I. sala cattabia. II. patinae piscium holerum pomorum. III. minutal de
piscibus vel esiciis. IV. tisana vel sucum. V. gustum.
PANDECTER _sic quater_ EV | I cattabia _sic_ EV | II pastine EV |
holerum E, oleum V
I. SALA CATTABIA. (116) (?) 1. +Sala cattabia+: piper,
mentam, apium, puleium aridum, caseum, nucleos pineos,
mel, acetum, liquamen, ovorum vitella, aquam recentem
panem ex posca maceratum exprimes, caseum bubulum,
cucumeres in caccabulo compones, interpositis nucleis. mittes 5
concisi capparis minuti.... iocusculis gallinarum. ius
perfundes, super frigidam collocabis et sic appones. +2+ +Aliter
sala cattabia Apiciana+: adicies in mortario apii
semen, puleium aridum, mentam aridam, zingiber, coriandrum
viride, uvam passam enucleatam, mel, acetum, oleum 10
et vinum. conteres. adicies in caccabulo panis Picentini
frusta, interpones pulpas pulli, glandulas haedinas, caseum
Vestinum, nucleos pineos, cucumeres, cepas aridas minute
concisas. ius supra perfundes. insuper nivem sub ora asparges
et inferes. +3+ (118) +Aliter sala cattabia+: panem Alexandrinum 15
excavabis, in posca macerabis. adicies in mortarium
piper, mel, mentam, alium, coriandrum viride, caseum
bubulum sale conditum, aquam, oleum. insuper nivem, et
inferes.
1 cattabia EV _semper hic et deinceps;_ caccabia (_melius_ -bina)
_Hum_, cottabia _Baseggio_ | 2 nucleo EV | 3 aquã α, quam EV |
5 interponesitis E | 6 concisi capparis minuti iocusculis (loc- V)
EV _quae certe lacunosa sunt_; concisas cepas aridas minute
iocuscula (cum -lis _Gi_) _Hum ex p. 23, 2 {+4+ 1, 2}_ |
7 perfundes _Sch_, profundes EV | 9 puleio EV | coriandrum E,
-dro V | 10 uiridem EV | 11 picemtini V | 12 frustra EV, III
frustra ς (_male ex_ -ni) | 13 pineos nucleos E | 14 perfundes V,
fundes _corr. in_ perf- E | niuem ς nuem EV | sub ora (hora E):
‘_a latere et in margine_’ _Hum_ | 15 alexandrinum V, ạͤle- E |
17 mel E, _om._ V | uiridem EV | 18 nivem _Baseggio_, uinum EV
II. PATINAE PISCIVM HOLERVM POMORVM. 1. +1+ (121) +Patina
cotidiana+: cerebella elixata teres cum pipere. cuminum,
laser cum liquamine, caroeno, lacte et ovis. ad
ignem lenem vel ad aquam calidam coques. +2+ (122) +Aliter patina
versatilis+: nucleos, nuces fractas; torres eas et 5
teres cum melle, pipere, liquamine, lacte et ovis. olei modicum.
1 Patine EV _hic_, Pastine EV _in indice_ | holerum _utrubique_ E,
oleũ _et hic et in indice_ V | 2 piper EV | 3 carenum EV | ouis
E, obis _corr._ in ouis V | 4 lenẽ V, le{nụ}em E | aquã V,
quam E | 5 _praeceptum +4+ 2, 2 redit fere +4+ 2, 16 | torres
_Hum_, teres EV _cf. p. 27, 11 {+4+ 2, 16}_
+3+ (123) +Aliter patina+: thyrsum lactucae teres cum pipere
liquamine, caroeno, aqua, oleo. coques, ovis obligabis;
piper asparges et inferes. +4+ (124) +Aliter patina fusilis+:
accipies holisatra, purgas, lavas, coques, refrigerabis,
restringes. accipies cerebella IV, enervabis, coques. adicies 5
in mortario piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis.
postea adicies cerebella, fricabis iterum. adicies holisatra
et simul conteres. postea franges ova VIII, adicias
cyathum liquaminis, vini cyathum, passi cyathum, contrita
simul temperabis. patinam perunges, impones in thermospodio. 10
postea cum coctum fuerit, piper asparges et inferes.
1 tyrsum EV | 2 aquam EV | 3 asparges V, -is E | 5 restringues EV,
et friges _Hum_ | 6 piper EV | 10 intermospodio V, interimospodio
E | 11 cum _Sch, cf. +6+ 9, 15_, quod EV, quam _Hum._ | asparges V,
-is E
+5+ (125) +Aliter patina de asparagis frigida+: accipies asparagos
purgatos, in mortario fricabis, aqua suffundes, perfricabis,
per colum colabis. Et mittes <in caccabum> ficedulas
curatas. teres in mortario piperis scripulos VI, adicies
liquamen, fricabis, <postea adicies> vini cyathum 5
unum, passi cyathum unum, mittes in caccabum olei uncias
III, illic ferveant, perunges patinam, in ea ova VI cum
oenogaro misces, cum suco asparagi impones cineri calido,
mittes impensam supra scriptam. tunc ficedulas compones
coques, piper asperges et inferes. +6+ (126) +Aliter patina de 10
asparagis+ adicies in mortario asparagorum praecisuras,
quae proiciuntur, teres, suffundes vinum, colas
teres piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam,
cepam, vinum, liquamen et oleum sucum transferes
in patellam perunctam et, si volueris, ova dissolves 15
ad ignem, ut obliget piper minutum asperges <et inferes>
1 asparagis V, aspargis E | 3 in caccabum _add. Gi_ |
fecitulas EV | 4 curatas _Hum_, curtas EV | sex _Hum_, sed EV |
5 postea adicies _add. Gi, ex l. 22 {+4+ 2, 8} p. 23, 22
{+4+ 2, 4}_ | 6 I passi E uni passi V | 8 asparagi α, -gis EV |
9 inpensam V -as E | ficetulas _sic_ EV | compones V, conpones
(_corr ex_ -poe nes) E | 10 asparges V, aspergis E | 12 quae
proiciuntur _quasi glossam del Sch_ | 13 uiridem EV |
14 transferes V, -ens E | 16 et inferes _add. Gi_
+7+ (127) +Patinam ex rusticis, sive tamnis sive sinapi
viridi sive cucumere sive cauliculis+ item facies
si voluens, substernes pulpas piscium vel pullorum. [Aliter]
+8+ (128) +Patina de sabuco calida et frigida+ accipies
semen de sabuco, purgabis, ex aqua decoques, paulum ex 5
siccabis, patinam perunges et in patinam compones ad
surcellum adicies piperis scripulos VI, suffundes liquamen,
<fricabis>, postea adicies liquaminis cyathum unum,
vini cyathum, passi cyathum, teres, tandem in patinam
mittes olei unc IV, pones in thermospodio et facies ut 10
ferveat. cum ferbuerit, franges postea ova VI, agitabis et
patinam sic obligabis cum obligaveris, piper asparges et
inferes.
1 rusticis _herbis quae secuntur_ tannis EV | 2 cucumeres EV |
item _Vo_, ita EV | 3 Aliter patina EV | 4 sabuco V, sabulo E |
5 sabuco V, sambuco E | paulum _Sch_, speculum EV | 6 ad surcellum
_‘ad ignem sarmenticium, cf. Macrob. Sat. 7, 16, 23’ Sch;
intellegimus_ surculatum, surcello agitatum | 7 suffunde EV |
8 fricabis _add. Hum ‘ex scripto codice’, nisi ille hunc locum
conmiscuit cum p. 23, 21 {+4+ 2, 4}, vel p. 25, 2 {+4+ 2, 9}.
30, 3 {+4+ 2, 31}, neque enim in ullo inter ς codice legitur
hic_ fricabis | 9 tandem _Sch_, tantum EV | 10 olei V oleum E
+9+ (129) +Patinam de rosis+ accipies rosas et exfoliabis
album tolles, mittes in mortarium, suffundes liquamen, fricabis
postea mittes liquaminis cyathum unum semis, et
sucum per colum colabis accipies cerebella IV, enervabis
et teres piperis scripulos VIII suffundes ex suco, fricabis 5
postea ova VIII frangis, <mittis> vini cyathum unum
semis et passi cyathum unum, olei modicum postea patinam
perunges et eam impones cineri calido, et sic impensam
supra scriptam mittes. cum cocta fuerit in thermospodio
piperis pulverem super asperges et inferes. +10+ (130) +Patina 10
de cucurbitis+: cucurbitas elixas et frictas in patina
compones, cuminatum superfundes, modico oleo super
adiecto, fervere facias et inferes. +11+ (131) +Patina de apua+:
apuam lavas, ex oleo maceras, in Cumana compones, adicies
oleum, liquamen, vinum alligas fasciculos rutae et origam 15
et subinde fasciculos apa † babtidiabis. cum cocta
fuerit, proicies fasciculos, et piper asperges et inferes.
1 rosis _Hum_ coris EV | rosas _Tor_ rosis EV | 2 tolles V
tollis E | 3 unu s V, IS E | 5 ex V, et E | 6 mittis _add. Vo_ |
8 perunges E, perunges et eam perunges V | cinere EV _cf. p. 24, 6
{+4+ 2, 5}_ | 11 cucurbitis ς, -tas EV | 13 apua abuam EV |
15 rute et origanum et subinde <fasciculos rute et origanum et
subinde_ iteravit_ V> fasciculos apa babti diabis (apababdiabis V)
dum (cumς) cocta EV, _unde_ fasc cum apua (et apuam _Gi_)
elixabis. cum _Hum_ _fortasse_ fasc et apuam <elixabis et aceto>
baptizabis cum
+12+ (132) +Patina de apua sine apua+: pulpas piscis assi vel
elixi minutatim facies ita abundanter, ut patinam qualem
voles implere possis. teres piper et modicum rutae, suffundes
liquamen quod satis erit et olei modicum, et commisces
in patina cum pulpis, sic et ova cruda confracta, ut 5
unum corpus fiat. desuper leniter compones urticas marinas,
ut non cum ovis misceantur. impones ad vaporem, ut
cum ovis ire non possint, et, cum siccaverint, super aspergis
piper tritum et inferes ad mensam. nemo agnoscet quid
manducet. 10
1 de abua sine abua EV | 2 quale EV | 3 possit EV | 4 erit VE2,
erat E1 | 5 patina E, tina V | 6 unũ corpus V corpus unum E |
leniter E euiṭ V | 6 ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ | 7 non E,
_om_ V | 8 et _Hum_, ut EV
+13+ (133) +Patinam ex lacte+: nucleos infundes et siccas
echinos recentes iam praeparatos habebis. accipies patinam,
et in eam compones singula infra scripta. mediana
malvarum et betarum et porros maturos, apios, holus molle
et viridia elixa, pullum carptum ex iure coctum, cerebella 5
elixa, Lucanicas, ova dura per medium incisa. mittes longaones
porcinos ex iure Terentino farsos, coctos, concisos,
iecinera pullorum, pulpas piscis aselli fricti, urticas marinas
pulpas ostreorum, caseos recentes. alternis compones,
nucleos et piper integrum asparges. ius tale perfundes: 10
piper, ligusticum, apii semen, silfi. coques. at ubi cocta
fuerit, lacte colas, cui cruda ova commisces, ut unum corpus
fiat, et super illa omnia perfundes. cum cocta fuerit,
<addes> echinos recentiores, piper asperges et inferes.
2 echinos _Baseggio_, eos EV | iam praeparatos _Baseqgio_,
inpreparatos EV | habebis ς habetis (ab- F) EV} | 3 scripta EV |
4 holus molles EV | 5 carptum ex _Sch ex +6+ 9, 13_, raptum et EV |
6 lucanicas _Sch_, lucania EV | 7 coctos V, -us E | 8 pollorum EV |
aselli _Hum_, ascelli EV | 11 at E, ad V, _item l. 19 {+4+ 2, 14}_ |
12 lactem EV | 14 addes _vel_ mittes _add. Vo_ | echinos _Tor_,
echino V, enchino (-ono E1) E
+14+ (134) +Patinam Apicianam sic facies+: <accipies> frusta
suminis cocti, pulpas piscium, pulpas pulli, ficedulas vel
pectora turdorum cocta et quaecumque optima fuerint;
haec omnia concides diligenter praeter ficedulas. ova vero
cruda cum oleo dissolvis. teres piper, ligusticum, suffundes 5
liquamen, vinum, passum, et in caccabum mittis ut calefiat,
et amulo obligas. antea tamen pulpas concisas universas
illuc mittes, et sic bulliat. at, ubi coctum fuerit, levabis
cum iure suo et in patellam alternis de trulla refundes
cum piperis granis integris et nucleis pineis, ita ut per 10
singula coria substernas diploidem, dein laganum similiter;
quotquot lagana posueris, tot trullas impensae desuper
adicies. unum vero laganum fistula percuties et super
impones. piper asparges. ante tamen illas pulpas ovis
confractis obligabis, et sic in caccabum mittes cum impensa. 15
patellam aeneam qualem debes habere infra ostenditur.
1 accipies _add. Vo ex l. 28 {+4+ 2, 15}_ | frustra EV |
5 dissoluęṇḍis E | 9 patella EV | 10 grana integra EV |
11 _an_ pro singulis coriis_?_ | dein _Sch_, in EV, inde
_Furlanetto_ | 12 quotquot ς, quodquo EV | impensae _Hum. ex
p. 27, 7 {+4+ 2, 15}_, imples EV | 15 inpensam E, impensã
(m _adrasa in_ n) V | 16 aeneã V, aeneum E | infra] _ubi?_
+15+ (135) +Patina cotidiana+: accipies frusta suminis cocti,
pulpas piscium coctas, pulpas pulli coctas. haec omnia
concides diligenter. accipias patellam aeneam, ova confringes
in caccabum et dissolves. adicies in mortarium
piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, 5
oleum modice, reexinanies in caccabum, facies ut
ferveat. cum ferbuerit, et obligas. pulpas, quas subcultrasti,
in ius mittis. substerne diploides.... patinam aeneam, et
trullam plenam pulpae, et disparges oleum, <et> laganum
pones similiter. quotquot lagana posueris, tot trullas impensae 10
adicies. unum laganum fistula percuties, a superficie
versas in discum, in superficiem pones. piper asperges
et inferes. +16+ (136) +Patina versatilis vice dulcis+: nucleos
pineos, nuces fractas et purgatas, attorrebis eas, teres
cum melle, pipere, liquamine, lacte, ovis, modico mero et 15
oleo.
1 frustra EV | 2 cocti _l. 13 {+4+ 2, 14}_, coctam E, coctum V,
cocta ς | 3 concides _Hum ex l. 15 {+4+ 2, 14}_, condies EV
_cf. p. 30, 28 {+4+ 2, 36}_ | accipias V, -es E | 4 mortarium V,
-io E | 7 _fortasse_ ferveat, et amulo obligas. cum fervuerit,
pulpas | 8 substerne E, -nere V | diplodies EV; _deest verbum; an_
diploides: <confundes>_?_ | 6 et ς _om._ EV | 10 quotquot E,
quodquo V | lagana α _cf. 26, 23 {+4+ 2, 14}_, lagas EV | 12 in
superficiem E, insuper insup̣ficiem V | 13 _praeceptum +4+ 2, 16
fere i.q. +4+ 2, 2_ | dulcis _Hum_, dulci V, dulce E |
14 attorebis α, atorrebas EV
+17+ (137) +Patellam tyrotaricham ex quocumque salso
volueris+: coques ex oleo, exossabis. et cerebella cocta,
pulpas piscium, iocuscula pullorum, ova dura, caseum
mollem excaldatum, haec omnia calefacies in patella. teres
piper, ligusticum, origanum, rutae bacam, vinum, mulsum, 5
oleum, <in> patella ad lentum ignem <pones> ut coquatur.
ovis crudis obligabis, adornabis, cuminum minutum asparges
et inferes. +18+ (138) +Patellam siccam: isicia de thursione+:
enervabis, concides minutatim. teres piper, ligusticum,
origanum, petroselinum, coriandrum, cuminum, rutae 10
bacam, mentam siccam, ipsum thursionem. isicia deformabis.
<Adicies> vinum, liquamen, oleum. coques. coctum
in patellam collocabis, ius in ea facies: piper, ligusticum,
satureiam, cepam, vinum, liquamen, oleum. <In> patellam
pones ut coquatur. ovis obligabis, piper asparges et inferes. 15
1 thirotarricam EV | salso EV, pisce salso _cod. Hummelbergii, at
cf. p. 28, 12 {+4+ 2, 21}. 16 {+4+ 2, 22} al._ | 3 pulpas V1,
pulpis EV2 | 6 in _et_ pones _add. Gi_ | 7 adornabis _Baseggio_,
adordinabis EV | 8 siccam esicia EV, esitiatam _Gi; adi. desidero
quale_ Siculam | tursone EV | 9 eneruabis EV, _exspectabam_
exossabis | 11 turtionem EV | _an_ inde formabis? | 12 adicies
_add. Gi_ | 14 in _Hum (an ex suo codice?), om._ EV
+19+ (139) +Patellam ex holisatro+: elixas ex aqua nitrata,
exprimis in patellam. teres piper, ligusticum, coriandrum,
satureiam, cepam, vinum, liquamen, acetum, oleum transferes
in patellam, coques, amulo obligas. thymum et piper
minutum asparges et de quacumque herba, si volueris 5
facies ut supra. +20+ (140) +Patina de apua fricta+: apuam lavas,
ova confringes et cum apua commisces. adicies liquamen,
vinum, oleum, facies ut ferveat, et cum ferbuerit, mittes
apuam. cum duxerit, subtiliter versas. facies ut coloret,
oenogarum simplex perfundes piper asparges et inferes. 10
1 patellam E, -a V | 6 _admodum simile praeceptum de lagitis
+4+ 2, 26_ | apua lauas EV | 7 apia EV
+21+ (141) +Patina ex lagitis et cerebellis+: friges ova dura,
cerebella elixas et enervas, gigeria pullorum coques. haec
omnia divides praeter piscem, compones in patina, praemixta
salsum coctum in medio pones. teres piper, ligusticum,
suffundes <passum>, ut dulce sit. piperatum mittes 5
in patinam, facies ut ferveat cum ferbuerit, ramo rutae
agitabis et amulo obligabis. +22+ (142) +Patina mullorum loco
salsi+: mullos rades, in patina munda compones, adicies
<olei quod satis est et salsum interpones. facies> ut ferveat.
cum ferbuerit, mulsum mittes aut passum. piper asparges 10
et inferes. +23+ (143) +Patina piscium loco salsi+:
pisces qualeslibet 11
curatos friges, in patinam compones, adicies olei quod
satis est et salsum interpones. facies ut ferveat. cum ferbuerit,
mittes mulsam et ius agitabis.
1 lagitis EV2, lagatis V1 | dura _sic_ EV | 2 gigeria _Hum_,
cizeria E, cizema V | quoques V, coquis E | 5 passum _vel_ mulsum
_add. Hum_ | dulce E, dulcis V | 8 mullos EV2, mullo V1 |
9 olei--facies _add. Sch ex l. 12_ | 11 Patina V, -am E | loco
salsi E, locos alfi V | 14 mulsam _sic_ EV | ius agitabis ς,
insagitabis EV, _an_ in se agitabis? _cf. p. 30, 16 {+4+ 2, 33}_
+24+ (144) +Patina piscium+:
pisces qualeslibet rades et curatos mittes. cepas siccas Ascalomas
vel alterius generis concides in patinam et pisces
super compones. adicies liquamen, oleum. cum coctum
fuerit, salsum coctum in medio pones. addendum acetum 5
asparges et coronam bubulam. +25+ (145) +Patellam Lucretianam+:
cepas pallachanas purgas (viridia earum proicies),
in patinam concides liquaminis modicum, oleum et aquam
dum coquitur, salsum crudum in medium ponis. at ubi cum
salso prope cocta fuerit, mellis cocleare asparges, aceti et 10
defriti pusillum. gustas. si fatuum fuerit, liquamen adicies,
si salsum, mellis modicum. et coronam bubulam aspergis,
et bulliat. +26+ (146) +Patinam de lagitis+: lagitas rades,
lavas, ova confringis et cum lagitis commisces. adicies
liquamen, vinum, oleum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15
oenogarum simplex perfundis. piper asperges et inferes.
2 curatos _Hum_, duratos EV | ascalomas _a_, -nas EV | 6 coronam
EV, cunilam _Sch ex Plin 19, 165_ bubulã V, -lum _corr. in_ -lam
E | 7 pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1 et Plin. nat.
19, 105_ | 8 et VE2, ex E1 | 10 mellis _Tor_ melle EV | 11 defreti
E, -thi V | fuerit _Hum_, efuerit EV, exuerit ς, exierit _Sch_ |
13 et bulliat _Sch_, ut bulliat EV | _cf. +4+ 2, 20_ |
14 conmiscis EV
+27+ (147) +Patina zomoteganon+: a crudo quoslibet pisces lavas,
in patina compones. adicies oleum, liquamen, vinum, cocturam,
fasciculum porri, coriandri. dum coquitur, teres piper,
ligusticum, origanum <et coctum> fasciculum, de suo
sibi fricabis, suffundes ius de suo sibi, ova cruda dissolves, 5
temperas. exinanies in patinam, facies ut obligetur. cum
tenuerit, piper asparges et inferes. +28+ (148) +Patina solearum+:
soleas battues et curatas compones in patina. adicies
oleum, liquamen, vinum. dum coquitur, teres piper, ligusticum,
origanum, fricabis, suffundes ius, ova cruda et 10
unum corpus facies. super soleas refundes, lento igni coques.
cum duxerit, piper asparges et inferes. +29+ (149) +Patina
de piscibus+: piperis unciam, caroeni heminam, conditi
heminam, olei unc. II. +30+ (150) +Patina de pisciculis+: uvam
passam, piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, liquamen, 15
oleum. transferes in patellam. cum cocta fuerit,
adicies in ipsam pisciculos coctos. amulo obligas et inferes.
1 _idem praeceptum praebent excerpta Vinithari in codice
Salmasiano §13_ | zomoteganona (-ne E) crudos EV, pisces
inotogonon _exc. Salm. bis in indice_, pisces inotocano _§11_,
pisces inotogono a crudo _§13, cf. §361_ | lavas _exc., om._ EV |
2 cocturam _Brandt_, coctum EV, _om. exc._ | 4 ligisticum _exc._,
libustici E2V, liuestici E1 | origanum et coctum _Vo ex exc._ (et
fasciculos quos elixasti), origani EV | 5 fricabis E, frigabis V,
_om. exc._ | 6 obligetur (-&’ V) EV, obliget _exc._ | 7 tenuerit
EV, bene tenuerit _exc._ | aspergis E, aspargas V | _§28 idem
praeceptam in exc. Salm. §19 _ | 8 solearum EV, soliarum ex obis
_exc._ | battues et curatas EV, rades purgas _exc.; cf. Plin. nat.
9, 68_ ferula verberatus | 9 _post_ vinum _addunt exc._ fasciculum
porri et coriandri semen | ligusticum EV, modicũ _exc._ |
10 fricabis EV, _om. exc._ | ius EV, iux suo sibi _exc._ | oua
cruda EV, adicies iuri dicim cruda oua _exc._ | et in unum _exc._,
ut unum EV | 11 facies EV _exc._ | 14 uuam E, uuas V
+31+ (151) +Patina de piscibus dentice, aurata et
mugile+: accipies pisces, curatos subassabis, postea eos
in pulpas carpes. deinde ostrea curabis. adicies in mortarium
piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis,
postea adicies liquaminis cyathum unum, vini cyathum 5
unum, mittes in caccabum et olei unc. III et ostrea. oenogarum
facies fervere. cum ferbuerit, patinam perunges et
in pulpam supra scriptam mittes et in condituram de
ostreis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, franges ova XI,
infundes super ostrea. cum strinxerint, piper asparges et 10
inferes. +32+ (152) +Patina de pisce lupo+: teres piper, cuminum,
petroselinum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, olei
guttas. +33+ (166) +Patina de sorbis calida et frigida+: accipies
sorba, purgas, in mortario fricabis, per colum colabis,
cerebella enervabis IV cocta, mittes in mortario piperis 15
scripulos VIII, suffundes liquamen, fricabis. adicies sorba,
in se contemperabis, franges ova VIII, adicies cyathum
liquaminis unum. patinam mundam perunges et in thermospodio
pones, et sic eam impensam mittes, ac subtus
supra thermospodium <calidam> habeat cum cocta fuerit, 20
piper minutum asparges et inferes.
1-2 dentice aurata et mugile _Hum_, denticem auratam et mugillem
EV | 3 carpeas EV (_i._ carpęs _archetypi_) _cf. p. 20, 16
{+3+ 14}_ | 6 et ostrea ς, ea hostrea EV | 7 feruiere E |
perungis EV | 9 XI _Sch_ XL V, quadraginta E; _p. 24, 25
{+4+ 2, 8} in simili iure_ oua VI | 13 sorbas EV | 17 frangis EV |
18 unum ς uinum EV | 20 calidam _add. Vo ex l. 34 {+4+ 2, 36}_ |
21 aspargis EV
+34+ (167) +Patina de Persicis+:
Persica duriora purgabis, frustatim concides, elixas,
in patina compones, olei modicum superstillabis et cum
cuminato inferes. +35+ (168) +Patina de piris+: pira elixa et purgata
e medio teres cum pipere, cumino, melle, passo, liquamine, 5
oleo modico. ovis missis patinam facies, piper super
asparges et inferes. +36+ (169) +Patina urticarum calida et
frigida+: urticam accipies, lavas, colas per colum, exsiccabis
in tabula, eam concides. teres piperis scripulos X,
suffundes liquamen, fricabis. postea adicies liquaminis 10
cyathos II, olei uncias VI. caccabus ferveat. cum ferbuerit,
coctum tolles ut refrigescat postea patinam mundam perunges,
franges ova VIII et agitabis. perfundes, subtus
supra cinerem calidam habeat. <cum> cocta <fuerit>, piper
minutum asparges et inferes. +37+ (170) +Patina de Cydoneis+: 15
mala Cydonia cum porris, melle, liquamine, oleo, defrito
coques et inferes, vel elixata ex melle.
1 persicis E, piscis V | 2 frustratim EV | 6 super E2V, _om._
E1 | 9 concides V, condies E, _cf. p. 26, 30 {+4+ 2, 15}_ |
12 perungues _sic_ EV | 13 agitabis V, -tas E | 14 calidam _sic_
EV | cum cocta fuerit _Gi ex l. 19 {+4+ 2, 33}_, coctam EV |
15 cidoneis, _at 2_ cydonia EV | 16 defrito _Brandt_, defricato EV
III. MINVTAL DE PISCIBVS VEL ISICIIS. 1. +1+ (171) +Minutal
marinum+: <pones> pisces in caccabum, adicies liquamen,
oleum, vinum, cocturam. porros capitatos, coriandrum minutatim
concides, isiciola de pisce minuta facies et pulpas
piscis cocti concerpis, urticas marinas bene lotas mittes. 5
haec omnia cum cocta fuerint, teres piper, ligusticum, origanum,
fricabis, liquamen suffundes, ius de suo sibi, exinanies
in caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas,
coagitas. piper asparges et inferes. +2+ (172) +Minutal Terentinum+:
concides in caccabum albamen de porris minutatim, 10
adicies oleum, liquamen, cocturam, isiciola valde
minuta, et sic temperas ut tenerum sit. isicium Terentinum
facies: inter isicia confectionem invenies. ius tale
facies: piper, ligusticum, origanum, fricabis, suffundes liquamen,
ius de suo sibi, vino et passo temperabis. mittes 15
<in> caccabum. cum ferbuerit, tractam confringes, obligas.
piper asparges et inferes.
2 <pones> _add. Gi_ | 4 pulpas pisces E, pul pasces (pis _ss. man.
rec._) V | 5 concerpis _Hum_, concapis EV, cum cepis ς _male_ |
9 coagitas _Gi ex l. 27 {+4+ 3, 3}_, cum ferbuerit (feruu- V)
agitas EV | aspargis EV | 11 ualde minuta _Sch_, uel deminuta (-ta
_ex_ -ttĭ _corr._ V) EV | 13 inter esiciam EV | invenies: _in
nostra epitoma non legitur_ | 16 in ς, _om._ EV | tracta EV |
17 piperis aspergis EV
+3+ (173) +Minutal Apicianum+: oleum,
liquamen, vinum, porrum capitatum, mentam, pisciculos,
isiciola minuta, testiculos caponum, glandulas porcellinas.
haec omnia in se coquantur. teres piper, ligusticum, coriandrum
viride vel semen, suffundis liquamen, adicies 5
mellis modicum et ius de suo sibi, vino et melle temperabis.
facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam confringes,
obligas, coagitas. piper asparges et inferes. +4+ (174) +Minutal
Matianum+: adicies in caccabum oleum, liquamen, cocturam,
concides porrum, coriandrum, isicia minuta. spatulam 10
porcinam coctam tessellatim concides cum sua sibi
tergilla. facies ut simul coquantur. media coctura mala
Matiana purgata intrinsecus, concisa tessellatim mittes.
dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum viride
vel semen, mentam, laseris radicem, suffundes acetum, 15
mel, liquamen, defritum modice et ius de suo sibi, aceto
modico temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, tractam
confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes.
3 caponum α, capronum EV _cf. Varro rust. 3, 9, 3_; caprorum
_suo iure sprevit Sch_ | 4 quoquatur EV | 7 facies E, -as V |
8 aspargis EV | 9 matianum _sic_ EV | 11 coctã, -am _ex_ -im
_corr._ E | 13 maziana EV | 14 uiridem EV | 15 suffundes E, -is V |
18 asparges V, -is E
+5+ (175) +Minutal dulce ex citriis+: adicies in caccabo oleum,
liquamen, cocturam, porrum capitatum, concides coriandrum
minutatim, spatulam porcinam coctam et isiciola
minuta. dum coquitur, teres piper, cuminum, coriandrum
<viride> vel semen, rutam viridem, laseris radicem, suffundis 5
acetum, defritum, ius de suo sibi, aceto temperabis.
facies ut ferveat. cum ferbuerit, citrium purgatum intro
foras, tessellatim concisum et elixatum in caccabum mittes.
tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes.
2 cocturum EV | 3 et isiciola ς, et siciola EV | 4 dum V, _item,
sed_ d _in loco adraso_, E | cumino EV | 5 viride(m) _add. Tor_ |
_post_ uel _erasae duae litterae_ (ap _?_) _in_ V | ruta EV |
radicem _bis scripsit_ E | 7 purgatum V, -utum E | 9 tracta V,
tracṭạtum E | aspargis EV | inferes V, -as _corr. in_ -es E
+6+ (176) +Minutal ex praecoquis+: adicies in caccabum
oleum, liquamen, vinum, concides cepam Ascaloniam aridam,
spatulam porcinam coctam tessellatim concides. his
omnibus coctis teres piper, cuminum, mentam siccam,
anethum, suffundis mel, liquamen, passum, acetum modice, 5
ius de suo sibi, temperabis. praecoqua enucleata mittis,
facies ut ferveant, donec percoquantur. tractam confringes,
ex ea obligas. piper asparges et inferes. +7+ (177) +Minutal ex
iecineribus et pulmonibus leporis+: invenies inter
lepores quemadmodum facies. adicies <in> caccabum liquamen, 10
vinum, oleum, cocturam, porrum et coriandrum
concisum, isicia minuta, spatulam porcinam coctam tessellatim
concisam, et in eundem caccabum inmittes. dum
coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, ius de suo sibi,
vino et passo temperabis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15
tractam confringes et ex ea obligas. piper asparges et inferes.
+8+ (178) +Minutal ex rosis+: eodem iure supra scripto,
sed passum plus adicies.
1 praecoquis _Hum_, praecoques EV, -que α | caccabo EV |
2 concides (i _ex_ e _in_ E) EV | ascaloniam E, ascoliniam V |
3 concides EV2, _om._ V1 | 4 omnib. V, hominibus E | cumi inum E |
6 praecoqua _Hum_, p̅coqui EV | 7 tractam _Tor_, fracta EV |
confringis E, -es V | 8 ex EV, et ex _Sch_ | aspargis EV | 9 inter
lepores _scil. +8+ 8, 5_ | 10 adicies V, adies E | in _om. _EV
_hic_ | 11 coctura EV _hic_ | porrorum EV _hic, cf. p. 31, 29
{+4+ 3, 4}_ | 13 inmittes (inme- E1) EV _hic_ | 14 ligustium E |
16 fractã (fratitam E1) EV | aspargis EV | 18 adicies V, -as E
IV. TISANAM VEL SVCVM. 1. (179) +Tisanam sic facies+:
tisanam lavando fricas, quam ante diem infundes. impones
supra ignem [calidum]. cum bullierit, mittes olei satis et
anethi modicum fasciculum, cepam siccam, satureiam et
coloefium, ut ibi coquantur propter sucum. mittes coriandrum 5
viride et salem simul tritum et facies ut ferveat.
cum bene ferbuerit, tolles fasciculum et transferes in alterum
caccabum tisanam sic, ne fundum tangat propter combusturam.
lias <bene> et colas in caccabulo super acronem
coloefium. teres piper, ligusticum, pulei aridi modicum, 10
cuminum et silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis <mel>,
acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum super
coloefium acronem. facies ut ferveat super ignem lentum.
{Transcriber’s Note: All page-and-line references in this
paragraph are to recipe +5+ 5, 1.}
1 _fere idem praeceptum redit +5+ 5, 1_ | 3 calidum _inepta
correctio, cf. ad p. 40, 23_ | 5 coloefium _Tor_, coloedium EV
_hic_, coleuium (-inum E1) _p. 40, 25_ EV, colocasium _Hum_ |
6 sale EV | 9 lyas _Hum_, ligas EV | bene EV _p. 40, 29 om._ EV
_hic_ | super EV _p. 40, 30_, supra EV _hic_ | 10 coloefrium EV,
_cf. p. 40, 30_ | 11 mel EV _p. 41, 2, om._ EV _hic_ | 12 super
_Gi_, sed EV _et hic et p. 41, 3_ | 13 coloefium EV _cf. p.
41, 3_ | facias EV
+2+ (180) +Tisanam barricam+: infundis cicer, lenticulam, pisam.
defricas tisanam et cum leguminibus elixas. ubi bene bullierit,
olei satis mittis et super viridia concidis porrum,
coriandrum, anethum, feniculum, betam, malvam, cauliculum
mollem. haec viridia minutatim concisa in caccabum 5
mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen satis,
origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine
temperabis, et super legumina refundis et agitas. cauliculorum
minutas super concidis.
{Transcriber’s Note: All page-and-line references in this
paragraph are to recipe +5+ 5, 2.}
1 barricam EV, taricham _Hum_, farricam _Sch; deest hoc nomen
p. 41, 4 ubi idem praeceptum redit_ | pisa EV | defricas EV
_p. 41, 5_, defrixas EV _hic_ | 4 feniculum EV _p. 41, 7_,
nuculum EV _hic_ | culiculum molle et uiridi minuta concisa EV,
_cf. p. 41, 8_ | 5 haec EV _p. 41, 8_, et EV _hic_ | 6 elixas
_p. 41, 9_, -xos EV _hic_ | 7 triueris _p. 41, 10_, tribueris EV
_hic_ | 8 et agites ς, iagites EV (i. ⁊agites _archetypi_),
agitas _p. 41, 11_ | colicolorum EV | 9 minutas EV _et hic et
p. 41, 12_, minuta _Hum_, minutias _Tor_
V. GVSTVM. 1. +1+ (181) +Gustum versatile+: albas betas minutas,
porros requietos, apios, bulbos, cocleas elixas, gigeria
pullorum <et> ascellas, isicia coques ex iure. perungis
patinam et folia malvarum substernis et praemixta holera
componis sic ut laxa <mentum habeant>, permisces bulbos 5
inversos, Damascena, cocleas, isicia, Lucanicas breves concidis,
liquamine, oleo, vino, aceto ponis ut ferveat. cum
ferbuerit, teres piper, ligusticum, zingiber, pyrethrum modicum,
fricabis, suffundis et facies ut bulliat patina. ova
complura confringis et ius mortarii reliquum commoves, 10
commisces, patinam obligabis. dum ducit, oenogarum ad
eam sic facies: teres piper, ligusticum, fricabis, suffundis
liquamen et vinum, passo temperabis vel vino dulci. temperabis
in caccabulo, mittis olei modicum, facies ut ferveat.
cum ferbuerit, amulo obligas. patinam versas in lancem, 15
folia malvarum ante tollis, oenogaro perfundis, insuper
piper aspargis et inferes. +2+ (182) +Gustum de holeribus+:
condies bulbos liquamine, oleo et vino. cum cocti fuerint,
iecinera porcelli et gallinarum et ungellas et ascellas divisas
<adicies>. haec omnia cum bulbis ferveant. cum 20
ferbuerint, teres piper, ligusticum, suffundis liquamen, vinum
et passum, ut dulce sit, ius de suo sibi suffundis, revocas
in bulbos. cum ferbuerint, ad momentum amulo obligas.
2 requetos V, requietas E | cocleas elixas V, coclios alixas E |
gigeria pullorum _Hum_, gingibera pullorum V, iap- _an_ lapullorum
E | 3 et _add. Vo, cf. l. 19_ | axillas _Tor. i._ ascellas _cf.
l. 19_, aucellas EV | proungis EV | 4 folia V, filia E |
praemixta E2V, perm- E1 | 5 laxamentum habeant _Gi ex p. 53, 10
{+7+ 7, 1} al._, laxa EV | bulbos V, pulbos E | 6 damascenas EV |
11 conmiscis EV | ducit _Hum_, ducis EV | 13 dulce VE2, dulces E1 |
14 mittis olei modicum V, olei modicum mittis E | 15 uersas V,
uersa E | 16 profundis EV | 17 holeribus (ol- V) EV _vix recte;
exspectamus_ bulbis | 18 et _om._ E1 | fuerint E2V, -it E1 |
19 ascellas (axillas _iam Tor_) _Vo_, scellas EV, aucellas _Hum_ |
20 adicies _add. Gi_ bubis ferueat EV
+3+ (183) +Gustum de cucurbitis farsilibus+: cucurbitas a
latere subtiliter ad modum tessellae oblongae decidis et
excavas et mittis in frigidam. impensam ad eas sic facies:
teres piper, ligusticum, origanum, suffundis liquamen, cerebella
cocta teres, ova cruda dissolves et mittes ut unum 5
corpus efficias; liquamine temperabis. et cucurbitas supra
scriptas non plene coctas ex ea impensa imples. de tessella
sua recludis, surclas et coctas eximis et frigis. oenogarum
sic facies: teres piper, ligusticum, suffundis vinum et liquamen
passo temperabis, olei modicum mittis in caccabum 10
et facies ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas, et
cucurbitas frictas oenogaro perfundis et piper aspargis et
inferes. +4+ (184) +Gustum de praecoquis+: duracina primotina
[pusilla praecoquia] purgas, enucleas, in frigidam
mittis, in patina componis. teres piper, mentam siccam, 15
suffundis liquamen, adicies mel, passum, vinum et acetum.
refundis in patinam super praecoqua, olei modicum mittis
et lento igni ferveat. cum ferbuerit, amulo obligas. piper
aspargis et inferes.
1 cucurbitas EV | 2 decidas EV | 3 eas _Sch_, eam EV | 5 mittes EV,
misces _Sch exp. 48, 14 {+6+ 9, 14}_ pariter mittes _Tor_ | 7 ex E,
et ex V | 8 eximes E, exhimes (ime _in loco adraso_) V | 9 facies
V, -as E | 12 et cucurbitas--oenogaro per _et_ et piper--inferes
_et v. 13_ De praeco _in_ V _scripsit manus altera in spatiis
adrasis_ | 13 precoquiis dureina (-acina ς) primotica EV |
14 pusilla precoquia EV, _sed glossa videtur apposita ad_
primotica | 15 conṭẹṛẹṣ (ss. ponis) E | 17 patina
EV | precoquia EV