Partia miała miejsce w trakcie w trakcie Turnieju Mistrzów Stanów
Zachodnich w Lexington, Ky w 1917 roku.
Białe Czarne
Jackson Showalter Edward Lasker
(1) e2-e4 e7-e5
(2) Sg1-f3 Sb8-c6
(3) Gf1-b5 a7-a6
Jak to już zostało wyjaśnione wcześniej, ostatnie posunięcie nie może
być postrzegane jako strata tempa ponieważ białe muszą albo wycofać się
gońcem, co nie wspomaga ich rozwoju, albo wymienić gońca za skoczka z
c6 pomagając w rozwoju czarnych poprzez otwarcie linii dla gońca z c8.
(4) Gb5-a4 Sg8-f6
Posunięcia Gf8-c5, które czarne mogłyby rozważać zamiast Sg8-f6 nie
można polecać, ponieważ białe mogłyby odpowiedzieć c2-c3, a następnie
wymusić wymianę centralnego piona czarnych poprzez d2-d4. Pełna
kontrola centrum, którą białe uzyskałyby w trakcie dalszej gry wkrótce
zaowocowałaby przytłaczającym atakiem. Na przykład: (4) ..., Gf8-c5;
(5) c2-c3, Sg8-f6; (6) o-o, o-o;
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | # | # | # | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | # | | #S | | | #S | | |
|---------------------------------------|
5 | | | | | # | | | |
|---------------------------------------|
4 | ^G | | | | ^ | | | |
|---------------------------------------|
3 | | | | | | ^S | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | ^ | ^ | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 62.
(7) d2-d4, e5:d4; (8) c3:d4, Gc5-b6; (9)e4-d5, Sf6-e8; (10) d5-d6,
Sc6-e7; (11) d5-d6, c7:d6; (12) e5:d6, Se7-g6; (13) Gc1-g5, etc.
(5) d2-d3
Zwykle białe w tym momencie roszują. d2-d3 jest oczywiście dobrym
posunięciem, ponieważ umożliwia rozwinięcie hetmańskiego gońca, ale o-o
jest lepsze, ponieważ zachowuje w rezerwie opcję marszu hetmańskiego
piona o jedno lub dwa pola. Kiedy poruszamy nim o dwa pola należy
uniknąć następującej pułapki: (5) o-o, Gf8-e7; (6) d2-d4, b7-b5; (7)
Ga4-b3, e5:d4 (nie Sc6:d4 ze względu na (8) Gb3:f7 i (9) Sf3:e5+); (8)
Sf3:d4??, Sc6:d4; (9) Hd1:d4, c7-c5 i następnie c5-c4 wygrywające
gońca. Białe mogą w tym wariancie spróbować poświęcenia piona (8)
c2-c3, d4:c3 poprzez które uzyskają znaczącą przewagę w rozwoju figur.
Po (5) o-o białe grożą wygraniem piona e5 poprzez (6) Ga4:c6 i (7)
Sf3:e5, ponieważ nie można teraz zagrać Hd8-d4; (8) Se5-f3, Hd4:e4 ze
względu na (9) Wf1-e1. Czarne mają wiele możliwości odparcia tej
groźby. Mogą obronić piona poprzez d7-d6 lub zagrać Gf8-e7 z
perspektywą zbicia piona e4 w przypadku, gdyby białe wzięły piona e5,
ostatecznie mogą od razu zbić piona e4.
Wszystkie te trzy warianty mogą być grane przez czarne aczkolwiek
wydaje się, że białe uzyskują nieznaczną przewagę niezależnie od
kontynuacji czarnych. To otwarcie cieszy się więc dużą popularnością we
współczesnych turniejach.
[Uwaga: Dalej podaje dwa główne warianty, które stosują w swoich
partiach mistrzowie:
A. (5) o-o, Gf8-e7; (6) Wf1-e1 (chroni piona e4 tak więc czarne muszą
same bronić się przed Ga4:c6 i Sf3:e5), b7-b5; (7) Ga4-b3, d7-d6; (8)
c2-c3 (chroniące gońca przed wymianą zagrażającą ze strony Sf6-a5),
Sf6-a5; (9) Gb3-c2, c7-c5; (10) d2-d4, Hd8-c7. Teraz pion e5 jest
chroniony dostatecznie i czarne zagrażają zwiększeniem presji na d4
poprzez Gc8-g4 i Sa5-c6. Może wydawać się, że białe mogą zignorować tą
groźbę i kiedy tylko d4 zostaje zaatakowane wymienić piona na e5 lub
ruszyć d4-d5. Jednak ten pierwszy manewr otworzy linię „d” dla czarnych
wież, a drugi również nie będzie dobry, zanim czarne nie wykonają
roszady. Ruch do przodu piona „d” na stałe zamyka linię „d” dla wież,
tak więc król czarnych będzie bezpieczny w centrum, podczas gdy białe
mogą spotkać się z atakiem na skrzydle królewskim, który czarne mogą
uskutecznić szturmując pionami „h” i „g”.
Z tych wszystkich względów usprawiedliwione jest wykonanie przez białe
posunięcia wyczekującego (11) h2-h3, które zabezpiecza pole d4 przed
pośrednim atakiem Gc8-g4 i jednocześnie przygotowuje atak według
dyskutowanych linii w połączeniu z diagramem 52. Po (11) ..., Sa5-c6;
(12) Gc1-e3, o-o; białe mogą bezpiecznie ruszyć do przodu pionem
hetmańskim, a następnie przypuścić atak, o którym była mowa.
B. Drugi wariant mogący wziąć początek z pozycji na diagramie 62, to
(5) o-o, Sf6:e4. Wydaje się raczej niebezpiecznym dla czarnych wzięcie
piona, gdy ich król stoi nadal w linii „e”, którą białe mogą zająć
swoją wieżą, ale po (6) Wf1-e1, Se4-c5; (7) Sf3-e5, Sc6:e5; (8)
We1:e5+, Sc5-e6 białe nie mają zbyt wiele możliwości ataku i z tego
względu wariant ten generalnie rozgrywa się inaczej. Za najsilniejsze
posunięcie uważa się (6) d2-d4. Czarne nie mogą wziąć tego piona,
ponieważ nastąpi Wf1-e1 i Sf3:d4 zagrażające wygraniem figury; mogą
jednak próbować utrzymać swojego skoczka na dominującym polu e4 grając
(6) ..., b7-b5; (7) Ga4-b3, d7-d5. Po (8) d4:e5, Gc8-e6; (9) c2-c3
(ponownie zapewniające odwrót dla gońca), Gf8-e7; (10) Sb1-d2,
najlepszą kontynuacją czarnych jest prawdopodobnie Se4:d2; (11) Hd1:d2
(nie Gc1:d2 ze względu na Ge6-g4); Sc6-a5 lub o-o. Manewr (10) ...,
Se4-c5; (11) Gb3-c2, d5-d4, którego próbowano w kilku ostatnich
turniejach ma wątpliwą wartość, ponieważ czarne tracą kontrolę nad
ważnym polem centralnym e4. Białe mogą użyć tego pola do ataku na słaby
punkt c6 w następujący sposób: (12) Sd2-e4, d4:c3; (13) Se4:c5, Ge7:c5;
(14) Gc2-e4, Hd8-d7; (15) Hd1-c2, Ge6-d5 (w celu zagrania Gd5:e4 gdyby
nastapiło Wf1-d1); (16) Gc1-g5 i wydaje się, że czarne nie mają
zadowalającej obrony. Na przykład (16) ..., Gc5-b6; (17) Wa1-d1,
Gd5:e4; (18) Hc2:e4, Hd7-e6; (19) Wd1-d6 lub (16) ..., Gd5:e4; (17)
Hc2:e4, c3:b2; (18) Wa1-d1, b2-b1H; (19) Wd1:b1 i dalej Wb1-c1.]
(5) ... b7-b5
Najprostszą i prawdopodobnie najlepszą metodą obrony piona e5 przed
groźbami Ga4:c6 i Sf3:e5 jest d7-d6 bez b7-b5.
(6) Ga4-b3 d7-d6
Alternatywą było Gf8-c5. Białe nie mogłyby wtedy wziąć piona e5 poprzez
(7) Gb3-d5, o-o; (8) Gd5:c6, d7:c6; (9) Sf3:e5 ze względu na Hd8-d4
zagrażające matem na f2 i atakiem na skoczka.
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | | # | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | # | | #S | # | | #S | | |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | # | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | ^ | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^G | | ^ | | ^S | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 63.
(7) Sf3-g5
Ten atak dwoma figurami we wczesnym stadium otwarcia jest sprzeczny z
generalnymi zasadami strategii. Białe zdobywają piona, ale nie może to
być postrzegane jako korzyść większa niż strata tempa, którą ten ruch
ze sobą pociągnął. Białe zaniedbały rozwój swoich figur i przyjdzie im
za to zapłacić, zanim zdążą wykorzystać przewagę piona.
(7) ... d6-d5
(8) e4:d5
Czarne nie mogą odbić piona, ponieważ dałoby to białym okazję do
zainicjowania brutalnego ataku zaczynającego się od poświęcenia skoczka
na f7: (8) ..., Sf6:d5; (9) Sg5:f7, Ke8:f7; (10) Hd1-f3+, Kf7-e6
(skoczek na d5 musi być obroniony); (11) Sb1-c3, Sc6-e7; (12) o-o,
następnie Wf1-e1, d3-d4, etc. Odsłonięta pozycja czarnego króla warta
jest poświęcenia przez białe figury.
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | | # | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | # | | #S | | | #S | | |
|---------------------------------------|
5 | | # | | ^ | # | | ^S | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^G | | ^ | | | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 64.
(8) ... Sc6-d4
Tym posunięciem czarne krzyżują plany białych poprzez wymianę gońca,
który miał odgrywać główną rolę w ataku, a w konsekwencji skoczek na g5
nie będzie miał szansy wykonać żadnego użytecznego zadania.
(9) d5-d6
Ponownie otwiera diagonalę gońca i pozbywa się izolowanego piona
poprzez wymianę zanim czarne będą miały okazję do zbicia go.
(9) ... Sd4:b3
(10) d6:c7 Hd8:c7
+---------------------------------------+
8 | #W | | #G | | #K | #G | | #W |
|---------------------------------------|
7 | | | #H | | | # | # | # |
|---------------------------------------|
6 | # | | | | | #S | | |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | # | | ^S | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | #S | | ^ | | | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 65.
Czarne mogłyby odzyskać piona przez Hd8-d5; (11) a2:b3, Hd5:g2; (12)
Hd1-f3, Hg2:f3; (13) Sg5:f3, Gc8-b7; (14) Ke1-e2, Gf8-d6 i Gd6:c7; ale
czyniąc tak straciłyby swoją przewagę rozwoju, która, jak pokaże to
późniejszy przebieg partii, jest dużo ważniejsza.
(11) a2:b3 Gc8-b7
(12) o-o h7-h6!
Jeżeli czarne bez względu na wszystko rozwijałby tylko figury,
straciłyby wkrótce przewagę. Białe potrzebują tylko dwóch ruchów –
Wf1-e1 i Sg5-e4, aby sparaliżować efekt silnego hetmańskiego gońca
czarnych i aby odzyskać kontrolę nad centrum, które obecnie kontrolują
czarne ze względu na swojego centralnego piona.
(13) Sg5-f3 Gf8-d6
(14) Wf1-e1 o-o
(15) Sb1-d2 Wa8-d8
(16) c2-c3
Białe nie ryzykują Sd2-e4, ponieważ po Sf6:e4; (17) d3:e4 czarne
mogłyby odsłonić wieżę posunięciem Gd6-b4 jednocześnie atakując hetmana
i wieżę białych. Jedyną obroną białych byłoby (18) Gc1-d2 lub Sf3-d2,
ale w każdym z tych przypadków same by się związały i czarne mogłyby
rozpocząć przytłaczający atak poprzez f7-f5, co pozwoliłoby włączyć się
do akcji królewskiej wieży.
Posunięciem c2-c3 białe chronią się przed Gd6-b4 i zagrażają
przerwaniem diagonali hetmańskiego gońca czarnych. Czarne naturalnie
będą starały się temu zapobiec, a pierwszym posunięciem temu służącym
będzie e5-e4 otwierające linię jednocześnie dla gońca d6 dla hetmana.
Na pierwszy rzut oka posunięcie nie wydaje się dobrym ponieważ na polu
e4 pion jest atakowany trzykrotnie, a broniony tylko dwa razy; ale
białe nie mogą wycofać zarówno skoczka z d2 jak i piona d3 z linii
hetmańskiej ze względu na groźbę Gd6:h2+ wygrywającą hetmana za wieżę i
gońca. Czarne mogą więc bezpieczne maszerować pionem.
+---------------------------------------+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|---------------------------------------|
7 | | #G | #H | | | # | # | |
|---------------------------------------|
6 | # | | | #G | | #S | | # |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | # | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^ | ^ | ^ | | ^S | | |
|---------------------------------------|
2 | | ^ | | ^S | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | ^G | ^H | ^W | | ^K | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 66.
(16) ... e5-e4
(17) d3:e4 Sf6:e4
(18) Hd1-c2
Teraz, gdy hetman opuścił linię „d”, uwalniając ze związania skoczka,
należy coś przedsięwziąć w celu obrony skoczka na e4, który jest
atakowany dwa razy, a broniony tylko raz. Wchodzą w rachubę dwa
posunięcia. Jednym z nich jest f7-f5 utrzymujące skoczka w dominującej
pozycji centralnej, ponieważ białe nie mogą go zbić bez otwierania
linii „f” dla wieży czarnych i utraty piona h2, który musi być
chroniony skoczkiem na f3. Inną możliwością jest bicie Se4:d2
wygrywające piona h2 niezależnie od tego czy białe odbiją skoczka
gońcem czy skoczkiem. Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, które z
tych dwóch posunięć jest lepsze – jest to kwestia raczej temperamentu.
Gracz preferujący powolny i pewny postęp wybierze f7-f5. Gracz lubiący
szybszą akcję zacznie bez opóźnień bezpośrednią walkę poprzez Se4:d2.
Czarne wybrały właśnie tą drugą możliwość.
(18) ... Se4:d2
Białe stają teraz przed problemem, czy odbić gońcem czy skoczkiem.
Jeżeli odbiją gońcem, czarne wymienią na f3 przerywając łańcuch pionów
białych i odzyskają piona posunięciem Gd6:h2. Jeżeli odbiją skoczkiem,
czarne również zbiją piona h2 ale inne piony przed królem pozostaną
nietknięte. Wadą tej ostatniej kontynuacji jest jednak to, że rozwój
białych jest opóźniony o kolejne dwa posunięcia, ponieważ goniec
hetmański zostanie zablokowany. Z tego względu białe decydują się na
Gc1:d2 prawdopodobnie sądząc, że wynagrodzą to sobie wyłomem w linii
pionów poprzez atak w linii „g” lub „h”, które otworzy manewr czarnych.
+---------------------------------------+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|---------------------------------------|
7 | | #G | #H | | | # | # | |
|---------------------------------------|
6 | # | | | #G | | | | # |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^ | ^ | | | ^S | | |
|---------------------------------------|
2 | | ^ | ^H | #S | | ^ | ^ | ^ |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | ^G | | ^W | | ^K | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 67.
(19) Gc1:d2 Gb7:f3
Fakt, iż czarne w celu wygrania piona h2 będą musiały wymienić swojego
dobrze ustawionego gońca hetmańskiego, prawdopodobnie był kolejnym
powodem decyzji białych o odbiciu gońcem.
(20) g2:f3 Gd6:h2+
(21) Kg1-g2
+---------------------------------------+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|---------------------------------------|
7 | | | #H | | | # | # | |
|---------------------------------------|
6 | # | | | | | | | # |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^ | ^ | | | ^ | | |
|---------------------------------------|
2 | | ^ | ^H | ^G | | ^ | ^K | #G |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | | | ^W | | | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 68.
Generalna ocena pozycji ukazuje wyraźnie przewagę czarnych. Wieża na d8
jest gotowa do wzięcia udziału w bitwie, podczas gdy białe muszą
wykonać kilka ruchów przygotowawczych swoimi wieżami zanim będą mogły
ich użyć na skrzydle królewskim – na jedynej części szachownicy, gdzie
mają szansę być skuteczne. Na linii „e” kontrolowanej przez wieżę
białych nie ma żadnych celów, które mogłaby ona zaatakować.
Co więcej, król białych jest odsłonięty, podczas gdy król czarnych jest
bezpiecznie okopany za swoimi pionami.
Dobrą kontynuacją dla czarnych, która od razu przychodzi na myśl jest
Wd8-d6 pozwalająca zdwoić wieże w linii „d” lub wziąć udział wieży d6 w
walce na skrzydle królewskim.
(21) ... Wd8-d6
(22) We1-e4
Białe nie mogą zbić gońca na h2 ponieważ Wd6:d2 wygrywa hetmana. (22)
f3-f4 również nie byłoby dobre ze względu na odpowiedź czarnych Hc7-d7,
grożącą Wd6:d2 jak również Hc7-g4+; Kg2:h2, Wd6-g6 i mat w dwóch
posunięciach.
Manewrem We1-e4 białe próbują chronić swojego króla poprzez We4-g4
skierowane przeciwko atakom na linii „g”. Czarne naturalnie będą się
starały udaremnić tą próbę.
(22) ... f7-f5
(23) We4-h4
Czarne muszą teraz zdecydować, czy wycofywać swojego gońca na e5 czy
kontratakować białego gońca poprzez Hc7-d7 lub Hc7-d8 lub Wf8-d8.
Kontratak wygląda lepiej, ponieważ zagraża wymuszonym wejściem wież do
drugiego rzędu, wyparciem hetmana białych i zaatakowaniem króla z
flanki. Wycofanie gońca da białym czas na zagranie hetmańską wieżą na
skrzydło królewskie.
Najsilniejszym posunięciem z tych trzech jest Hc7-d8, ponieważ atakuje
również wieżę h4 pozbawiając w locie białe możliwości ocalenia ich
gońca.
(23) ... Hc7-d8
(24) Wh4:h2 Wd6:d2
(25) Hc2-c1
Hetman białych jest teraz w znikomym stopniu mobilny i dodatkowo odciął
hetmańską wieżę od skrzydła królewskiego. Czarne, z drugiej strony,
mogą łatwo doprowadzić do kooperacji swoich wież poprzez zdwojenie ich
w linii „d” lub w drugim rzędzie. Decydują się na to pierwsze
rozwiązanie, ponieważ kontrola linii hetmańskiej – „d” utrzymuje wojska
białych rozdzielone na dwie części, które w niewielkim lub żadnym
stopniu komunikują się ze sobą, podczas gdy figury czarnych są gotowe
do koncentracji na skrzydle królewskim w dowolnej chwili.
(25) ... Hd8-g5+
(26) Kg2-h1 Wf8-d8
(27) Hc1-e1
Z zamiarem grania He1-e6+ dla uzyskania czasu na przemieszczenie się
hetmańską wieżą na skrzydło królewskie.
(27) ... Kg8-h7
(28) He1-c1
+---------------------------------------+
8 | | | | #W | | | | |
|---------------------------------------|
7 | | | | | | | # | #K |
|---------------------------------------|
6 | # | | | | | | | # |
|---------------------------------------|
5 | | # | | | | # | #H | |
|---------------------------------------|
4 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
3 | | ^ | ^ | | | ^ | | |
|---------------------------------------|
2 | | ^ | | #W | | ^ | | ^W |
|---------------------------------------|
1 | ^W | | ^H | | | | | ^K |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h