La gràsia’vòu che’n front ti ti prešèntis

dal nustri imperatòu, prin da la muàrt,

visinùt, coma l'ànimis sos pì nòbilis,1581

cussì che, jodùt chì’l ver, dut e no doma’n part,

la speransa, che la jù in mòtu a mèt

te e àltris vièrs sè ca è di pì alt cunfuàrt,

dìšmi sè ca’è, e com’che’n flòu a mèt

la to mins, dìšmi pur da’ndà ca vèn.”

Cussì al veva finìt stu secònt lumìn, e sclet.

E che pìa che guidàt a veva ben

l’àlis mès fin ca sù, ta chistu alt svuàl

par me rispundùt a veva, e fàt da fren:1582

“La Glišia militànt di luj un tal e cual

cun pì speransa ’no’n dà, com’ca’è scrìt

da Diu che chì’l fà luši ogni cristàl:

par chèl ghi’è stàt concedùt che dal Egjt

al vegni a Gjerušalem, par podej

jodi’l ver prin che di lotà’l vedi finìt.1583

Li altri do ròbis, ca no sòn par savej

domandàdis, ma par che riferimìnt

al fedi di cuant che sta virtùt ti da plašej,

a luj ghi lasi, che nè d’impedimìnt

nè di vant ghi saràn; e ch’al rispundi ben

l’alta gràsia ghi dèdi sugerimìnt.”

Com’ch’un student di rispundi al mestri si tèn

amondi pront lì che luj al è espèrt,

par fà rišaltà chèl che luj’l cognòs ben,

“La speransa,” ghi vevi dìt, “a’è un spetà cert

da la gloria futura, ch’a nu ni vèn

da la gràsia divina e dal nustri mer’t.

Da tanti stèlis1584 chista lus i otèn

ma chèl che prin ’la metuda’n tal me còu

il pì grant cjantadòu1585 al è stàt dal pì grant Ben.1586

‘In te’a spèrin,’ tal so cjànt il cjantadòu

al dìs, ‘chej che ben a cognòsin il nòn to’:1587

e chej lu sàn che la me fede a àn tal còu.

Tu pur ti mi’as ’stilàt cul istilà so,

cu la to epìstula; cussì ch’jò i soj plen,

e sù àltris la vustra ploja’i plouf jò.”1588

Intànt ch’i parlavi, dentri dal vif sen

di chel lušòu al trimulava un lamp1589

dopo l’altri, com’che jò’i jodevi ben.

Alòr: “’L amòu ch’encjamò t’jòs’n tal me lamp

la virtùt mi’a dàt ch’i’ai tegnùt in pet

fin a la palma e al zì fòu dal cjamp,1590

al vòu ch’i ti rispiri pal to dilèt;

ma’i vuej che, par plašej, i ti mi dìšis

sè ch’i ti cròdis che’l sperà a ti promèt.”

E jò: “Li novi scritùris e antìchis

il sen a mètin, e’l sen a ghi mostra

’l prèmiu a l’ànimis da Diu elètis.

Išaìja’l dìs che’n ta la so cjera

ognuna sù’al tegnarà’un dopli vistìt;1591

e chista vita chì a’è la so cjera.

E to fradi1592 ta’un mòut tant pì definìt,

là ’ndà cal parla da li blanci stòlis,

sta rivelasiòn a ni tèn ben descrìt.”

E alòr, sul finì di sti peràulis,

‘Sperent in te’ i vèvin ’nsìma di nu sintùt;

cul èco di dùtis li ànimis beàdis.

E èco che na lus i vevi tra di lòu jodùt

che, se’l Cancri’l vès altritànt di cristàl,

’l unvièr doma dì’l sarès par un bièl mešùt.1593

E com’ca si alsa e a và e a entra’n bal

na fantasuta, doma par fàighi onòu

a la nuvìsa, intindìnt nuja di mal,

cussì i vevi alòr jodùt chel grant splendòu

unìsi ai doj su la stesa cansòn

com’che just a era pal so grant amòu.

Lì, tal cjànt e tal bal si veva ’nserìt benòn;

e fis su lòu a veva Beatrìs ’l aspièt

com’na nuvìsa ca jòt e dut ghi par bon.

“Chistu al è chèl che pojàt al à’l cjàf sul pet

dal nustri pelicàn, e chist’al è stàt

tal alt da la cròus al grant còmpit elèt.”

Cussì Beatrìs; ma no si àn par chel sviàt

i vuj sos di stàighi sempri atenta,

pur dopo di vèjmi dal sant’usièl recuardàt.1594

Com’chèl che n’ocjada’l vòu dàighi, e’l tenta,

puarèt, al eclisà dal soreli un puc,

che, cul jodi, un ca nol jòt’l doventa;

cussì i’eri jò’n front di chel ùltin fòuc

fin ch'i vevi sintùt: “Parsè t’imbarlumìstu

par jodi ròbis che chì a no’an lòuc?1595

In ta la cjera, cjera al è’l me cuàrp, jòt tu,

insièmit ai àltris, fin che’l nùmar nustri

compaj’l doventa dal dišèn di ca sù.1596

Cun ducj’ dòj i vistìs1597 tal beàt claustri

a sòn doma che do lùcis che’n sù’sòn zùdis;

e chist ti lu contaràs tal mont vustri.”

Apèn’dìt chistu, stu sìrcul di flàmis

cujèt al era stàt, insièmit cul dols mìscju

da li vòus da li tre ànimis beàdis,

cussì, com’par no fà fadìa o vej rìscju,

i rèmos ch’èrin prin’n ta l’aga stàs batùs,

in banda pojàs a vegnèvin da’un fìscju.

Oh, cuant ca èrin i me sintimìns movùs

cuant che voltàt mi eri par jodi Beatrìs,

ma jòdila’i no vevi podùt1598, se ben che’a pus

piè i eri da ic, la sù’n tal mont felìs.

Cjànt Vincjasejèšin

Di no podej pì jodi i vevi temùt

pal sflameà1599 che i vuj mi veva distudàt,

cuant che dut ta’un colp na vòus i vevi sintùt

ca mi veva dìt: “Intànt che’l jodi ti vèn ridàt

che cul fisami si’era zùt cunsumànt,

rašona pur par tègnilu compensàt.

Tàca duncja; e dìs a sè ca và puntànt

la to ànima, e fà cont cal sedi

il to vuli zùt pierdùt, ma no par tant;

pars’che Beatrìs, ch’adès no’è tal to dì1600,

ma che par chì a ti mena, a pòl cul so sguàrt

di nòuf dati com’la man d’Anania’l jodi.”1601

E jò: “Cuant ca ghi farà plašej, prest o tart,

ca curi ic i vuj che stàs a èrin li puàrtis

ca vev’ušàt par dami’l fòuc che’n me sempri’l àrt.

Il ben cal fà contèntis st’ànimis beàdis,

Alfa e O al è’n ta la scritura

che amòu m’insegna in pì manièris.”1602

Che stesa vòus ca mi veva cjòlt la poura

di èsi stàt par sempri imbarlumìt,

’ncoragjàt mi veva di parlà, sensa poura;

“Un crivièl1603 pì pìsul,” a mi veva duncja dìt,

“adès ti ocòr: diši a ti convièn

com’che da stu amòu ti sòs stàt culpìt.”

E jò: “D’argumìns filošòfics al vèn,

e da sè che da ca sù mi vèn rivelàt,

chel amòu’l vèn, che’n me prin al à lasàt’l sen.

Chè’l ben, coma ben, na volta apresàt,

amòu al impìa, che sempri pì grant

al doventa, secònt da la so bontàt.1604

Duncja, a l’esènsa che di bon a'n d’à cussì tant

che ogni ben che fòu d’ic jodi i podìn,

altri nol è che’un raj che da chè al vèn radiànt;

a’è mièi che pì che vièrs l’àltris ch’i jodìn,

si movi, amànt, la mins di chej che ben

a sàn la veretàt1605 che discutìnt i stìn.

Chista veretàt al me intelèt a vèn

da chèl1606 che jodi mi fà il prin amòu

di dut sè ca’è eterno—da là i la otèn.

A mi la mostra pur la vòus dal prin autòu

che a Mošè a ghi’a dìt, di sè parlànt:

‘I ti faraj jò jodi ogni valòu.’

Ti mi la mòstris pur tu1607, scuminsiànt

cul alt avìs1608 cal siga dut il arcàn

di chì la jù pì d’ogn’altri avìs, e tant.”

Cussì mi veva dìt: “Gràsis al intelèt umàn

e a l’autoritàs ca lu concòrdin,

fra’i to amòus, chèl par Diu al è sovràn.

Ma dìšmi pur s’altri cuàrdis ti tirin

vièrs di luj, cussì ca podi la to cansòn

cjantà daj dincj’ che cun stu’amòu ti muàrdin.”

A no’era platada la santa intensiòn

da l’àcuila1609 di Crist, e ben mi eri necuàrt

di sè cal voleva ch’i fès profesiòn.1610 )

E alòr jò di nòuf: “Dut chel muàrdi fuàrt

che a Diu’l pòl fani voltà il còu

a tegni vìf’l me amòu al à fàt la so part;

chè’l èsi me e dal mont, o grant amòu,

che muàrt1611 che l’ànima me a tèn viva

che a ognùn da sperà ghi dà, com’a mi, besòu,

cu la so cognosensa rivelada e viva,

tiràt fòu mi’an dal mar dal amòu stuàrt

e lì di chèl dret mi’an pojàt’n ta la riva.

A li fràscjs ca gh’inghirlandèjn dut ’l ort

dal etern’ortolàn1612 ghi vuej ben, e tant,

e tant pì pars’che dal so ben a sòn puàrt.”

Apèna tašùt, sintùt i vevi un cussì dols cjànt

risunà’n tal alt dal cjèl, e Beatrìs

cuj àltris ca diševa: “Oh sant, sant, sant!”

E com’ch’un lustri fuàrt ni svèa a vòltis

par via dal spirt dal jodi cal sìnt

taj vuj il splendòu da li so sèis,

e’l sveàt sè che a colp al jòt al risìnt

pal masa lustri ca lu imbarlumìs,

fin che il bon sens visìn ghi và corìnt;

cussì daj me vuj li pècis vansadìsis

cjòlt a mi veva Beatrìs cul raj daj so vuj,

cal risplendeva par pì di mil mìis:

e pì di prin a jodèvin alòr i me vuj;

che un bièl puc stupidìt ghi vevi domandàt

di un cuàrt lušòu che cun nu al era luj.

E ic: “Dentri di chej ràis, dut ’luminàt

jodi’l fà’l fatòu che ànima prima

che la prin’ virtùt a vedi maj creàt.”1613

Com’la frascja ca si sbasa dal so’nsima

al pasà dal vint, e dop’di nòuf si leva

e sù’n tal alt a torna, coma prima,

cussì i vevi fàt jò ’ntànt che ic a parlava,

plen di maravèa, e dopo sigùr

vegnuda mi veva na voja che di tabajà a ardeva.

E i vevi tacàt: “O milùs1614 che dut madùr

dom’tu ti sòs stàt fàt, o antìc pari

ch’ogni spoša fìa ti’è, e nuàra pur,1615

I ti vuej adès suplicà, bon pari,

di parlami: tu t’jòs la me granda voja

che davòu dal diši tò zà si mèt a cori.”

Com’un nemàl sot’un nisòu’l zùja

e’i so muvimìns jodi a si pòsin

dal tiramòla dal nisòu ca lu ’mbròja,

pròpit’n ta stu mont chì stu spìrit prin

al traspariva sot la so cujèrta,1616

e di dami plašej i so zujès a parèvin.

E luj: “Se ben che la domanda fata

da te no mi’è stada, la to voja i saj miej

ch’ogn’altra roba a ti ti sedi certa;

ch’jò’n tal miej spièli1617 d’jodi i’ai’l podej

ch’in sè’l tèn dùtis l’altri ròbis rifletùt

e nuja luj di riflèti al à’l podej.

Savej ti vòus cuant che Diu mi’a metùt

in ta chel bièl ort1618 indà che Beatrìs

tal scjalìn che ca sù’l vèn mètiti’a volùt,

e1619 sè che tant plasùt ghi à a li me lùcis

e la rašòn justa dal so grant disdèn

e la lenga ch’i ušavi’n ta che sgjvìgnis.

Duncja—O me bon frut—il gustà dal len1620

stàt nol è cauša’n sè stes dal grant ešilio;

stàt al è ’nvènsi—chèl sì—il trapasà dal sen.1621

Par cuant che movùt’a Beatrìs Virgìlio

volùt par cuatrimiltrešinta e doj zirus

dal soreli i vevi stu concilio;

e chèl jodùt i vevi in ta dùcjus

chej sens dal so cjamìn noufsènt e trenta

vòltis da la cjera tornà’e fà’i so zirus.1622

La lenga ch’i parlavi a era dut cuanta

zuda prin ch’a l’òpera ’ncompletàbil

la zent di Nembrot a stes dut’atenta;1623

che’a no è nisùn efièt rasionàbil,1624

che pal plašej umàn a si rinovèa

seguìnt’l cjèl, che sempri’l sedi duràbil.1625

Che ’l omp al parli a no è maravèa;

ma cussì o culà il mont al lasa

ch’i fèdis com’ca vi plàs, in famèa.1626

Prima ch’i zès jù’n ta l’infernàl fasa,1627

I si clamava’n cjera il pì grant ben

da’ndà cal vèn il godi ca m’inglusa.

El1628 si veva dopo clamàt, com’ca convièn,

che la zent coma li fuèis a fà avonda,

che’n ta na vit una a và e n’altra a vèn.

Ta chel mont che pì a si’alsa da l’onda

jò’i eri, cun vita pura e dišonesta,

da la prin’ora a chè ca la seconda,

com’che’l soreli’l cambia cuadrant ogni sesta.”1629

Cjànt Vincjasietèšin

“Al Pari, com’al Fi e al Spìrit Sant,

gloria!” dut il paradìs al cjantava,

cussì ch’ešaltàt i eri jò da chel dols cjànt.

Sè ch’jodevi un ridi al someàva

dal’univèrs intèj, che lègri e sturnìt

tal jodi e’n tal sinti mi tegneva.

Oh cuant godùt cal vev’alòr il me spìrit!

Oh vita plena di amòu e di pàs!

Oh cuant bon stà ca era chì e cuant mèrit!

I so cuatri aspiès1630 di lušòu ducju’mpiàs

davànt m’jodevi, e chèl che pì visìn1631

mi’era sempri pì pareva ca s’iluminàs

e’n tal jodi’l doventava plan planìn

com’che Gjove’l doventarès se luj stes

e Mars da usièj li plùmis si scambiàsin.

La providensa che da chì, com’adès,

a decìt sul fà e rifà, il coru beàt

sidìn’n ta stu momènt a voleva cal stes,

cussì che jò sintùt i vevi: “Nosta stà marveàt

se di colòu ti m’jòdis cambià; che ’ntànt ch’i dìs,

i’àltris pur il so colòu a varàn cambiàt.

Chèl che’n cjera’l me post ušurpà t’jòdis

— il me post, il me post!—che pì a nol tèn

’n sè’l Fì di Diu—Oh se bruti ròbis!—

il me simiteri ’nledanàt a plen

al à di sanc e di spusa; cussì che’l tristàt1632

che di ca sù al è plombàt, la jù1633 si’l’gòt ben.”

Dal colòu cal tèn il soreli pituràt

il nul al tramònt e al prin cric dal dì,

alòr i vevi jò jodùt dut’l cjèl ’luminàt.

E com’na fèmina che coma ogni dì

onesta si mantèn, sintìnt da li pècis

d’àltris, timiduta ’si fà, da no crodi,

a Beatrìs pur ’nrošàt si ghi vèvin li mosèlis;

e na eclìs cussì’n cjèl maj si veva jodùt

da che volta’n cà da li pènis suprèmis.1634

E’n davànt cu li so peràulis al era zùt

cun vòus ca era cussì tant tramutada

che’l so aspièt cambiàt a veva in dut.

“La spoša di Crist1635 no’è stada ’levada

cul sanc me, chèl di Lin e pur chèl di Clet

par èsi al baratà dal oru ušada;

ma par podej vej stu vivi benedèt

tant Sisto che Pio, Calisto e Urban

spandùt’l veva’l so sanc, ognùn di lòu puarèt.

Maj no’era stada nustra ’ntensiòn ch’a man

destra daj sucesòus nùstris part si sintàsin

e’n ta che altra’l rest1636 dal pòpul cristiàn;

nè di che clafs che a mi pasàdis mi’èrin

sìmbul di na bandiera ’doventàsin

che cuntra’i batiešàs a combatèsin;

nè doma com’un sigìl mi ušàsin

par privilès bušiàrs e baratàs

che dut ros mi fàn cuant ch’in mins mi vègnin.

Ma vistìs da vèscuj cers lùpos sfondràs

ucà e ulà’n ta li fàldis s’jòdin:

O vuardiàn di Diu, parsè ch’i ti tàs?

Dal nustri sanc il Guascòn e’l Caorsìn1637

si tègnin prons a bevi; o prinsìpit bon

a se ušu viliàc che a jòditi i zarìn!

Ma l’alta providensa che cul Scipiòn

a Roma’a difindùt la Gloria dal mont,

prest’la judarà, coma ch’jò i saj benòn.

E tu, fiòl, che di tornà ti saràs pront

prest’n ta chel mont bas, dìs, ch’i ti tèn scoltàt,

e domanda pur dut, sensa nisùn scont.”1638

Cussì, com’che’l vapòu al floca gelàt

in jù ta la nustr’aria, cuant che il cuàr

dal cjavròn1639 dal cjèl cul soreli si tèn tocjàt,

in sù jodùt i vevi cuant biela che l’àjar1640

trionfànt a flocava cu li lušìgnis

che uchì a vèvin adornàt stu altar.

E’i me vuj davòu ghi èrin zùs a sti lùcis

fin che dut che’l so’ntèns flocà luminòus

impedìt a mi veva d’jodi chès pì àltis.

Alòr Beatrìs, ch’jodùt mi veva dut studiòus

cuj vuj voltàs’n sù, mi veva dìt: “Da là ’nsima

sbasa’l cjàf e gòt da la cjera i valòus.”

Da cuant ch’jò i la vevi oservada prima

notàt i vevi che movùt’i eri stàt’n tal’arc

cal fà dal miès a la fin il prin clima;1641

cussì che’n jù, pasàt Cadìs, jodùt i vevi di là dal arc

il brut pàs d’Ulìs, e par di cà chel post

’ndà ch’Europa cjòlt a veva’l so dols car’c.1642

E pì’ncjamò a mi sarès stàt espòst

di stu bièl ort1643; ma’l soreli’l moveva

sot i me piè di un sèn1644 e pì, e prest.

La me mins ’namorada, ca bramava

ogn’istànt la me Beatrìs, di tornà

cuj vuj a ic pì che maj a ardeva:

e se natura o art pàscul a fà

pal dilèt daj vuj o gust dal intelèt,

in cjàr umana o’n tal so piturà1645

dut’nsièmit a dàn tant mancu dilèt

di chel plašej divìn ca mi veva ingolfàt

cuant che’i vuj voltàt i vevi al so ridìnt aspièt.

E’l grant plašej che’l so vuli soàf mi veva dàt,

dal bièl nìt di Leda1646 discjòlt mi veva e straviàt

e vièrs chel cjèl1647 svelt com’un folc pocàt.

Par chì e par là mi tegneva stu post ’ncolàt,

e dut bièl al era, ch’jò’i no saj diši ben

indulà1648 che Beatrìs mi veva partàt.

Ma ic, che dal me volej a jodeva’l sen,

tacàt cussì a veva, ridìnt e contenta,

che’ntòr d’ic Diu’l pareva godi a plen:

“La natura dal mont, ca tèn cujèta

la cjera e dut chèl che atòr ghi mòuf,

uchì a taca e chì a è la so meta;1649

e stu cjèl a nol à altri ca si mòuf

fòu che’l pensej divìn1650, che ’mpiàt al tèn

’l amòu so e la virtùt che da luj’a plòuf.

Da lus e amòu circondàt al è a plen,

com’che’i àltris da luj; e stu grant sìrcul

doma’l so grant fatòu a lu comprent ben.

Nol è daj àltris mišuràt chistu mant1651

ma da chistu a sòn i àltris mišuràs,

cussì com’il dèis dal miès e dal cuint al è mant.1652

E com’che’l timp al tèn in ta stu vas1653

li so radìs e’n ta àltris li fràscjs,

adès ti è ben manifèst e ti lu sàs.

Oh voja che la zent a font ti màndis

tant sot di te, che nisùn a à pì’l podej

di levà i so vuj fòu da li to òndis!

Al flurìs ben in taj òmis il volej;

ma la ploja che maj a smèt a marsìs

chej èmuj ca varèsin da èsi biej.

Fede e inocensa a sòn restàdis

doma’n taj frutùs; e’n ta puc timp ogni una

a sparìs prin ch’alc1654 s’jodi’n ta li mosèlis.

Chèl al è che da ninùt ’ncjamò’l dišuna

ma puc’a puc gološàt al doventa

di dut sè cal jòt e sot di ogni luna;

e chèl al è che da frut ben ghi vòu e’l scolta

so mari, ma doventànt grant al cambia siera

e nol cròt l’ora di jòdila muarta.1655

Cussì a si fà la pièl blancja nera

tal prin aspièt da la biela fia strèa1656

di chèl che matìn ni dà e ni lasa sera.

Par ch’i no ti ti fèdis maravèa,

pensa tu che’n cjera nisùn’a governa;

l’umana famèa par chèl a si disvièa.1657

Ma prin che zenàr zùt’l sedi jù pa la gorna1658

par che centešima1659 che la jù i trascuràis,

scju ràis chì cussì tant su la furtuna1660

a splendaràn che da timp i spetàis,

che li pòpis si voltaràn in prùis

cussì che la flota1661 zì dreta i jodarèis;

e bon frut’l darà ’l àrbul che’n flòu t’jòdis.

Cjànt Vincjotèšin

Dopo che dut cuntri da la vita prešìnt

di nu, puora zent, cul just1662 si veva sbrocàt

chè che la me mins a zeva ’mparadišìnt,1663

com’che’n tal spièli’l cjandelàr ’nflamàt

al jòt chèl che davòu al vèn ’luminàt

prin di vèighi o’n vista o’n pensej rivàt,

e’n davòu curiòus si zira dut ta’un trat

par jodi se’l veri’l ver’l dìs, e’l jòt ben

che sì, com’che’l ritmo’l cjant al tèn mišuràt;

cussì’l me pensej a si recuarda ben

di chel momènt cuant che’n taj so vuj vuardànt,

’l Amòu, fàt cuarda, a ic leàt mi veva’n plen..

E al momènt ch’i mi eri voltàt, dut cuant

jodìnt e godìnt di chel bièl mont celèst

che jodi si fà’n tal so splendòu pì grant,

un puntìn di lus1664 jodùt i vevi alòr e prest

cun cussì tant lušòu che’l vuli da luj ’nfogàt

sierasi a ghi tocjava par restà di sest;

e com’astri che puc’l pàr da uchì vuardàt

luna’l somearès visìn di chèl metùt

coma che astri cun astri i vìn sempri notàt.1665

Fors’altritànt visìn—mi veva parùt—

dal sercli che la lus a colorèa

cuant che’l so vapòu a tèn ben intinzùt,1666

un sercli di fòuc cussì mi parè’a

ch’atòr dal punt ghi zès pì svelt, e tant,

dal motu che pì visìn’l mont al circondèa.1667

E a chèl n’altri atòr ghi zeva zirànt,

e a chèl un ters, e a chel ters un cuàrt,

e al cuàrt il cuint, e’l sest pì avànt.

Il siètin s’jodèv’alòr, almancu’n part,

chè cussì grant al era che’l mesagej di Gjun1668

a lu varès tegnùt dentri doma’n part.

Cussì ’l otàf e’l nonu, e ognidùn

pì lent si moveva, secònt cal era

’n tal so èsi pì lontàn dal nùmar un;

e chèl al veva la lama pì clara

che pì dongja al era da la lus pura

e che, coma chè, pì daj àltris a’era.1669

Beatrìs, il me nul jodùt1670, cun primura

a diši si vev'alòr metùt: “Da chel puntìn1671

il cjèl dut al dipènt e la natura.

Mira’l sercli che dongja di chèl i jodìn;

ti’as di savej ca lu tèn cussì svelt movùt

il amòu ’ncandesènt che pì ghi stà visìn.”

E jò a ic: “Se’l mont al fòs disponùt

cun dut ’l òrdin ch’jo i jòt’n ta che ròbis,

pasùt zà’i sarès cun chèl che davànt mi’è metùt;

ma tal mont sensìbil, la jù di nuàltris,

li sfèris i jodìn che tant ni pàrin

pì divìnis par èsi dal miès1672 pì remòtis.

Se’l me dešideri al à ’lòr di vej fin

in ta stu miràbil e seràfic templi

che dom’amòu e lus al à par cunfìn,

miej a è ch’i sinti com’che ’l ešempli

e ’l ešemplàr 1673a no sòn d’acordu’n dut,

che jò il parsè invàn i contempli.”

“Se’i to dèicj’ disleà stu grop no’an podùt

dal dut, nosta fati tant maraveà;

chè cul puc tentà si’a pì’ncjamò strinzùt!”

Cussì l’amada me che, “Seguìs la plèa,”

mi veva dìt, “dal me discòrs, se pì savej ti vùs;

che par tajà’l grop ti ’ngusarà la sèa.1674

I sèrclis corporaj pì grancj’ o pisulùs

a sòn secònt’l pì e’l mancu da la virtùt

ca àn, che sinò puc a sarèsin dùcjus.

Pì bontàt ca si à e pì a si’a salùt;

e pì salùt a ghi và al cuàrp pì grant,

se li so pars a sòn perfètis in dut.

Stu chì, duncja, che davòu di sè dut cuant

’l altr’univèrs’l strisìna, ben ti lu jòdis

riflèti’l sercli che miej ’l cognòs e ama tant.1675

Par chèl, se tu a la virtùt ti ùšis

la to mišura, e no a l’aparènsa

da li sostànsis ca ti somèjn rotòndis,

t’jodaràs na biela corispundensa

fra’l pì e’l pì, e’l mancu e’l mancu pur,

in t’ogni cjèl, cu la so’nteligensa.”1676

Splèndid al resta e serèn di sigùr

’l emisferi da l’aria cuant che Borèa

a sofla cun chel so destri flat1677 puc dur

ma che lo stes’l sporc a sclarìs sta dèa

che ’l alt al turbava, cussì che’l cjèl adès al rìt

pal blue che par dut si gh'jodeva, da maravèa;

pròpit cussì a veva'l me spìrit sclarìt

la me Beatrìs cul so rispundi clar,

e com’na stela’n cjèl il ver al era trasparìt.

Tašùt ca veva’n ta chistu post stelàr,

pròpit com’che il fièr al sfavilèa

cuant cal bol1678, cussì i sèrclis cun lušòu solàr.

Davòu d’ogni faliscja’l lušòu al zè’a;

e cussì tàntis a èrin che’l so nùmar

pì dal doplà da la damiera s’inmilèa.1679

D’ogni coru i sintevi ’l ošana clar

al punt fìs che in ta scju poscj’a ju tèn

e tegnarà e tegnùs ju’a’l prin luminàr.

E chè che daj dùbis a jodeva’l vaevèn

ta la me mins, mi veva dìt: “I sèrclis prins

Serafìns e Cherubìns jodi ti’an fàt ben.

Cussì prons e svels a sòn cuj so leamìns

par someàighi al punt pì ca pòsin;1680

e tant’a pòsin cuant che al jodi’a sòn sublìns.

Chej altri amòus ch’atorotòr ghi zìrin,

a si clàmin Trònos dal divìn aspièt

che chista prima terna1681 a tèrminin.

E di savej ti’as che dùcjus a’an dilèt

cuant che cu la so vista tant profonda

jodi a pòsin’l ver cal cujèta ogn’intelèt.

Da chist jodi ti pòs com’ca s’infonda

’l èsi beàt in tal àt stes dal jodi,

no dal amà, che dopo’l vèn, com’na onda;1682

e’l mèrit mišura al è dal jodi

che gràsia e buna voja a parturìsin:1683

en’sù e’n sù1684 cussì, com’ch’i ti pòdis crodi.

L’altra terna che’n flòu a vèn tal gjardìn

di chista primavera sempiterna

che encja cul Arièt’n tal scur i jodìn,1685

com’i prins usièj1686 sempri a cjantin ‘Ošana’

cun tre melodìis, che tre si sìntin

dòlsis rivà daj òrdins1687 da’ndà ca vègnin.

Àltris spirs divìns uchì a si cjàtin—

prin li Dominasiòns e dopo li Virtùs;

il ters’òrdin li Potestàs a fòrmin.

Penùltins’n ta stu post di Gloria metùs,

Principàs e Arcànzui uchì si zìrin;

par ùltins i Ànzui chì si la gòdin dùcjus.

Chiscju òrdins in sù dùcjus a mìrin,

e di sot a si fàn tant sinti, che’a Diu stes

dùcjus a sòn tiràs e dùcjus a tìrin.

E’l Dionìs1688 cun granda voja, sìnt ben adès,

a contemplà scju òrdins a si veva metùt,

e nomàs ju’ai com’ch’i ti’ai apèn’dìt adès.

Ma Gregorio dut chist nol à condividùt;

par chèl, apen’apèn che’l ver al à capìt

ca sù’n tal cjèl, di sè stes al à ridùt.

E se un segrèt cussì tant ver al à ufrìt

un mortàl di la jù, n’ocòrin maravèis;

pars’che vuardànt’n sù un1689 lu veva zà scuprit

cun tant altri di ver di chisti sfèris.”

Cjànt Vincjanovèšin

Cuant che ducju doj i fioj1690 di Latona

cujèrs dal Montòn e da la Libra

a fàn di dut ’l orišònt na zona,

chel tant che dal punt che’l zènit ju ’cuilìbra,

fin che ’l un e ’l altri da che sintura,

cambiànt ’l emisferi, a si scuilìbra,

tant cussì, cul aspièt ridìnt na vura,

a veva Beatrìs tašùt, chel punt fis vuardànt

—che vinsùt mi veva—cun granda cura.1691

Alora tacàt a veva: “Jò’i dìs, e no dibànt,

sè chì ti vùs sinti, pars’ch’i l’ai jodùt

là ’ndà ca s’unìs ogni ’ndà e ogni cuant.1692

No par vej ’l acuìst di altri bens volùt,

ca no pòl dasi, ma par che’l so splendòu

diši’l podès “I ešìst!”, risplendìnt dut,

e la so eternitàt di timp, fòu

d’ogni altri comprendi, pal so plašej

vierzùt si veva'n ta nòufs amòus ’l eterno amòu.1693

Nè miga inèrt’l pasava prin’l timp intej;

chè nè prin nè dopo cori t’jodèvis

il spirt sant di Diu’n ta l’àghis daj mars bièj.1694

Forma e matèria, insièmit e distìntis,

fòu a èrin vegnùdis ta’un èsi sensa fal,

com’da’un arc’ di tre cuàrdis tre frècis.1695

E com’tal veri, ta l’ambra e tal cristàl

un raj tant al risplìnt che dal entrà

al èsi a no è nisun intervàl,

cussì dal triform’efièt1696 di Diu a’è pur vera

che’n tal so èsi al veva ta’un colp radiàt dut

sensa distinguj fra chèl che prin al era.

Concreàt al era stàt ’l òrdin e’l costrùt1697

da li sostànsis; e chès sù’nsima

dal mont a èrin, ’ndà che actus purus al è dut;

potensa pura ghi era zuda tant sot dal insima;1698

e’n tal miès si veva leàt la potensa cul àt

cussì fuàrt che’l un l’altra sempri’l brama.1699

Daj ànzui Geronimo a vi’a contàt

che tancju sècuj prin a èrin stàs creàs

di cuant che ’l altri mont al era stàt creàt;1700

ma an d’è doma una di veretàs

com’ch’i savèis daj scritòus dal Spìrit Sant;1701

e, a ben pensà, chistu ti capiràs;

e la rašòn pur a amèt altritànt,

ca no pensarès par nuja che i motòus

perfesiòn a vèsin in tal stà dibànt.1702

Adès ti sàs’ndulà e cuant che scju amòus

creàs sòn stàs e coma; cussì che’nsinišìnt

da la to voja zà a sòn stàs tre ardòus.

S’i contàsin fin al vincj’ svels coma’l vint

pì timp ni volarès ch’a cualchi ànzul ghi’a volùt

di remenà’l sogèt di ogni vustri elemìnt.1703

I àltris restàs a èrin, che’a colp a vèvin podùt

sta art tacà, che tu t’jòs cun tant dilèt,

che di smeti di zighi atòr1704 maj no’an volùt.

Il straplòmp al à tacàt cun chel maladèt,

chel rogànt insupiarbìt che tu ti’as jodùt

la jù da ducju i pèis dal mont tegnùt stret.

Chej ch’i ti jòs chì la modestia’an vùt

di ricognòsisi’n ta la divìn’ bontàt

che, da chè fàs, di tant capì ghi’a concedùt;1705

par chèl il so jodi al è stàt ešaltàt

cul splendòu da la gràsia e cul so mer’t,

cussì ch’adès a’an ferma e plena volontàt.1706

E no ti’as di dubità, ma stà ben cert

che’l risevi gràsia al vèn meretàt

secònt ’l afièt che pal creatòu si tèn vièrt.1707

E adès su chist’asemblèa a ti’è dàt

di capi ’ncjamò di pì, se a sti peràulis

ti ghi’as ben pensàt, sens’èsi pì judàt.

Ma pars’che la jù, ta li vustri scuèlis

a si lès che l’angjèlica natura

savej e volej a à, e ben’a capìs,

i vuej pur diši, par ch’i t’jòdis, dut’pura,

la veretàt che la jù’a vèn stracapida

taj ecuivocamìns di sta letura.1708

Chisti sostànsis, ognuna gjoconda

taj jodi’l bon Diu, il vuli no ghi’an voltàt

a chèl che dut’l jòt e dut al guida: