ιδίους αυτής υποψηφίους _καλούς χριστιανούς_· αλλ' η
αντιπολίτευσις δεν καθυστέρησε και εν τούτω και εσφενδόνισε κατ'
εκείνων την προσωνυμίαν _δουλόφρονες_. Οι Ψαρριανοί και οι
Υδραίοι διεξήγαγον εκλογάς τινας, ών τα αποτελέσματα δυσηρέστησαν
την κυβέρνησιν. Τότε ο Καποδίστριας, όπως αποζημιωθή, εκάλεσεν
εις την Εθνοσυνέλευσιν πεντήκοντα περίπου πληρεξουσίους εκ των
υπό των Τούρκων κατεχομένων εισέτι επαρχιών, Χίου, Κρήτης,
Θεσσαλίας και Ηπείρου. Προσέτι δε, ως αν μη ησφάλιζον ικανώς την
επιτυχίαν αι καλώς υπολελογισμέναι συμπληρωματικαί εκείναι
εκλογαί, διώρισεν ο Κυβερνήτης _ενδεκαμελή εκ πληρεξουσίων
επιτροπήν_ προς εξέλεγξιν των εκλογών και καθαρισμόν της
Εθνοσυνελεύσεως.
Η κυβέρνησις εφαίνετο, εν τούτοις, φοβουμένη μη τυχόν η έξαψις
των συζητήσεων παρασύρει πολύ τας πολιτικώς εμπαθείς φύσεις των
Ελλήνων. Τούτου ένεκεν εσχηματίσθη φρουρά προς ασφάλειαν της
Συνελεύσεως, ής η διοίκησις ανετέθη τω _Τουρκοφάγω_ Νικήτα,
δεδοκιμασμένω του Κυβερνήτου οπαδώ και συμμαχητή εκ παλαιού
αφωσιωμένω προς τον Κολοκοτρώνην.
Τοις δε μη βουλευταίς απηγορεύθη να μεταβαίνωσιν εκ Ναυπλίου εις
Άργος, μέχρις ού ήθελον προμηθευθή καταλύματα τοις αντιπροσώποις.
Επίσης προς ασφάλειαν απηγορεύθη η εις Άργος είσοδος των
οπλοφόρων. Είχε βεβαίως τους λόγους αυτής η Κυβέρνησις, όπως μη
επιθυμή μεγάλην συρροήν ξένων και εντοπίων.
Πριν ή αρχίσωσιν αι συζητήσεις, οι της Πελοποννήσου πληρεξούσιοι,
παρακινηθέντες υπό του Κολοκοτρώνη, έπεμψαν προς τον Καποδίστριαν
εν ονόματι των εκλογέων αυτών ευχαριστήριον έγγραφον επί τη σοφή
αυτού διοικήσει, και παρεκάλουν να βοηθήση αυτοίς κατά τας
δυσχερείς αυτών εργασίας. Οι αντιπρόσωποι της Στερεάς και των
νήσων ευρέθησαν ηναγκασμένοι να μιμηθώσι το καλόν παράδειγμα των
Πελοποννησίων. Η εθνοσυνέλευσις έμελλε να συνέλθη εν τοις
ερειπίοις του αρχαίου θεάτρου του Άργους. Το μέρος εκείνο είχεν
εκλεχθή τη επιμόνω συστάσει του Κολοκοτρώνη. Ότε δε ο
Καποδίστριας εφάνη φειδόμενος της προς τούτο δαπάνης, ο Γέρος του
Μωριά εξήλειψε τους δισταγμούς αυτού διά των ολίγων τούτων και
πονηρών λόγων: «Ας πάνε τόσα έξοδα· διατί έρχονται από την Ευρώπη
και εξοδεύουν να βλέπουν εκείναις ταις πέτραις, και ημάς είναι
τιμή να καθαρίσωμεν ταις πέτραις να φαίνωνται(66).»
Η 11 Ιουλίου ήν ωρισμένη μετά την δευτέραν αναβολήν της 25
Ιουνίου, προς έναρξιν της συνελεύσεως. Λίαν πρωί ο Καποδίστριας
μετέβη εις τον εν Άργει ναόν της _Παναγίας_, ρωσικήν φέρων στολήν
και διά πολλών κεκοσμημένος παρασήμων, ακολουθούμενος δε υπό των
πληρεξουσίων, μιας ίλης ιππικού και δύο ταγμάτων πεζικού.
Ψαλείσης της δοξολογίας υπό του πρώην Ηλιουπόλεως, ώμοσαν οι
πληρεξούσιοι, ότι ήθελον εργασθή επ' αγαθώ της Ελλάδος και υπέρ
της ευημερίας και ελευθερίας εκάστου πολίτου· εν τω μεταξύ δε
ηκούσθη υπό των ενθουσιωδών πληρεξουσίων ισχυρόν και πολλάκις
επαναληφθέν: «_Ζήτω ο Κυβερνήτης_»! Η συνένωσις εκείνη πάσης
στρατιωτικής λάμψεως και εκκλησιαστικής πομπής, βυζαντινόν και
μοσχοβιτικόν συνάμα κράμα, ην κατάλληλος όπως παραγάγη βαθείαν
εντύπωσιν εις τον περίεργον και χαίνοντα όχλον. Εκ του θεάτρου
είχεν αποκομισθή η των χωμάτων σωρεία, κατεσκευάσθη δ' εν αυτώ
ξύλινόν τι παράπηγμα διά τας συνεδριάσεις. Εκεί μετέβη κατόπιν,
εν πομπή, ο Κυβερνήτης μετά των αντιπροσώπων, όπως συγκροτήση την
Εθνοσυνέλευσιν. Αφού δε δι' ολίγων προσηγόρευσε την συνέλευσιν ο
Καποδίστριας, ανέγνω ο γραμματεύς της Επικρατείας Ν. Σπηλιάδης
μακρόν εναρκτήριον λόγον, όν είχε μεν συντάξει αυτός ο
Καποδίστριας, δεν ηδύνατο δε να απαγγείλη ο ίδιος ένεκα της
πασχούσης αυτού υγείας. Ήρχιζεν ούτος από της συνήθους επικλήσεως
του Υψίστου, όστις ουδέποτε ελησμονείτο εν τοιαύταις περιστάσεσι,
και ανεμίμνησκε κατόπιν τους ηρωικούς αγώνας, ούς είχεν αγωνισθή
το έθνος, επί μακρόν μεν μόνον, βραδύτερον δε τη βοηθεία των
φιλελλήνων.
Μετά ταύτα δε δικαιολογούμενος εν παρόδω ο Κυβερνήτης επί τη
βραδεία αυτού καθόδω εις Ελλάδα, διηγήθη την αθλιότητα ήν είχεν
εύρει αφικόμενος, και εξέθεσε τα μεγάλα αυτού έργα εσωτερικώς τε
και εξωτερικώς.
Περί του μέλλοντος εξεφράζετο σαφέστερον ο Καποδίστριας ή περί
του παρελθόντος. Επειδή, έλεγε, δεν ήτο δυνατόν να δοθώσι
διαρκείς συνταγματικοί θεσμοί τη Ελλάδι, πριν ή οριστικώς
κανονισθή η τύχη αυτής, εφρόνει ότι η Εθνική Συνέλευσις ήθελε
κρίνει καλόν να κυρώση την παράστασιν του κρατούντος προσωρινού
συστήματος διοικήσεως. Ολίγοι μόνον, κατ' αυτόν, απητούντο
περιορισμοί ως προς τούτο. Το _Πανελλήνιον_ εφάνη πολλάκις
δυσπειθές· τούτου δ' ένεκα συνιστάτο ως πρόσφορον εις τους
καιρούς να περιστοιχισθή η κυβέρνησις υπό νέων συμβούλων, προς
εξασφάλισιν της ησυχίας της χώρας. Ο καλώς λελογισμένος ούτος
υπαινιγμός σκοπόν είχε να καταστήση εκ προοιμίων ευπρόσδεκτον την
διάλυσιν του _Πανελληνίου_ και την καθίδρυσιν σώματος _Γερόντων_.
Μετά την έκθεσιν Σπηλιάδου ο Κυβερνήτης εγερθείς και
προπεμπόμενος υπό της συνοδευσάσης αυτόν πολυαρίθμου ακολουθίας,
κατέλιπε το θέατρον, και ούτως έληξεν η πρώτη συνεδρίασις της Δ'
εν Άργει εθνοσυνελεύσεως.
Κατά τα συνταγματικά έθιμα πρώτον της συνελεύσεως έργον έπρεπε να
ήναι η των εκλογών εξέλεγξις. Αντί τούτου όμως προέβησαν οι
πληρεξούσιοι την 12 Ιουλίου εις την εκλογήν του Προεδρείου, και
εξέλεξαν τον _Γ. Σισίνην_ πρόεδρον και γραμματείς τον _Ν.
Χρυσόγελον_ και _I. Ρίζον_, αντιπρόεδρον δε τον _Γ. Μαυρομάτην_.
Ευθύς δε μετά την εκλογήν ηγέρθη ο αστυνόμος της συνελεύσεως
_Νικήτας_ και ωδήγησε τα μέλη του προεδρείου εις τας ωρισμένας
δι' αυτά θέσεις.
Μετά την εγκατάστασιν του προεδρείου, ανέστη πληρεξούσιος και
προύτεινε να ψηφισθώσιν ευχαριστήρια προς τον Κυβερνήτην, όπως
αποτρέψη ούτως ενδεχομένην εμφάνισιν του περί εξελέγξεως των
εκλογών ζητήματος. Δεν ηδύνατο, είπεν, η συνέλευσις να εγκαινίση
κάλλιον τα έργα αυτής, ή ευχαριστούσα τον Καποδίστριαν επί τη
μέχρι τούδε διοικήσει αυτού, επικυρούσα απολύτως παν ό,τι έπραξε,
και παρακαλούσα αυτόν να παράσχη αυτή τας πατρικάς συμβουλάς,
καθότι μόνον αι υψηλαί θεωρητικαί και πρακτικαί γνώσεις του
Κυβερνήτου ηδύναντο να φωτίσωσι και οδηγήσωσι τους αντιπροσώπους.
Κατά της προτάσεως ταύτης εξηγέρθησαν πολλοί, αλλ' αι ενστάσεις
αυτών, και ιδίως του Γρίβα, του Μιχαήλου και του Κρίσπη
απεπνίγησαν εν μέσω των μανιωδών κραυγών των κυβερνητικών. Ο
Κολοκοτρώνης δε έκοψε πάσαν λεπτομερή συζήτησιν διά σφοδρού
θορύβου και ταραχής. «_Όχι!_» ανέκραξε, «_δεν θέλομεν ευρωπαϊκάς
αργοπορίας, δεν χρειαζόμεθα πλακάκια· όστις είνε υπέρ της
προτεινομένης αναφοράς ας εγερθή! και έπειτα βλέπομεν_!» Την
ήκιστα κοινοβουλευτικήν ψηφοφορίαν ενίσχυσεν ο γηραιός
στρατηλάτης πάλλων απειλητικώς τα όπλα αυτού. Εσίγησε τότε πάσα
αντιλογία, και η αναφορά εκείνη, ής ο τύπος απεστέρει χωρίς τινος
λόγου την Εθνοσυνέλευσιν του σπουδαιοτάτου δικαιώματος του
αναφέρεσθαι, καλυφθείσα εν τέλει δι' υπογραφών απεστάλη πάραυτα
προς τον Κυβερνήτην.
Μετά τούτο προέβησαν εις τον σχηματισμόν επιτροπών. Και
_πενταμελής_ μεν επιτροπή συνέστη όπως δέχηται και εξετάζη τας
εις την εθνοσυνέλευσιν υποβαλλομένας αναφοράς, _επταμελής_ δε
άλλη όπως κοινωνή προς τον Καποδίστριαν. Πλην τούτων υπήρχε
προσέτι και η υπό της κυβερνήσεως συστάσα _ενδεκαμελής_, ως
είπομεν, επιτροπή προς εξέλεγξιν των εκλογών.
Τη επαύριον (13 Ιουλίου) εγένετο η πρότασις, όπως η συνέλευσις
ασκήση το ιδιαίτατον αυτής δικαίωμα της των εκλογών εξελέγξεως.
Αλλ' η πλειοψηφία εψήφισεν υπέρ της αναβολής του ζητήματος, όπερ
εβάρυνε πάντας ως απαίσιος τις εφιάλτης, ο δε Κυβερνήτης
διεξήλθεν επιτηδείως την δυσχέρειαν, διατάξας να αναγνωσθή η
απάντησις αυτού εις την περί εμπιστοσύνης αναφοράν της
Εθνοσυνελεύσεως. Τέλος τη 16 Ιουλίου εξερράγη η αναβληθείσα έρις
και η εκλογή του πληρεξουσίου Πύργου _Λυκούργου Κρεστενίτου_
προσεβλήθη υπό της κυβερνητικής μερίδος, λόγω παραγεγραμμένου
πλημμελήματος. Παρεσκευάσθη κατάλογος εν ώ κατέγραφεν έκαστος
πληρεξούσιος το όνομα αυτού υπέρ ή κατά του Κρεστενίτου. Ο
Βερνάρδος, πρόεδρος του εν Νάξω πρωτοδικείου, ενεγράφη διά του
γραμματέως κατ' αυτού. Αλλ' ότε ηρώτησεν αυτόν ο γέρων
_Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης_, όστις μετά πέντε ή έξ αντιπροσώπων
είχεν εγγραφή υπέρ αυτού, τι είχε να προτείνη κατά του ανδρός,
«_καλά_! απήντησεν εκείνος, _γράψετέ με υπέρ του Λυκούργου_!» Επί
τη φοβερά ταύτη απαθεία, ζωηρά εξεδηλώθη παρά τοις πληρεξουσίοις
αγανάκτησις. Η κυβερνητική δε μερίς ηρμήνευσεν αυτήν επιτηδείως
ως αποδοκιμασίαν του εφαρμοζομένου τέως συστήματος, και ισχυρίσθη
ότι ο κατάλογος ην άκυρος. Σφοδρά επί τούτου ηγέρθη έρις, ήτις
μόλις την επομένην (17 Ιουλίου) δι' εκτάκτων του Κολοκοτρώνη
ενεργειών, ελύθη κατά του Κρεστενίτου. Εκηρύχθη ούτος, σχετικώς
προς γεγονότα επελθόντα προ της αφίξεως του Καποδιστρίου, ανάξιος
της εν τη συνελεύσει έδρας αυτού, και διεγράφη του καταλόγου των
μελών αυτής. Αυθημερόν κατώρθωσεν η κυβέρνησις να επικυρωθή υπό
της Εθνοσυνελεύσεως η παρά της επιτροπής των _ένδεκα_
αποφασισθείσα διαγραφή του πληρεξουσίου Ναυπλίου _Σ. Σκούφου_,
φαινομένου υπόπτου ένεκα των προς τους Γάλλους συμπαθειών αυτού
και της εκ περιηγήσεων κεκτημένης ελευθεροφροσύνης και πείρας των
του κόσμου. Πρόφασις δε υπήρξεν, ότι δεν ανήκεν εις την εκλέξασαν
αυτόν επαρχίαν, ενώ επετράπη, τουναντίον η εις την Εθνοσυνέλευσιν
είσοδος δύο εκ Σύρου πληρεξουσίων, ών η εκλογή προσεβάλλετο διά
τον αυτόν λόγον.
Αι συνεδριάσεις της 18, της 19 και της 20 Ιουλίου ήσαν
προωρισμέναι εις την περί των οικονομικών συζήτησιν, ών η
αμήχανος αληθώς κατάστασις έπρεπε, κατά πρώτον λόγον, να εφελκύση
την ενέργειαν της Εθνοσυνελεύσεως. Τη 17 Ιουλίου, ολίγον βραδέως
εννοείται, είχεν επιφορτίσει την επιτροπήν της οικονομίας, πλην
της εκθέσεως περί των έργων αυτού και των τραπεζικών εργασιών να
παρασκευάση προϋπολογισμόν, λέγων ότι καλόν ήτο, αφού άπαξ
γνωρίση η συνέλευσις, τους εις διάθεσιν της κυβερνήσεως πόρους,
να γνωρίση επίσης και τας δαπάνας αυτής. Παρηγγέλλετο δε αυστηρώς
η επιτροπή, αφού πρώτον μνημονεύσει ότι αι ξέναι, ελπιζόμεναι
πάντοτε, συνδρομαί δεν εγένοντο, όπως ριφθή ούτω σκιά τις επί των
δυτικών Δυνάμεων, να μη λησμονήση το εξ 1,000,000 δώρον, όπερ
είχoν αποστείλει ο Τσάρος διά του νέου Ρώσου αντιπρεσβευτού
_Πανίν_. Καλόν ήτο να αναρριπισθή παρά τοις αντιπροσώποις η
παλαιά προς την αρκτώαν προστάτιδα Δύναμιν ευγνωμοσύνη. Διότι οι
Έλληνες έχουσι συνήθως ασθενή την μνήμην των ευεργεσιών και
σπανίως πιστεύουσιν εις την αφιλοκέρδειαν του ευεργέτου· Η
επιτροπή έσπευσε να εκτελέση τας επιθυμίας του Κυβερνήτου.
Αναγνωσθείσης λοιπόν της περί των οικονομικών και της τραπέζης
εκθέσεως, υπεβλήθη εις την Συνέλευσιν τη 18 Ιουλίου ο εν σπουδή
συνταχθείς προϋπολογισμός από 1 Μαΐου 1829 μέχρι 30 Απριλίου
1830. Και τα μεν έσοδα υπελογίζοντο δι' αυτού εις 8,539,969
γροσίων και 34 παράδες, ήτοι εις 2,864,656 φράγκων, τα δε έξοδα
εις 25,618,664 και 34 παράδες, τουτέστιν εις 8,539,555 φράγκων,
ήτοι προϋπελογίζετο έλλειμμα εκ 5,674,899 φράγκων.
Η Συνέλευσις ασχοληθείσα επί τινας ημέρας εις εξέτασιν των
οικονομικών λογαριασμών επανήλθε πάλιν ζωηρότερον και υπό άλλην
μορφήν, εις το κατά τας πρώτας συζητήσεις λυθέν περί απαντήσεως
ζήτημα. Την 22 Ιουλίου ανέγνω ο I. Ρίζος σχέδιον νέας απαντήσεως,
περιλαμβάνον λεπτομερεστέραν απόκρισιν εις τον εναρκτήριον λόγον
του Κυβερνήτου ή τα σχέδια του πληρεξουσίου, όν είδομεν εν τη
πρώτη συνεδρία της Εθνοσυνελεύσεως (67). Ην δ' αυτό έκφρασις της
εθνικής ευγνωμοσύνης διά τα σωτήρια έργα, άτινα είχον απαλλάξει
την Ελλάδα της αναρχίας. Το σχέδιον τούτο είχεν ώδε:
Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ
_Προς τον Εξοχώτατον Κυβερνήτην της Ελλάδος._
Εν Άργει, τη 22 Ιουλίου 1829.
Όταν ημείς εξελέχθημεν πληρεξούσιοι αντιπρόσωποι του έθνους διά
να συγκροτήσωμεν την Δ' ταύτην συνέλευσιν, δεν μας ενεπιστεύθη το
έθνος την τοιαύτην παρακαταθήκην του, ειμή διά να πληροφορηθώμεν
και εκ του σύνεγγυς τας αρχάς και τα μέτρα, εξ ών επήγασαν τόσα
υπέρ ευχήν αγαθά εις την Ελλάδα από της εποχής της αισίας αφίξεώς
σας έως την σήμερον, και αφ' ενός μεν μέρους να γενώμεν όργανα
άμεσα των αισθημάτων του έθνους διά την υμετέραν Εξοχότητα, και
να παραστήσωμεν προς αυτήν πασιφανώς την βαθείαν ευγνωμοσύνην
του, αφ' ετέρου δε να την συντρέξωμεν εις τους πολυπόνους αγώνας
της, και οδηγούμενοι από τας πολλάς και βασίμους αυτής γνώσεις,
να την ανακουφίσωμεν συνεισφέροντες τον χρεωστούμενον ζήλον και
την άοκνον ημών ετοιμότητα.
Η εξ ανωμαλίας και ακοσμίας εις την ενδεχομένην διακόσμησιν και
ευρυθμίαν μεταβολή, αι διά των δημοσίων υπουργών και διά της
εθνικής εφημερίδος κατάδηλοι γενόμεναι κυβερνητικαί πράξεις,
είναι μεν μάρτυρες εχέγγυοι της καθαριότητος και μετριότητος των
αρχών, τας οποίας ηκολουθήσατε· αλλά βουλόμενον το έθνος να
πληροφορηθή εναργέστερον το όλον του εσωτερικού οργανισμού και
την όσον σπουδαίαν, τόσον δυσαντίβλεπτον διαίτησιν των εξωτερικών
του σχέσεων, έδωσεν εις ημάς την πληρεξουσιότητα να λάβωμεν τας
περί τούτων πληροφορίας.
Ο κατά την 11 του λήγοντος προεισόδιος λόγος της υμετέρας
Εξοχότητος εις την προκαταρκτικήν συνεδρίασιν της εθνικής ταύτης
συνελεύσεως παρέστησεν εις ημάς συντόμως μεν, αλλά κεφαλαιωδώς,
τας αρχάς, καθ' ας βαίνοντες αλανθάστως διετρέξατε εκ πρώτης
αφετηρίας μέχρι της σήμερον το μέγα στάδιον των κυβερνητικών
αγώνων, και διαχειρίσθητε τόσον τα εμβριθή συμφέροντα του έθνους
προς τας έξω σχέσεις του, όσον και τα ελατήρια της εσωτερικής
διοργανώσεώς του.
Προς αυτόν τον λόγον, έσοπτρον καθαρόν των κυβερνητικών πράξεών
σας, απήντησε μεν κατά την 12 του λήγοντος ευγνωμονούσα η
συνέλευσις, διέταξε δε την εκ του σώματος των πληρεξουσίων
αντιπροσώπων επταμελή επιτροπήν της, διά να επεξεργασθή με
σύντονον προσοχήν τόσον τα διπλωματικά αμοιβαία έγγραφα των
συμμάχων αυλών και της ελληνικής κυβερνήσεως, όσον και τα
ψηφίσματα τα προσωρινώς κανονίζοντα την κυβέρνησιν του κράτους.
Κατά την 16 παρουσιασθείς εις την συνέλευσιν ταύτην ο επί των
Εξωτερικών Γραμματεύς ανέγνωσεν εις επήκοον πάντων όλας τας
διπλωματικάς διακοινώσεις.
Κατά την 17 παρουσιασθείς ομοίως ο Γραμματεύς της Επικρατείας
έθεσεν υπ' όψιν της τα ψηφίσματα.
Κατά την 18 παρουσιασθείσα η επί των οικονομικών και
φροντιστηριακών λογαριασμών εξεταστική επιτροπή ανέγνωσεν ομοίως
έκθεσίν της περιέχουσαν αναφοράν της επί της Οικονομίας
επιτροπής, ομού και εγκλείστους ισολογισμούς απ' αρχής της
συστάσεως των δύο υπηρεσιών, τής τε οικονομίας δηλονότι και της
χρηματιστικής εθνικής τραπέζης, έως τέλους του παρελθόντος
Απριλίου, προς δε και υποθετικόν λογαριασμόν δε έν ολόκληρον έτος
από πρώτης του παρελθόντος Μαΐου έως τέλους του Απριλίου του
1830.
Προς ταις αναφοραίς ταύταις παρουσίασεν αυθημερόν η άνω ειρημένη
εξεταστική επιτροπή αναφοράν του Πανελληνίου, περικλείουσαν δύο
ετέρας της επιτροπής του Πανελλήνιου, επιφορτισμένης να εξετάση
τα εν Λονδίνω εθνικά δύο δάνεια, και να δώση σχέδιον περί της
αποσβέσεως αυτών, το οποίον παρουσιάσθη και ανεγνώσθη συγχρόνως
εις την συνέλευσιν.
Κατά την 19 παρουσιασθέν το επί των στρατιωτικών μέλος του
γενικού φροντιστηρίου, παρέστη και ανέγνωσεν εις την συνέλευσιν
τρεις αναφοράς προς την Τ. Ε.: α') έκθεσιν του περί μη τακτικού
στρατιωτικού, β') ομοίαν του συνταγματάρχου κ. Καρόλου Εϊδέκ
δίδοντος απλούν και αληθή λόγον των παρ' αυτού πραχθέντων εις την
σφαίραν της πολεμικής και οικονομικής διευθύνσεώς του καθ' όλην
την διάρκειαν του ενιαυτού, κατά τον οποίον ήτον επιφορτισμένος
αυτήν την διεύθυνσιν, και γ') ομοίαν επί των ναυτικών μέλους του
γενικού φροντιστηρίου περί όσων αφορώσι τον κλάδον του.
Αι τρεις αύται αναφοραί συνοδευόμεναι με παρατηρήσεις εγγράφως
εκτεθειμένας παρά του επί των στρατιωτικών μέλους του γενικού
φροντιστηρίου, επληροφόρησαν την συνέλευσιν, ότι η Υμετέρα
Εξοχότης και εσκέφθη επισταμένως, και μετεχειρίσθη όλα τα δυνατά
μέσα προς διαρρύθμισιν της προ της ελεύσεώς σας πάντη πάντως
ανωμάλου καταστάσεως τόσον του τακτικού και μη στρατιωτικού, όσον
και του ναυτικού. Δεν δυνάμεθα να παρασιωπήσωμεν, Εξοχώτατε,
πόσην βαθείαν εντύπωσιν εχάραξεν εις ημάς η παράστασις όλων αυτών
και των εγγράφων, των ισολογισμών, του υποθετικού λογαριασμού και
του σχεδίου της αποσβέσεως των εν Λονδίνω δύο εθνικών δανείων.
Πρώτην φοράν ήδη βλέπει το έθνος την κυβέρνησίν του δίδουσαν
λόγον των πράξεών της διηκριβωμένον και πρώτην ήδη φοράν
συναισθάνεται, ότι θεσμοθεσίαι ακριβώς προσηρμοσμέναι εις την
πραγματικήν του κατάστασιν και ενεργούνται, καθώς γράφονται, και
φέρουσιν αποτελέσματα αισιώτερα και των ιδίων ευχών του.
Η συνέλευσις, εφ' όσον παρελάμβανε τα ειρημένα έγγραφα από τους
προσήκοντας υπουργούς της κυβερνήσεως, τα παρέπεμπεν εις την
επταμελή επιτροπήν της, και αυτή θεωρήσασα όλα ταύτα έν προς έν
και κατά κλάδους, εις τους οποίους ανάγονται, κατείδε σαφώς το
ευμέθοδον, το σοφόν και το τελεσιουργόν σύστημα, κατά το οποίον
στοιχούντες εις όλας τας πράξεις σας, τας αναφερομένας τόσον προς
τον εσωτερικόν του κράτους προσωρινόν οργανισμόν, όσον και προς
τας εξωτερικάς σχέσεις, εφυλάξατε μεν τας παραδεδεγμένας αρχάς
των συνταγματικών μας νόμων, εδώσατε δε εις τον διοργανισμόν
αυτών καθ' ό προσωρινόν και επιδεκτικόν των εκ της πείρας
μαθημάτων, το ανεκτίμητον πλεονέκτημα, του να έχωσι δηλονότι οι
αντιπρόσωποι του έθνους ολόκληρον την δύναμιν να μην αποφασίσωσιν
οριστικώς την παραδοχήν οποίου δήποτε συστήματος, εάν αυτό το
σύστημα δεν καθιερωθή προηγουμένως από τα αποτελέσματά του, από
αυτά δη τα πράγματα.
Επομένως η επιτροπή, καθ' ό θεωρήσασα και σκεφθείσα κατ'
επανάληψιν περί πασών των διπλωματικών αμοιβαίων διακοινώσεων,
περί του γενικού εσωτερικού οργανισμού, περί των αναφορών του
γενικού φροντιστηρίου, περί του της αποσβέσεως σχεδίου, καθώς και
περί των ισολογισμών και του υποθετικού λογαριασμού, και περί των
αποζημιώσεων, και καθ' ό θέσασα υπ' όψιν της συνελεύσεως διά της
υπ' αριθ. 1 αναφοράς της την περί πάντων τούτων θετικήν της
γνώμην, διετάχθη παρά της συνελεύσεως να σχεδιάση υπό την άμεσον
οδηγίαν της Υ. Ε. ψηφίσματα περί εκάστου των κλάδων αυτών της
ελληνικής κυβερνήσεως κατάλληλα με τα θεμελιώδη συμφέροντα του
έθνους και επομένως αρκετά εις το να ομαλύνωσιν, όσον ενδέχεται,
το τραχύ και ακανθηρόν στάδιον των αγώνων της.
Ιδού, Εξοχώτατε, η ειλικρινής παράστασις των αισθημάτων και των
φρονημάτων τόσον ημών, όσον και του έθνους, του οποίου είμεθα την
σήμερον αντιπρόσωποι. Ιδού όσα επεφορτίσαμεν την επιτροπήν, την
οποίαν θέλετε ευαρεστηθή να οδηγήσητε με τας υψηλάς και θετικάς
γνώσεις σας.
Περιττόν νομίζομεν να προσθέσωμεν, ότι επιστρέψας έκαστος ημών
εις τα ίδια, θέλομεν συγχαρεί τους συμπολίτας μας, ευχόμενοι
θερμώς προς τον επουράνιον Θεόν υπέρ της Υ. Ε.
Αλλ' εις ταύτην ημών την απάντησιν νομίζομεν όχι άκαιρον, αλλ' εκ
των αναγκαιοτάτων μάλιστα, το να διαλάβωμεν ανακεφαλαιούντες, όσα
εξεθέσατε εις τον προεισόδιον λόγον, τούτο μεν διά να
ομολογήσωμεν πασιφανώς την αλήθειαν των εν αυτώ τω λόγω
διαλαμβανομένων, τούτο δε διά να αποδώσωμεν τον χρεωστούμενον
δίκαιον έπαινον προς το έθνος, έπαινον προς την κυβέρνησιν
αντιστρέφοντα.
Καρπός απελπισίας τεσσάρων αιώνων η Ελληνική επανάστασις,
επόμενον ήτο να φέρη την φυσιογνωμίαν της βιαίας και ανωμάλου
γεννήσεώς της κατά τα πρώτα έτη.
Αλλ' εν ώ έτρεχεν η Ελλάς τον περί των όλων κίνδυνον, ποτέ δεν
έπαυσεν αγωνιζομένη να συστήση πολίτευμα και να θέση νόμους, καθ'
ούς να υπάρξη ως έθνος ελεύθερον, έθνος χριστιανικόν, έθνος φίλον
της τάξεως και της ησυχίας. Εξ αρχής ήθελε την εσωτερικήν της
ευταξίαν, διότι την εγνώριζεν όχι μόνον συντελεστικήν προς άμυναν
των εχθρών της, αλλά και προς απόκτησιν της ευνοίας και της
κραταιάς κηδεμονίας των μοναρχών της Ευρώπης· δι' έλλειψιν οδηγού
όμως σοφού ενταυτώ αι ασχέτου απετύγχανε του σκοπού της.
Αύτη η έφεσίς της την ωδήγησε να προσκαλέση αυθόρμητος και με
παμψηφίαν την Υ. Ε. διά να οικοστροφήση το κλυδωνιζόμενον σκάφος
της πατρίδος και κατ' αυτόν μόνον τον τρόπον ήλπιζεν ότι την
εσωτερικήν ευταξίαν, την οποίαν επεθύμει, ηδύνατο να εγκαταστήση.
Προσκληθείς, Εξοχώτατε, δεν απεδειλίασας προς τον μέγαν και
δεινόν ομογενών αγώνα, αλλά πριν ή έλθης εις το Ελληνικόν έδαφος
διέγνως οποία τις είναι η νόσος της Ελλάδος, οποία η θεραπεία
της· προητοίμασας αυτήν, και η διάγνωσις αύτη της Υ. Ε. απεδείχθη
ορθή και ευστοχωτάτη εκ των αποτελεσμάτων.
Άμα απέβης εις το Ελληνικόν έδαφος, και υπεδέχθης από όλας τας
αρχάς με αναπεπταμένας αγκάλας, περικυκλούμενος με τας ευχάς του
ευαγούς κλήρου και με του λαού τας ευλογίας.
Η βουλή πάντων των νόμων υπέρτατον θεωρούσα την σωτηρίαν του
έθνους, και επερειδομένη εις τας υψηλάς γνώσεις της Υ. Ε. απέθετο
τα χρέη της διά της υπ' αριθμόν ΝΗ' πράξεώς της.
Έν των πρωτίστων αντικειμένων της κυβερνητικής σας προνοίας
θεωρήσαντες την της ναυτιλίας διοργάνωσιν, άμα ελάβετε τα περί
αυτής ανήκοντα μέτρα, και άμα η συκοφάντις του πολυάθλου
ελληνικού ναυτικού πειρατεία έγεινεν άφαντος διά πάντα, τότε
μόνον αναπολουμένη, οσάκις η Ελλάς αναφέρη τα αποτελέσματα της
αυστηράς σου και σοφής κυβερνήσεως και της ελληνικής φιλονομίας.
Οι γενναίοι τους οποίους η σάλπιγξ της κυβερνήσεως ανεσύνταξε
κατά την Τροιζήνα και Μεγαρίδα, έδειξαν αλλεπάλληλα σημεία της
πειθαρχίας και της ανδρείας των.
Οι Έλληνες μιμηθέντες το παράδειγμα της Υ. Ε., ει και ανέστιοι,
ει και απόλιδες, κατέβαλον προθύμως εις την εθνικήν χρηματιστικήν
τράπεζαν το λεπτόν των, υστερινήν άγκυραν της πείνας και της
γυμνώσεώς των.
Το πανωλικόν μίασμα, εσχάτη αναφύσησις του Αιγυπτιακού κρατήρος
εις την Ελλάδα, κατεσβέσθη διά των μέτρων κυβερνήσεως, τα οποία,
όσον διά την φύσιν των πραγμάτων, δυσκατόρθωτα, τόσον τα απέδειξε
κατορθωτά η καρτερία του έθνους και το ταχυπειθές αυτού προς
πατρικήν και δικαίαν κυβέρνησιν.
Πολυάριθμα αλληλοδιδακτικά σχολεία ανηγέρθησαν εκ θεμελίων εις
την Πελοπόννησον και τας νήσους, και πανταχού έγειναν χρηματικοί
των Ελλήνων έρανοι υπέρ της εκπαιδεύσεως της Ελληνικής νεολαίας.
Πολλαί υποθέσεις λαβούσαι τέλος κατ' ευχαρίστησιν πλήρη των
διαφερομένων μερών, και χωρίς να προστρέξωσι τα δικαστήρια εις
απαγορευτικά μέσα, μαρτυρούσι τα ήσυχα μεν και ομαλά, αλλ' ενεργά
βήματα της κυβερνήσεως και περί το δικαστικόν της μέρος,
αποδεικνύουσι δ' ενταυτώ το ευδιάλλακτον ήθος των Ελλήνων και την
μετριότητά των.
Η εσωτερική ευταξία εγγυωμένη το ασφαλές της ιδιοκτησίας, φέρει
ήδη πανταχού την φιλοπονίαν, η οποία ένθεν μεν επισκευάζουσα και
οικοδομούσα, ένθεν δε καλλιεργούσα την γην και ακίνδυνον βλέπουσα
τον μικρόν εμπορικόν αυτής περίπλουν, αρχομένη δε να
βιομηχανεύηται, δίδει ελπίδας ότι με την ανάλογον του χρόνου
πρόοδον θέλει καταστήσει ευδαίμονα την Ελλάδα.
Ταύτα πάντα, Εξοχώτατε, είναι δείξεις εναργείς, ότι το έθνος
πάντοτε ήθελε την ευτυχίαν και την ησυχίαν, και ότι η έφεσίς του
αύτη δεν επραγματοποιήθη, ειμή αφ' ότου ενεπιστεύθη τας ηνίας της
κυβερνήσεώς του εις χείρας της Υ. Ε.
Όθεν αυθόρμητος σε παρακαλέσασα, σε προστησαμένη Κυβερνήτην της η
Ελλάς και οδηγόν προς άπαντα τα συμφέροντά της, εξαιτείται και να
την υποδείξης τρόπους, δι' ών να προσφέρη πασιφανή δείγματα της
αθανάτου ευγνωμοσύνης της προς τους μεγαλειοτάτους συμμάχους
βασιλείς, τους σεβαστούς ευεργέτας της, προς τους ναυάρχους
αυτών, προς την γενναίαν των Γάλλων στρατιάν και τον περίδοξον
αρχηγόν της, και προς άπαντας τους μεγαλοψύχους φίλους της
Ελλάδος.
Χρεωστούντες δε προ πάντων να αναπέμπωμεν ακαταπαύστους υπέρ της
απολυτρώσεώς μας δοξολογίας προς τον δημιουργόν των όλων, τον
Παντοκράτορα Θεόν, θέλομεν ολοψύχως εκτελέσει όσα εμπνευσθέντες
από την θεοσέβειαν και τον υπέρ πατρίδος διακαή ζήλον σας ηθέλετε
στοχασθή πρόσφορα εις το να διαιωνίσωσι την εποχήν της πολιτικής
σωτηρίας του έθνους και της προς τον σωτήρα ευγνωμοσύνης του.
_Ο Πρόεδρος_
&Γεώργιος Σισίνης&
[Έπονται αι υπογραφαί όλων των πληρεξουσίων].
_Οι Γραμματείς_
&Ιακωβάκης Ρίζος&
&Ν. Χρυσόγελος&
Οι αντιπρόσωποι Ψύλλας και Κρίσπης δεν ετόλμησαν μεν να
διαμαρτυρηθώσιν εντόνως κατά της αμέτρου εμπιστευτικής
μακαριότητος του σχεδίου, προσεπάθησαν όμως να πολεμήσωσιν αυτό
πλαγίως, και εζήτησαν αναβολήν, όπως υποβληθή εις ώριμον σκέψιν
το πράγμα, ή ίσως και λησμονηθή. Ίσως δε του καιρού η πάροδος
εξήγειρε κάπως την κατεπτοημένην φιλοτιμίαν των αντιπροσώπων,
ανδρίζουσα αυτούς τέλος εις αξιοπρεστέραν των ιδεών αυτών
έκφρασιν. Αλλ' αι ασθενείς της αντιπολιτεύσεως φωναί επνίγησαν
εντός των απειλών του Κολοκοτρώνη και του Περρούκα. «_Είναι
εντροπή_, εφώνησαν, _να ακουσθή και η ελαχίστη ένστασις κατά της
απαντήσεως, ήτις προ καιρού ήδη έπρεπε να είναι υπογεγραμμένη και
υποβεβλημένη εις την Α. Εξ. τον Κυβερνήτην_».
«_Είθε να ήτο δυνατόν_, ανεβόησεν ο Ρισάγνος (;), _να υπογράψη
ολόκληρον το Ελληνικόν έθνος τοιούτον έγγραφον!_»