I. isicia. II. hydrogarum et apothermum et amulatum. III. vulvulae,
botelli. IV. Lucanicae. V. farcimina.
LIB. II _cap. I_ isicia _sic_ EV _et hic et l. 13 bis {+2+ 1;
+2+ 1, 1}, post fere semper_ esici- | II Hidrogarum et apotermu et
amolatu EV | IV lucanicae E, -niae V
I. ISICIA. 1. +1+ (37) +Isicia+ fiunt +marina+ de cammaris et
astacis, de lolligine, de sepia, de lucusta. isicium condies
pipere, ligustico, cumino, laseris radice.
+2+ (38) +Isicia de lolligine+: 3
sublatis crinibus in fulmento tundes, sicuti adsolet.
pulpa et in mortario et in liquamine diligenter fricatur, 5
et exinde isicia plassantur. +3+ (39) +Isicia de scillis vel de
cammaris amplis+: cammari vel scillae de testa sua
eximuntur, et in mortario teruntur cum pipere et liquamine
optimo. pulpa isicia plassantur. +4+ (40) +Omentata ita fiunt+:
assas iecur porcinum et [eum] enervas. ante tamen teres 10
piper, rutam, liquamen, et sic superinmittis iecur et teres
et misces. suitur pulpa omentata, et singula involvuntur
folia lauri, et ad fumum suspenduntur quamdiu voles. cum
manducare volueris, tolles de fumo et denuo assas.
1 esiciũ V, esicum E | 4 crinibus E, criminib. V | 5 pulpa P,
pulma EV | et in EV, et cum _Sch_ | fricatur ς, frigatur EV,
friatur _Sch_ | 6 plassantur _sic_ EV, _etiam v. 9_ | scillis
_et_ 7 scille E, iscillis _et_ iscille V | 8 pipere E, piper V |
9 pulpa _Sch_, pulpe EV | 10 eum EV, id eum P; _addidit rusticus
lector_ (_debuit_ id) _cf._ eas _23, 14 {+4+ 2, 2}. 27, 11
{+4+ 2, 16} al._ | 12 suitur _Gi_, sicut EV, _cf. +7+ 8;
+9+ 10, 1_ | 14 defumum EV
+5+ (41) <+Aliter+>
+isicium+: adicies in mortarium piper, ligusticum, origanum,
fricabis, suffundes liquamen, adicies cerebella cocta,
teres diligenter, ne assulas habeat. adicies ova quinque
et dissolves diligenter, ut unum corpus efficias. liquamine 5
temperas et in patella aenea exinanies, coques. cum coctum
fuerit, versas in tabula munda, tessellas concides. adicies in
mortarium piper, ligusticum, origanum, fricabis in se, commisces,
<mittes> in caccabum, facies ut ferveat. cum ferbuerit,
tractum confringes, obligas, coagitabis, et exinanies 10
in boletari. piper asperges et appones.
+6+ (42) +Isicia ex sphondylis+: 11
elixatos sphondylos conteres et nervos eorum eximes,
deinde cum eis alicam elixatam <et> ova conteres,
pipere <posito> in omento assabis, oenogaro perfundes, et
pro isicus inferes. +7+ (43) +Isicia omentata+: pulpam concisam 15
teres cum medulla siliginis in vino infusi. piper, liquamen,
si velis, et bacam myrtae exenteratam simul conteres.
pusilla isicia formabis, intus nucleis et pipere positis
involuta omento subassabis cum caroeno.
{Transcriber’s Note: All page-and-line references in this
paragraph are to recipe +3+ 20, 7.}
2 Aliter esicium _Gi_, et sicium EV | 4 astulas EV | habeat EV,
-ant _Sch_ | 7 tesselles _corr. in_ -as V, tesselas E | 9 mittes
_add. Vo_ | caccabum E, accubum V | ferbuerit E, feruu- V, _sic
saepissime_ | 10 tractu EV | 11 _praeceptum +2+ 1, 6 repetitur
+3+ 20, 7_ | fondilis _et_ fondilos EV | 12 contere EV _hic_, -es
_p. 22, 6_ | 13 et _om_ EV _hic, habent p. 22, 7_ | 14 posito
_add. Gi, cf. tamen p. 22, 7 pleniora_ in omento _Hum_, momento
EV, _cf. p. 22, 8_ | oenagaro E | perfundes _Hum_, profundes
(p- E) EV, _cf. p. 22, 9_ continges | 16 siliginis _Tor_,
siligine EV | infusi EV, _vix opus erit scribere_ -sae; infusa
_Helmreich_ | 17 myrtae _Sch_, mirta _(erasa supra_ a _virgula
in V)_ EV, mirteam P | extenteratam EV | 19 omento (_ex_ em- E)
EV | careno (e _ex_ o V) EV
II. HYDROGARATVM ET APOTHERMVM ET AMVLATVM.
1. (44) +Isicia plena+: accipies adipes fasiani recentes,
praeduras et facis ex eo tessellas. cum pipere, liquamine,
caroeno in isicio includes, ex hydrogaro coques et
inferes. +2+ (45) +Hydrogarata isicia sic facies.+ teres piper, 5
ligusticum, pyrethrum minimum, suffundes liquamen,
temperas aqua cisternina, dum inducet, exinanies in caccabo,
et cum isicio ad vaporem ignis pones, et caleat, et
sic sorbendum inferes. +3+ (46) +In isicia de pullo+: olei floris
lib. I, liquaminis quartarium, piperis semunciam. +4+ (47) +Aliter 10
de pullo+: piperis grana XXXI conteres, mittis liquaminis,
optimi calicem, caroeni tantundem, aquae XI mittes,
et ad vaporem ignis pones. +5+ (48) +Isicium simplex+: ad unum
liquaminis acetabulum aquae septem mittes, modicum apii
viridis, triti piperis cocleare. isiciola incoques, et sic ad 15
ventrem solvendum dabis. hydrogaro faeces conditi addes.
1 Hydrogaratum _Hum_, Hidrogarum EV _et hic et in indice_ |
apotermũ V, apthermum E 21 ex _Sch_, et EV | 6 mininum E |
7 aqua cisternina _Hum_, aquam cisterninam (cisternam E) EV |
inducet _sic_ EV, _scil. tritura; possis_ ducet | 8 cum isicio
_Sch_, cum esicia EV, tum isicia α | 9 de pullo α, topullo EV,
_cf. Exc. §2_ | olei E, oleo _corr. in_ -ei V | 10 semuncia V,
semiuncia E | _intellege_ Aliter in esicia de pullo | 11 undecim
EV, VI _Sch_ | mittes E, -is V | 15 inquoques (conc- _Sch_) et sic
(si _Lister_) EV | 16 feces V, facies E
+6+ (49) +Isicia de pavo+ primum locum habent ita si fricta fuerint
ut callum vincant. Item secundum locum habent de fasianis
item tertium locum habent de cuniculis, item quartum
locum habent de pullis, item quintum locum habent de
porcello tenero. +7+ (50) +Isicia amulata ab aheno sic facies+: 5
teres piper, ligusticum, origanum, modicum silfi,
zingiber minimum, mellis modicum; liquamine temperabis,
misces; adicies super isicia, facies ut ferveat. cum bene
bullierit, amulo obligas spisso, et sorbendum inferes.
+8+ (51) +Amulatum aliter+: piper teres pridie infusum, cui subinde 10
liquamen suffundes ita ut bene tritum ac lutulentum
facias piperatum. cui defritum admisces, quod fit de cotoniis,
quod sole torrente in mellis substantiam cogitur.
quod si non fuerit, vel Caricarum defritum mittes, quod
Romani ‘colorem’ vocant. ac deinceps amulum infusum 15
adicies vel oryzae sucum et lento igni fervere facias.
1 fuerint E, -it V | 5 amulata _Hum_, multa EV | aheno _Sch_,
alieno EV _cf. §420 {+9+ 4, 3}_ | 9 bullierit _Hum_, boluerit V,
oluerit E | inferes _Sch_, feres EV | 10 amulatum _Hum_, amulum
EV | infusu V, infasu E | 11 lutulentum _sic_ EV | 12 facias V,
facies E | cotoniis P, coctomiis (-mus E) EV | 14 caricarum _Hum_,
camcarum V, carum _corr. in_ camcarum E, caunearum _Sch_ |
15 colorem _sic_ EV, loram (_cf. Plin. nat. 14, 86) Tor. vix
recte, aut ante_ quod _inserendum_ vel | ac deinceps P, accede
inceps EV, accipe deinceps α; _latere aliud videtur veluti_ ac
cepam siccam | 16 orize _sic_ EV | igni ς, igniti EV
+9+ (52) +Amulatum aliter+: ossucla de pullis exbromas. deinde
mittis in caccabum porros, anethum, salem. cum cocta
fuerint, addes piper, apii semen, deinde oryzam infusam
teres, addes liquamen et passum vel defritum. omnia misces
et cum isiciis inferes. +10+ (53) +Apothermum sic facies+: 5
alicam elixa cum nucleis et amygdalis depellatis et in
aqua infusis et lotis ex creta argentaria, ut ad candorem
pariter perducantur. cui ammiscebis uvam passam, caroenum
vel passum, desuper <piper> confractum asparges
et in boletari inferes. 10
1 ossucla de pullis exbromas _sic_ EV | 3 fuerint P, fuerit EV |
addes _sic_ EV | oridiam EV | 5 Apotermu EV | 6 elixa cum _Gi_,
elixa _Sch_, elixã V, elixatam E | amindalis depilatis EV | 8 cui
ammiscebis _Vo_, cum iam (cũ iam iam V) miscebis (c _ex_ s
_in_ V) EV | 9 piper _add. Gi (cf. +7+ 14, 2)_ | et _om_ V1
III. VVLVVLAE BOTELLI. 1. (54) +Vulvulae isiciatae
sic fiunt+: piper tritum et cuminum, capita porrorum
brevia duo ad molle purgata, ruta, liquamen admiscentur
pulpae bene tunsae et fricatae. denuo ipso subtrito ita ut
commisceri possit, mittas piperis grana et nucleos, et calcabis 5
cabis in † materia bene lota. et sic coquuntur ex aqua,
oleo, liquamine, fasciculo porrorum et anetho. +2+ (55) +Botellum
sic facies+: sex ovi vitellis coctis, nucleis pineis concisis
cepam, porrum concisum, ius crudum misces, piper
minutum <asparges>, et sic intestinum farcies. adicies liquamen 10
et vinum, et sic coques.
1 Bulbule esiciata (esiaciata V) et sic EV | 3 rutam EV | 4 denuo
denuo V, denuo (_e †_ denuo _add._ E2) E | 5 cõmisceari V |
mittas α, mittat EV | nucleos _Tor_, nuclei EV | 6 materia
(matrice _Lister_) bene lota EV, mortario bene loto _Hum_ | 8 sic
VE2, _om._ E1 | sex ovi _Sch_, ex oui E, exeouis V | 9 ius _Hum_,
tus EV | 10 asparges _add. Gi_ | farcies α, facies EV
IV. LVCANICAE. (56) Lucanicas similiter ut supra scriptum
est: [Lucanicarum confectio] teritur piper, cuminum,
satureia, ruta, petroselinum, condimentum, bacae lauri, liquamen,
et admiscetur pulpa bene tunsa, ita ut denuo bene
cum ipso subtrito fricetur. cum liquamine admixto, pipere 5
integro et abundanti pinguedine et nucleis inicies in
intestinum perquam tenuatim productum, et sic ad fumum
suspenditur.
2 Luc. confectio _glossam del. Sch_ | 3 bacae _ex_ baca E, bace V |
6 integro E, -gre V | 7 tenuatim E, -tĭ _ex_ -tun _corr._ V |
productum _Hum_, perductum EV | ad E1, ad (_sed_ a _radendo in_ i
_mutata_) V
V. FARCIMINA. +1+ (57) Ova et cerebella teres, nucleos pineos,
piper, liquamen, laser modicum, et his intestinum
implebis. elixas; postea assas et inferes. +2+ (58) +Aliter+: coctam
alicam et tritam cum pulpa concisa et trita una cum
pipere et liquamine et nucleis. farcies intestinum et elixabis, 5
deinde cum sale assabis et cum sinapi inferes, vel sic
concisum in disco. +3+ (59) +Aliter+: alicam purgas et cum liquamine
intestini et albamine porri concisi minutatim simul
elixas. elixa tolles, pinguedinem concides et copadia pulpae,
in se omnia commisces. teres piper, ligusticum, ova 10
tria, haec omnia in mortario permisces cum nucleis et
pipere integro. liquamen suffundes, intestina imples, elixas
et subassas, vel elixa tantum: appones. +4+ (60) +Aliter circellos
isiciatos+: reples intestinum impensa isicii et circellum
facies rotundum; fumas. cum miniaverit, subassas, exornas, 15
oenogaro fasiani perfundes, sed cuminum addes.
4 tritã α, trita EV | 5 piper EV | farcies in testinum E, farcie
sint testinũ V | 6 cum sale EV, cumino sale _Sch_ | 7 sic _i.
elixum, non assatum_ | 8 albamine E, abamine V | porri E, porro V |
9 elixas. Elixa tolles P, elixas elixato tolles EV | conpadia V |
12 piper integro EV | 13 elixam tantum EV, elixas tantum P |
14 inpensam EV | 15 miniauerit EV, fumauerit _Hum_ | 16 _de re cf.
p. 14, 7 {+2+ 2, 5}_ | perfundes _Sch_, profundes EV | cuminum EV,
cuminatum _Gi_ | addes _Hum_, ates EV