήσεως, αποποιηθείσης ν' αναγνωρίση την εν
Τίλσιτ συνθήκην, η σύμβασις της 21 Μαρτίου 1800, επομένως η
ανεξαρτησία της Επτανήσου, ουδέποτε έπαυσεν ισχύουσα». Όρα Revue
des deux Mondes, 1 Avril: L e s I l e s I o n n i e n n e s,
par Saint-Marc Girardin.
21) Ιδέ Ch. Eynard, La vie de Madame de Krüdener, Paris 1849.
Πρβλ. Αικατερίνης Ζάρκου, Η μυθιστορία εν Αττικώ Ημερολογίω του
1884 σελ. 357-368.
22) Ιδέ Δοκίμιον Ελλ. Ιστορίας Τόμ. Α' σελ. 395.
23) Ιδέ το ιταλιστί γεγραμμένον έργον: Carte Secrete atti
ufficiali della Polizia Austriaca in Italia, Capolago, 1851, τόμ.
Α', σελ. 186 και εφεξής.
24) Ιδέ την εφημερίδα: Gazetta degli Stati Uniti delle Isole
Ionie της)13 Μαρτίου 1819.
25) Ιδέ La Νοuvelle Minerve, τόμ. XI σελ. 480.
26) Ήδη από του 1824 εκλήθη επισήμως ο Καποδίστριας υπό του
προέδρου του Εκτελεστικού Π. Μαυρομιχάλη εις Ελλάδα όπως
συντελέση εις την κοινήν σωτηρίαν, αλλ' απεποιήθη ειπών ότι δεν
επετρέπετο αυτώ να λάβη μέρος εν τοις πράγμασι της Ελλάδος, εν
όσω ο αυτοκράτωρ της Ρωσίας δεν απεδέχετο την από του υπουργού
παραίτησιν αυτού· (Ιδέ το από 1 Ιανουαρίου 1824 έγγραφον του Π.
Μαυρομιχάλη και την από 12 Δεκεμβρίου 1825 απάντησιν του
Καποδιστρίου εν τω Δ' τόμω των Επιστολών αυτού σελ. 427).
27) Η λέξις αντικυβερνητική δεν εσήμαινεν εναντίον του
Κυβερνήτου, αλλά αντί του Κυβερνήτου αι λέξεις αντιβασιλεύς,
αντιβασιλεία κτλ. Επίσης βραδύτερον (Δεκέμβριος του 1831) ο
Κωλέττης ίδρυσεν εν Περαχώρα την αντισυνταγματικήν (= αντί της
συνταγματικής).
28) Ιδέ Ανδρέου Ζ. Μάμουκα, Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος,
τόμ. Θ', σελ. 97-98. Ο Βρετός εν τη Notice Biographique, τόμ. Α',
σελ. 77, αναγράφει ότι πάντες οι πληρεξούσιοι υπέγραψαν πλην των
της Ύδρας και των Σπετσών. Πρβλ. και το έργον του ανωνύμου:
Renseignements sur la Grèce, Paris 1833, Κεφ. IV.
29) Τα δύο άλλα ήσαν το του 1824 και το του 1825.
30) Ιδέ Πρόλογον του Α' τόμου των Επιστολών του Καποδιστρίου,
Γενεύη 1839.
31) Ιδέ Επιστολάς Καποδιστρίου, ελληνικήν έκδοσιν, Αθήναι 1841,
τόμ. Α', σελ, 112-115.
32) Ιδέ G. Gervinus, Insurrection et regenaration de la Grèce.
Traduction francaise, τόμ. Β', σελ. 681. Τα αυτά επαναλαμβάνει
και ο μονογραφίαν ιδίαν περί αυτού γράψας Μ έ ν δ ε λ σ ο ν Β α
λ θ ό λ δ υ ς.
33) Ιδέ το φύλλον της 6 Αύγουστου 1827. The arrival of Cont
Kapodistrias led to some inquiry after Greek loans which rose
about)4 per cent, leaving of at 15)4.
34) Ιδέ Ιστορίαν Ελληνικής επαναστάσεως Σ. Τρικούπη, τόμ. δ' σελ.
534.
35) Ο Καποδίστριας εν Λονδίνω μένων είδε και τον ψυχορραγούντα,
είτα αποθανόντα, τη 14 Σεπτεμβρίου, επιστήθιον φίλον και ποιητή Ο
ύ γ ο ν Φ ώ σ κ ο λ ο ν περί τούτου Ugo Foscolo, Epistolario
Firenze. Le Momier τόμ. Β' σελ. 401 και Γ' σελ. 270.
36) Ούτος είναι ο κατόπιν γυμνασιάρχης Πατρών, ο εν έτει 1836 εν
Αθήναις εκδούς τον Ηρόδοτον. Πρβλ R. Nicolai, Geschichte der
neugriechischen Literatur, Leipzig 1876 σελ. 116, 139, 201.
37) Ιδέ την ημετέραν πραγματείαν εν τη «Νέα Εφημερίδι» της 20
Μαΐου 1894, δι' ής συμπληρούμεν τα εν τη «Ακροπόλει» της 11 του
αυτού μηνός εκ Κερκύρας δημοσιευθέντα. Πρβλ. και τα εν τη
«Ακροπόλει» της 19 και 30 του αυτού μηνός υπό του ανεψιού του
Δομπόλη Ν ι κ ολ ά ο υ Π ά ρ κ α γραφέντα.
38) Ιδέ Εθν. Ημερολόγιον Μ. Π. Βρετού του 1866 σελ. 260-261.
39) Κατ' άλλους Λ έ ο ν τ ο ς.
40) Τούτο ο μεν Στέφανος Ξένος μετέφρασε; «Πολεμοπείσμων», άλλοι
δε «Πολεμοπτύων» Ημείς αφίεμεν την αγγλικήν ονομασίαν.
41) Τούτο εγένετο κατ' απαίτησιν αυτού του Κυβερνήτου, όστις προς
τους γράψαντας εκ τε Κερκύρας και αλλαχόθεν να λάβη πρόνοιαν περί
της προσωπικής ασφαλείας απήντησε: «Δεν φρονώ ότι η νέα Ελληνική
κυβέρνησις πρέπει να έλθη εις την Ελλάδα επί κεφαλής λόχων και
πυροβόλων· τούτο είναι έξω των δυνάμεών μου αλλά και αν ηδυνάμην,
δεν θα ηρχόμην τοιουτοτρόπως» και άλλοτε: «Όλα τα γραφόμενα είναι
καλά εις γνώσιν, αλλά καθώς και προ ολίγου το είπον (εννοεί τα
ανωτέρω γραφέντα τη 27 Νοεμβρίου 1827) δεν είναι επ' εμοί να
φθάσω εις την Ελλάδα παραπεμπόμενος από Πραιτοριανήν φρουράν και
επ' εμοί δ' αν ήτο, πάλιν θα το απέφευγον και ίσως απατώμαι, όμως
δεν πταίω εγώ.» Ταύτα έγραψε κατά την 7 Δεκεμβρίου 1827.
42) Ιδέ Γενικήν Εφημερίδα της Ελλάδος 1828 αριθμός 7 και 8
Ημερολόγιον Βρετού του 1871 σελ. 497-506 και Α. Γούδα.
Παραλλήλους βίους. Τόμ. β' σελ 175-182.
43) Ιδέ Renseignement sur la Grèce et sur l' administration du
Compte Capodistrias par un Grec.
44) Αοίδημος: Αείμνιστος, αλησμόνητος
45) Έπονται τα άλλα άρθρα από του 3 μέχρι του 10, διαγράφοντα τα
καθήκοντα και τον οργανισμόν του Πανελληνίου, άπερ χάριν
συντομίας παραλείπομεν παραπέμποντες τον αναγνώστην εις του Α.
Μίμουκα τα κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος τόμ. Ι' σελ. 39-42.
46) Ιδού οποίος τις ήτο ο υπό της εν Τροιζήνι εθνοσυνελεύσεως
συνταγείς όρκος του Κυβερνήτου, όν όμως δεν απεδέξατο ο
Καποδίστριας.
«Ορκίζομαι εις το όνομα του Υψίστου να διατηρήσω απαρασαλεύτως
τους θεμελιώδεις Νόμους της Ελληνικής Πολιτείας, και εις καμμίαν
περίστασιν ή διά καμμίαν πρόφασιν να μη τους αθετήσω, μηδέ να
συγχωρήσω ν' αθετηθώσιν.
«Ορκίζομαι προσέτι να υπερασπίσω και να διατηρήσω με όλας μου τας
δυνάμεις την ανεξαρτησίαν του Ελληνικού Έθνους, και την κοινήν
και ατομικήν ελευθερίαν· να σέβωμαι τα δικαιώματα όλων υμών και
ενός εκάστου των πολιτών, και προς διατήρησιν και αύξησιν της
γενικής και μερικής ευδαιμονίας, να μη παραμελήσω κανέν από τα
μέσα, όσα οι νόμοι ενεπιστεύθησαν εις την εξουσίαν μου.»
47) Αύτη ήτο φυσική συνέπεια της καταμαστιζούσης τον τόπον
πενίας, ως εκ του μακρού πολέμου και εκ της απροθυμίας, ήν
επεδείκνυεν ο διοικών τον αγγλικόν στολίσκον ναύαρχος Ά μ ι λ τ ο
ν, ακολουθών ταις συμβουλαίς του φιλέλληνος πατρός αυτού.
48) Ούτος κατέλιπεν ημίν και Απομνημονεύματα λαμπρώς γεγραμμένα
περί της εποχής εκείνης και της μετά ταύτα υπό τον τίτλον
«Ιστορικαί Αναμνήσεις», Αθήναι 1878. τόμοι 2 έκδοσις β'.
49) Ο Α. Κοντόσταυλος εν τω περί των εν Αμερική ναυπηγηθεισών
φρεγατών και του εν Αιγίνη Νομισματοκοπείου βιβλίω, Αθήναι 1855,
σελ. 260, σημ. α', αναφέρει ότι, ότε παρεδόθη αυτώ υπό του
γραμματέως της οικονομίας το εθνικόν ταμείον, περιείχεν έν μόνον,
και εκείνο κίβδηλον νόμισμα!
50) Της 2 και 3 Ιανουαρίου 1894.
51) Τα κατά την ίδρυσιν του Νομισματοκοπείου ιδέ εν τω έργω του Α
Κοντοσταύλου «Τα περί των εν Αμερική ναυπηγηθεισών φρεγατών και
του εν Αιγίνη Νομισματοκοπείου», Αθήναι 1855, σελ. 259 και
εφεξής.
52) Ιδέ Γ. Κρέμου «Γενικής Ιστορίας» τόμ Δ'. Μέρος Β', σελ. 955.
53) Ιδέ την εμήν Ι σ τ ο ρ ί α ν τ ο υ Ό θ ω ν ο ς, Αθήναι
1893.
54) Ιδέ περί αυτού την υπό Σπυρ. Π. Λάμπρου μονογραφίαν, εν τη
«Εστία», του 1887, σελ. 225.
55) Περί των Προνομίων ιδέ την υπό ανωνύμου τινός εν Αθήναις της
«Εφημερίδος» εκδοθείσαν μονογραφίαν υπό τον τίτλον: Τα Προνόμια
των εν Τουρκία Χριστιανικών κοινοτήτων, ιστορική και πολιτική
μελέτη, Αθήναι 1890, σελ. 1-96 (ατελές). Πρβλ. και την ημετέραν
Ιστορίαν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Αθήναι 1894, τόμ. Α', σελ.
250-65
56) Ιδέ L. Μaurer, Das Griechische Volk, in. offentlicher,
Kirchlicher und Privat-Rechtlicher Pezichung κτλ. Heidelberg 1835
Τόμ. 3
57) Ταύτα εφήμιζον οι από Κωνσταντινουπόλεως πεμφθέντες
Αρχιερείς, διότι άλλως δεν εσύμφερεν εις αυτούς.
58) Η πρώτη μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου
Τιβουρτίου Σεβαστιανού, περιείχε το 8ον τακτικόν σύνταγμα,
διοικούμενον παρά του χιλιάρχου Σαλ Περβίκκου· το 11ον παρά του
χιλιάρχου Βοργαλλέρη Ίππωνος το 27ον παρά του χιλιάρχου
Κουβιέρου· το 3ον συντάγμα των ευζώνων ιππέων παρά του χιλιάρχου
Φωδέκ.
Δευτέρα μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου Χυγονέ
μέλους της των αντιπροσώπων Βουλής το 29ον τακτικόν σύνταγμα παρά
του χιλιάρχου Δελασιώ· το 3ον παρά του χιλιάρχου Ρισλιέρου· το
24ον παρά του χιλιάρχου Λασσέρου.
Τρίτη μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου Σνέιδερ· το
58ον τακτικόν σύνταγμα παρά του χιλιάρχου Δεκεσνέου· το 51ον παρά
του χιλιάρχου Λαυρεγκνίκου· και το 46ον πεζικόν τακτικόν σύνταγμα
παρά του χιλιάρχου Μιλίου.
Πυροβολικού δε 4 τάγματα, εκ των πεζικών συνταγμάτων το 5ον, και
8ον, και δύο ορεινά πυροβόλα, διοικούμενα επί κεφαλής παρά του
αρχιστρατήγου.
59) Ούτος ελθών κατά Ιούνιον (1828) προσήνεγκε τω Καποδιστρία εκ
μέρους του φιλέλληνος βασιλέως της Γαλλίας Καρόλου του Ι' 500,000
φράγκων.
60) Κατά το πρωτόκολλον τούτο της 7)19 Ιουλίου 1828, οι εν
Λονδίνω πληρεξούσιοι των ευεργετίδων δυνάμεων συνεφώνησαν να
αποσταλή όσον τάχος Γαλλικός στρατός εις Πελοπόννησον διά να
πολιορκήση αυστηρώς τα στρατεύματα του Ιβραχήμ.
61) Ιδού το 10 άρθρον της συνθήκης της Αδριανουπόλεως το αφορών
τα της Ελλάδος:
62) Η διά την παράδοσιν του Μεσολογγίου γενομένη συνθήκη είχεν
ούτως ισχύουσα και διά την του Αιτωλικού:
«Συνθήκη γενομένη μεταξύ του Μουσταφά Κρητικού πληρεξουσίου του
φρουρίου Μεσολογγίου και Ανατολικού, και λοιπών πρωτίστων
Οθωμαννών, και του Γ. Βαρνακιώτου και I. Παπαρρηγοπούλου, κατ'
επιτροπήν του εκλαμπροτάτου πληρεξουσίου Τοποτηρητού του
Κυβερνήτου της Ελλάδος.
»Αφ' ού οι εν Μεσολογγίω και Ανατολικώ Οθωμανοί επολιορκήθησαν
διά ξηράς και διά θαλάσσης διά πολύν καιρόν, βλέποντες ότι δεν
ημπορούν να αντιτείνουν περισσότερον, απεφάσισαν, ως ακολουθεί.
α'. «Να υπάγουν διά θαλάσσης αι φαμηλίαι των εις Μεσολόγγιον και
Αιτωλικόν Οθωμανών, συντροφευμέναι με τους άνδρας των,
συμποσούμεναι όλαι ψυχαί σχεδόν 600, και να πληρωθή ο ναύλος έως
εις Αγιάδα ή Πρέβεζαν, από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν· τα άνω πλοία
θέλουν είναι συντροφευμένα από δύο πολεμικά δι' ασφάλειαν.
β'. «Αι άνω φαμηλίαι θέλουν εμβαρκαρισθή ευθύς οπού ειδοποιηθούν
ότι τα πλοία είναι έτοιμα, πέρνοντες μαζή των όσα από τα κινητά
είδη των, ή πράγματα θέλουσιν, εκτός των ζώων.
γ'. «Ευθύς οπού αι φαμηλίαι έμβουν εις τα πλοία, όλα τα λοιπά
στρατεύματα με τα ζώα των θέλουν αναχωρήσει διά ξηράς, πέρνοντες
ενέχυρα αμοιβαίως κατά την θέλησιν του καπετάν Γεωργίου Νικολάου,
όστις θέλει τους συντροφεύσει έως εις την Πούντα Πρεβέζης, διά να
μην ενοχληθούν καθ' οδόν.
δ'. «Όλοι τόσον οι διά ξηράς καθώς και οι διά θαλάσσης θέλουν
αναχωρήσει με τα άρματα και την λοιπήν κινητήν περιουσίαν.
έ'. «Αφ' ού έμβουν εις τα πλοία αι φαμηλίαι των, θέλουν διορισθή
εκ μέρους του πληρεξουσίου Τοποτηρητού δύο γυναίκες να εξετάσουν
με ακρίβειαν· και όσαι γυναίκες θέλουν να μείνουν με τους
οθωμανούς, μένουν με αυτούς, όσαι δε θελήσουν να μείνουν με τους
Χριστιανούς, να μείνουν με αυτούς· εάν καμμία από εκείνας όπου
μείνουν με τους Έλληνας έχη παιδί ομολογούμενον από την ίδιαν
μητέρα ότι είναι από Οθωμανόν, να το κρατή ο πατήρ του.
ς'. «Τα ανήλικα, είτε θηλυκά, είτε αρσενικά παιδία, όντα
ολιγώτερα των δεκατεσσάρων χρόνων, εάν είναι και Τουρκευμένα, να
κρατώνται από τους Έλληνας χωρίς να εξετάζηται η θέλησίς των, τα
οποία υπόσχονται οι Οθωμανοί να φανερώσουν όλα, και αν ευρεθή
κανένα χωρίς να παραστήσουν, ή θέλοντες να το περάσουν διά
Τούρκον, θέλουν είναι παραβάται της συνθήκης.
«Όσα πράγματα έχουν κινητά, τα οποία θέλουν να πωλήσουν, ημπορούν
να τα δώσουν εις όποιον θέλουν, όμως χωρίς άργητα.
«Τα Ελληνικά στρατεύματα δεν θέλουν έμβει, ούτε πλησιάσει εις το
φρούριον του Μεσολογγίου, εάν πρώτον δεν έβγουν οι εν αυτώ όλοι
Οθωμανοί.
«Της παρούσης συνθήκης έγειναν δύο ίσα, και επεκυρώθησαν από τον
πληρεξούσιον Τοποτηρητήν, και εσφραγίσθησαν από τα μέρη αμφότερα
διά να έχουν όλην την ισχύν και βεβαιότητα.
«Προσθέτομεν ότι εις την άνω Συνθήκην εννοούνται και οι εν τω
Αιτωλικώ Οθωμανοί.»
Εν Μεσολογγίω, την 3 Μαΐου 1829
&Κατής Σουμουλά εφέντης& &Μουσταφάς Κρητικός&
(Τ. Σ.) (Τ. Σ)
&Χασάν Τοπτζή Πασάς& &Νουρή Τζονής&
(Τ. Σ.) (Τ. Σ.)
&Χατζή Χουσεϊνάκης& &Μερτζ. Τζοριγούνης&
(Τ. Σ.) (Τ. Σ.)
&Φετάς Τουκουφλής& (Τ. Σ.)
Ίσον τω πρωτοτύπω απαράλλακτον.
Επιβεβαιώ την άνωθεν Συνθήκην
&I. Παπ. Ρηγόπουλος&
&Γ. Νικολάου& (ο και &Βαρνακιώτης&).
63) Ιδέ σελ. 74-79.
64) Ιδέ σελ. 215-221.
65) Ο Στόκμαρ ήτο αντιπρόσωπος του πρίγκηπος Λεοπόλδου αποσταλείς
επίτηδες ίνα βολιδοσκοπήση τον Κυβερνήτην και το εν Ελλάδι
πνεύμα· διότι ο πρίγκηψ Λεοπόλδος του Κοβούργου, όστις από του
Νοεμβρίου 1828 μέχρι του Μαρτίου 1829 διέμεινεν εν Νεαπόλει, είχε
μάθει παρά των πρέσβεων των Δυνάμεων, ότι ο Καποδίστριας είχε
συστήσει αυτόν, κατά την εν Πόρω συνδιάσκεψιν ερωτηθείς, ως
υποψήφιον του Ελληνικού θρόνου, και, ικανώς αιματώδης την κράσιν,
είχεν αποφασίσει να αποδεχθή την εις Ελλάδα κλήσιν. Ίνα
παρασκευάση δε την κ λ ή σ ι ν ταύτην, πρόσκλησιν δηλαδή εκ
μέρους του Ελληνικού έθνους, απέστειλε κατά τας αρχάς Μαΐου προς
τον Κυβερνήτην τον αδελφόν του εμπίστου αυτού Κ ά ρ ο λ ο ν Σ τ
ό κ μ α ρ. Παρεκάλει δε διά φιλοφρονεστάτης επιστολής να
διαφωτισθή περί του μέλλοντος της Ελλάδος, και εξέφραζε τρυφεράν
μέριμναν περί της πολυτίμου υγείας του Κυβερνήτου, ήν ηύχετο «να
διαφυλάττη ο Θεός, όπως μη πάθη υπό το βάρος των κυβερνητικών
ασχολιών.»
66) Βλ. Διήγησιν της Ελληνικής Φυλής, σελ. 231.
67) Ο Μένδελσον Βαρθόλδυς εν τη περί Καποδιστρίου μονογραφία
καλεί αυτόν Ρισάγνον, αλλά τοιούτον όνομα δεν απαντά εν τω
καταλόγω των πληρεξουσίων, ο μεταφραστής του Μένδελσον (Ιστορία
της Ελλάδος τόμ. Β', Αθήναι 1876 σελ. 204) Άγγελος Βλάχος
υποθέτει ότι είναι όνομα παρεφθαρμένον πληρεξουσίου τινός.
68) Βλέπε Διήγησιν Συμβάντων της ελληνικής φυλής. σελ. 131.
69) Τα κατά την Εθνοσυνέλευσιν ταύτην ιδέ εν εκτάσει παρά Α. Ζ.
Μάμουκα, Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος, τόμ. 11.
70) Μνημείον η Ελληνική Κυβέρνησις δεν ανήγειρε μέχρι τούδε, ως
μη ώφειλεν, αλλ' η Γαλλία ίδρυσε τοιούτον προ τριετίας, νυν δε
σκοπεί, ως εν τω «Άστει» ανέγνωμεν, ιδρύση και η Ρωσική
Κυβέρνησις.
71) Εκθέσεις εξ Αθηνών της 4 και 12 Δεκεμβρίου 1829, και του
Πρόκες, της 17 και 20 Ιανουαρίου 1830. Παράρτημα.
72) Τα κατά την κοινοποίησιν του πρωτοκόλλου της 22)3 Φεβρουαρίου
των αντιπρέσβεων και την απάντησιν του Καποδιστρίου προς αυτούς
ως και το υπόμνημα της Γερουσίας ιδέ εν Δ' τόμω σελ 92-129 των
Ελληνικών Κωδήκων, έκδ. Γ. Δ. Ράλλη, Αθήναι 1875.
73) Ιδέ Γενικήν Εφημερίδα του 1830, σελ. 146.
74) Observations of an eligible line of frontier of Greece, by
Leut. Gen. Sir R. Church, London, 1830.
75) Ο Λεοπόλδος ήτο θαυμαστής της ωραίας πριγκηπίσσης Λουίζης του
Ορλεάν, πρωτοτόκου θυγατρός του Λουδοβίκου Φιλίππου, όστις
πεσόντος του Καρόλου Γ' κατά την Ιουλιανήν επανάστασιν, εγένετο
βασιλεύς της Γαλλίας.
76) Περί αυτών ιδέ τα εν τη «Εστία» του 1892 άρθρα του Θεοδώρου
Βελλιανίτου.
77) Παρίσιοι 1827 σελ. ιζ-ξδ'. — Υπερμεσούντος του 1827, εφρόνει
ο Κοραής ειλικρινώς και νομίμως ότι ο Καποδίστριας έμελλε να σώση
την Ελλάδα, όπως άλλοτε ο Τιμολέων την Σικελίαν.
78) Τούτου η κατά του Κυβερνήτου αντιπολίτευσις προήρχετο εκ της
μη αποδοχής του Καποδιστρίου των όρων αυτού προς έκδοσιν εν
Αιγίνη Γαλλικής Εφημερίδος.
79) Κατά τινα επιστολήν του υπουργού των Στρατιωτικών Π. Γ.
Ροδίου υπό ημερομηνίαν 29 Ιουλίου 1831 προς τον στρατηγόν Ιωάννην
Ράγκον, εκ μεν των Υδραίων εφονεύθησαν 30, εκ δε των Ρώσων 5.
80) Geshichte des Abfalls der Griechen, τόμ, Β', σελ. 456. Πρβλ.
και Leben des Friedrich Thiersch, υπό H.W.J. Thiersch, Leipsig
1866, εν ώ δημοσιεύεται επιστολή του Θηρσίου προς τον πρίγκηπα
Βρέδε λέγουσα· «Ουδείς εφοβείτο μάλλον τοιαύτην τινά καταστροφήν,
ή η μερίς των πολιτικών αντιπάλων του Κυβερνήτου. Η δολοφονία
είναι ξένη εις τον ελληνικόν χαρακτήρα».
81) Μ. Μηνά, Έλεγχος Προδοτών, σελ. 10 και εφεξής. Πρβλ. του
αυτού τον «Μενέδημον», διάλογον γραφέντα κατά των Ελλήνων εκείνων
των κηρυξάντων, ότι ο Καποδίστριας θα επώλει την Ελλάδα τοις
Ρώσοις.
82) Ιδέ Τερτζέτη, Διήγησις κλ. σελ. 299.