Początkujący gracz może pomyśleć, że ponieważ strata piona w większości
przypadków oznacza przegraną partię ze względu na przemianę piona w
hetmana w końcówce, wskazane może być poświęcenie figury jeżeli można w
ten sposób uniknąć straty piona. Ten pomysł jest jednak całkowicie
błędny, ponieważ mając przewagę figury przeciwnik z łatwością zdobędzie
przewagę tylu pionów ilu tylko zechce w dalszym przebiegu partii.
Pozycja na diagramie 18 może służyć za przykład. W przytoczonej dalej
sekwencji posunięć przyjęto, że czarne wykonują najlepsze możliwe
posunięcia, ale zastosowana metoda sprawdza się również w przypadku
gdyby czarne grały pasywnie, z tą tylko różnicą, że wtedy białe
wygrałyby szybciej.
+---------------------------------------+
8 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
7 | # | # | # | | | | | |
|---------------------------------------|
6 | | | | | | | # | #K |
|---------------------------------------|
5 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | #G | | | | | ^K | ^ | |
|---------------------------------------|
3 | | | | ^S | | | | |
|---------------------------------------|
2 | ^ | ^ | | | ^G | | | |
|---------------------------------------|
1 | | | | | | | | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 18.
(1) Sd3-c5 Ga4-c6
(2) Ge2-f3 Gc6:f3
(3) Kf4:f3 b7-b6
(4) Sc5-e6 c7-c5
(5) a2-a4
To posunięcie zatrzymuje czarne piony, tak, aby skoczek mógł zaatakować
je z lepszym efektem.
(5) ... c5-c4
(6) Se6-c7 Kh6-g7
(7) Sc7-b5 a7-a6
(8) Sb5-d6 Kg7-f6
(9) Sd6:c4 b6-b5
(10) a4:b5 a6:b5
(11) Sc4-a3 b5-b4
(12) Sa3-c2 b4-b3
(13) Sc2-d4 etc.
Często zdarza się, że gracz może oddać figurę za jednego czy dwa piony,
forsując końcówkę, którą może wygrać ze względu na pozycję pionów.
Diagram 19 dostarcza przykładu.
+---------------------------------------+
8 | | | | | | | | |
|---------------------------------------|
7 | | | | | | | # | |
|---------------------------------------|
6 | | | | | #G | | | #K |
|---------------------------------------|
5 | ^ | | | | | | | |
|---------------------------------------|
4 | | ^S | | | | ^K | ^ | |
|---------------------------------------|
3 | ^S | # | | | | | | |
|---------------------------------------|
2 | | | # | | | | | |
|---------------------------------------|
1 | | | | | | | | |
+---------------------------------------+
a b c d e f g h
DIAGRAM 19.
Czarne mają o jedną figurę mniej, ale ich połączone, wolne piony
stanowią poważną groźbę. Najlepsze co mogą zrobić białe, to poświęcić
skoczka za dwa piony, ponieważ wtedy zostaną z dwoma pionami przeciwko
jednemu. Czarne muszą ostatecznie oddać gońca za piona białych z linii
„a”, który zagraża przemianą w hetmana, a wtedy białe wygrają zbijając
czarnego piona z linii „g” i przemieniając w hetmana swojego własnego
piona. Gra może toczyć się następująco:
(1) Sa3:c2 b3:c2
(2) Sb4:c2 Ge6-d5
(3) Sc2-b4 Gd5-a8
(4) a5-a6 Kh6-g6
(5) a6-a7 Kg6-f6
(6) Sb4-a6 Kf6-e7
(7) Sa6-c7 Ga8-h1
(8) a7-a8H Gh1:a8
(9) Sc7:a8 Ke7-f6
(10) Sa8-c7 Kf6-g6
(11) Sc7-d5 Kg6-h6
(12) Kf4-f5 Kh6-h7
(13) Kf5-g5 Kh7-h8
(14) Kg5-g6 Kh8-g8
(15) Sd5-e7+ Kg8-h8
(16) Se7-f5 Kh8-g8
(17) Sf5:g7 Kg8-h8
(18) Kg6-f7 Kh8-h7
(19) g4-g5 Kh7-h8
(20) Sg7-f5, białe nie powinny grać g5-g6 ponieważ spowodują pata.
(20) ... Kh8-h7
(21) g5-g6+ Kh7-h8
(22) g6-g7+ Kh8-h7
(23) g7-g8H mat.
Końcówki omówione do tego momentu pokazały metodę zwycięstwa przy
pomocy przeważających sił i początkujący gracz może teraz zrozumieć, że
wiodącą zasadą przyświecającą wszystkim manewrom musi być UNIKANIE
STRAT MATERIAŁU -- niezależnie od tego jak niewielkich -- ponieważ
ostatecznie mogą doprowadzić one do przegranej partii z powodu
przemiany jednego piona w hetmana.
Następnym etapem będzie odkrycie, w jakich warunkach możliwe jest
zdobycie przewagi materialnej i uniknięcie strat własnych. Aby
zrozumieć manewry ataku i obrony, przy pomocy których ten cel
osiągniemy, niezbędne jest najpierw zapoznanie się ze sposobami
współpracy różnych bierek ze sobą, zrozumienie, gdzie leży ich siła, a
gdzie słabość. Zanim to wszystko, przynajmniej w zarysie, nie stanie
się dla początkującego gracza jasne, nie będzie on w stanie rozegrać
sensownej partii czy nawet zrozumieć najbardziej elementarnych zasad
strategii.
Czytelnik jest więc proszony o pilne przestudiowanie następnego
rozdziału, w którym omówione są charakterystyczne cechy różnych bierek.
W ten sposób szybciej osiągnie znaczną siłę gry, niż gdyby opierał się
tylko na doświadczeniu zdobytym podczas grania dużej liczby partii i
próbach dojścia do wszystkiego samemu. Należy korzystać z wiedzy
zgromadzonej przez wiele pokoleń szachistów.