δημοτικούς θεσμούς των δημογεροντιών των επί τε της τουρκοκρατίας
και επί Καποδιστρίου, ισχυσασών, αίτινες εν χαλεποίς χρόνοις
διέσωζον την κατά τόπους εξουσίαν και ευταξίαν. Τας δημογεροντίας
δε ταύτας προβαλλόμενος ως ασπίδα ο Κολοκοτρώνης την τε τάξιν,
όσον το δυνατόν, συνεκράτει και φόρους όμως εισέπραττε, παρά την
θέλησιν της εν Ναυπλίω κυβερνήσεως, και παρά πάντα νόμον· ούτω δε
ο άλλως ευεργέτης του έθνους, στρατάρχης ούτος καθίστατο αίτιος
πάσης αυταρχίας και παρανομίας. Τας πράξεις δε ταύτας του
Κολοκοτρώνη εμιμήθη και ο Κριεζώτης, εν τη βορείω Πελοποννήσω·
αυτός δε ου μόνον εισέπραττε φόρους, αλλά και εδίκαζε και
κατεδίκαζε και προυβίβαζεν αξιωματικούς εν τω στρατώ και ίδρυεν
αρχάς και ετιμώρει και ήρχε, τρόπον τινά, ως ηγεμονίσκος
ανεξάρτητος. Εις τοσούτον δ' αυταρχίας προέβησαν οι στρατιωτικοί,
ώστε ήθελον μόνον αυτοί να φαίνωνται παρά τω λαώ ως άρχοντες και
νομοθέται, ως ανώτατοι δημόσιοι λειτουργοί του Κράτους και
στρατιωτικοί ανεξέλεγκτοι, έχοντες απεριόριστον εξουσίαν. Πάντα
δ' αντίπαλον αυτών πολιτικόν τε και στρατιωτικόν εθεώρουν ως
εχθρόν της πατρίδος και παντί τρόπω κατερραδιούργουν αυτούς. Ούτω
δε, παν ό,τι οι Γάλλοι εν Μεσσηνία εποίουν υπέρ της συγκοινωνίας,
τούτο κατέστρεφον οι ημέτεροι στρατιωτικοί διαδιδόντες παντοία
άλλα ψεύδη και ότι οι Γάλλοι παρέμενον εν Ελλάδι επί σκοπώ δήθεν
να καταλάβωσιν αυτήν. Εντεύθεν δ' εν Νησίω, Καλάμαις, Κορώνη και
αλλαχού αενάως ήριζον οι ημέτεροι στρατιώται προς τους Γάλλους
και οσημέραι εξήπτετο το μίσος μεταξύ αυτών και των φιλελλήνων
εκείνων. Επειδή δε οι ημέτεροι ήθελον να παραστώσιν ισχυροί και
άρχοντες, κατά την κάθοδον του βασιλέως, πανταχού συνενοούντο ίνα
ομοφώνως ενεργώσιν ό,τι προς τούτο απέβλεπε· συνενοείτο δ' αυτοίς
και ο πολλών τοις Έλλησι κακών αίτιος γενόμενος Ρίκορδ. Εντεύθεν
δ' εξηγούνται και αι θερμαί εκείναι ενέργειαι του Κολοκοτρώνη,
του Ρίκορδ, του Τσώκρη, των γερουσιαστών και εν γένει των οπαδών
του Καποδιστριακού κόμματος. Εντεύθεν εξηγείται, προς τούτοις,
και το οσημέραι αυξανόμενον μίσος τούτων προς τε τους Γάλλους και
τους συνταγματικούς, όπερ επετείνετο, ημέρα τη ημέρα, εφ' όσον
προσήγγιζεν η κάθοδος του βασιλέως, πανταχού όπου υπήρχον
αντισυνταγματικοί. Ως κέντρον δε συναθροίσεως των
αντισυνταγματικών ωρίσθη το Άργος, εξ ού, κατά την απόβασιν του
βασιλέως, έμελλον να πορευθώσιν εις Ναύπλιον προς υποδοχήν αυτού
επιδεικνύμενοι ως οι μόνοι κραταιοί, προς ούς ο βασιλεύς ώφειλε
να στραφή και ερεισθή επί τη αυτών δυνάμει. Ταύτα κατανοούντες οι
συνταγματικοί (104), ητοιμάζοντο προς απόκρουσιν των
αντισυνταγματικών.
Εν ώ λοιπόν έσπευδον πανταχόθεν εις Άργος οι αντισυνταγματικοί,
έσπευδον και οι συνταγματικοί. Η πόλις του Άργους ήτο πεπληρωμένη
στρατιωτών του Τσώκρη, του Κριεζώτη και ανεμένοντο, από ημέρας
εις ημέραν, και εκ των οπαδών του Κολοκοτρώνη και του Νικήτα, ότε
η τριανδρία: Κωλέττης, Ζαΐμης και Μεταξάς, γινώσκοντες τον σκοπόν
της συναθροίσεως προσεκάλεσαν διά των αντιπρέσβεων τον στρατηγόν
Κορβέ, όπως τάχιστα εξαποστείλη στρατόν εις Ναύπλιον. Ο στρατηγός
Γκεενέκ μαθών τούτο παρά του Κορβέ έπεμψεν εκ Κορώνης αμέσως υπό
τον ταγματάρχην Νωδ τέσσαρας λόχους εκ του 21ου συντάγματος του
ελαφρού Πεζικού μετά δύο ορεινών πυροβόλων, οίτινες κατέλυσαν εν
τω στρατώνι του ιππικού. Εις Άργος έμελλον ούτοι ναμείνωσι
τέσσαρας έτι λόχους μετά πυροβολικού υπό τον συνταγματάρχην
Στόφφελ. Ότε το Γαλλικόν τούτο σώμα οδεύον εις Αργός, αφίκετο τη
2 Ιανουαρίου 1833 εις Τρίπολιν ο Κολοκοτρώνης εφάνη φίλα φρονών
αυτώ· αλλά πράγματι όμως, εάν δεν απετρέπετο υπό του
Χατσηχρήστου, εσκόπει να προσβάλη αυτούς αίφνης, όπερ οι Γάλλοι
διέγνωσαν εκ του αγρίου τρόπου των Ελλήνων στρατιωτών προς
αυτούς.
Τούτου ένεκα οι Γάλλοι ερχόμενοι εκ Τριπόλεως προς το Άργος
εβάδιζον λίαν προφυλακτικοί. Φθάσαντες δ' αυτόσε (3 Ιανουαρίου)
εύρον μεν τους Έλληνας εχθρικώς διακειμένους, αλλ' ουδέποτε
επίστευον, ότι θα συνεπλέκοντο άνευ σπουδαίας ανάγκης. Τούτου
ένεκα οι Γάλλοι στρατιώται περιήρχοντο αφρόντιδες και άοπλοι.
Αλλ' όμως ημέραν τινα, 13 Ιανουαρίου 1833, ότε υπασπιστής τις
μετέβη εις Ναύπλιον ως αγγελιοφόρος, τινές δε στρατιώται
περιήρχοντο ανά την πόλιν αγοράζοντες ζωοτροφίας, διά τον
στρατόν, Έλληνες στρατιώται ένοπλοι επέπεσον λιθοβολούντες και
πυροβολούντες εν χλεύη κατ' αυτών, ών καί τινας εφόνευσαν. Ούτω
δε οι Γάλλοι καταδιωκόμενοι κατέφυγον εις τα καταλύματα αυτών,
ένθα εύρον ένα σχεδόν λόχον έτοιμον εις μάχην, όν είχεν ετοιμάση
εν τω μεταξύ ο διοικητής Νωδ μαθών την κατά την πόλιν, επίθεσιν.
Μετ' ού πολύ εφάνησαν και Έλληνες στρατιώται, αθρόοι επιτιθέμενοι
κατά του στρατώνος των Γάλλων και διαρκώς άλλοι προσερχόμενοι
πυροβολούντες και απειλούντες. Τότε εξώρμησαν οι Γάλλοι εκ του
στρατώνος, εξεδίωξαν εν ακαρεί τους Έλληνας εκ των πέριξ αυτού,
κατέλαβον τας πέριξ οικίας, εφόνευσαν πολλούς και τους άλλους διά
της λόγχης, έτρεψαν εις φυγήν. Υπό πανικού καταληφθέντες οι
Έλληνες διεσπάρησαν ανά τους οδούς της πόλεως ζητούντες σωτηρίαν·
αλλά τέσσαρες λόχοι Γάλλων καταδιώκοντες εξέβαλον αυτούς και εξ
αυτής της πόλεως πλην των κρυβέντων εν ταις οικίαις, εν οίς και ο
Τσώκρης, όστις μόλις εν αχυρώνι εσώθη εκ της λόγχης των Γάλλων.
Ούτω δ' εντός τριών ή τεσσάρων ωρών διεσκορπίσθησαν οι Έλληνες
οπλίται εις τα εκτός της πόλεως· ουδ' εκεί όμως επί της πεδιάδος
και των λόφων ευρίσκοντες ασφάλειαν ετράπησαν εις άτακτον φυγήν.
Ουδέποτε Έλληνες οπλίται κατησχύνθησαν τοσούτον, όσον κατά την
συμπλοκήν ταύτην, ής αιτία εγένοντο αυτοί ούτοι προσβαλόντες
αδίκως και ανάνδρως και φονεύσαντες, κατ' αρχάς, εκ παρασκευής,
ένοπλοι αυτοί αόπλους. Έπεσον δ' εκ μεν των Ελλήνων περί τους
160, επληγώθησαν πολλοί και συνηλήφθησαν αιχμάλωτοι άλλοι τε και
ο έτερος αρχηγός, ο ατιμίαν τοις Έλλησι περιάψας και αχαρίστους
καταστήσας ένεκα της πράξεως ταύτης Κριεζώτης. Και τούτου όμως
μεγαθύμως φερόμενος ο διοικητής Νωδ, εφείσθη, παρά την κοινήν
απαίτησιν των Γάλλων στρατιωτών, εκ δε των άλλων αιχμαλώτων
διέταξε να τουφεκίσωσι δύο. Εκ δε των Γάλλων, εφονεύθησαν μόνον
18 καί τινες ετραυματίσθησαν. Η πράξις αύτη εσωφρόνισε μεν τους
αντισυνταγματικούς και τους κακοποιούς, εν γένει, στρατιωτικούς,
εχαροποίησε δε, υπό κομματικήν έποψιν, τους συνταγματικούς και
πρώτιστα τους οπαδούς της τριανδρίας, ήτις διά προκηρύξεως
απεδοκίμασε την κακήν εκείνην πράξιν του εν Άργει στρατιωτικού
συρφετού προσβαλόντος στρατόν ευεργέτιδος δυνάμεως. Επί τούτω δε
ωμολόγησαν πολλάς χάριτας η τε Ελληνική Κυβέρνησις και οι
δημογέροντες Ναυπλίου τω στρατηγώ Γκεενέκ. Η δ' εν Άργει αύτη
άδοξος χύσις ελληνικού αίματος ήτο η τελευταία σκηνή του βδελυρού
δράματος της απαισίου αναρχίας, ήτις εμάστισε το πολυπαθές
ελληνικόν έθνος, από του θανάτου του Καποδιστρίου μέχρι της
καθόδου του βασιλέως Όθωνος (105).
ΤΕΛΟΣ
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ. Εν τη ιστορία του Καποδιστρίου, προς ταις κατωτέρω
αναφερομέναις πηγαίς εχρησάμεθα και επισήμοις της εποχής εκείνης
εγγράφοις πολλών επιφανών οικογενειών· τελευταίον δε ενετύχομεν
και εγγράφοις της ο ι κ ο γ ε ν ε ί α ς Ρ ά δ ο υ, αλλ' επειδή
η έκδοσις είχε προχωρήσει, δεν ηδυνήθημεν, μετά λύπης, να
επωφεληθώμεν αυτών.
ΠΙΝΑΞ ΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'.
Άφιξις Κυβερνήτου εις Ναύπλιον — Ελεεινή του Ναυπλίου ιδίως και
εν γένει της Ελλάδος κατάστασις. Εισβολή Στερεοελλαδιτών εις
Πελοπόννησον. — Απαιτήσεις του Θ. Γρίβα και φόβος των Ναυπλιέων.
— Έγκαιρος άφιξις Καποδιστρίου προς πρόληψιν των εμφυλίων
σπαραγμών. — Ανακούφισις Ναυπλιέων επί τη αφίξει του Κυβερνήτου —
Αποβίβασις Καποδιστρίου εις Ναύπλιον. — Χαρά του λαού. —
Επίσκεψις των κατεχόντων τα φρούρια Ναυπλίου Γρίβα και Στράτου
και των άλλων προυχόντων. — Συμφιλίωσις αυτών. Επιστολαί
Καποδιστρίου προς τε τον Γρίβαν, τον Στράτον και τον Κωλέττην. —
Αναχώρησις Καποδιστρίου διά την έδραν της αντικυβερνητικής
επιτροπής, την Αίγιναν. — Η εν Αιγίνη υποδοχή του Κυβερνήτου. —
Πανηγυρικός λόγος Θ ε ο φ ί λ ο υ Κ α ΐ ρ η. — Υποδοχή των
Γραμματέων. Σελ. 120-151
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β'.
Πρώται κυβερνητικαί πράξεις του Καποδιστρίου: — Ύδρυσις του
Πανελληνίου. — Δημιουργία του Γραμματέως της Επικρατείας. —
Διορισμός των μελών του Πανελληνίου. — Υπουργικόν Συμβούλιον —
Όρκος Κυβερνήτου. — Μέτρα κατά της πειρατείας της τε Γραμβούσης
και των βορείων Σποράδων. — Εξάλειψις της πειρατείας διά του
ναυάρχου Α. Μιαούλη. — Πρόσκλησις των αδελφών του Κυβερνήτου
Βιάρου και Αυγουστίνου Καποδιστρίου — Ιωάννης Γεννατάς. —
Οικονομικά νομοθετήματα του Κυβερνήτου. — Αποστολή βοηθημάτων
Ρωσίας και Γαλλίας. — Γενική Γραμματεία. — Ίδρυσις Εθνικής
Χρηματιστικής Τραπέζης. — Φορολογικά. — Νομισματικά. Σελ 152-168
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ.
Αστυνομικά. — Στρατιωτικός διοργανισμός. — Διαίρεσις του στρατού
εις χιλιαρχίας. — Παραλαβή των φρουρίων Ναυπλίου. — Προσωρινή
διοικητική της χώρας διαίρεσις — Έκτακτοι επίτροποι —
Δημογεροντίαι. — Πληθυσμός Πελοποννήσου και νήσων — Σύστασις
στρατοδικείων. — Σχολή των Ευελπίδων — Ναυτικά. Γεωργικά —
Δημόσια καταστήματα — Δικαστικά. — Εκπαιδευτικά. Σελ. 168-236.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ'.
Τα προ της Δ' εν Άργει Εθνοσυνελεύσεως — Εκλογαί πληρεξουσίων. —
Αναβολή της συγκλήσεως της Εθνοσυνελεύσεως. — Εκλογή του
Κυβερνήτου εν τριάκοντα και έξ εκλογικαίς περιφερείαις. —
Ανανέωσις του Πανελληνίου. — Σύγκλησις της Εθνοσυνελεύσεως διά
την 11ην Ιουλίου 1829. — Το αρχαίον του Άργους θέατρον
διασκευασθέν εχρησίμευσεν ως τόπος συνεδριάσεως της
Εθνοσυνελεύσεως.— Τελετή επίσημος επί τη ενάρξει των εργασιών
αυτής. — Αι συζητήσεις. — Τα πρακτικά και τα ψηφίσματα —
Κατάργησις του Πανελληνίου και ίδρυσις της Γερουσίας. — Αι
αποφάσεις αυτής — Η 6η Αυγούστου 1829. — Λήξις των εργασιών της
εν Άργει Δ' Εθνικής Συνελεύσεως. Σελ. 236-275.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε'
Το εν Λονδίνω περί ανεξαρτησίας της Ελλάδος πρωτόκολλον της 22)3
Φεβρουαρίου 1830. — Πρωτόκολλον αυθημερόν εν Λονδίνω υπογραφέν
περί αναγορεύσεως του πρίγκηπος Λεοπόλδου του Σαξ-Κόβουργ «ως
ηγεμόνος κυριάρχου της Ελλάδος» — Κοινοποίησις των Πρωτοκόλλων τη
τε Υψηλή Πύλη και τη Ελληνική Κυβερνήσει. — Εντύπωσις των
πρωτοκόλλων εν Ελλάδι. — Απάντησις του Καποδιστρίου προς τους
αντιπρέσβεις των Δυνάμεων. — Υπόμνημα της Γερουσίας προς τους
αυτούς αντιπρέσβεις. — Λόγος περί εκχωρήσεως των υπό την Αγγλικήν
προστασίαν Ιονίων νήσων τη Ελλάδι. — Εγκατάλειψις της Κρήτης και
της Σάμου. — Επιστολή του εκλεγέντος ηγεμόνος κυριάρχου της
Ελλάδος προς τον Κυβερνήτην εκ Μαλβούρ-χάους. Σελ. 275-315.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤ'.
Επιστολαί του Καποδιστρίου προς τον πρίγκηπα Λεοπόλδον. —
Αποστολή του πρίγκηπος Βρέδε. — Επιστολαί του Κυβερνήτου προς τον
Λεοπόλδον, εν αίς πικρώς καταφέρεται κατά των ξένων. — Μυστικαί
αναφοραί της αντιπολιτεύσεως προς τον εκλεγέντα ηγεμόνα κυρίαρχον
της Ελλάδος. — Οι Μανιάται αρνούνται την πληρωμήν φόρων. —
Νικήτας ο τουρκοφάγος. — Η εν Παρισίοις διαμονή του Λεοπόλδου. —
Ο Λεοπόλδος επανακάμπτει εν τάχει εις Λονδίνον. — Επιστολή αυτού
προς την εν Λονδίνω Σύνοδον. — Παραίτησις του πρίγκηπος Λεοπόλδου
εκ του ελληνικού θρόνου. Σελ. 315-334.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ'
Αίτια της παραιτήσεως του πρίγκηπος Λεοπόλδου του ελληνικού
θρόνου — Αι περί αυτής κρίσεις της Αγγλίας. — Μεταμέλεια του
Λεοπόλδου επί τη παραιτήσει. — Επιστολή αυτού προς τον Στάιν. —
Τα εν Ελλάδι επί τω ακούσματι της παραιτήσεως. — Ύδρυσις εν Σύρω
ασφαλιστικής εταιρίας και εμποροδικείου. — Η Ιουλιανή εν Γαλλία
επανάστασις. — Αντίκτυπος αυτής εν Ελλάδι. — Δυσχέρειαι του
Καποδιστρίου. — Τα περί εκκενώσεως Αττικής και Ευβοίας υπό των
Τούρκων. Σελ. 334-372
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'
Η Αντιπολίτευσις οσημέραι καθίσταται σφοδροτέρα. — Ανταρσία εν
Μάνη. — Ο Τσάμης Καρατάσος και η εν Στερεά ανταρσία. — Οι
συλληφθέντες παρεπέμφθησαν εις το Στρατοδικείον. — Αφορμαί της
ανταρσίας εν Ύδρα. — Αι εφημερίδες «Απόλλων» και «Ηώς». — Ο
ποιητής Αλέξανδρος Σούτσος και αι κατά του Καποδιστρίου σάτυραι.
— Αφορμαί της εν Μάνη ανταρσίας κατά του Κυβερνήτου. — Οποία τις
ήτο η Μάνη προ του 1821. — Η οικογένεια Μαυρομιχαλαίων. — Αι περί
Μάνης αξιώσεις αυτών. — Και πάλιν αι εφημερίδες της
αντιπολιτεύσεως. — Αι αποζημιώσεις των τριών ναυτικών νήσων. —
Οικονομικά μέτρα του Καποδιστρίου. — Τα περί συγκλήσεως της
Εθνοσυνελεύσεως. Σελ. 372-404
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ'
Τα εν Πόρω. — Η ανατίναξις της φρεγάτας «Ελλάδος» και της
κορβέττας «Ύδρας. — Η λεηλασία του Πόρου. — Τα μετά τα εν Πόρω. —
Αναβολή της Εθνοσυνελεύσεως. — Η αντιπολίτευσις μαίνεται. —
Μελετάται η του Καποδιστρίου δολοφονία. — Σύλληψις του Πετρόμπεη
υπό του ναυάρχου Κανάρη και φυλάκισις αυτού εν τω Ιτς-Καλέ. —
Αποτυχία της συνεντεύξεως Πετρόμπεη προς τον Κυβερνήτην. —
Διάλογος Πετρόμπεη Γεωργίου και Κωνσταντίνου Μαυρομιχαλών. —
Απόφασις της δολοφονίας. — Η δολοφονία. — Φόνος του δολοφόνου
Κωνσταντίνου. — Καταφυγή του Γεωργίου Μαυρομιχάλη εις το μέγαρον
της Γαλλικής πρεσβείας. — Παράδοσις αυτού. — Καταδίκη εις
θάνατον. — Η Γερουσία εκλέγει τριμελή επιτροπήν εκ των
Αυγουστίνου Καποδιστρίου, Θεοδώρου Κολοκοτρώνη και Ιωάννου
Κωλέττη. — Τα μετά την δολοφονίαν. — Κρίσεις. Σελ 404-464.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι'.
Τα μετά την δολοφονίαν. — Ενέργειαι των αντιπρέσβεων περί της
τηρήσεως της ησυχίας. — Άφιξις εκ Τριπόλεως του Κολοκοτρώνη. —
Άφιξις των αντιπροσώπων της εν Ύδρα αντιπολιτεύσεως αιτουμένης
αμνηστίαν. — Απόρριψις των προτάσεων των αντιπολιτευομένων υπό
της τριανδρίας — Ο Γάλλος και εν μέρει ο Άγγλος αντιπρέσβυς
υποστηρίζουσι τους εν Ύδρα. — Παύσις του Γάλλου στρατηγού Ζεράρ.
— Αποστολή πλοίων προς υποταγήν των αντιπολιτευομένων νησιωτών. —
Επιστολή μετριόφρων του Ζαΐμη προς τον Κολοκοτρώνην περί
συνενώσεως του έθνους. — Αποτυχία της αποστολής. — Αμοιβαίαι
συκοφαντίαι Καποδιστριακών και αντιπολιτευομένων. — Οι
πληρεξούσιοι. — Έναρξις της εν Άργει Εθνοσυνελεύσεως συνεχιζούσης
την προηγουμένην. — Παραίτησις Αυγουστίνου και Κολοκοτρώνη. — Ο
Κωλέττης αρνείται να παραιτηθή. — Συνέλευσις αντιπολιτευομένων. —
Ταραχαί εν Άργει. — Φυγή των περί τον Κωλέττην εις Στερεάν
Ελλάδα. — Κυβέρνησις της Περαχώρας. — Προκήρυξις Κωλέττη προς
τους Έλληνας καλούντος αυτούς κατά των Καποδιστριακών. — Απειλή
εισβολής εις Πελοπόννησον. — Ο Κολοκοτρώνης ετοιμάζει στρατόν
κατ' αυτών. — Ματαίωσις της μεσιτείας προς συνδιαλλαγήν. —
Εισβολή των Ρουμελιωτών εις Πελοπόννησον. — Κατάληψις Άργους και
Ναυπλίου. — Τέλος της εν Ελλάδι διοικήσεως της οικογενείας
Καποδιστρίου. Σελ.464-528.
ΕΙΚΟΝΕΣ
Κέρκυρα Σελ. 8
Το φρούριον της Κερκύρας » 9
Ιωάννης Α. Καποδίστριας » 16
Η οδός Νικηφόρου εν Κερκύρα » 17
Αλέξανδρος ο Α'. » 25
Το Συνέδριον της Βιέννης του 1814 » 33
Μέττερνιχ » 41
Ναπολέων ο Α' » 49
Λουδοβίκος ο ΙΗ' » 57
Ταλλεϋράν » 65
Φρειδερίκος Γουλιέλμος της Πρωσσίας. » 73
Φραγκίσκος Β' της Αυστρίας » 81
Βαρόνος Στάιν » 89
Αλή Πασάς » 97
Η ναυμαχία του Ναυαρίνου » 113
Το Ναύπλιον » 129
Το παλάτιον του Κυβερνήτου εν Ναυπλίω.» 137
Α. Κοντόσταυλος » 145
Νομίσματα κοπέντα επί Καποδιστρίου » 153
I. Γ. Εϋνάρδος » 161
Ιβραχήμ Πασάς » 169
Γεώργιος Κάνιγγ » 177
Ιουλία Κρύδενερ » 185
Η Πρόνοια » 193
Το Παλαμήδι » 201
Κανάρης » 209
Μαυροκορδάτος » 217
Κόδριγκτον » 225
Δερινύ » 225
Άιδεν » 225
Κολοκοτρώνης » 241
Μιαούλης » 249
Κωλέττης » 257
Λεοπόλδος » 265
Κανέλλος Δεληγιάννης » 273
Άστιγξ » 281
Σισσίνης » 289
Ανδρέας Μεταξάς » 297
Σπυρίδων Τρικούπης » 305
Πετρόμπεης » 313
Ιωάννης Ράγκος » 321
Ε. Τομπάζης » 329
Νικόλαος Κριεζώτης » 337
Μνημείον των Γάλλων εν Ναυαρίνω » 345
Σαλαμίς » 353
Γ. Τομπάζης » 361
Κόρινθος και πέραν αυτής ο Παρνασσός » 369
Π. Μπότασης » 377
Σαχτούρης » 385
Ν. Πετμεζάς » 401
Ανδρέας Ζαΐμης » 409
Δ. Πλαπούτας » 417
Κοραής » 425
Β. Μπουντούρης » 433
Δ. Υψηλάντης » 449
Το μνημείον του Δ. Υψηλάντου εν
Ναυπλίω » 465
Η πλατεία Γεωργίου εν Κερκύρα » 481
Ο εν Κερκύρα ανδριάς του Κυβερνήτου
Καποδιστρίου » 497
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΟΥ
Κ. Μ e n d e l s o n Β a r t h o l d y, Graf Johann
Kapodistrias, Berlin 1864.
_Του αυτού_: Gechichte Griechelands, Leipzig 1870-72. (Μετεφράσθη
και παρ' ημίν ο μεν Α' τόμος υπό του Μ. I. Παπαρρηγοπούλου,
Αθήναι 1872, αμφότεροι δε υπό Αγγέλου Βλάχου, Αθήναι 1873).
_Ν. Δραγούμη_, Ιστορικαί Αναμνήσεις, Αθήναι 1878, τόμ. Α'.
W. F. S c h m e i d l e r, Geschichte des Königsreichs
Griechenlands, Heidelberg 1877.
_Γενναίου Κολοκοτρώνη_, Διάφορα Έγγραφα και Επιστολαί εκ της
εκλογής του υποστρατήγου Γ. Κολοκοτρώνη αφορώντα τας κατά το 1832
μετά τον θάνατον του Κυβερνήτου I. Καποδίστρια συμβάσας κατά την
Ελλάδα ανωμαλίας και αναρχίας, Αθήναι 1855.
E. A. B e t a n t, Correspondance du Conte J. Capodistrias
president de la Grèce, Geneve 1839, τόμ. 4. (Μετεφράσθησαν και
ελληνιστί και εξεδόθησαν εν Αθήναις υπό Μιχαήλ Γ. Σχινά τω 1841
εν τέσσαρσι τόμοις).
_Παναγιώτου Καλεβρά_, Πολιτικός βίος του αοιδίμου Ιωάννου
Καποδίστρια κυβερνήτου της Ελλάδος, Αθήναι 1873.
_Μηνά Μηνωίδου_, Έλεγχος προδοτών· ή λόγος πραγματικός προς τους
Έλληνας περί του φόνoυ του Κυβερνήτου, Ρaris 1831.
R e n s i g n e m e n t s sur la Grèce et sur l 'administration
du Comte Capodistrias, par un Grec, Paris 1831
L e C o m t e J. C a p o d i s t r i a s president de la
Grèce jugé par lui même, Paris 1842.
_Μάρκου Θεοτόκη_, ο Ιωάννης Καποδίστριας εν Κεφαλληνία κτλ.
Κέρκυρα 1889.
_Α. Ρ. Ραγκαβή_, Απομνημονεύματα, Αθήναι 1894, τόμ. Α'.
_Ιωάννου Μαθαρίκου_, Θρηνωδία του Κυβερνήτου της Ελλάδος I. Α.
Καποδιστρίου, Αθήναι 1857.
_Οι εκφωνηθέντες λόγοι_ κατά τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντος του
αειμνήστου Κυβερνήτου της Ελλάδος I. Καποδίστρια, Κέρκυρα 1887.
_Ιωάννου Σάββα Αννίνου_, Προς τους αξιοτίμους κ. κ. συνδαιτημόνας
της 12 Απριλίου 1887 ημέρας των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντος του
Καποδιστρίου, Κεφαλληνία 1887.
_Α. Γούδα_, Παράλληλοι Βίοι, τόμ. Ζ', Αθήναι 1875, σελ. 1-48.
H. T h i e r s c h, Griechenlands Schicksale von Anfang des
Befreiungsskriege bis auf die Gegenwärtige Krisis, Frankfurt,
1863.
G. G e r w i n u s, Das Schicksal Griechenlands in den Händen
der Diplomatie, Leipsig 1862, τόμ. VI, σελ. 279 — 580.
G. F. H e r z b e r g, Geschichte Griechenlands im 19
Jahrhundert (87 τόμος της Εγκυκλοπαιδείας Ersch-Gruber σελ. 108-
236.
P r o k e s c h - O s t e n, Geschichte des Abfalls der
Griechen u. s. w. Wien 1862.
_Γ. Κρέμος_, Νεωτάτη Γενική Ιστορία, Αθήναι 1890, τόμ. Δ', Μέρος
Β'.
D e t r i o A r l i o t t i, La Vita di G. A. Capodistrias,
Corfù 1859.
M. C a p e f i g u e, Les Ηommes d' Etat de l' Europe, Ρaris
1843.
F r a n ç o i s L e n o r m a n t, La question Ionienne devant
l' Europe Paris 1859.
A n d r é P a p a d o p o u l o - V r e t o s, Memoires
Biographiques — Historiques, Paris 1837-1838, τόμ. 2.
R e v u e E n c y c l o p é d i q u e d e P a r i s 1819,
τόμ. Γ', σελ. 373.
_Ι. Φιλήμονος_. Δοκίμιον ιστορικόν Φιλικής Εταιρίας εν Ναυπλίω
1834.
N o u v e l l e M i n e r v e, Τόμ. II (σελ. 480).
S i t u a t i o n politique de la Grèce, Athénes 1837.
_Σ. Τρικούπη_, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Τόμ. Δ'.
_Ιωάννου Ζαμπελίου_, Ιωάννης Καποδίστριας τραγωδία εις πράξεις
πέντε, Ζάκυνθος 1860, Τόμ. Α'. σελ. 369-436.
J. v o n B e r n h a r d i, Geschichte Russlands und der
Europäischen Politik in den Jahren 1814-1831, Leipzig 1863.
_Λόγοι_, εκφωνηθέντες μετά την υπέρ της μνήμης του αοιδίμου
Ιωάννου Καποδιστρίου τελεσθείσαν ιερουργίαν. Κέρκυρα 1861.
G. Finlay, History of the Greek revolution, London 1861.
_«Πατρίς»_, εφημερίς εν Κερκύρα του 1849.
G. Regaldi, Cenni Storici, il Conte Giovanni Capodistria,
Torino 1862.
_Στεφάνου Θ. Ξένου_, Ο Ιωάννης Καποδίστριας εν τη «Ποικίλη Στοά»
του 1886 σελ. 377-446.
_Π. Χαλκιοπούλου_, Ο Κυβερνήτης της Ελλάδος, εν τω αυτώ
Ημερολογίω του 1885 σελ. 434-469.
_Αθ. Γ. Δουρούτη_, Ο Κυβερνήτης της Ελλάδος εν Αγκώνι τω 1827 εν
«Αττικώ Ημερολογίω» του 1887 σελ. 411-422.
_Φρ. Αλβάνα_, Ιωάννου Καποδιστρίου Βιογραφικόν ιχνογράφημα εν τω
αυτώ Ημερολογίω του 1888 σελ. 273-287.
_Όθωνος Πυλαρινού_, άρθρον εν τω Εγκυκλοπαιδικώ Λεξικώ Μπαρτ και
Χιρστ εν λέξει.
S. Bulgari Notice sur le compte Jean Capodistrias president de
la Grèce, Paris 1832.
_Α. Σούτσου_, Ο εξόριστος του 1831, Αθήναι 1835.
_Π. Χιώτου_, Ιστορία της Επτανήσου εν Κερκύρα 1863.
_Γ. Μαυρογιάννη_, Ιστορία της Επτανήσου, Αθήναι 1892, Τόμος Β'.
P o r t f o l i o p a p e r relative to the affair of Greece
London 1828-32, τόμ. 2.
L e s u r, Annuaire Historique 1821-31.
D e t a i l s de la Correspondence de M. Dutröne avec le
President de la Grèce, Paris 1831.
M e t t e r n i c h, Memoires, documents et écrits divers, τόμ.
1-5.
Lettres et documents sur les derniers évenements de la Grèce qui
ont precedé la mort du Comte Capodistrias, Paris 1831.
G é n é r a l F a b r i e r. Correspondence et papiers
inédits.
N. M e t a x a s, Souvenirs de la guerre de l' independance,
Paris 1888.
M. D e b i d o u r, Άρθρον εν τη Grande Encyclopédie, εν λέξει.
Απομνημονεύματα Ρώσου διπλωμάτου, του κόμητος I. Ριμποπιέρ εκ του
ρωσικού υπό Κ. Α. Παλαιολόγου (Παρνασσός Τόμ. ΣΤ'. 1883 σελ. 686)
και τόμ. Ε' σελ. 1016.
A. de G o b i n e a u, Le Compte Capodistrias εν τη Revue de
deux mondes του 1841 (της 5 Απριλίου)
M a n g e a r t, Sοuvenirs de la Morée pendant le sejour des
Français dans le Peloponnèse, Paris 1830.
L a g a r d, Lettres et Documents rélatifs à la Grèce.
H. P a r i s h, the diplomatic history of the Monarchy of
Greece, London 1838.
_Ιακώβου Ρώτα_, Απάνθισμα επιστολών Αδαμαντίου Κοραή. Aθήναι
1839.
_Λ. Σ. Βροκίνη_, Σύντομος αφήγησις του βίου του Ιωάννου
Καποδιστρίου, Κέρκυρα 1886.
_Αλεξάνδρου Τόμπρου_, Νύξεις περί του βίου Ιωάννου Καποδιστρίου
Κυβερνήτου της Ελλάδος αφιερούμεναι εις τα αποκαλυπτήρια του
aνδριάντος αυτού, Κέρκυρα 1886.
«_Εστία_», (1887) σελ. 225 και 265.
_Α. Βαλαωρίτου_ Δοκίμιον περί πατριωτισμού προς τους κατοίκους
των Ιονικών επτά νήσων. Έκδ. β'. εν Φιλαδελφία 1817.
A. d e S t o u r t z a, Notice Biographique sur le Comte J.
Capodistrias president de la Grèce,εν τοις Προλεγομένοις των
Επιστολών αυτού, Geneve 1839, τόμ. Α'. σελ. 1-119.
Ρ e l l i o n, La Grèce et les Capodistrias, Paris 1855.
D o r a d' I s t r i a, Excursions en Morèe et en Roumelie,
Zurich 1863, τόμ. Β'.
Ζ i n k e i s e n, Geschichte der Griechischen Revolutions,
τόμ. IV.
_Διονυσίου Θερειανού_, Αδαμάντιος Κοραής, Τεργέστη 1890, τόμ. Β'
και Γ'.
ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
_Ο εραστής μέσ' στο βαρέλι_, κωμωδία· Κωνσταντινούπολις 1884,
εις 8ον, σελ. 1-76 (πρωτότυπον).
_Η τυφλή του Σορρέντου_, μυθιστορία του Φραγκίσκου Μαστριάννη (εκ
του Ιταλικού). Αθήναι, 1887, εις 8ον, σελ. 1-336.
_Η τελευταία ημέρα του καταδίκου_, μυθιστορία Βίκτωρος Ουγγώ·
Αθήναι 1888, εις 8ον, σελ. 1-125.
_Ο Καμπούρης των Παρισίων_, μυθιστορία του Πωλ-δε-Κοκ· Αθήναι
1888, εις 8ον, σελ. 124.
_Κιανών Πολιτεία_, ήτοι ιστορία της Βιθυνιακής πόλεως Κίου Αθήναι
1892, εις 8ον, σελ. 1-74 (αρχαϊστί).
_Ιστορία του Μεγάλου Ναπολέοντος_, του Ρογήρου Παΰρ (μετάφρασις).
Αθήναι 1892, εις 8ον, σελ. 1-752.
_Ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου_, Αθήναι 1893, εις 8ον, σελ. η'.-
280 (πρωτότυπον).
_Ιστορία του Όθωνος_· Αθήναι 1893, α'. έκδοσις εις 8ον, σελ. δ'-
848, (πρωτότυπον).-1894 β'. έκδοσις.
_Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας_, (πρωτότυπος) Αθήναι 1894
εις 8ον, Τόμ. 2, σελ. δ'-672.
_Ιστορία του Κυβερνήτου της Ελλάδος I. Α. Καποδιστρίου_
(πρωτότυπος), Αθήναι 1894 εις 8ον, σελ. δ'-528.
_Αβδηρίται_ αρχαϊκόν μυθιστόρημα του γερμανού Χ. Μ. Βείλανδ
(μεταφρασθέν υπό το ψευδώνυμον Χρυσοσθένης Χρυσοσπάθης) Αθήναι
1893 εις 8ον, σελ.-135.
_Η Κυρία με τας Καμελίας_ δράμα του Αλεξάνδρου Δουμά εις πράξεις
πέντε Αθήναι 1893, εις 8ον, (μετάφρασις).
_Ο Ρακοσυλλέκτης των Παρισίων_, μυθιστορία λαϊκή του Φήλικος-Πια
(μετάφρασις ανώνυμος) Αθήναι 1893 εις 8ον, σελ. 832.
Ελάσσονες δ' αυτού άλλαι συγγραφαί αι δε: _Ιστορία του Βρυλλίου_
(Τριγλείας εν «_Πλάτωνι_» (έτος 1888, τόμ. Ι' σελ. 274-286), εν
«_Σωτήρι_» (1889, τόμ. ΙΒ', σελ. 93 και εφεξής επί πολλά
φυλλάδια) και εν «_Εβδομάδι_» (1890, φύλ. 23, σελ. 11). _Ιστορία
Δασκυλλείου_ εν «_Πλάτωνι_» ένθ' ανωτέρω, σελ. 156-171. _Ιστορία
της Βισβύκου νήσου_ (νυν Καλωνύμου) εν «_Πλάτωνι_» ένθ' ανωτέρω,
σελ. 83-89 και 246-249. _Επίσκοποί τινες Απαμείας_ (της Βιθυνίας)
εν τω _Δελτίω της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας της Ελλάδος_
(Τόμ. Γ'. Τεύχος 9ον (1890) σελ. 219-225). _Επίσκοποί τινες Κίου
εν «Νεολόγω»_ (Κων]πόλεως) της 19 Δεκεμβρίου του 1891. _Περί του
εν Κωνσταντινουπόλει Πορφυρού Κίονος_ εν «_Πλάτωνι_» σελ. 178-185
H μυθιστογραφία παρά τοις αρχαίοις Έλλησιν» εν «_Αττικώ
Ημερολογίω_» του 1889, σελ. 124-142· και πολλαί φιλολογικαί,
επιγραφικαί και κριτικαί μελέται εν τοις περιοδικοίς «_Εβδομάδι_»
και «_Θελξινόη_» και εν ταις εφημερίσιν «_Εφημερίδι_», «_Νέα
Εφημερίδι_» «_Συλλόγω_» και «_Εθνική_»
--------------
1) Πολλοί των βιογραφησάντων αυτόν έτος γεννήσεως του
Καποδιστρίου ώρισαν το 1779, ένιοι δε το 1780, ως ο Κρέμος, ο
Γούδας και ο Κούμας, αλλ' ο Μάρκος Θεοτόκης εν τω εν έτει 1889
εκδοθέντι έργω αυτού: Ο Ιωάννης Καποδίστριας εν Κεφαλληνία κτλ.
σελ. 195 και άλλοι αποδέχεται το 1776, ώτινι και ημείς
ηκολουθήσαμεν. Σημειωτέον δ' ότι ο H. Thiersch, Griechenlands
Schicksale, Francfurt à] M. 1863 σελ. 49 λέγει ότι εγεννήθη τω
1772.
2) Κατά τα βιβλία βαπτίσεως του εν Κερκύρα ναού της
«Αντιβουνιωτίσσης», ο Ιωάννης Α. Καποδίστριας εβαπτίσθη τη 11
Φεβρουαρ. 1776. Σημειούσθω δ' ότι το όνομα Καποδίστρια ή
Καβοδίστρια φέρουσι μέχρι σήμερον πολλαί εν Κερκύρα οικογένειαι
πάσης τάξεως. Ο δε ιστοριογράφος της Κερκύρας [Α ν δ ρ έ α ς Μ α
ρ μ ο ρ ά ς (Della Historia di Corfù σελ. 312) απαριθμών 112
κερκυραϊκάς οικογενείας συγκαταλέγει μεταξύ αυτών και την των
Καβοδιστρίων (Cavodistria).
3) Η Ιστρία είναι επαρχία της Αυστρίας κειμένη προς τα ΝΑ αυτής,
ήτις σχηματίζει μίαν των τριών περιφερειών του Κυβερνείου των
Μεθορίων και αποτελείται εκ χερσονήσου κειμένης εν τω μυχώ της
Αδριατικής θαλάσσης. Ο πληθυσμός αυτής ανέρχεται εις 240,000
ψυχών πλην δε του Πισίνου πρωτευούσης αυτής έχει και τας εξής
σημαντικάς πόλεις: την Πόλαν, το Ροβίνον, την Κ α π ο δ ί σ τ ρ ι
α ν (Ιουστινούπολιν) και το Πίρανον. Κατά τας μαρτυρίας των
αρχαίων συγγραφέων (Στράβων, 5,209. — Δίων Κάσσιος 54, 20. —
Πτολεμαίος, 3, 1, 27, 28. — Παυσανίας 10, 32, 19. — Στέφανος
Βυζάντιος ε ν λ έ ξ ε ι), φαίνεται ότι η Ιστρία κατωκήθη, ως
και η γείτων αυτή Ιλλυρία, υπό Πελασγικού τινος φύλου, εξ
εκείνων, άπερ κατώκησαν και εν τη κυρίως Ελλάδι.