da luj tìtul e patrimoni cjòls a sòn;

encja se cul pòpul vuej si tèn unìt

chèl cal à cun fàsa ornada benòn.1364

Gualtièrs e Importùns zà a stèvin pulìt;

e’l Borc encjamò pì cujèt’l sarès

se’l bacàn di cers visìns1365 nol vès subìt.

La cjàša ca’a caušàt il vustri planzi e sighès

pal just disprès che caušàt vi’a la muàrt,

e partàt vi’a al scunfuàrt ch’i vèis adès,

onorada a era, sensa tuàrt:

O Bonbelmònt, se mal ch’a scjampà ti’as fàt

da li so nòsis par cjatà t’altri bras cunfuàrt!1366

Scontèns a sòn tàncjus che’l cjèl a varèsin laudàt

se Diu a Ema ti vès concedùt

cuant che par prin in sitàt ti’èris rivàt.

Ma’a che sema di piera1367 ghi’a convegnùt

—chè ca vuarda’l punt—che Firense a finìs

che pàs che par un bièl puc a veva vùt.

Cun chisti zens e cun lòu pur cun àltris,

ta sta calma Firense i vevi jodùt

che rašòn no veva di spandi làgrimis:

cun sti zens d’jodi la Gloria i’ai podùt

dal so pòpul, e just, tant che’l so gìlio

maj nol era cul cul in sù stàt metùt,

nè maj al era doventàt ros, stu gìlio.1368

Cjànt Dišisietèšin

Coma chèl zùt a Climenè, sigùr volìnt

èsi di sè che da n’altri’l veva sintùt,

che pur vuej il pari al fì di dà tant no si sìnt;1369

tal i’eri jò, e’i eri cussì stàt sintùt

da Beatrìs e pur da chel sant lumìn

che prin par me dal so post si veva movùt.

Par chèl ic “Èco, fà che ben a lùšin

i to dešidèris,” mi veva dìt, “ cussì che chìscjus

ben segnàs tal so flameà a vègnin,

chè, se’i to pensèis zà i cognosìn dùcjus,

il to parlà lo stes ti tèn abituàt

a diši ‘I’ai sèit’ cuant che’i làvris ti’as sùs.”

“O antenàt me che tant i ti tèns levàt

che com’che ta’un triàngul li mins terènis

doj ànguj vièrs no’an maj cjatàt,1370

cussì tu’i t’jòs li ròbis contingèntis

prin che’n sè a sèdin, ben mirànt il punt

ch’al stes timp dùtis al jòt li èpochis;

cuant che cun Virgìlio i’eri, punt par punt,

sù pal mont che li ànimis al cura,

e pur cuant che jù’i zèvin tal mont defunt,1371

dìt mi’era stàt da la me vita futura

roba seria, ma ch’a ogni violenta

scòsa ic a si varès tegnùt dura.

Par chèl a sarès la me voja contenta

di savej sè che’l cašu mi tèn visìn;

ch’un folc ca s’jòt rivà di fà mal al stenta.”

Cussì ghi vevi dìt alòr a chel stes lumìn

che prin mi veva parlàt; e com'ca veva volùt

Beatrìs li me vòis si averàvin.

No cun stupidàdis, che’l mont pagàn, dut,

inviscjà si lasava prin che ’l Agnèl

paj pecjàs dal mont a murì ’l era zùt,

ma cun peràulis clàris e cun bièl

Latìn precìs dìt mi veva chel amòu paterno,1372

che’nglusàt al era’n tal so ridi bièl:

“La contingensa, che fòu dal cuaderno

da la vustra matèria a no si spànt,

ben joduda a’è dal vuli eterno:

necesaria a no và par chel doventànt,

com’ca no và dal vuli 'ndà ca si spièla

na nàf che la curìnt a stà jù menànt.1373

Da là, cussì com’ca vèn ta l’orèla

la mušica dolsa dal organo, mi vèn

tal vuli il disèn da la to tela,1374

com’ch’ešiliàt al era stàt Ipòlit d’Atèn

par cauša da la so crudèl madrigna,1375

a ti pur zì fòu di Firense ti convièn.

Chist a si vòu e zà’a si s’impegna,

e prest’l sarà fàt da chèl ca ghi pensa

là’ndà ch’a baratà Crist dut’l dì si s’impegna.1376

La colpa davòu ghi zarà, com’si sà,

a la banda urtada, ma la vendeta

a mostrarà il ver ca la dispensa.

Ti lasaràs ogni roba, puareta,

che pì a ti plàs; e chista a è la frecja

che ’l arco dal ešilio par prin’l saèta.

T’jodaràs cuant amàr ca ti sarà’n bocja

il pan d’àltris, e cuant ca saràn dùris

da scalà li scjàlis cuant ca tocja.

E chèl che pì ti pešarà’n ta li spàlis

a sarà che compagnìa, bruta e trista,

ch’i ti zaràs a cjatà’n ta che cjèris;

sta mata di zent, sensa Diu e’ngràta,

ti si farà cuntra; ma dopo, e no tant,

a varà ic—no tu—la muša rota.

La so bestialitàt a zarà ben mostrànt

sta marmàja; cussì che par te a sarà miej

da stu bacàn èsiti tegnùt distànt.

Il prin rifugjo ch’i ti pod’ràs vej

cun benvolej al sarà dal grant Lambart,1377

che’n ta la scjala’l parta’l pì sant1378 daj usièj;

che di te a varà un sì grant riguàrt

che tra’l fà e’l domandà, fra di vuàltris

prin’l sarà chèl che cuj àltris al è pì’n ritàrt.1379

Cun luj t’jodaràs chèl1380 che, nasìnt, tràcis

al à vùt—e bùnis—da che stela fuarta,1381

che’n tal mont lu faràn fà grandi ròbis.

I no saj se la zent si è zà necuàrta

che zà par nòuf àis, ta la so zòvin etàt,

atòr di luj sti ròdis1382 fàt ghi vèvin scorta;

ma prin che’l Guasc il alt Rico’l vedi ’nganàt,

sintìlis s’jodaràn da la so virtùt1383

pal disprès paj sfuàrs e bès belzà mostràt.

Cuant che da li so magnificènsis savùt

si varà, alòr nencja i so nemìs

di luj tegn’si da tabajà no pod’ràn dal dut.

Ta li so mans a è miej ch’i ti ti mètis;

luj’l sarà cauša di tancju sestamìns,

condisiòns cambiànt par zèns siòris e puòris.

E’i ti tegnaràs scrìt in ta la mins

di luj, sensa dìšilu”; e dìt al veva ròbis

incredìbilis a chej ca èrin prešìns.

E dopo al veva dìt: “Fiol me, adès tu ti capìs

chèl ca ti’è stàt dìt; èco li insìdiis

ca ti vegnaràn entri pus àis mostràdis.

Ma’i no vuej che’i to paešàns t’invidièis,

che tant a si slungjarà la to vita

pì’n là dal castìgu da li so cativèris.1384”

Dopo che, tašìnt, chista ànima santa

da tesi mostràt a veva di vej finìt

la tela che da me ghi’era stàt data,

tacàt jò i vevi, com’un che plen di dùbit,

consej ghi domanda a na persona

che tant ghi plàs e che dut a tèn capìt:1385

“Ben i’jòt, pari me, com’ca si spiròna

il timp vièrs di me par tègn’mi ben zveàt,

che pešu a’è par un ca si bandòna;1386

alòr dal ocorìnt mi tegn’raj armàt

cussì che se’l post che pì mi plàs cjòlt mi vèn,

fòu d’àltris pal me rimà no vegnaraj butàt.

Jù’n tal mont che di amarèsis al è plen

e’n tal mont che’nsima al à’l bièl gjardìn

che paj vuj di Beatrìs jodùt i’ai, e ben,

e dopo’n ta chej poscj’ als che cussì tant a lùšin

savùt i’ai chist e chèl che se da contà i vès,

di savòu fuàrt tàncjus lu cjatarèsin;

E s’jò al ver di èsi timidùt i varès,

da chej i no vegnarès maj recuardàt

ch’antìc jodaràn il timp ch’i vivìn adès.”1387

La lus ridìnt ca’nglusava’l me antenàt,

presiòus gjojèl, a sfavilà si veva metùt

com’un raj dal soreli ta’un spièli doràt;

e chistu al veva dìt: “Dom’un còu cal è brut

par vej di sè o d’àltris vergogna

al volarà che tu ti tàšis dal dut.1388

Lo stes, na volta netada la fogna,

và a mostràighi a dùcjus 1389la to višiòn,

e ca si gràtin pur chej ca àn na rogna.

Che se’nsindiòša’sarà la so lesiòn

al prin bocòn, un bièl puc di nudrimìnt

a lasarà na volta digerida benòn.

La to vòus a farà pròpit coma’l vint

ch’a li pì alti pùntis a ghi dà frustàdis

e a tì onòu e riconosimìnt.

Ma mostràdis ti sòn ta chisti ròdis,

tal alt mont e’n ta la val doloroša

encj’ànimis par grandi ròbis famòšis,

che’l spirt di chèl cal sìnt a nol ripoša

nè maj si ferma su ešempli cal sedi

puc cognosùt o platàt’n ta na buša,

o che, par altri, rišàlt a nol fedi.

Cjànt Dicjotèšin

Dal so verbo si godeva luminòus

chel spièli beàt, e jò i stevi gustànt

il me, temperànt dut’l dols cul sindiòus;1390

e che fiòla ch’a Diu mi steva menànt

dìt mi veva: “Cambia pensej; pensa che visìn

jò’i soj di chèl1391 che’i maj al và liberànt.”

Voltàt mi eri cuj vuj ca mi lušèvin

vièrs la biela vòus dal me cunfuàrt,

e’i tàs dal ben che chej vuj sans mi volèvin;

no parsè che dal me parlà mi fidi dom’in part,

ma pa la mins ca pòl fà doma chel tant

se pì ch’judada no vèn dal alt, e fuàrt.

Di chel momènt, cuant che ic i stevi vuardànt,

doma chist i pòl diši, che il me afièt

lìbar al era d’ogn’altra voja, dut cuant,

fin che il plašej eterno, che dirèt

al luševa in Beatrìs, su me pur

a si rifleteva dal so bièl aspièt.

Alòr, cu la lus di un ridi bièl e pur,

ic dìt mi veva: “Vòltiti e scolta;

di paradìs al di fòu daj me vuj an d’è pur.”1392

Com’che uchì a si jòt cualchi volta

la voja che’ tal jodi, s’a è tanta,

da ic a vèn duta l’ànima cjolta,

cussì, tal sflameà da la lus santa

che voltà mi veva fàt, la so1393 brama jodùt

i vevi che di parlami a'n veva tanta.

E al veva tacàt: “Chi sù ch’i ti sòs vegnùt,

in ta stu àrbul cal vif dal insima,

che maj no si sfuèa e che sempri’l fà frut,

i spirs a sòn beàs, che la jù, prima

da vignì’n tal cjèl a èrin ognùn famòus,

tant da vej da li mùšis granda stima.

E alòr vuarda ben ta’i bras di sta cròus:

chèl ch’i minsonaraj, lì’l farà chel àt

che’n ta na nula’l fà’l so lamp1394 luminòus.”

Pa la so cròus jodùt i vevi un lušòu tiràt

dal nòn Gjošuè, apena’pen’ minsonàt;

che’i no saj se’l diši al era prin dal fàt.

E cuant che Macabeo’l era stàt nominàt

èco un altri1395 cal vegneva rodolànt,

e dal godi al era stu tròtul animàt.

Cussi par Carlo'l Grant e par ’l Orlànt,

doj ch’atènt seguìt al veva'l me sguàrt

com'che’l vuli’l seguìs il so falcòn svualànt.1396

Dopo tiràt a vèvin Gulielmo e Renoàrt

e encja’l duca Gotfrèit la me vista

’nta che cròus, coma pur Berto Guiscart.1397

Alòr, cun l’altri lùcis’n motu’n ta sta pista,

mostrat mi veva l’ànima ca mi veva parlàt

cuant che cun chès tal cjantà a er’artista.

A la me destra mi eri alòr voltàt

a Beatrìs par jodi s’al me dovej,

cun peràula o cun sen, mi tegnès guidàt;

e jodùt i vevi i so vuj lušìns e biej,

lùstris di legrìa, che il so aspièt

i’àltris al vinseva e’l so ùltin parej.1398

E pròpit coma, par sinti pì dilèt

tal ben fà, ’l omp di dì in dì, plan planìn

a si necuàrs cal fila sempri pì dret,

cussi mi eri rindùt cont che lì ch’i èrin

dut’l cjèl cresùt al veva il so arc1399

jodìnt chel miràcul1400 ch’i vevi visìn.

E com’ca si tramuta’n ta’un pisul arc

di timp na fruta in blanc, cuant che’n muša

a discarga da la so vergogna’l car’c,1401

cussi ai me vuj, vìnt voltàt la muša,

al era’l candòu pì dols da la sesta stela1402

che ta’un tic e tac ni veva fàt di cjaša.

Jodùt i vevi'n ta che stela buna’e biela

il luši dal grant amòu che lì al era

paj me vuj scrivìnt la nustra favela.1403

E coma grus ca si àlsin da la cjera,

cuaši godìnt di diši ca èrin pasùdis,

a crèjn na tonda o altra schiera,

cussì’n ta li lus li santi creatùris

svualànt a cjantàvin, e’a fašèvin

un D o’un I o’un L cu li so figùris.

Prima, cul so cjantà a si movèvin;

dopo, doventànt un di chiscju dišèns,

a stèvin fers un puc e a tašèvin.

O divina Pegasèa1404 che’i nustr’ inzèns

par timp e timp ti fàs che gloriòus a rèstin,

e cun chej pur li nustri sitàs e regns,

’luminèjmi di te, che spic a fèdin

sti figuris com’ch’jò li’ai concepìdis:

che’n ta scju vers’l to podej dùcjus jodi a pòsin!

Sinc vòltis sièt si èrin alòr mostràdis

vocals e consonàntis; e notàt

i vevi sti pars coma ch’jò li vevi jodùdis.

‘DILIGITE IUSTITIAM’ ben oservàt

i vevi sè che par prin’era chì pituràt,

da QUI IUDICATIS TERRAM1405 seguitàt.

Tal EM dal cuint vocabul dut ordinàt

al steva ogni spirt, cussì che Gjove stes

d’arzènt al fasava stu luši doràt.

E pì lùcis jodùt vignì jù a vèvin i vuj mès

e pojàsi tal colm dal EM, da indà

che’l ben pì alt a laudàvin, dùtis chès.1406

Dopo, com’ch’al bati di na sclampa brušada,

na nula si’jòt saltà fòu di falìscjs

che paj vilàns a’è roba furtunada,

èco alòr il lampà di mil lùcis,

e pì, zì’n sù t’jodèvis, o tant o puc,

par volej di chèl1407 ca li veva ’mpiàdis;

e cuant ch’ogni lumìn al era zùt tal so lòuc,

i vevi 'l cjàf e’l cuèl di n’acuila jodùt

vignì fòu dal dišèn ben clar di stu fòuc.

Il pitòu di dut chistu, mestri nol à maj vùt;

ma mestri ’l è luj, e da luj a vèn fòu

la virtùt ca informa1408 i nìs dapardùt.

I altri beàs, che contèns ognùn di lòu

a parèvin d’èsi’n ta la M ingiliàs,

puc’a puc pal usièl jodùt si ghi veva'l còu.1409

O biela stela, cuanti gèmis ch’i ti’as

ca mi mostrin che la nustra gjustìsia

a vèn da scju cjèlos ch’i ti tèns ’ngemàs!

Par chèl jò i prej la mins che inìsi a

ghi dà al motu to e virtùt che ben

a vuardi da’ndà che’l fun’l vèn che’l to raj’l vìsia;1410

cussì che n’altra volta’l mostri’l so disdèn

di dut chel baratà dentri dal templi1411

che daj màrtirs che fàt lu vèvin al era plen.

O soldàs sans dal cjèl che jò’i contempli,

lotàit fuàrt par chej che la jù in cjera

pierdùs a sòn par via dal brut ešempli!

Cu li spàdis si feva na volta guera;

ma ’dès a la fàn chej ch’al cjòli a sòn atìfs

il pan1412 che’l bon Pari a nisùn maj’l siera.

Ma tu che doma par scancelà1413 ti scrìfs,

pensa che Pieri e Pauli, che muàrs a sòn

pal cjamp1414 ch’i ti guàstis, a sòn encjamò vìfs.

Tu ti pòs ben diši: “Jò’i saj sè ca è bon;

jo’i vuej doma chèl che besòu al à vivùt

e ca àn pal saltusà martiriàt’n tal salòn;

jò il pescjadòu i no cognòs, nè’l Paulùt.”1415

Cjànt Dicjanovèšin

Davànt di me i jodevi cun l’alis vièrtis

il bièl dišèn1416 che cun chel so godi grant

a fèvin l’ànimis ulì unìdis.

Ogn’un’a pareva un rubìn che tant

cun’un raj di soreli ardìnt al stès

che ai me vuj si rifleteva brilànt.

E chèl che a contà i mi mèt adès,

dìt nol è maj stàt, nè scrìt da vingjòstri,

nè d’inventalu nisùn maj s’insumiarès;

ch’jodùt i vevi e pur sintùt i vevi il rostri1417

che al “jò” e al “me” a ghi dà vòus

invensi di ušà il “me” e’l “nustri.”1418

E alòr: “Par èsi bon e gjudisiòus,

ešaltàt i soj jò chì a che Gloria

che di pì no si pòl èsi dešideròus;

e’n tal mont i’ai lasàt la me memoria

buna, tant buna, ma che li zens trìstis

a làudin ma a no seguìsin par nuja.”

Cussì dom’un calòu di tanti bòris

sinti si fà, com’che da tancju amòus

un sun sòu si sinteva da li so bòcis.1419

E alora jò: “O semprivèrs flòus

dal eterno bon godi; che pur dom’un

someà mi fèis ducju i vustri odòus,

sodisfàit suspirànt il me grant dišùn

che par cussì tant timp mi’a lasàt plen di fan,

che’n tal mont di cjoli nol è stàt bon nisùn.

Jo’i saj ben che se’n cjèl ta'un altri reàn1420

sempri a si spièla il volej divìn,

puc’n vu a si riflèt, e sensa velàn.

Ben i savèis ch’i mi tèn pront e visìn

par scoltavi; i savèis cual cal è chel

dùbit che’n mins maj nol vòu stami sidìn.”

Coma un falcon cal vèn fòu dal cjapièl,1421

al mòuf il cjàf e l’àlis al bàt contènt,

granda voja mostrànt, fašìnsi dut bièl,

cussì al fasi jodùt i vevi dut intènt

stu sen, da gràsia divina festegjàt

cun chel dols cjantà che là’n alt al è sempri prešènt.

E tacàt al veva: “Chèl che’l compàs al à slungjàt

fin a la fin dal mont, e dentri di chel trat

il misteriòus e’l manifest al à lasàt,

nol à’l so valòu podùt lasà cussì stampàt

dapardùt ’l univèrs, che il so verbo,

infinìt, parzora di dut’l fòs restàt.

E a è par chèl che il prin superbo1422

che pì grant al era d’ogni creatura,

crut al era colàt crodìnt di savej pì dal verbo;

e da chistu s’jòt ch’ogni inferiòu natura

un vàs masa pìsul a’è par dut chel ben

sensa fin e che’n sè cun sè’l mišura.1423

Duncja la nustra vista, ch’al pì a tèn

doma cualchidùn daj ràis da la mins

che dùtis li ròbis dal mont a contèn,

a no pòl da se stesa tegni a mins

tant che’l so prinsìpit1424 a no s’interna

tant pì’n là daj nustri sòlis sintimìns.

Cussì che’n ta la gjustìsia eterna

il disèrni cal risèif1425 il vustri mont,

coma vuli tal mar, dentri a s’interna;

che, par tant che da la riva’l jòt’l font,

lontàn tal mar no lu jòt, cal è lo stes

lì, ma platàt’l tèn il so èsi profònt.

Lustri nol è, s’a nol vèn dal serèn stes

che maj si turba; ma ’l è ’nvènsi dut scur,

o par pasiòn da la cjàr o velèn daj bès.1426

Adès che chel post profònt ti sòs sigùr

ca ti platava la gjustisia viva,

che fin a capìla ti’era stàt dur;

che chist ti dišèvis: ‘un al nas’n riva

dal Indus, indà che nisùn al da lesiòns

su Crist, nè di luj a leši o scrivi al và;

e’l so volej e li so buni asiòns,

par cuant che’l nustri rašonà’l jòt,

sensa pecjàt tal diši o vivi a sòn.

Sensa fede o batièšin al mòu: jòt—

parsè’l vegnia condanàt stu puòr’on?1427

’ndà a eše la so colpa se luj nol cròt?1428

Cuj sotu tu da mètiti tal cjadreòn1429

par gjudicà da miàrs di mìis di lontàn,

che d’jodi nencja na cuarta’n là no ti sòs bon?

Chej che voja di zì’n tal sutìl a’an,

se guidàs da la scritura i no fòsis,

rašòns di dùbit i'n varèsis a plena man.

Oh nemaj da la cjera! Oh mins sglònfis!1430

La prima volontàt, ca è’n sè tant buna,

e ca è’l pì grant ben, sempri lì a è, tal so post fìs.

Ogni roba a è justa se cun ic a è una:1431

roba creada’l ben a sè’a no tira,

ma ic, risplendìnt, a ognùn lu dona.”1432

Com’che’nsima’l nit zvualànt a zira

dop’che la cicògna’l past ghi’a dàt ai fìs,

e com’che chèl cal è pasùt al amira,

cussì si veva fàt1433, e cussì alsàt i vevi li sèis,

la figura benedeta, che l’àlis

a moveva sburtàdis da tancju consèis.

Atorotòr svualànt a cjantava: “Li nòtis

mès, a’è clar, i fèis fadìja a capìlis;

il pensej di Diu pur’i no comprendèis.”1434

Al cujetasi di che lustri flàmis

dal Spirt Sant ch’encjamò ’l era’n tal sen

ch’ai Romàns ghi veva dàt riverènsis,

di nòuf al veva tacàt: “Chì sù, in ta chistu regn,

maj nol è vegnùt nisùn ca nol crodès in Crist

nè prin nè dopo cal vegnès ’nclaudàt tal lèn.

Ma jòt: tàncjus di lòu a sìghin ‘Crist, Crist!’

e’n tal dì dal judìsi a saràn pì lontàns

di luj1435 che chej che maj cognosùt no’an Crist.

E l’Abisìn’l danarà chiscju Cristiàns

cuant ca si spartiràn chisti do scuèlis,

una sempri siora e l’altra’n taj dàns.1436

Se dišarani i Persiàns ai re vùstris?

Coma a jodarani chel libri vièrt

’ndà che li pècis sòs a sòn dùtis scrìtis?

Lì s’jodarà, tra l’òperis d’Albert,1437

chè che fra puc a scrivarà la pena

su chèl ca cambiarà’l regnu di Praga’n desèrt.1438

Lì a s’jodarà’l mal che là dal Sena

al caušarà, falsificànt bes a plen,

chèl che’l cinghiàl’l farà crepà, cun pena.1439

Lì di che supiàrbia s’jodarà il sen

che màt a fà doventà ’l Inglèis e’l Scosèis

che bòis no sòn di restà tal so terèn.

La lusùria a s’jodeva e li coròtis plèis

di chèl di Spagna e di chel re Boèm,

che virtùt maj ’la vùt, ma doma brus plašèis.1440

Si gh’jodarà al suèt di Gjerusalèm

segnada cun una I la so bontàt,

ma l’opòst ghi sarà segnàt cu na em.1441

S’jodarà l’avarìsia e la viltàt

di chèl che vuardiàn al è da l’išula dal fòuc

’ndà ch’Anchìs finìt al veva la so lungja estàt;

e par da n’idea di cuant cal è luj puc

a bastaràn un pu’ di lèteris scurtàdis

ch’un biel puc ni dišaràn cul diši puc.1442

E s’jodaràn pur li òperis spòrcis

dal barba1443 e dal fradi che na nasiòn

a’an dišonoràt e pur do corònis.

E chej che re dal Portogal e Norvegja a sòn,

lì si cognosaràn, e chèl di Rasa1444

che cuj bès di Venesia al veva fàt puc di bon.1445

Beàda Ungaria s’a no si lasa

pì malmenà! e beàda Navàra

s’a si armàs dal mont1446 ca la fàsa!

E ducju’an di crodi che par capara

di chistu, Nicošia e Famagosta

fuàrt si làgnin pal nemàl di so cjera1447,

che d’imbànda daj àltris no si scosta.

Cjànt Vincjèšin

Cuant che chèl che lus a dut il mont ghi dà,

dal nustr’emisferi jù’l vèn e’l và via

cussì che'l dì dapardùt a distudasi al và,

il cjèl, che doma di luj prin s’impìa,

ai nustri vuj si fà di nòuf a colp prešìnt

par ducj’ chej lumìns ch’ognùn di luj s’impìja;

e’n mins stu da fà dal cjèl si veva fàt prešìnt

cuant che’l sen dal mont e daj so dùcis

di parlà ’l veva smetùt, cujèt restànt e tašìnt;

ma sùbit dopo, l’altri bieli lùcis

sempri pì lušìnt a cjantà si vèvin metùt

cansòns che ben i recuardi ca èrin soàvis.

O divìn amòu, di ridi dut cujerzùt,

cuant ch’i ti lušèvis cun che melodìis dòlsis

che di pensèis sans a cjantàvin par dut!

Dopo che chisti lustri pièris presiòšis

che la sesta lus ’ngjemà i vevi jodùt

cujetàt a vèvin l’angèlichis nòtis,

di sinti’l murmurà d’un rìvul mi veva parùt

che da clap’a clap jù’l vegneva lìmpit e clar

da la gran fontana ’ndà cal era nasùt.

E com’dal cuèl da la ghitara’l sun clar

dut ben si sesta, com’cal fà dal bušùt

da la pìva il soflà dal montagnàr,

cussì, sensa nencja spetà un minùt,

il murmurà da l’àcuila sbušigànt

al era vegnùt sù pal cuèl, fin che dols lu vevi sintùt.

Da mùrmur’a vòus sè stesa alòr cambiànt,

fòu dal so bèc in forma di peràulis

bièlis i vevi sintùt, che chì i’ai scrìt dut cuant.

“La part che’n me a jòt e che’n àcuilis

mortàlis’l soreli a vuarda,” al veva tacàt,

“a’è miej che adès benòn i ti vuàrdis,

pars’che daj fogùs che forma mi’an dàt,

chej ’ndà che’l vuli’n tal cjàf mi sflamèa,

tant miej daj àltris al è ognùn di lòu dotàt.1448

Chèl che tal miès dal vuli al sfavilèa,

il grant cjantadòu ’l è stàt dal Spìrit Sant,

che da post a post l’arca movùt al ve’a:

adès ben’l cognòs il mèrit dal so cjànt,1449

che luj stes al è efièt dal so consej stes

par gràsia vuda che granda’è altritànt.1450

Daj sinc che sercli mi fàn dal vuli stes,

chèl1451 che al bèc pì visìn a mi è,

la veduluta consolàt al à pal fì stes1452:

adès tant ben al sà cuant costòus cal è

il stà lontàn di Crist, pa l’esperiensa

di sta dols’ vita e di chè ch’oposta ghi’è.1453

E chèl che dopo a si jòt’n ta la sirconferensa

che minsonàt i’ai, tal alt da la sèa,

la muàrt al à ritardàt par fà penitensa:1454

adès al sà ch’encja cuant ch’un al prèa

che chèl di vuej’l sedi pal domàn lasàt

il judìsi eterno a nol cambièa.1455

Chel altri pì’n là, cu li lègis al me làt,

cu na buna intensiòn ca’a vùt brut frut,

par zì davòu dal pastòu, grec si veva fàt:1456

adès al capìs com’che’l mal ca si’a vùt

dal so ben operà a no ghi’a fàt dan

encja se’l mont da là’n cà’n malora ’l è zùt.

E chèl che ta la curva’n jù i oservàn,1457

Gulielmo ’l era, che che cjera a plans a st’ora

par Carlo e Federico e’l so malàn:1458

adès al sà coma ca s’inamòra

il cjèl di un re just, e a li sintìlis

dal so splendòu encja ’dès a s’indòra.1459

Cuj’l crodarèsia la jù, tal mont di pècis,

che Rifèo Trojàn1460 al fòs’n ta stu rotònt

uchì la cuinta da li lùcis sàntis?

Adès alc al cognòs ben di sè che’l mont

nol pòl par nuja jodi da la gràsia

divìna, o almancu no fin in font.”

Com’na ’lodula che’n aria si spàsia,

prin cjantànt, e dopo tašìnt contenta

da li dolsi nòtis ca la làsin sàsia,1461

cussì ben clara mi veva parùt la ’mprònta

dal plašej eterno, e’l so dešideri

che a chèl ogni roba si atèn e doventa.1462

E forsi pars’che plen di dùbit i’eri

com’un spièli plen di ròbis coloràdis,

pì’a lunc di spetà, tašìnt, bon ’no’eri;

ma li peràulis: “Se soni sti ròbis?”

a mi èrin fòu di so volej sbrisàdis;

e’a colp un brilà jodùt i vevi di fièstis.

Sùbit dopo, cun brilanti ocjàdis

chistu sen benedèt a mi veva rispundùt

prin ch’i ghi fès jò stes altri domàndis.

“Chistu tu i ti cròdis di capìlu dut

parsè ch’jò’i lu dìs, ma’l coma no ti lu sàs;

com’che’l crodùt spès a nol è comprendùt.

Coma chej ca pàrin di capì li ròbis ch'i’ti fàs,

par nòn e basta, ma la so “quiditàt”1463

no la jòdin se d’àltris no vegnìn judàs.

Regnum coelorum a sufrì ’l è partàt

dal grant amòu e da la speransa

ch’a vinsi a và la divìn’ volontàt;

no’un lotà tra omp e omp, com’ca si pensa,

ma ic a vìns pars’ca vòu èsi vinsuda

e, vinsuda, a vìns cu la so benevolensa.1464

La prima e la cuint’ànima1465 là ’mpostada

a ti lasa a bocja vièrta, che’n ic t’jòs

la regjòn daj ànzui ben piturada.

Daj so cuàrps fòu no sòn vegnùs, com’ch’i ti cròs,

spirs pagàns, ma cristiàns, cun fede plena

sul Crist che da zì o zà zùt al era’n cròus.

Ch’un dal infièr, da’ndà ca no si torna

maj par fà dal ben, taj so vuès al è tornàt,

pa la gràsia che’l sperà a adòrna;

dal gran sperà che sì tant al à judàt

il preà1466 che Diu lu risusitàs,

par podej vej’l so dešideri scoltàt.

Il spirt gloriòus ch’adès ni tèn voltàs,1467

tornàt a la cjàr, e lì par amondi puc,

tant al veva crodùt che luj a lu judàs;

e crodìnt impijàt a si vev'n ta un cussì grant fòuc

di amòu par luj1468, ch’a la so muàrt seconda

uchì al era vegnùt, in ta stu bièl lòuc.1469

’L altri1470, che par gràsia di na tant fonda

fontana’l sgorga, che maj creatura

jodi’a podùt fin ta l’ùltima onda,

dut’l so amòu la jù al veva dàt a vita pura;

che Diu, da gràsia ’gràsia1471 ghi veva vierzùt

il vuli a la nustra redensiòn futura:

e parsè chè luj al veva crodùt, pì nol era zùt

a sufrì la spusa dal paganèšin;

ma à criticà che perversiòn si veva metùt.

Che tre siòris1472 lì ghi vèvin fàt da batièšin,

che visìn la roda destra ti’as jodùt,

davànt dal batiešà pì di un milèšin.

O predestinasiòn, che maj a àn podùt

la to radìs jodi, nè maj a podaràn,

chej che’l prin motu1473 a capì no zaràn dal dut!

E vuàltris, puora zent, no stèit dasi afàn

a gjudicà; chè nu stes, che Diu i jodìn,

dal cognosi ducju’i elès i sìn lontàn;

e dols ni’è che dal savej lontàns i sìn

e’l nustri ben a chistu ben s’inclina,1474

che chèl che Diu’l vòu, encja nu’i volìn.”

Cussì da che splendida lus divina,

par ben sclarìmi la me puora vista

risevùt i vevi sta buna midišina.

E com’un cjantadòu un bon citarista

davòu ghi và cuj so zòucs da la cuarda,

ch’encjamò pì gust al à un che’l cjànt’l scolta,

cussì ’ntànt cal parlava, di recuardà

mi vèn ch’jodùt i vevi li do lus beàdis

che, com’che cul bati’nsièmit da li sèis un’l vuarda,1475

cul so parlà si movèvin li flamùtis.

Cjànt Vincjunèšin

Belzà si’èrin i me vuj di nòuf fisàs

su la me Beatrìs1476, e cun lòu’l me còu,

che pì di ic no ešìst altri ca ghi plàs.

Ic a no rideva; ma “Se’l colòu

dal me ridi t’jodès,” mi veva dìt, “ti restarès

com ‘Semlè’ che’n siniša si veva fàt par amòu;1477

la me bielesa, che’n tal alsasi stes

dal eterno palàs, pì’a và lušìnt

coma che fin chì jodùt i ti’as tu stes,

s’a no si temperàs, tant pì risplendìnt1478

al doventarès1479 che li fuàrsis tòs al so lušòu

a sarèsin com’alc che’l folc’l và distrušìnt.

I sìn adès rivàs al siètin splendòu

che sot dal dišèn dal leòn dut ardìnt

la jù’l radièa misturàt1480 il so valòu.