Nog een aantal grafzerken zouden te beschrijven zijn, o. a. van
geestelijken, en ambtenaren van der stede Oudewater, doch waar te
eindigen, en waarom ons langer te bedroeven, over den vernielende
beitel des steenhouwers!
Bij het ten einde spoeden der schets van de constructie der kerk en
toren mogen wij onzen lezers niet onbekend laten, dat er in 1707 op
verzoek van de magistraat aan de Staten van Holland en Westfriesland
octrooi bekomen werd tot een loterij van f 600,000 tot redding en
zuivering van de stads- en der Godshuizen-lasten enz. (hieronder moet
men vooral ook aan de kerk denken). Terwijl in het jaar 1734 op 16
April van wege de Staten van Holland en Westfriesland octrooi werd
bekomen voor »Burgemeester en de Regeerders der stede van Oudewater
om tot reparatie van het orlogie Beijerwerk en Dak van hare kerk,
alsmede het orgel van dien, te mogen negotieren met vrijdom van alle
belastingen, de somme van achtien duizend gulden tegen de interest
van drie per cents 's jaars, en die te vinden bij parate executie,
bij een ommeslag van eene stuiver per Gulden van de huur waarop ieder
Huis bij het laatste quohier is getaxeerd, in 1 1/2 stuiver van ieder
koebeest, onder de parochierende districten.
Dit stuk nog op het archief berustende is voor de reconstructie der
kerk zoo belangwekkend, dat wij niet mogen nalaten onzen lezers er
copie van te geven.
»De Staaten van Holland en Westvriesland, doen te weeten, Alsoo ons
te kennen is gegeven by Borgermeesteren en Regeerders der Steede
Oudewater, dat het Orlogie, Beijerwerk en Dak van haare Kerk, als
mede het Orgel van dien ten eenemaal door ouderdom was vervallen en
ontramponeert, in soo verre dat de Supplianten tot voorkoming van
presente gevreesd werdende ongelukken genoodsaekt waren geweest een
vak van het te doen afbreken, ende tot maken van 't selve ontrent
Ses duysend Guldens aan kosten waren gevallen, dat de Supplianten
gaarne de verdere nodige reparatien soude doen, waartoe soude werden
gerequireerd nogh de somme van ontrent Agtien duysend Guldens, dog dat
der Kerks nogh der Stads Finantie in Staat was, om soo veel Capitaal
te konnen opbrengen, dat vervolgens de Supplianten hadde geprojecteerd
die somme te ligten by negotiatie op Lyff Renten, ende de Renten van
dien te vinden uyt het inkomen van meergem. Kerk, en 't geen daar
aan te kort soude mogen komen, bij omslag over de Inwoonders van
Oudewater voorn. en Parochieerende districten van dien, dog dat sy
Supplianten aan de eene syde bedugt waren, dat die somme beswaarlyk
soude te bekoomen syn, ingeval de beleggers konde denken dat haar
Capitalen met eenige 100e., 200e, minder Penningen in tyd ende wylen
soude werden belast; ende aan de andere syde dat de te doene omslag
veel oppositie soude vinden, ten ware de Regeering van Oudewater
daar toe door ons wierde gequalificeert, waarom de Supplianten te
rade waaren geworden sig te keeren tot ons, ootmoediglyk versoekende
dat wy aan de Supplianten geliefden te permitteeren op Lyfrenten te
negotieeren de somme van Vier en Twintigh Duysend Guldens, ten lasten
van de Kerk van Oudewater, ende aan die Capitalen te vergunnen vrydom
van alle belastingh, hoe deselve ook soude mogen werden genaamd,
dat wy wyders de Regeering van Oudewater in der tyd geliefde te
authoriseeren en qualificeeren, om de Renten van 't meergem. Capitaal,
voor soo verre uit de Revenuen van de kerk niet soude konnen werden
geconsequeert, te mogen vinden by een Personeele omslag over de
Inwoonders van Oudewater en parochieerende districten van dien,
Jaarlyks na proportie van derselver middelen te doen, en soo van het
een als van het ander te verleenen acte in forma. SOO IS 'T, dat wy
de saaken, en het versoek voorsz. overgemerkt hebbende, en genegen
weesende ter beede van de Supplianten naar ingenoome Consideratien
en advis van onze Gecommitteerde Raden, uyt onse regte Wetenschap,
souveraine Magt en Authoriteyt de supplianten hebben geoctroyeerd en
gepermitteerd, gelyk wy deselve octroyeeren en permitteeren by desen,
omme ten lasten van haare Kerke op Losrenten ten hoogsten tot Drie
per Cento Jaarlyks te mogen negotieeren een Capitaal ten belopen
van Agtien Duysend Guldens toe, met vrydom van alle belastingen,
hoedanig deselve ook souden mogen syn genaamd, Authoriseerende en
Qualificeerende verders de Supplianten en derselver successeurs
in officio, om voor den tyd van dertigh Jaaren, jaarlyks, soo tot
betaling der Intressen en aflossing van het voorsz. te negotieeren
Capitaal, als om daar uit ook te konnen vinden de Stads Lasten,
dewelke uit het Jaarlyks inkomen voor het geheel niet konnen werden
goedgemaakt, te mogen heffen en by parate Executie, ten lasten van
den gebreekigen vorderen eene stuyver van de gulden van de huure
der huysen, op de voet soo als die huure genomen en gereguleerd syn,
by het laast geformeerde Quohier der Huysen van alle de Ingeseetenen
van de Stad, mitsgaders van alle de opgeseetenen van het Platte Land,
onder de Stad en Parochieerende districten behoorende, geen Koehouders
zynde, mitsgaders van alle de Koehouders, ten Platten Landen aldaar,
in welkers opzigt de bovengemelde belastingh niet wel soude konnen
werden geintroduceert, een en een halve stuyver van yder Koebeest,
twee en meer Jaaren oud synde, het welke ten tyde der Jaarlykse
opschryving aan de Pagters van de Hoorngelden sal werden opgegeven:
alles nogtans onder deeze Expresse Conditie, dat telkens als 'er gelde
sullen nodig syn, tot het onderneemen van het een of ander werk aan der
Supplianten kerk, en 't geene daar toe behoord, daarvan alvorens sullen
moeten kennis geven, aan onse Gecommitteerde Raaden voornoemd, gelijk
ook gem. negotiatie sal moeten geschieden, met derselver kennisse en
goedvinden, dat de meergemelde Negotiatie, en omslag met het geene
daar toe behoord sal moeten geschieden by de Supplianten de derselver
successeurs in officio sonder daar voor eenig salaris te mogen brengen
ten lasten van de Stad of van de Kerk, direct of indirect: Dat wyders
het voorsz. te negotieeren Capitaal van Agtien Duysend Guldens ten
lasten van de kerk sal moeten werden afgelost in twintigh Jaaren,
en eyndelyk sullen de Supplianten en derselver Successeurs gehouden
syn alle Jaar, wegens dese negotiatie en het geene daar toe behoord
te doen behoorlyke Reekening aan Gecommitteerde uyt de Magistraat en
Vroedschap, mitsgaders aan Kerkmeesteren in der tyd, en die 't Jaar
voor de Reekeningh in dienst syn geweest, gelyk de Reekeningh van de
Kerk altoos werden gedaan; en binnen veerthien dagen na dat deselve
sal zyn gedaan, daar van Copye Authentycq over te geven aan onse
Gecommitteerde Raaden, op poene van dat de Supplianten of derselver
successeurs ontrent het een of het ander in gebreeken blyvende,
het effect van dit ons verleende Octroy sullen komen te verliesen.
Lastende een yder die dit aangaan sal, sig hier na te reguleeren.
Gedaan in den Hage onder onze Groote Zeegelen hier aan doen hangen
op den 16 April in 't Jaar onzes Heeren en Zaligmakers Zeeventhien
Honderd Vier en Dertigh.
(Was geparaphreert) J. G. V. BOETSELAAR, vt.
(Lager stond) Ter ordonnantie van de Staaten,
en was getekent WILLEM BUYS.
Ingevolge deze magtiging nu, heeft de kerk veel van hare
oorspronkelijke constructie moeten afstaan.
Alvorens tot het onderzoek naar de oudheid der kerk,--het beschrijven
harer bediening en het opsommen der bedienaars over te gaan, zij het
ons vergund een korte schets van