KRUUZEMUNTJE.

Daar blinkt een vroolijk zonnetje op het geveltje eener kleine

armoedige hut. ’t Is een zeer armoedig bouwvallig huisje. ’t Geveltje

is van steen. Ja, maar hoe ze op elkander blijven de steenen, dat

begrijpt zoomin de storm, die in het najaar giert, als de kou, die ’s

winters door de open voegen, haar scherpe pijlen in het hutje zendt.

’t Is erg bouwvallig dat huisje. ’t Lage stroodak dat rust op vermolmde

binten, is groenachtig zwart en schier geheel vergaan. Als ’t regent,

dan drupt en lekt het water langs de ingezakte stroowisschen op het

lage zoldertje, zoodat de binnenmuur heelemaal nat wordt, en de

bedsteden ook, en—da’s arg; Arie kan d’r wel tegen, moar veur ’t kleine

ding en veur grootmoeder is ’t noarigheid. Grootmoeder is rimmetiek,

veur de ouwe ziel is ’t al heel arg!

Maar zie, ’t zonnetje blinkt nu vroolijk op het geveltje, en ’t

geveltje ziet er in zijn zomertooi zelfs bevallig uit. Immers de slanke

wingerd zendt zijn sierlijke ranken naar het stroodak heen, en

beschauwt met zijn hel verlichte frischgroene blaren, ten deele het

oude dak en het geveltje, en ook het grauwe schuinsgezakte venster met

zijn verweerde ruitjes, door welke ruitjes op dit oogenblik klein

Anneke naar buiten ziet.

„Kom grootmoeder, loawe noar buuten goan, kom, o ’t is zoo lekker

buuten grootjelief,” vleit Anneke.

„Joa lieve dernje, joa, grootmoeder zal meegoan; wacht, grootmoeder mot

erst de eerdappels ien den bak doen; wacht, hier he’k den emmer.—Anneke

kan wel ’en emmer woater uut de zeeg scheppen, is ’t niet Anneke?”

„Nou! al zoo dukkels he’k woater geschept grootmoeder! Zie zoo, ’k zal

moar vast veuruutgoan en ’t woater buuten neerzetten bij ’t benkske; en

dan za’k oe veurlêzen grootje, uut ’t boek, woar van den prins, en den

ezel, en den dief iensteet, van alles.”

„Goed, liefke, blond muulpeerke, kleine prefester,” zegt grootje. En,

Anneke is al de deur uut, en grootmoeder Bette doet ’en schoonen

boezeloar veur, en goat dan ook noar buuten.

Anneke heeft een emmer water uit de zeeg geschept—halfvol, moar, toch

genoeg voor de aardappels, die grootje zal schillen; en grootje zit nu

op ’t bankje voor het hutje, en Anneke zit vlak naast haar met een

boekje in de hand; en, ’t is lekker buiten, zoo recht zomerachtig; ’t

zonnetje is warm, en de schaduw van een pruimeboom—waarin de geelachtig

witte pruimen al mooi glanzen—die schaduw doet goed.

„Woar was j’ ook weer gebleven Anneke?” vraagt grootmoeder.

Anneke met een soort van verslikkende verrukking: „As dat de prins

tegen den boer zei, dat z’n eigen voader ’en keuning was; en toen nam

de boer z’n hoed af, en toen bakte de boerin spekpannekoeken, en toen—”

Annekes oogen glinsterden.... „en toen kreeg de prins ’en kummeke

stroop bij de pannekoeken, joa, umdat ie zooveul as prins was,

grootmoeder.”

„Joa krek, nou weet ik ’et weer, en toen kwiem er ’en os....”

„Nee grootje, nee.... da’s ’en ander verhoalje, nee; en toen ne....

toen de prins dan genogt had, toen schonk de boer ook nog ’en glêske

bier oan den prins; went prinsen drinken nooit schoon woater—is ’t wel

grootje....? en toen ie dat ook óp had, toen gaf ie den boer en de

boerin de hand—dat was vrindelik niewoar? en zei, dat ie ze nooit zou

vergêten, en....”

„Moar hoe was die prins met zoo’n honger bij den boer gekommen, klein

klapheuveltje....?” zegt grootje weer en ziet Anneke vragend aan,

terwijl zij een geschilden aardappel in den emmer laat vallen dat de

waterpereltjes er glimmende in ’t zonnetje, van opspatten.

„Wel, dat ie verdwoald was op de hei.... de hei, ge weet wel zooas oan

d’ overkant [1] achter Oosterbêk grootje.”

„O krek krek! nou weet ik ’et, klein meisterke. En toen....?”

„En as dat de prins, toen z’n voader starf, en de prins ienéns van

prins tot keuning wier, dat ie toen op ’en goejen dag ’en erm mins oan

den weg zag liggen die blind was, en niet zien kos, begriep ie

grootje?”

„Ja prefesterke.”

„En dat ie toen afstapte uut de koets umdat ie.... en dóár wasse we

gebleven grootje.”

„Krek zoo Anneke, lês dan moar wiejer.”

En Anneke, terwijl zij met haar wijsvingertje de woorden uit het boekje

volgt, leest eenigszins hikkend en wel wat eentonig, maar toch op z’n

boers-Hollandsch, en met het aardige stemmetje niet onwelluidend, het

slot der vertelling:

„En dé koning steeg uit dé koets, en terwijl dé paarden stonden te

trappelen, en al de kamerheeren van des konings hofstoet en al het

gevolg er naar keken, ging hij op den armen blinde toe, gaf hem de hand

en zeide: Mijn vriend, sta op, ik zal u eere geven en alles wat gij

behoeft; en tot zijn kamerheeren zeide hij: „Plaatst dien armen man in

mijn rijtuig....”—Hê grootmoeder, in ’t rietuug van de keuning!”

Grootmoeder hield op met schillen en bleef verbaasd naar het wonderboek

staren: „He’k z’n lêven.”

En Anneke las weer: „Dé kamerheeren waren, evenals het gansche gevolg,

ten hoogste verbaasd dat dé koning zulk een bedelaar in zijn eigen

rijtuig wilde nemen; doch de brave koning dit ziende, zeide zoo luid

dat allen het hooren konden: „Ja mijne heeren, toen ik dezen man

beschouwde, herkende ik hem terstond voor den gullen landman, die mij

eens, toen ik vermoeid en afgedwaald was, gastvrij in zijn woning

ontving, en mij alles gaf wat zijn woning opleverde. Een mensch mag de

weldaden niet vergeten, die hem door zijn evenmensch zijn bewezen, en

een koning mag dat het allerminst!”

„En toen....?” zei grootmoeder.

„Nou is ’t uut grootmoeder; da’s spietig hê?”

„Wel he’k z’n lêven! ien de koets van de keuning!” zei grootje, terwijl

ze nog altijd met een ongeschilden aardappel in de eene, en het

mes—waarvan het heft op de knie rustte—in de andere hand, naar het boek

zat te staren:

„En goeng ie toen met de keuning noar ’t kastêl? en zou ie doar

gebleven zin en krek as de keuning gegêten en gedronken hebben....?”

vorschte grootje.

„Dat weet ik niet grootmoeder; moar al die verhoaljes zin zoo opéns

uut, en dan is ’t gedoan; dan heur ie d’r voorders niks meer van. ’t Is

moar ’en vertelselje, zie.”

„Nou dat was oarigheid Anneke! ’En mins kan d’r veul uut leeren; ’t is

wiesgeleerd zeg ik.”

„Dat zeit meister ook grootje.”

„Ik vuul ’em best: goed doet, goed ontmoet! zeit ’t sprêkwoord; zie dát

is ’t: Voader en grootmoeder en meister en allegoar, die goed veur ou

binne, ook altied liefhebben, heur ie.... en God bovenal!”

„Joa zeker grootje.—Za’k nóg eentje lêzen....?”

„Nee kiend, nee, ’t zal te loat worden; zie da’s de leste eerdappel; ’t

is al halftwoalf op de zonneploat van den toren, en as voader thuus

kumt motten de eerdappels kloar zin. Heur is....”—terwijl zij een

vinger lang wijst—„’k het nog zoo’n stukske spek van ’t breien

verdienst; mergen met den Zundag dan zal grootmoeder is keuninkske

speulen, heur ie. Joa klein babbelmunje, mergen zal grootmoeder ook is

op spekkoek traktieren; zoo erm bin ik niet, of ’en moatje mêl zal

mergen met mien stukske spek toch de pan ien! Zie zoo, kom....” en

omziende naar den rijweg, die langs het hutje loopt, zegt ze tot een

man die voorbijgaat: „Dag veldwachter!”

En Anneke, die nog in ’t boek tuurt, ziet ook op, en zegt met de hand

boven de oogen—de zon is zoo straf: „Dag veldwachter.”

Een keelgeluid zonder woord klinkt van de wegzijde.

„Wat kiekt ie lillik, grootmoeder.”

„Misschien weer wat veul in ’t glas gekeken.”

„Bêter in ’t boek kieken grootje?”

„Nou, sneu-dingske! nou!”

Grootje is binnengegaan, en Anneke, die nog wat lezen blijft, springt

eenige minuten later haastig van het bankje op, en loopt zoo snel zij

kan een man te gemoet, die met een spa over den schouder van de

dorpszijde komt aanstappen. ’t Was aardig om te zien hoe de arme

daglooner, wiens gelaat door de zon was verbrand, en wiens handen door

den arbeid waren vereelt, het achtjarige dochtertje streelde en

liefkoosde, om in ’t einde hand aan hand met zijn eenig Anneke het

armoedig erfje te betreden.

„Kiek is voader wat die pruum’ al mooi worden!” zegt Anneke, terwijl ze

naar den boom wijst dien ze voorbijgaan.

„De pruum’! nee dernje, riep zin ze nog niet.”

„Nee, allemoal niet voader, moar die en deez; zouwe die niet riep

wêzen, voader....?”

Arie schudde aan den boom: „Ze zitten nog te vast, d’r velt er geen

een!”

„Joawel, kiek.... doar velt er een tusschen de koolplant: kiek....

kiek, en doar ook een.... kiek.” Anneke zocht en vond de pruimen: „doar

nóg één, dat is drie; één veur grootje, één veur voader, en één veur

Anneke.”

„Kom dingske! kom, nou ’et huus ien!”

Arie bukte zich, en—terwijl Anneke hem volgde, ging hij door de lage

deur zijn hutje binnen.

t Was een sober maal. Grootmoeder had wat onriepe afgevallen appels

deur de eerdappels gemoesd; met ’en lengsel van mosterd en zout was ’t

smoakelik genogt, en ’en snee roggebrood met wrungel—gestremde

karnemelk—smiekt best veur ’en noahap.

Moar Anneke had nóg wat—veur ielk ’en pruum. Joa, ’en bietje zoer

woaren ze wel, moar ’t smiek toch pruums, en de pruumboom was ’en

beste!

Grootmoeder zette den boel aan kant.—Arie hikte zoo’n bietje véúrdat ie

z’n half uurke goeng sloapen; en, Anneke ging haastig naar buiten, went

ze heurde gerij.... de koets van ’t kastêl kwiem den darpskant af. Vlak

zou ie langs ’t huuske kommen. Zie, grootje kwiem óók buuten: ze sloeg

’en poar natte voatdoek’ over de kleine doornheg, die ’t erfke van den

landweg schei, zette toen de linkervuust op de heup, en hield de

rechterhand boven de zestigjoarige oogen.... ’t spul zag ze groag, en

van mergen, met dat verhoalje, had ze ’t rietuug van ’t kastêl den

heelen tijd in de verbeilding al veur zich gehad.

„M’nheer Van Zwiet het er de jonge peerds veur,” riep Arie die ook naar

buiten kwam.

„Mooie peerds voader,” zegt Anneke: „Ze loopen zoo krul en kroms met

den nek!”

’En bietje schichtig, meent grootmoeder.

„Vurigheid!” zegt Arie: „Drie joar oud. Ze kosten viefhonderd zei de

koetsier.”

„Viefhonderd! hê!.... Zou m’nheer Van Zwiet net zoo riek as de keuning

zin?” vraagt Anneke.

„De keuning! nee, die is altied ’et riekste van allemoal,” antwoordt

grootje.

„Wat speulen ze met de oor’!” zegt Arie, naderbijkomende.

Het rijtuig nadert al meer en meer.

„Da’s oarig: de peerds kieken noar ons!” zegt Anneke. Maar—terwijl Arie

de pet van het hoofd neemt, en Anneke, evenals grootje, naar de lui in

’t mooie spul kiekt.... spitsen de jonge bruintjes sterker de ooren;

zien met schuwen blik langs de ooglappen naar de zij van ’t hutje, en

dringen eensklaps, met een rukkende beweging, naar de andere zij van

den weg waar een breede sloot loopt.

Een luide kreet in het rijtuig doet het dagloonersgezin ontstellen.

Arie vliegt den weg op. In ’tzelfde oogenblik dat het bijderhandsche

paard slechts een voetstap van den slootkant is verwijderd, grijpt Arie

den vanderhandschen bruine bij den toom. Met krachtige hand dwingt hij

het paard naar het midden van den weg. Terzelfder tijd doet een

duchtige zweepslag van den menner den bijderhandsche vooruitschrikken.

Nog één zweepslag klinkt er. Een „Dankje, laat los!” klinkt mede....

en—met de wijd gesperde neusvleugels schier tegen de borsten, de ooren

scherp vooruit, rent het den weg op.... „Harrejennig!” zegt Anneke.

„God bewoare!” zegt grootje: „’t Is niet alles in zoo’n rietuug; ’t lee

doar hoast ien de sloot.”

Geen twintig schreden van Winkels hutje en schuins er tegenover, stond

Bol de veldwachter op den drempel van zijne kleine woning. Eer hij den

heer Van Zwiet kon te hulp komen, snorde het rijtuig hem reeds voorbij;

maar, de heer Van Zwiet, of althans diens echtgenoote in het rijtuig,

moest zijn ijver bemerken. Zie, met een dreigend gebaar wijst hij naar

Arie’s hutje, en, als het rijtuig reeds om den hoek in een stofwolk is

verdwenen, dan treedt hij met een kwaadaardige uitdrukking op het

gelaat, en met den veldwachtersstok naar de doornenhaag wijzende, op

Arie toe:

„Mo’j met dat lorretuug op de heg te hangen, m’nheer Van Zwiet ien de

sloot joagen? Altied schorremorrie oan de weg!! Nog ens, heur, dan zu’j

met burgemeister te doen hebben!”

„Nou Bol, moak moar zoo’n lêven niet!” zegt Arie bedaard: „hoe kos

moeder denken dat die jonge peerds veur ’en onneuzel duukske den angst

zouwe kriegen.”

„Dat kos ze best begriepen as ze niet kiendsch is!” roept Bol met een

leelijken vloek. „Pas op!” En weer met een vloek: „Die Bol zuukt, zal

’em veinden ook!”

Anneke keek grootje angstig vragend aan, en grootje zag haar zoon aan:

Hoe de veldwachter zoo kwoad kwiem?

Toen Bol met een gesmoorde verwensching op de lippen naar zijn woning

was teruggekeerd, haalde Arie de schouders op en zei: „Joa zoo is de

mins: a’j iemand de woarheid zeit—al is’t ien z’n eigen belang, dan

geet ie ’t oe wrêken.”

„Zeg Oarie, hei’j Bol de woarheid gezeid.... en wát hei’j gezeid?”

vischte grootje.

Maar Arie zei: „Och ’t was zoo arg niet.” En grootje vischte nog wel,

en Anneke keek ook wel met spitse eugskes; maar Winkels trok de pet op

den neus, um nog ’en kertierke te sloapen. Niemand had er mee van noode

dat ie Bol van mergen had gewoarschouwd, arnstig gewoarschouwd; umdat

ie ’em giesteroavond stomdronken noar huus had zien goan.

’t Is drie uren den middag. Winkels is al lang weer naar zijn werk.

Anneke heeft een mooien bos goudsbloemen met een paar boerentuin-rozen

en wat vlierloof er tusschen bijeengeplukt,—veur mergen as ’t Zundag

is,—en grootje zit zoo’n bietje te dummelen achter ’t verweerde

roamglas.

Grootje dummelt onrustig, heel onrustig. Telkens komt er een pijnlijke

trek op haar goedig gelaat, en nu en dan klinkt er door ’t kleine

vertrekje een kreuntje of zucht.

Zeer zachtjes komt Anneke met den bloemruiker in een waterkan binnen,

stillekes, went grootje sloapt. Nee, grootje sloapt niet:

„Da’s mooi Anneke! heel mooi!—Och heere!” zegt grootje en trekt bij die

laatste woorden weer een pijnlijk gezicht.

„Och heere....!? Wat is ’r grootje?”

„Niks kiend, och niks! ’en bietje ien ’t lief.”

„Ien ’t lief? Hei’j kramp ien ’t lief, goeje grootje?”

„Joa blombluumke joa!.... O lieve heer wat kniept ’et!”

„Misschien van de pruum grootje,” zegt Anneke.

„En de appels en wrungel, alles bij mekoar,” steunt grootje: „O minsen,

minsen!”

Anneke streelt grootje de wangen; maar, dat helpt haar niet. Wat zou ze

doen? ’En bietje woater ophangen en ’en kummeke werme koffie

zetten....?

„Woater ophangen? Joa da’s goed, dierke.—O lieve heere!—Moar koffie,

nee.—Ai!—Heur is Anne.”

„Watte grootje?”

„A’j is ’en bietje kruuzemunt woudt hoalen, en....”

„Bij den dokter grootmoeder; moar dat duurt wel ’en uur zoo wied as ie

woont.”

„Nee proatgauwke nee, niet bij den dokter.—O heere! nee.... ge weet

wel.... toen we lest langs den diek goengen....—O!”

„O joa, joawel grootje, bij ’t veerhuus niewoar? bij de hofstee van

boer Vledder?” valt Anneke in: „Joa, toen hei’j mien de kruuzemunt

gewezen, die doar allegoar ien ’t wild oan dien diek gruuit. Joa, die

za’k hoalen, dat was goed veur pien ien ’t lief hei’j toen gezeid, en

zoo’n bloadje smiek lekker ook. ’k Zal loopen wa’k loopen kan beste

grootje;” en, zonder meer wipt het vlugge ding het hutje uit, en ziet

grootje—krampschommelende met ’et lief—deur de ruutjes heer hoar

hartlepke noa, die den weg oploopt, noar den diek—zoo gauw as ’en

hoaske!

Hijgend, gansch amechtig—met de woaterpereltjes onder ’t kleine

neuske—komt Anneke, geen kwartier later in ’t hutje terug.

Grootmoeder had ’et arg te kwoad. Af en toe was ’t minder gewêst, moar

dan weer.... O harrejennig!

Geen nood! nou zal ’t gauw bêter goan. Kruuzemunt het ze ien overvloed;

en ze is straf genogt, joa hoast zoo straf as ’en pêpermunje.—Wacht, de

bloadjes van de stengeljes afgestreupt.

„Best zoo dingske,” knikt grootje hoofdschuddende van pijn.—Ziezoo, al

die bloadjes ien ’t kêtelje gedoan.... zooveul as ’t moar kos.

Veurzichtig met den zwoaren woaterkêtel; ’t is kokend, dingske, pas op!

O lieve deugd!” komt de oude er weer tusschen.—Geen nood, ’t hengsel

blijft aan den kettinghaak hangen; Anneke behoeft de tuit maar te

richten, en zie.... ’t kokende woater kumt ook krek met ’en vollen

stroal ien ’t kêtelje, en—’t ruukt al kruuzemundig!

’t Is alsof de reuk grootje al goed doet; misschien ook werkt het

gezicht van Anneke mee; ’t keteltje zet zij op ’t vuur:

„’t Mot trekken, zie. Niewoar grootje?”

„Zeker liefke!”

„As ’t getrokken is dan zal ’t krek zoo goed as en drank van den dokter

wêzen, niewoar grootmoeder?”

„’t Zal best wêzen Anneke.”

Annekes oogkes blijven strak en vol blijde hoop op het keteltje staren:

„Zou ’t al goed zin grootjelief....?”

„Nog niet kiend!”

„Wacht, zal vast ’en kummeke kriegen. Ziezoo... Nou zal ’t wel goar zin

grootmoeder; kiek moar, de woasem kumt al de tuut van ’t kêtelje uut.”

„Nou dingske, toe dan!”

Met het boezelaartje ’t warme hengseltje vattende, schenkt Anneke een

kommetje van ’t groene vocht voor ’t lieve grootje in; en grootje, als

zij blazende telkens een teugje neemt, knikt ze tevens Anneke toe, want

Anneke ziet haar aan met een gezichtje, dat geheel en al de vragen

teekent: „Doet ’et goed grootje? Ku’j’t al vuulen? Zou ’t bêter goan?”

En ’t goeng bêter, en een half uurtje later zei grootje: „Joa, klein

dokterke, ’t is bêter, Goddank!” En, als zij haar mokkelt en zoent, dan

heeft grootje voor ’t kleinkind haar duizend en eersten naam, en zegt

ze: „Heel bêter, mien lief, mien oarig Kruuzemuntje!”

Een week verliep en ’t is weer Zaterdag. Zaterdags wordt er geen school

gehouden, en Anneke die weer vrij heeft, zal heden een plan ten uitvoer

brengen: ’en mooi spulleke dat ze eiges geprakkezierd het.—„Zoo’n wies

dingske!” heeft grootmoeder gezegd.

Grootje staat in de schaduw van den pruimeboom, en Anneke treedt door

het kleine hek in de lage doornenhaag den landweg op; ziet nog eens om,

en knikt grootje toe, grootje die wuift met de hand; en dan stapt ze

met iets gewichtigs in haar tred meer voorwaarts, terdege den zak

omklemmende, die haar over den schouder hangt, maar, ze ziet alweer

eens om, en roept zoo hard als ze kan: „Dag grootjelief! dag!!”

Grootje wuift nog van verre, maar Anneke verstaat niet best met waffer

bijnoam grootje heur noaroept.

Bij ’t bruggetje gekomen, waar de zeeg onderdoor gaat, kijkt Anneke nóg

eens om, heel ien de verte ziet ze nog wel ’t peerse jak van

grootmoeder, moar, grootje geet krek de deur van ’t huusken

ien.—Grootmoeders oog’ zin niet zoo stark as de hoare.

En Anneke stapt sneller voort. In een uur tijds zou ze terugwezen.

Iedereen die ze tegenkomt zegt ze g’n dag, met ’en knikske, en

allegoar—zelfs boer Balders van ’t Bijenveld—zeggen weerum: „Dag

Anneke!”—De kwoaje schepershond van ’t Gouwe-erf, die heur met den

schoapstroep veurbijkumt, grumt geen spier, moar striekt met z’n kouwe

neus of natte tong—Anneke weet eiges niet wat—langs heur kleine hand,

asof Filax heur kussen wou.

„Gemergen scheper!”

„Zoo Anneke.... goa’j gres snijen....?”

„Nee scheper, kruuzemunt!”

„Kruuzemunt.....? Zoo!—Goeje mergen!”

„Goeje mergen scheper.”

Ja, Anneke gaat kruizemunt snijden. Dat was een heerlijke inval

geweest: kruuzemunt was goed veur de krampen in ’t lief. Bij ’t

veerhuus bezijen den hoogen Riendiek doar sting kruuzemunt, ’en

heeleboel; nooit wier ze afgeplukt.... „en”—had ze heel zachtjes in

grootmoeders oor gefluisterd: „as we dan ’en heele zooi bij mekoar

hebben grootje, dan zuwwe ze dreugen op de vuurploat, en oan den dokter

verkoopen; en veur de centen ’en tabaksdeus veur voader koopen as ie

joarig is, en—moar dat zei ze niet: ’en neië snufdeus veur grootje

d’rbij.”

’t Is een belommerd gedeelte van den hoogen Rijndijk nabij het

veerhuis. Aan weerszijden van den dijk staan, ongeveer ter halverwegen

van de glooiing, flinke appelboomen vol pardiezen en rabouwkes, moar,

riep zin de appels nog bij lange noa niet.—Even beneden de appelboomen

aan de buitenzijde van den dijk is een rasterwerk, waarachter de vette

ossen in de heerlijke uiterwaarden grazen tot op den oever van den

frisschen Rijn; en evenzoo bevindt zich ter halverwegen van de

dijkglooiing aan de binnen- of Betuwzijde, een rasterwerk ter

verbinding van een op onregelmatigen afstand gescheurde doornenhaag,

welke haag mét rasterwerk, de hoeve van boer Vledder—aan de

dijkzijde—bepaalt.

En hier is het dat Anneke den zak van den schouder glijden en haar

oogen met blijdschap over de kruizemunt-pollen weiden laat. De pollen

zien d’r hoast als pollen brandnêtels uut, moar ze hebben kleinere

donkerder bloadjes, en—prikken, dat doen ze niet.

Wacht—grootjes kniepmeske uut den zak gehoald, opengedoan, nou oan ’t

snijen.

’t Geet langzoam, moar ’t geet toch.

„Zoo druk aan ’t wark Anneke?” roept Truitje van ’t veerhuis, die met

de glimmende koperen roomkan op den rug, en een emmer aan den arm, in

de hoogte op den dijk voorbijgaat.

„Joa Truitje, en ’t is werm, zelfs hier in de schaduw van den

appelboom,” roept het kleintje weerom.

„Wi’j ’en munje vol room, Anneke?”

„Nou! asteblief,” zegt Anneke. Ze steekt haar mes ien den grond; klimt

de glooiing op, en als zij boven is gekomen dan bukt zich Truitje,

en—Anneke mag het holle deksel uut de koperen kan trekken, en uut den

emmer volscheppen, en dan lêgdrinken, heelemoal lêg. Jong zoo

lekker!—„Dank oe vrindelik Truitje!” zegt Anneke, en de blanke room,

die nog om ’t munje glimt, striekt ze weg met den rug van ’t kleine

henje.

„Tot oe dienst Anneke. Ziezoo!” De koperen stop steekt weer in de kan,

en, als Truitje haar weg vervolgt dan glimt de kan nog een poosje in

Annekes oog, totdat ze haar mes weer opzoekt en met vernieuwden lust

aan ’t werk gaat.—De zak is nog geen darde deil vol; ’t geet langzoam,

moar ’t geet toch.

Twee hoogbeladen hooikarren knarpen door ’t kiezelzand al nader en

nader op den Rijndijk. Anneke ziet even naar boven. Zij ziet karraderen

en paardepooten en menschebeenen, maar voor het stof knijpt ze de oogen

dicht.

„Zoo, bi’j oan ’t appels zuuken!” roept een mansstem van boven: „’t

Spul is niet riep,—Mot er geen êten, klein ding!”

„Nee! ’k bin oan ’t kruuzemunt snijen!” roept Anneke.

Of ’t niet verstaan was? althans de stem klinkt weerum:

„Wacht, hier hei’j ’en bêtere. ’t Is ’en vroege renet; a’j ’em nog ’en

poar doag’ ien den zak houdt dan zal ie zoo mul zin as koek.” En—op

’tzelfde oogenblik ziet Anneke ’en appel, niet ver van heur af, op de

diekhelling neerkommen, en, rollen noar lêger.... onder de rastering

deur—’en heil eind wied, in den bongerd van boer Vledder.

„Wat zoo’n appel kan loopen, en zonder been’ oan ’et lief!” roept het

van boven op wat verderen afstand.

„Dank oe!” zegt Anneke, en luider vraagt ze: „Zou ’k moar deur de

rastering goan?”

„Woarum niet!” klinkt het nog eens, maar meer uit de verte, en—de

wielen der hooggeladen karren hoort ze steeds minder en minder kraken

in ’t kiezelzand; maar ze volgt ze niet met de oogen, want ze tuurt

naar de plek waar ze meent dat de appel in ’t gras ligt.

Nog maar half besloten, staat Anneke eenige oogenblikken met den voet

op den ondersten legger der rastering; maar dan—woarum niet....?—dan

bukt ze ’t kleine köpke umlêg; ’t rugske krom; ’t eene beentje zet ze

over ’t hout, ’t andere beentje hoalt ze met de rökskes noar zich toe,

um hoastig noar de plek te loopen woar de appel leit, moar—de appel

leit er niet. Hier niet, doar niet, woar is ie gebleven....?

Da’s spietig!—Anneke kan ’em niet vienden.

Nou meent ze.... moar nee, ’t is ’en roodachtig kleiwortelbloadje—Doar

ziet ze.... nee, ’t is ’en kleine paddestoel tussen ’t gres. Hier....

nee, dat gruune appelje kan ’t niet wêzen, da’s afgevallen van den

boom. Wacht.... doargunder....!?

„Wel doe bliksemsding! mo’j appels streupen in boer Vledders bongerd!?

Herruut ze’k! herruut!”

Met een vuurrood gezichtje schrikt Anneke op. Zoo’n stem had ze nog

nooit geheurd; de beentjes trillen heur onder ’et liefke. Boven op den

diek steet de veldwachter, en hij kiekt zoo iesdig kwoad, en hie dreigt

met den stok noar veuren, krek as loast bij voaders huuske: alêvel,

toen woaren voader en grootje d’r bij, moar nou.... O lieve heer! doar

kumt ie den diek af.... altied den stok noar veuren.

„Zu’j d’r uut! kleine feeks van ’en dief! zeg?” schreeuwt Bol de

veldwachter opnieuw: en Anneke ziet hem, o goeje hemel! de rastering

overklimmen, en wordt zoo wit als een dooje!

„Moar.... moar.... ik zocht....” brabbelt Anneke angstig.

„Appels stêlen! veur de galg opwassen! lui dievenpak!” schreeuwt Bol,

steeds naderkomende en nog altied den dreigenden stok vooruit: „Herruut

ze’k! Allo!”

Maar Anneke—in een wip heeft zij de klompjes van haar voetjes gesmeten,

vort! en.... loopen doet ze, loopen wat ze kan, harrejennig zoo’n

viefke!—Bol is woedend.

„Hier ze’k! hier!” schreeuwt hij het vluchtende haasje na, en als hij

zich mede in de vaart zet om spoedig het kleintje te achterhalen,

dan.... dan zwakt hij en zwikkelt, en smakt ie voorover.—Anneke ziet

even angstig om. Woar was ie?—Maar zie, doarginder wordt het kleine

klompje van Anneke luide verwenscht, doch door het ongeval nog meer

verwoed, weer overeind gesprongen, vliegt Bol opnieuw het meisje na,

dat intusschen een goed eind op haar vervolger heeft voorgekregen.

„Zu’j stoan! zu’j stilstoan....!?” schreeuwt Bol; maar Anneke den man

weer ziende, snelt opnieuw weder voort, en ofschoon ze verbijsterd van

angst niks, nee hoast niks meer ziet: loopen kan ze nog, loopen best!

Moar o heere! ienéns mot ze stilstoan, pal ienéns veur de breeje

sloot;—en—doar kumt ie....! Zal ze rechts, zal ze lienks....? O heere

doar kumt ie! ’t Schiemert heur veur de eugskes: ze sleet er de henjes

veur; nou ziet ze niks meer, moar eindelik doar was ie, en ’t was hoar

alsof ’en knieptang heur vast ien den erm kneep.

„Zoo kwoaje dern! he’k oe doar! Wou’j mien ontloopen zeg! Allo

veuruut!” bijt de veldwachter het bevende kleintje in ’t oor, en met

forschen ruk dwingt hij haar terug te keeren op haar pad, tot bij de

plek waar haar klompjes liggen, ’t eene klompje van boven gebersten,

straks deur den voettrooi van Bol.

En of het arme Anneke met bevend piepend stemmetje al roept dat ze niks

gedoan het, en dat ze kruuzemunt snee—met al die leugens het de

veldwachter niks van noode: „Vort! allo vort!”

Arm klein dingske! de leelijke veldwachter, die haar den zak heeft op

den schouder gelegd, duwt haar met forsch geweld de glooiing op, en

dwingt haar op den dijk voor hem uit te gaan. Met de punt van zijn stok

stoot hij haar boosaardig van tijd tot tijd in de lenden, en zegt dat

ze wat gauwer mot loopen. Maar Anneke kan niet gauwer, want het

gebersten klompje doet haar bij iederen voettred zoo zeer op de wreef:

„Ik kan niet veldwachter, ’t vuutje duut mien zoo zeer!”

„En ik zeg oe: veuruut: doe luiwoammes,” roept Bol en stoot haar

opnieuw met den stok in de lenden.

Anneke begint bitter te schreien. Ze had toch niks geen kwoad gedoan,

en woarum dat de veldwachter dan zoo wreed was? Nooit van d’r lêven was

iemand zoo kwoad tegen hoar gewêst; en wat zou grootje wel zeggen dat

hoar klompje kapot was. En, woar zou ze noar toe motten; woar....?

„Och veldwachter, loat mien asteblief noar huus goan?” zegt ze

snikkend, terwijl de tranen haar over de mollige koontjes biggelen.

Maar de veldwachter heeft een duivelachtig genoegen in de vrees en

smart van het lieve kind.

Arie’s vermaning steekt hem in de borst, en die moet hij wreken; de

lafaard! De postbode, die op eenigen afstand naderde, moet het hooren

dat die kleine schavuut ’en appeldievegge is.

„Wat! Slim Anneke van Arie Winkels?” zegt de bode, die nu zijn

geregelden tred vervolgende, het tweetal is genaderd en nu voorbijgaat:

„Za’k ze dan moar mee noar stad nemen veldwachter? Doar hei’j ’en huus

met dikke troalies.”

„Dát was niet kwoad bode, moar hier onder den toren hewwe ook goed

lozies, en ’t is zoo duuster as ien de hel, en rotten zin d’r....

Atjuus, plezierge wandeling.”

„Atjuus!”

Anneke voelde haar knietjes knikken:

„Nee, nee! niet onder den toren veldwachter; nee!” roept ze angstig en

onder het schreien door.

En weer krijgt ze een duw met den stok, en zegt de nijdige lafaard:

„Allo ze’k! veuruut!”

De burgemeester van het dorp is een dikke heereboer met een rond rood

en vol gezicht. Hoe het mogelijk was dat hij burgemeester is geworden

begrijpt hij zelf niet, want van de ambtsbezigheden weet hij bijna

evenveel als de ganzepen, waarop hij altijd kauwt indien hij een

moeielijk geval heeft; en „alle gevallen” zijn in het oog van den

ronden burgemeester, „moeielijk, zeer moeielijk.” Het allermoeielijkste

van alle gevallen is de omstandigheid, dat juffrouw Lus—zijn

echtgenoote—niet verkiest dat manlief voor het burgemeesterschap

bedanken zal.

Eén ding is gelukkig voor burgemeester Lus: hij heeft een uitmuntenden

secretaris, en de secretaris is altijd present—want burgemeester is

roojaal—dat is ie! Ook Bol de veldwachter is een zeer bruikbare vent.

Niet alleen dat Bol altijd met plezier boodschappen voor de juffer van

den burgemeister doet, beveurbeeld visch uut stad hoalen, of wijn

bestellen, maar hij is ook „slim op z’n vak” zeit de burgemeester;

jammer dat ie een bietje veul „klaart en rooje-jenevert”, maar anders

best en actief—soms al te actief.

Klein Anneke staat voor een tafel, waarover een groen lakensch kleed

ligt, en waarop een hooge looden inktkoker met dito zandkoker staat.

Achter die tafel zit Lus de burgervader. De secretaris Hoefzoetnagel

zit aan een kleinen lessenaar bezijden de tafel, zóó dat Lus hem zien

kan als hij zich even ter zij wendt.

De veldwachter staat naast Anneke.

„Zoo, heb jij appels gestolen, zoo!” zegt de burgemeester: „Zoo, heel

goed! Ahja.... hoe is je naam?”

„Nee nee!” schreit Anneke: „nee burgemeister, zoo woarlik nee!”

„Zu’j stil wêzen,” zegt de veldwachter: „Heur ie niet dat burgemeister

vroagt hoe da’j heit?”

„Anneke, burgemeister!”

„Anneke? Zoo, heel goed. En je ván?”

„Ván....? van voader burgemeister. Moar appels gestolen dát he’k zoo

woarlik niet!”

„Zóó, maar je voaders naam wou ik weten.”

„Arie Winkels, burgemeister.”

„Winkels. Zóó, heel best! Ouderdom?”

„Watblief burg.... meister....?”

„Hoe oud da’j bint!” snauwt de veldwachter.

„Ikke.... tien joar burgemeister.”

„Beroep.... of nee.... Watblief secretaris?”

Hoefzoetnagel is den burgervader met een papier genaderd; wijst er met

een vinger op, en fluistert meteen den edelachtbare wat in ’t oor.

Lus knikt, en zegt van tijd tot tijd zachtjes: „Jawel.... Ja

Ja!—Sjuust! Dunkt mij ook....! Docht ik net al!”

De secretaris zit weer voor zijn lessenaar.

De burgervader knauwt op de veder van zijn pen, en, straks op den

looden inktkoker turende zegt hij: „Een moeielijk geval! hum!” Dan

eensklaps tot Anneke: „Zul je ’t nooit wéér doen, zeg?”

„Nee burgemeister, nee! moar ik heb niks gedoan.”

„Zu’j den mond houen met de leugens!” grijnst de veldwachter: „Zeg,

zu’j!?”

De ronde blozende burgervader is te goedaardig dan dat hij—vooral na

het fluisterend gesprek met zijn secretaris— geen medelijden met het

lieve schreiende kind zou hebben. Den veldwachter vindt hij een beetje

erg actief, ja barbaarsch.... Tedeksel.... baars....! Daar valt hem wat

in. Als hij ’t vergat dan zou vrouwlief zenuwachtig worden: „Och Bol,

zou jij de baars ’reis eventjes uit de kaar willen halen; we zouen ’en

sausbaarsje hebben van middag. Wil je?”

„Tot je orders burgemeister, moar met je permissie burgemeister, zou ik

dat galgen-oas hier, niet erst is veur ’en uur of wat onder den toren

zetten? ’t Is van ’t repalje, burgemeister.”

Lus ziet toevallig naar zijn secretaris. Hoefzoetnagel is druk aan ’t

werk, maar zijn neus wijst in de richting van de deur.

„Veldwachter!” herneemt Lus deftig, en voegt er nu eens in het volle

besef zijner edelachtbaarheid bij: „Vertrek!”

„As je kleine dieven loopen loat dan worden ze as groote gehangen!”

grauwt Bol, met den duim op Anneke wijzende: „En as burgemeister zoo

weinig um peliesje geeft, dan kan Bol wel goan hengelen in ploats van

z’n eigen dood te loopen.”

De neus van Hoefzoetnagel wijst nog spitser in de richting van de deur,

terwijl ’s mans oogen onveranderlijk op zijn schrijfwerk zijn

gevestigd.

„Bol, geen praatjes. Dat voegt.... dat past.... niet. Ik ben

burgemeester, en jij veldwachter, weet je,” zegt Lus.

De vleugels van Hoefzoetnagels neus applaudiseeren.

„Ja dat weet ik best!” zegt Bol: „moar as de secretaris z’n eiges met

de affeeres bemoeit”—en hij werpt beurtelings een nijdigen blik op den

schrijver en het kind—„dan motten ze hem moar in jou plaats zetten, af

anders veur mien het dievenpak achter de vodde zitten.”

Een kleine tien minuten later is Anneke op vrije voeten. Zij is nog erg

beverig op de beentjes, en de oogen doen haar zeer van ’t schreien,

zoodat zij ze haast niet kon openhouden in de felle zon. Maar toch, zoo

snel als ze op het geborsten klompje voort kan, stapt ze den dijk over

tot bij den afweg die, langs kerkje en schoolhuis en kleinere woningen,

naar vaders hutje voert. Gelukkig heeft burgemeester haar den zak met

kruizemunt weeromgegeven, maar bitter leed doet het haar dat

burgemeester, die toch op ’t laatst zoo vrindelik was, niet gleuven wou

dat Bol onwoarheid sprak; ’t was slecht van Bol, heel slecht!

„Wat schêlt er oan, klein blauweugske?” zegt een blonde krullebol van

dertien jaren omtrent, die in ’t gras naast het kerkhof köpken-over

heeft gekeukeld, en nu met een paar luchtige sprongen op het kleintje

toeschiet.

Willem krijgt een kleur van kwoadheid nu Anneke hem alles heeft

verteld, en zegt dat die Bol ’en gemeene vent is, en dat ie den hals

moar had motte brêken toen ie over d’r klumpke viel, en, joa, dat ie

voader centen zal vroagen om veur Anneke ’en poar neië klumpkes te

koopen. Anneke most maar goedsmoeds wêzen. Wacht! hij zal den zak veur

hoar droagen; ze was ’en oarig dingske, dat zei meister ook, en dat

zeiën ze allegoar!

Och lieve minsen, wat hêt grootje in den angst gezeuten! Om negen uur

is ’t kleine liefke de deur uutgegoan, en nou, op slag van twoalven

doar kumt ze pas oan. Goddank dat ze d’r weer is! Wel heere m’n tied!

zoo’n veldwachter! Ze zal ’t oan Oarie vertellen, hoe ie ’t lief en

oarig kruuzemuntje getemtierd hêt. „Lief klein hertelepke!” en grootje

kust Anneke wel tien keer achter mekoar, zóó, dat Willem ook hoast trek

kriegt um ’t blondje te kussen, moar nee: G’endag soam!—Noar huus loopt

ie zoo hard as ie kan: um vader en moeder wat centen te vroagen, en

t’oavend de klumpjes te brengen.

Nee grootje! nee, niet oan voader zeggen, nee! As voader kwoad was dan

kon ie noa ’t êten niet sloapen; en grootje zei: „Krek zoo!” En voader

mocht ook niet weten van ’t kruuzemunt um den verjoardag en de neië

piep.—Net zoo, denkt Anneke en........ de snufdeus voor grootje.

De zomer is voorbij. De tabakslanden zijn kaal geplukt. De appels en

peren—zelfs de heele late—zijn alle van de boomen; in één woord, de

oogst is binnen. Hoe rijker de menschen zijn hoe meer dat ze lachen

kunnen. Vooral de burgemeester Lus; boer Balders van ’t Bijenveld;

Romein de vetweier en niet ’t minst m’nheer Van Zwiet kunnen lachen.

Hun schuren en bergen zitten vol, en—’t vee is duur, en ’t koorn is

duur, en veur de tabak hebben ze al twintig gulden geboojen, eerd-

best- zandgoed-lompen, alles deur mekoar. Twintig gulden de honderd

pond! „Wat zukke minsen riek worden!” zegt grootje.

Grootje is niet jaloersch, „nee, moar ’t is toch vremd ien de wereld,”

denkt ze: „de rieken lupt alles mee, ze kriegen meer as meer, en de

erme zal nog onspoed hebben ien ’t geringe.” ’t Was niet anders! ’t

Klein bietje eerdappels dat ze te roojen hadden was niet meegevallen,

en dan—’t was moar ’en onneuzel ding—moar, ’t kruuzemunt woar ’t kleine

dernje zoo’n zoeren oogst oan gehad had, geen tien stuuvers.... geen

dubbeltje.... geen rooje cent had ze bij dokter der veur kriege kunnen.

Alles wat dokter ien de apteek noodig had, dat kreeg ie uut de stad

zeidie; en zoo had Anneke met heur kruuzemunt weer aftrekke kunnen.

Dokters juffer had heur wel noageroepen, en heur ’en poar zuute

kuukskes gegeven, moar ’t kleine ding, die ze veur grootje en voader

bewoarde, had ze zeker ien ploats van ien ’t zekske te stêken, der

noast gestoken, went, toen ze thuus kwiem had ze geen centen en geen

kuukskes ook. ’t Liep alles zoo tegen. ’t Was noarigheid!

Maar op zekeren morgen had Anneke toch een kleur van plezier. Aan ’t

geval met Bol den veldwachter dacht ze niet anders dan wanneer ze hem

met een norsch gelaat voorbij zag gaan, of ook, als ze somtijds naar

het geborsten klompje keek, dat de klompenmaker met ’en klein houten

beugeltje gemaakt had. Willem Stoete had zeker geen centen kunne

kriege, went neië klumpkes had ie niet gebrocht, en, sinds dien morgen

had ze hum niet gezien, went bij m’nheer Van Zwiet was ie tuinjongen

geworden, en Willems voader woonde oan gundsen kant van ’t groote Van

Zwiets-huis.

Moar nu—zie, nú heeft Anneke ’en kleur van plezier. Met twee schoentjes

in de hand staat ze bij grootjes stoel aan de kleine klaptafel. De

schoentjes zijn niet nieuw, nee, alles behalve, maar ’t zijn leeren

schoentjes, zie moar, en krek zoo groot as heur vuut’! En Willem Stoete

steet vlak tegen heur over; en hie kiekt er noar hoe Anneke ’t zool

onder tegen ’t vuutje past; en z’n oogen gliensteren ook van plezier,

went.... Mie de kindermeid had ze oan Herm den „hoazenvilder” verkocht

met ouwe linten en ’en kniepmuts en kersjet; en toen, toen het ie de

schoentjes van Herm veur ’en dubbeltje weerum gekocht—dát was z’n halve

wêkloon;—um ze oan Anneke te geven; went—vergêten had ie Anneke en de

belofte niet; en: „Niewoar, schoentjes zin nog zachter as klumpjes?”

Als Anneke wat kreeg van voader of grootje, dan kuste ze voader of

grootje altied. Nou had ze Willem ook wel willen kussen; moar, Willem

sting oan den overkant van de klaptoafel, en Anneke kuste grootje; en

grootje zei dat Willem ’en beste jonge was; en Anneke knikte van joa!

en trok de schoentjes aan, en liep—zoo zacht asof ze op de kousevuut’

liep—met een vaart naar het lage houten broodkastje; trok een bovenla

open; nam er wat uit; stopte het Willem met een zenuwachtig schokje in

de hand, en—voort was ze op haar schoentjes de deur uit.

„’En vuursteen!” zegt Willem en ziet grootje half vragende aan.

„Meugt ’em best houen jungske!” knikte grootje: „’t klein ding het ’em

eiges ien ’en griendhoop gevonden; ’en vuurkei kent ze best uut

duuzenden steen’!”

En als Willem heengaat met den ruwen steen in den zak, dan ziet hij ’t

hutje nog eens rond, maar, Anneke ziet hij niet.—En grootje, als ze

Anneke straks noar binnen roept, dan denkt ze: ’t Kiend is krek as de

keuning uut ’t verhoalje: Goed veur goed gift ze weerum, heel anders as

Bol, die gaf kwoad veur goed, en heel anders as de rieke Van Zwiet, die

niks dee, en toch ien de sloot had gelêgen as Oarie z’n peerd’ niet ien

’t spoor had gehouen.

De herfst werd nat, heel nat. Overal was ’t soeperig en klesserig: op

de kleiwêgen, ien ’t broek, zelfs op den grinddiek, overal. ’t Kwiem

zeker van de nattigheid, meende grootje, dat zij weer zoo rimmetiekig

was, en ’t kwiem ook zeker van al die natte vuut’, dat d’r zooveul

krampziektes in ’t lief woaren; ze had al heure proaten dat de vrouw

van Roelvink....

„Nee moeder nee! d’r wier d’r eentje verwacht,” zegt Arie: „en toen ’t

kleintje d’r was, toen....”

„Och lieve heer.... is Willemke Roelvink zóó heergegoan.... Krek as

Annekes moeder, mien beste Hanske!” Grootje veegt met haar boezelaar

een traan weg.

Arie kan bij dat sjepieter niet lang stilstoan, dat moakt ’em altied

zoo kienderachtig.

„En ’t geval bij m’nheer Van Zwiet, Oarie! Is de koetsier dan

niet....?”

„Nee moeder, allegoar proatjes! Die kerl het z’n eigen overvrêten, dát

het ie. Met de andere booje had ie gewed dat ie ’s middags ’t spek veur

z’n vieren heel allinnig zou opêten en nog drie dikke weitemêls-koeken

d’r bij. Toen ie den darden koek zoo gluujend noar binnen had, doar

zakte ie in mekoar, en, veur húm had de dokter veur niks de wiesheid

geleerd; dood was ie, stik! as ’en plank! Joa, ’t is wel zundig dat ’en

mins ’s Heeren goeje goaven zoo dierlik misbruukt.—Wiwwe bidden....?”

„Joa!” zei grootje met een zucht, en ze vouwde de handen, liet het

hoofd zoo’n beetje op zij zakken; sloot de oogen, en dacht—„En welluu?

welluu hebben niks as eerdappels met ’en klein bietje azienreuzel!”

Arie drukte de pet voor de oogen, en zei ’et: Onze Voader! En Anneke,

Anneke zat haast krek as grootmoeder; maar, toen ze: ’t Heere zêgen, en

wat er meer volgde tusschen de roode lipjes gepreveld had, en naar de

aardappels zag, die in den rooden schotel dampten, terwijl de azijn met

het weinigje reuzel zoo lekker rook, toen zei ze zachtjes zoo in haar

eenvoud: „Wij zullen ons niet doodêten, Goddank!”

’t Was dien zelfden avond al heel vroeg donker en erg donker ook. Het

eenige licht dat er op den dorpsweg viel—waar ook Winkels’ hutje

stond—kwam uit de kleine smidse. ’t Was een mooi gezicht voor de

kinderen in de buurt; dat rooje vuur, en dat gloeiende ijzer, en Paul

de smid met zijn bloote armen zoo hel verlicht; en dat afspatten van de

vonken als hij op het ijzer sloeg: Hê, smid worden! dacht Anneke, die

er ook naar keek: „as ik ’en jongen was dan wier ik ’et zeker!” Paul

wischte zich juist met den ruigen blooten arm de zweetdroppels van het

voorhoofd. ’t Was niet alles dat warken!

Maar toch, Paul werkte stevig door, en bemerkte niet dat Anneke en de

andere kinders, die buiten stonden, de hoofden van hem hadden afgewend.

De lichtglimp, die uit de smidse kwam, gleed den weg over, juist tot

aan de woning van Bol den veldwachter.—Wat was doar te doen? Telkens

zag Anneke in ’t glimplicht minsen hen en weer schieten, en as Paul ’en

oogenblik ophiew met beuken, en de bloasbalk niet soesde, dan ko’j

duudelik heuren dat er druk wier geproat.

’t Was erg klesserig op den weg, en de klompjes bleven haast steken,

maar Anneke, die ’t veldwachtershuis toch voorbij moest, liep de andere

kinders na, en stond weldra onder meer anderen, aan ’t eind der lange

glimp uit de smidse, voor ’t veldwachtershuisje. Maar, Anneke kon niet

te weten komen wat er eigenlijk te doen was. „Watte....?” zei ze een

paar keeren achtereen. Maar een groote man riep: „Vort! de kinders

motten noar huus toe!”

Ja, Anneke begreep ook dat ze noar huus most, went ’en schel klökske

klonk in ’t veldwachtershuus, en sloeg hoastig zes. Moar ze wou toch

wel weten of Bol ’en ongeluk het gekregen of wat ’et is....? Achter

haar zegt een vrouw op gejaagden toon tot een andere—Anneke kan niet

zien wie het zijn: „Ja ijselik is ’t! Um schiemeroavend is ie noar Van

Dulms harbarg gegoan; ien de gelagkoamer het ie ’en munje vol gepruufd;

toen ien ’t veurhuus riest en kluutjes gekocht en ook ’en flesch

jenever. Onderwêge noar huus, mot ie weer arg trek ien ’en slukske

hebbe gekregen, en de flesch oan den mond gezet.”

„Zoo’n zuuperd!” zegt de andere.

„Joa mins, doar hei’j wel geliek in,” herneemt de eerste: „en dát mot

God bêter’t op oe en mien en ander volk passen dat zuinig en altied

bekwoam is; moar ik zeg die God hebben wil die kan ie wel kriegen ook!”

„Nou, dat geleuf ik mins, of ie!”

„Joa, as drek en modder viel ie in mekoar. Gillend en roazend is ie bij

Limpers op ’t brugske ieneengezakt, en hebben ze hum gevonden met ’en

flesch vol fijtriool noast ’em; de slok fijtriool is as gluuiend iezer

noar binnen gekommen. Luuster moar, luuster, nog ku’j ’em doarbinnen

heuren karmen van kramp en van pienen in ’t lief.”

„Heere bewoar ons! Geen wonder, geen wonder!”

Tien minuten later staat er al meer volk voor de woning van Bol. ’t Is

natuurlijk dat ze er blijven staan, want—de veldwachter zelf is nu niet

present om zoo veel belangstelling met zijn stok uiteen te drijven.

„Nou wat mo’j, zeg! mo’j ’en mins de rok van ’t lief trekken, zeg!? ’t

Onmundig spul mot tegenswoordig ook al overal met den neus bijwêzen.

Goa sloapen, da’s bêter as neisgierig de oogen ien ’t vuur te stêken!”

Zoo snibt en snauwt een klein vrouwmensch en stelt zich vierkant in de

groep, om met haar breede figuur een kind dat haar ter zijde trad, den

doortocht te beletten. Maar het kind heeft de onvriendelijke rede niet

eens ten einde gehoord; bij de eerste tegenkanting is het al aanstonds

zijwaarts omgegaan, en nu, zie—’t licht in ’t veldwachtershuisje

teekent even de kleine schaar, die wauwelt voor de deur, want het licht

gleed naar buiten, omdat het kind naar binnen is gegaan.

„Da’s zeker Mareitje, die noar dokters huus is gewêst,” zegt er een uit

de nu weer duistere groep.

„Nee nee.... ’t is Anneke; Anneke Winkels!” roept een jongensstem.

Anneke hoort niet wat Willem Stoete en de anderen nog meer zeggen; de

deur is achter haar dichtgevallen.

Daar staat Anneke in het kleine vertrek. Anders is zij zoo bang, zoo

bleu en bang; moar nou, ’t is heur krek asof de man met de holle oog’,

die in de bedstee krimpt en karmt van de pien, asof ie heur voader is,

en krek asof d’r geen andere minsen ien de koamer zin:

„Hier! hier he’k kruuzemunt vrouw Bol.... hier!” zegt ze met een

hijgend stemmetje, dat van de haast getuigt waarmee zij den tocht heeft

volbracht: „Da’s goed, o zoo goed veur de krampen ien ’t lief.... Mo’j

thee van zetten vrouw Bol.... veul kruuzemunt en weinig woater zei

grootje,” en den vollen boezelaar met het gedroogde kruid schudt ze op

den stoel naast de bedstee, en.... Bol ziet heur oan met die holle, van

pien zoo oakelikke oogen, en smiet zich um ien de bedstee, en karmt: „O

Heere! o God!”

En Anneke—ienéns wordt ze bang, bang en beduusd. Wat ze zeggen dat

heurt ze niet, en.... dat ze buuten gekommen ’t gebeugelde klumpke ien

de klei loat zitten dat vuult ze ook niet, moar thuus velt ze um

grootjes hals, en bêft ze asof ze kwoad had gedoan. ’t Was oakelik

gewêst, arg, vreeselik arg!

Onneuzel klein dingske! Kruuzemunt brengen oan ’en mins die zóó te pas

kwiem as Bol!

Ja klein blondje, er zijn er die gelachen hebben toen ze ’t hoorden:

Kruuzemunt! De veldwachter had ’et gerij niet kunne zien, en gewezen

dat ze ’t weg zouwe doen. Wat zou kruuzemunt veur zoo’n pien! Moar

vrêmd, loater het ie steunend en karmend um ’en tekske gevroagd en hie

het ’et ien de hand genomen, en—’s andren doags lei Bol met de oog’

star en stief noar boven, en ien de vuust die op de borst lei, zat nog

’t tekske kruuzemunt, vast, heel vastgeknepen. Nou—’t was geen kwoad,

en ’et tekske kon d’r wel in blieven ook.

„Arg onneuzel!” zei het dikke korte vrouwmensch, dat zich ’s avonds zoo

vierkant in Annekes weg had gesteld: „Arg onneuzel!” zei ze toen ze ’t

vernam: „Doar mo’j kiend veur wêzen!”

Krek, breed, dik, klein vrouwmins! doar mo’j kiend veur wêzen. Ge kent

de geschiedenis niet, en doarum begriep ie ’t niet, moar, alda’j z’ook

kon weten, dan begriep ie ze nog niet: Mo’j kiend veur wêzen, breed,

dik, klein vrouwmins, kiend!

Willem Stoete had ’et begrepen. ’s Nachts kon hij er bijna niet van

slapen. Drie- vier- vijfmaal is hij de bedstee uitgesprongen; maar in

’t laatst van November komt de zon zoo vroeg niet. ’t Was of ie de

rooje lipkes van Anneke zag toen ’t rood oan den hemel kwiem; en ’t

blauw dat woaren d’r eugskes, en—maar rust had hij niet, en, fluks in

de kleeren, is hij al de deur uut, opweg noar.... neen—niet naar

Anneke, maar op weg naar ’t groote Van Zwiets-huus, reeds lang vóórdat

de zon door de openstaande bedsteegordijntjes, Anneke met een helder

blinkend straaltje op het gladde voorhoofdje wakker kust.

’t Was maar goed dat ze nog wat geslapen had het lieve kind. D’r heeft

een loftrompet geklonken zoo hard dat men ’t misschien in ’t hutje had

kunnen hooren.

En grootje, als ze ’t kleintje daar nog slapen ziet, dan veegt ze zich

een traan weg, en fluistert Arie toe, terwijl ze hem ’en kummeke koffie

bij ’t morgenbrood schenkt: „Oarie, zóó’n kiend is er geen tweede ien

de wêreld,” en als Arie knikt met een Goddank in ’t hart, dan zegt

grootje nog bij zich zelve: „Goed voor kwoad! As zóó een ien ’en koets

kwiem te zitten dan zou’j zeggen da’s rechtveerdig.... as ’t zoo wêzen

kon!”

Harrejennig wat had Willem gebloazen en getoeterd; ’t heele Van

Zwiets-huus op de been; zóó hard en zóó mooi dat de jonge freulekes de

troan’ over de wengskes liepen, en m’nheer Van Zwiet ’em oankeek asof

Willem ’en toovenoar was, die op de hark—woar ie mee in de hand

stond—’en engelenzang had geblazen.

En m’nheer Van Zwiet had gevroagd woar of dat Anneke woonde; en Willem

had gezeid: „Ien dat hutje ien de darpsstroat m’nheer, woar ie van ’t

zomer hoast met de jonge peerds ien de sloot had gelegen.” En m’nheer

Van Zwiet had lang noar den grond gekeken en niks meer gezeid....

Nou, ’t was ook zoo vremd niet dat ie ’t vergêten had.

Maar ook, nog denzelfden dag, stond m’nheer Van Zwiet met de mevrouw en

de twee freulekes half en half buiten het hutje.—Grootje was d’r

verlêgen mee. Verlêgen met zooveul grootheid.—Willem sting bij den

pruumboom, die koal was; en de freulekes hadden ’en mooie pop en ’en

groote koek veur Anneke, moar, Anneke begreep d’r niks van, en begon

hoast te schreien zoo beduusd as ze was. En mevrouw Van Zwiet proatte

met grootje—die zich schoamde umdat ze geen stoelen veur al die

grootheid had en volstrekt ’en kêtelje koffie wou zetten, en.... van de

twee rieksdoalders veur ’t oarig kruuzemuntje ook schiemerig ien de

oogen wier.

En m’nheer Van Zwiet sting met Winkels bij de heg te proaten. Winkels

met de pet ien de hand; en Winkels zei: „Joa m’nheer ten mienste—as

boer Limpers de jonge peerds veur den boerenwoagen prebieren wil, dan

het ie altied gern da’k noast ’em veurop kom zitten; zie m’nheer, de

eene mins—wi’k is veronderstellen—het ’en handigheid met ’en spul, en

’en ander zoo niet!”

’t Was al schemerdonker toen in den omtrek van Winkels’ hutje, en

vooral bij de smidse, het groote nieuws wordt verkondigd en bebabbeld:

„Winkels kumt ien de grootheid, en misschien wel in ’t livverei van den

dikken koetsier, die zich eiges te bersten at!”

Tien blijde lentes hebben sedert dien natten herfst het Betuwsche

dorpje verjongd, maar—grootje is van al dat verjongen niet jonger

geworden.—’t Kan d’r spieten, arg spieten dat heur lêvenstied zoo

opkort. Ze het ’et zoo best, zoo kostelik best gehad in die leste tien

joaren. In ’t linkervleugel van ’t Van Zwiets-huus—eigelik ’et

tuinmans-gedoei, moar nou, umdat de tuinman ’en eenloopend mins is: ’t

koetsiershuus—in dat knappe spul woont ze met Oarie en Anneke ien ’t

vette der eerde, jong zoo’n lêven! Jammer is ’t dat die tien joaren

vervlogen zin, arg spietig!

Anneke kan ’t zoo spietig niet vinden. Willem Stoete ook niet. Loat er

één kommen, die zeit dat Anneke niet ’et knapste, mooiste, liefste

bekske van ’t heele darp is. Och verdrêjd, ’t is zoo’n oarig blumke van

twintig joar, dat blonde kruuzemuntje! En, as ze hum kust met die rooje

frisse lipkes, en as ie hoar ien de eugskes kiekt, en as ie heur hartje

oan zien borst vuult kloppen, dan....

Stil, grootje dribbelt onrustig heen en weer: Joa ’t zal d’r toe kommen

vandoag; vandoag toe kommen; joa! Kruuzemuntje zal ien ’en koets voaren

en grootje ook. M’nheer Van Zwiet zal ze met de mooie koets noar ’t

roadhuus en noar de kark loate riejen. Willem en Anneke noast mekoar,

en Oarie en grootje ook noast mekoar. Buys de bouwmeister zal veur deez

keer koetsier wêzen. Al z’n lêven! Doar kwiem de koets al.—En—doar geet

’et. Grootje kiekt asof ze eiges ten trouw voart, en is den keuning te

riek af. Ien ’en koets! en Anneke hoast as ’en juffer ien ’t pak! En

Willem de goeje jong zal straks ook hoar kleinkiend wêzen; en allebei

blieven ze op ’t Van Zwiets-huus, went, Willem zal d’r over drie doag’

tuinboas ien ploats van tuinknecht zin;—en—as ’t nog ens zóó wied kwiem

dat grootje óvergrootje wier!!! Och harrejennig! En—zie, allegoar die

ze voorbijriejen blieven stoan; sommigen nemen den hoed af, en ander’

kieken asof ze denken: Kiek, grootje ien ’en koets!—Joa minsen: grootje

ien ’en koets en met al wat heur lief is op de wêreld.

’t Gaf Anneke ’en vremd gevuul toen ze doar nog ens veur de gruune

toafel kwiem, woarachter burgemeister Lus zat—’en bietje ouwer—moar

anders nog krek as tien joar gelêjen, en de secretoaris Hoefzoetnagel

oan den lessenaar, zoo’n bietje schuins op zied.

En ’t scheen ditmaal voor burgemeester Lus geen „moeielijk geval” te

zijn; ten minste zijn aanhef luidde: „’t Is mij een aangename taak om

u, o edel bruidspaar, die de genoegens des huwelijks met elkander

wenscht te smaken, bij dezen in den zaligen echt te vereenigen!”

Hoefzoetnagel kwam met ’en boek en wees met zien neus woar Anneke

schrieven most, vlak onder Willems noam, tot twee keer toe.

En de karkklok luidde, en ien de kark wier ’t alles bezêgeld: maar,

toen de goeje brave dominee, die zoo’n bietje van den ouwen stempel

was, onder veel dat gepast en hartelijk mocht heeten, toch ook als naar

gewoonte van de eeuwige verdoemenis sprak, en de harten zijner kudde

bij steenen vergeleek—toen dacht Willem aan den steen, die ie van

Anneke kreeg en altied op zak had, en had wel willen roepen: Moar ik

heb ’en vuursteen dommenei!—Alêvel te roepen dat goeng niet, maar

hebben is hebben en dat is ’et veurnoamste!

En bij ’t thuuskommen, toen ze uut de koets stapten, toen stonden de

lui van ’t huus allegoar met blommen ien de hand, en hing er vlak boven

de deur van ’et tuinmanshuus ’en loofkrans, woar binnen ien geschreven

stond: Leve Willem en zijn Kruuzemuntje.

’T REUSKE VAN ’T DARP.

’t Is ’en September-oavend, en volle moan. Arg droomerig is ’t; en

veural, umdat kleine zwarte wölkskes af en toe veurbij ’et moanlicht

joagen.

A’j van de donkere lindeloan, bezijen ’t karkhof op den grooten weg

kiekt, dan zie je den veurgevel van ’t witte schoolhuus ien ’t volle

licht; en lienks—oan den schoaduwkant—doar hei’j twee strepen met

rossen gloed.—’t Zin de roams; en de rosse gloed kumt van ’et

lamplicht, dat nog ien de school brendt.

Joa, alschoon ’t geen schooltied is, ’t mot tóch nog schooltied wêzen.

Luuster! Doar klinkt ’en lied; en de stemmen zin krachtig; en moatvol

is ’t; en, a’j scharp luustert—misschien umdat ze de schooldeur al

opendoen,—dan heur ie nog kloar de slotwoorden van ’t lied in diepen

moar vreugdvollen toon:

„Want des werelds hoogste goed,

Is de vree van ’t rein gemoed.”

Heur! Nóg ens die regels, en nou is ’t uut.

Van half acht tot negen duurde de Zoaterdag-oavond zangschool, en hoog

boven de lindes gromde de karkklok, dat ’et ook lang genog, en krek

tied van uutscheien was.

Of de karkklok soms van ’t jongvolk, as ’et noar huus goeng, dinger zag

of proatjes heurde, woar ie—veural zoo kort tegen den Zundag—geen vree

mee had;.... ’k weet niet, moar zooveul is zeker, dat de karkklok nooit

zoo hoastig en korzelig bromde, as Zoaterdags oavends noa ’t

zangles.—En dan, van negen tot tien; ’t was krek asof dat ouwe domme

ding van ’en klok ’t er op gezet had um van ’et mooiste uurke niks meer

as ’en klikke te moaken.

Dat vond Dorus Roelfsen: en terwijl het zanglievend, altemaal volwassen

jongvolk het schoolgebouw uit, en de frissche avondlucht te gemoet

stroomt, fluistert Dorus, die onzichtbaar een kleinere hand in de zijne

houdt:

„Kom Janna, wij goan lienks. Onder de lindes bij ’t karkhof is ’t

duuster en ziet ons geen mins.”

Janna zei niks; heur hand had ’et antwoord gegeven.

En um den schoaduwhoek van ’t schoolhuus zin ze al heel gauw verdwenen.

’t Was ’t duuster, droomerig duuster onder de lindes, en op ’en enkel

ploatske moar, speulden iele bloadjes lochtig kantwark tegen de

helblanke moan.

In zoo’n glimpke, gunds bij de steenen hekposten, staan Dorus en Janna.

Alêvel ’t licht loat Janna’s mutske wel blinken asof ’t moanlicht op

sneeuw was; moar, ’t snuutje dat blieft toch in ’t duuster.

„Och, loa’k oe joa nóg ens heuren Janna, ’t klienkt mien zoo zuut en

zoo oarig!”

„Malle jong! Joa blieft joa, tot ien ’t lest van ons lêven.”

„O Janna, a’j nou is vuulde hoe lucht mien hart sleet! Giester, joa

zelfs van oavend ien’t zangschool, toen ha’k nog duusterheid en bange

klopping ien de borst. Ielkreis a’k Willem of Gijs of Govert noar ’t

mooiste en ’t lieflikste kiend zag kieken, dan was ik pardoes de moat

kwiet! en, a’k dan docht hoe d’r dukkels over oe gesproken wier, en

Willem nog letst zei dat gij ’t lievenheerskuukenje van ’t darp woart,

en dat ie oe zeker allang veur den prêkstoel zou hebben gehoald, as ge

niet....”

„A’k niet van ’en arg schroale bouwing was,” valt Janna in: „en ook, as

ik húm gewild had!”

„Joa krek Janna, als gij hum gewild hadt; en—as er geen ander was

gewêst die nou de wereld te riek is!”

’t Bleef toen een heele poos stil.

Of de moan was verloopen, of Janna’s mutske ’en bietje verschoven

misschien? althans de lichtglimp, deur de bloajers, blonk nou op Dorus

vurheufd.

—Kloeke kop! had meister altied gezeid;—en ’t was zoo. Moar zie, ook

ien d’eigensten stond blonk nóg ens ’et hoagelwit mutske, krek bij dat

kloeke vurheufd; en.... ÉÉN gromde de torenklok.

Janna was er van geschrokken. Halftien! Ze kan ’t zich niet begriepen

dat ze hier al ’en half uur getoefd het.

„Al halftien,” zegt ze zuutjes: „Kom nóu dan ’t geheim Dorus, went

moeder zou ongerust worden.”

„’t Geheim Janna? Och, ge weet ’et da’k voader niet van mien liefde

veur ou of van trouwen dorst sprêken, umdat ie mien nog te min veur ’et

smidswark acht. Moar, zeker, ’t zal nou mergen wêzen.... Alêvel Janna,

’t geheim most zoo lang tussen ons nog moar geheim blieven ook.”

„Ge proat zoo vrêmd Dorus. Ik zou ’et weten en zien, a’k oe mien joa

had gegeven?”

’t Kloeke vurheufd en ’t mutske ze glommen weer êfkes te zoamen ien ’t

licht; en joa dan, ’t geheim zou ze weten; z’n leven; z’n liefde; z’n

wiefke!

Arm in arm, de handen ineen, zoo gingen nu de gelieven voorbij de kerk,

die pas hun ja had gehoord, en traden op een achterweg toe, die de

Waaistraat genoemd wordt.

In de zeer verspreide meestal kleine huizen, brandt ginds en her nog

een lichtje, doch ook hier voert de maan zacht glanzend gebied: ze

blinkt in de rimpels, die ’t koeltje blaast op ’t effen vlak der

waaikolk achter die huisjes; ze speelt met de zilveren blaadjes der

slanke schotwilgen omhoog, en wiegt met blauwe glimpglanzen in de

wingerdblaren langs de lage gevels, of hier en daar in de moesplanten

der tuintjes, terwijl ze matte vonken schiet—ginds op een sterk

bedauwde roos, en op goudsblommen hier, die ook nú nog „Oranje boven”

roepen. Straks een smaller zijpad inslaande is Dorus al spoedig een

klein tuinhek binnengegaan. In ’t smalle paadje met maagdenpalm

bezoomd, kunnen ze niet naast elkander loopen. Toch houdt Dorus Janna’s

hand in de zijne, als vreest hij dat de pas verworven schat hem nog als

een droombeeld ontvluchten zal.

En Janna volgt met kloppend hart;—went, toen ie hoar ’t allererst van

liefde had gesproken, toen het ie hoar meteen ’en roadselje ien ’t oor

gesuusd:

Van kiends af oan was Janna zijn liefde, en altied zou ze ’t

blieven—zoo had ie gezeid: moar, voader, schoon braaf en goed, was

korzel van oard; en Dorus, dorst hum—ge weet ’et—van geen liefde te

sprêken, eer ie—noar voaders begriep—bekwoam veur ’et smidswark zou

zin. Dát kos nog lang, nog heel lang duren, went, de grofsmeejerij was

meer ’en arbeid veur hand as veur heufd; en as voader de hand niet

krachtig oan ’t werk zag dan sprak ie van soezen en droomen en

onbekwoam!

Moar luuster: schoon de hand toch ook zoo zwak niet was bij ’t

doageliks wark, ’t heufd had ien ’t droomen nog wat anders gearbeid.

En, as dát ien’t licht kwiem, dan zou voader den droomer, dien ie toch

liefhad, ook as warkman erkennen, en Janna zou ie mee liefhebben as z’n

eigen kiend. Méér had Dorus toen niet gezeid. Moar nou, nou zou ie ’t

roadsel verkloaren.

Aan den voorkant van een tamelijk groote woonstee is de smederij van

Dorus vader. Door het tuintje bezijden het woonhuis gaan de gelieven

langs de achterzij naar een schuurtje, ’twelk zich op slechts weinige

schreden afstands van de woning bevindt, en waarvan de lage deur geen

vijf voeten van een planken stap aan de waaikolk is verwijderd. Twee

breede holle knootwilgen baden er hun takken in den vloed.

„Wat was doar?” zegt Janna, en ziet naar de wilgen.

„’t Zal de koater gewêst zin,” meent Dorus: „hie zit gern ien den

wilg.”

Janna ziet nog eens om; maar Dorus, die de deur van het schuurtje reeds

heeft ontsloten, vat haar bij den arm, en dwingt haar met zacht geweld,

hem te volgen, waarna hij haastig de deur achter zich sluit.

’t Was arg duuster. Janna kos niemendal zien.—Ze was niet bang; moar:

„Wat mot ik hier in dit schuurke, en heelegoar ien ’t donker?” zei

ze.—Nee, ze wist wel dat Dorus geen kwoad wou; moar as heur iemand

gezien had! Ze meint toch vast dat de schoaduw van ’en mins langs den

wilg bij de woai was gevlogen.

„’t Zou misschien bêter zin gewêst Dorus, a’k op kloarlichte dag met oe

mee was gegoan. ’k Wiest niet dat oe geheim ’en geheim achter slot

was.”

Een oogenblik later was Janna gerustgesteld.—Met ’en striekzwêveltje

had Dorus ’en olielempke oangestoken, en met ’en kus hoar gezeid, dat

mooie snuutjes niet altied onroad ien ’t duuster motte zien.

Zóó was ’t dan goed!—En ’t geheim niewoar?—As Janna nou asteblief moar

êfkes wou meegoan, en achter dat planken beschutsel kieken.

Veurzichtig, ze moest niet vallen over die houten, en zich niet stooten

oan de warkbank of ’t blok.

„Zie, doar steet ’t!” zei Dorus heel zacht: „en zoo woar a’k oe liefheb

Janna, zóó woar bin gij, op Thom noa, de eenige die ’k er van sprak, en

’t nou ook te zien geef.”

„Wátblief! Wat is dat?” zei Janna, toen Dorus, met ’t lampje omhoog,

naar een voorwerp wees, ’t welk, oppervlakkig beschouwd, wel eenige

overeenkomst met een scharenslijp had.

„Wát dat is?” zegt Dorus nog zachter, terwijl zijn oogen nochtans bij

’t lamplicht flikkeren: „Wat dat is!?—Da’s wark van den droomer!—Twee

joaren lang he’k er op gezonnen en figelierd Janna; maar nou, Goddank,

nóú is ’t ien de wêreld!”

’En bietje loater lei Janna met ’t köpke oan Dorus borst. Alles het ie

heur uitgeleid en verkloard. ’t Was ’en haksel- of streu-snijer zooas

er nog geen gemoakt wier. As ’en veerke licht ko’j ’et groote rad

drêjen, en, deur de vangers hier, schoven de garven vort en goeng ’et

hakmes op en neer, krek zoo gauw as ’t rad moar snorde.—Wát ie doarmee

veur had?—Zie, ’t was ’en stuk veur de Landbouw-Tentoonstelling; en de

droomer zou dan is kieken of voader ook wonder zou stoan, as ’t

onneuzele wark—alschoon lang niet volmoakt—toch met eer wier

genuumd.... joa, misschien zelfs bekroond!

En Janna rustte nog aan Dorus borst, moar—toen ze noar ’em opkeek, toen

zag ze dat Dorus niet, zooas straks, op heur „fleurig snuutje” tuurde,

moar, dat ie noar dat ding zag, noar dat ding van iezer en hout, totdat

ie ien ’t einde hoar stoan liet, en weer d’r op toetrooi, en keek, en

drêjde, en nog êns prebierde, umdat—zooas ie bemerkt had—’en

kleinigheid nog niet ien den hoak was.

Toen Janna zei dat ’et meer as tied wier noar huus te gaan, toen schrok

Dorus ’en bietje, en liet op stond z’n uutvindsel voaren.—’t Was vremd:

zoo gauw as ie bij ’t ding kwiem, kos ie de hand’ er niet afhouen; moar

nou was dat toch te gek, niewoar?

„Joa liefke, hier bin ik. Wat zeg ie nou, hê?”

„Ikke.... dat ’et tied wordt noar huus te goan Dorus.”

Dat dee hum zeer. Geen enkel woord van zien vinding; zien wark; zien

schat!

„Hoe liekt oe ’t geheim Janna? ’t Is toch oarig niewoar? En a’k er ’en

pries mee behoal....”

„Heel oarig!” zegt Janna. En dan, as ie ’t liefke weer vast oan ’et

hart drukt, dan fluustert zij nog: „Joa Dorus, heel oarig; alêvel....”

„Alêvel?”

„Alêvel,” zegt Janna: „Ik had toch gedocht dat ’et wat anders zou zin.”

Janna had gedocht dat ’et geheim wat anders zou wêzen. Wát, dat wist ze

niet. Ze had wel zoo’n adee gehad; beveurbeild dat Dorus van zien

voader de smeejerij alvast present had gekregen; of dat ie van zien

moeders versturf ’en schenking veur hóár bewoarde; of, dat ie misschien

’en heuge ien de lotterij had gespeuld. Toen ze straks ien dat schuurke

goeng, toen het ze op ’t allerminst oan de gouwe grenoatring gedocht,

die Dorus moeder vroeger gedroagen had. Moar,—krek zoo riek as ze d’r

iengoeng was ze d’r weer uutgegoan. Niet dat ze begeerig was;

alêvel.... ’en streusnijer! ’en uutvindsel zooas geen mins ’t nog

gebruukte! ’t Was dwoasheid; zoo’n dink dat hie had geknutseld, doar

zouen ze hum op de Toonstelling ’en pries of medalje veur geven! Dát

ko’j begriepen!

’En oogenblikske loater was ’t weer duuster ien ’t kleine schuurke.

Gunds op de breeje stroat, ien ’t volle glans van de moan, doar goan

Dorus en Janna.

Moar,—tussen de wilgen en de kolk, ien ’t schoaduw van ’t schuurke,

doar sting er een die ze noakeek.

Alschoon ’t ’en frisse oavend was, had ie ’t zoo oakelik werm. Met

oanstoande karmis was ’t krek ’en joar gelêjen, dat ie noast ’t mooie

kiend ien die mallemeulen rondgedrêjd en hum alles veur de oogen

geschiemerd had. ’t Urgel speulde ’en „Schotse drie”, en de trom

donderde d’r tussen da’j ’t gelach en getier van ’t jongvolk niet

heuren kos; moar, dat Janna toen,—zoo’n bietje karmismuu—met heur köpke

hier tegen zien schoer het gelegen, en niks, goar niks geroasd het toen

ie, bij ’t uutstappen, êfkes heur wengske beruurde, joa, dat wist ie,

en dat vergêt ie nooit zoolang as ’t hart hum ien ’t lichoam zal

kloppen.

En—wat ie deez oavend noa ’t zangschool bespeurde, most dát de

genoadeslag wêzen!? As ie den ersten oandrift gevolgd had, dan zou ’t

moanlicht nou zeker zoo vroolijk niet blinken op de diepe kolk.

Goddank, dat ie dien oandrift weerstond. Alêvel, ’t geen ie, turend

deur ’t kleine venster van ’t schuurke, kos zien, dát het nog ’en

uutzicht gegeven:

—Joa, Dorus Roelfsen, zoo peinst ie: d’r is nog wat anders da’j

liefhebt: liever misschien as hoar die oe ’t joa gaf; en, Janna Peters,

ik gleuf niet dat gij oe veur altied loat binden met zoo’n pronkstuk

van iezer en hout!

A’j ’s and’rendaags ’s mergens zoo vrindelik wilt wêzen ’t kleine

boeren-erfke van Peters binnen te goan, dan ku’j mooi Janna nog is

bêter bekieken.

’t Is een frisse September-mergen. De schoaduws van den appelboom

buuten, speulen en dansen op de blankgeschuurde tafel bij ’t roam. Zoo

êfkes het Janna ’en mandje met parziks op die toafel gezet; parziks die

oe toelonken da’j ’t woater d’r van ien den mond kriegt.—Toen Janna de

parziks oan ’t schutting had geplukt, toen het ze alleen moar gekeken

of ze riep woaren; moar nóu neemt ze, ielk verzet, nog ens ien de

handen, en kiekt noar ’t blank en rood, en noar ’t donzige vel.

Zie: ien ’en lichtstroal van de schommelende bloaj’ is ’t köpke van

Janna nou krek as ’en glans ien de koamer geteikend. As ze de lange

donkere weimpers opsloat en oe oanziet, dan bi’j d’r beduust van; stik

beduusd! ’t Is, asof ze oe al ’t moois van de wêreld opéns loat kieken.

’t Heele köpke is ’en fleurige meidag, en heur oogen zin blauw—diep

blauw, as ’en hemel.

Jammer dat er zoo gauw wolken oan den mooisten hemel kommen!

Alêvel nou zin d’r geen wolken. Sinds giesteroavond was ’t alles

kloarheid en licht. Dorus had hoar zoo lief. En of ’t geheim ook was

misgevallen, hie had heur toch loater ’en ringske beloofd. Nee, schriel

was ie niet.

—Wat zullen de vrinden wel zeggen as ze ’t heuren! denkt Janna: Tien

tegen één dat Willem en Gijs en Govert ’en gek gezicht zullen zetten.

Eigen schuld mennekes! Proaten met complementjes is goed; moar,

ekfetief van wal stêken, dá’s bêter.—Ge bint krek ’en parzikske, zei

Govert nog giester.—Jammer dat den parzik nou veur den stille zal wêzen

die ’t erst van allen geen gekheid sprak. Noe, ’en parzik kan ook niet

altijd oan de schutting blieven!

Janna keek noar de deur; nam toen den fleurigsten parzik uut ’t mandje;

trooi hoastig op ’t kleine spiegel toe, en hieuw, met ’en gliemlachend

lonkske, den parzik noast ’t mooie köpke. En—’t was gekheid van Govert;

ze zou zich schoamen as ze zoo gruunachtig gêl was, en heur wang zóó

rood.—Donzig; noe joa, donzig dát was ze.

Doar wier de klink van de deur gelicht. Janna wist niet hoe gauw ze van

’t spiegel zou wegkommen. Zie, voader en moeder kwiemen de keuken in.

„Wacht êfkes kiend!” zei moeder, die zag dat Janna met de parziks, oan

den overkant wou weggoan.

„We motten oe spreken,” zei voader.

Janna begreep ’et.—Ze keken zoo vrindelik.—Dorus had zeker zien voader

gesproken, en ook hier al ’t oanzuuk gedoan. Misschien sting ie wel

achter de deur; misschien....

Moar ’t was misgeroajen. Terwijl voader Peters noar den heerd stapte,

en met ’en diepzinnig gezicht ’en lêpel vuurgloed schepte, zei moeder:

„Ikke en voader woaren gerezelevierd Janna, um de parziks oan de

Meermans te sturen.”

„Oan Huibert-nêf?” vraagt Janna verbaasd.

„Woarveur langer hoaken en oogen!” zegt Peters, die den kop van ’t

pijpje op ’t vuur drukt.

„Joa, kiend,” herneemt moeder Steyntje: „ge weet wel, nêf zou met de

Toonstelling keurmeister van ’t vee wézen; en umdat voader zien schoap’

wou sturen....”

„Bi’j gek Steyntje!” roept Peters: „Nee, doar zou ’k niet oan denken;

moar as de prêkstoel liefde gebiedt, en zukke parziks ien stad nog grif

vier stuuvers ’et stuk doen, dán zal ie’t wardieren, zeg ik!”

„Moar met de Toonstelling kos ’et toch boaten, hei’j gezeid!—Begriep ie

Janna, veur ’en goeje ploatsing en ’en pries zou ie voader zeker ien

gedachte houen.”

„’k Zou zukke gekke toal niet uutsloan Steyntje! Janna weet bêter. As

recht recht blieft, dan zal krom den pries niet hoalen. Van proaten of

dinksigheden met keurmeisters heb ik geen oard; moar, vrede is vrede;

en doarum Janna, most gij oe moar ’en bietje opmoaken, en met de

parziks Huibert-nêfs kwaadheid noar den diek joagen.”

„’k Begriep er niks van,” zegt Janna: „A’j ien woarheid geleuft voader,

dat recht recht zal blieven, dan hei’j geen vrindschap te zuuken met

’en mins, die zich tegen ons opzet, umdat ’t jongvolk nou eenmoal wat

meer noar de arme Janna, as noar zien eenige rieke hartelap kiekt.”

„Viezevoazen!” zegt Peters.

„Ei! Het Nela niet gezeid dat welluu geen pertuur veur den boer van ’t

Hemelrijk woaren! Ik geleuf voader, dat de noam van de hofstee heurluu

zoo gek moakt, en ze meinen dat Nela ekfetief al ’en engel is! Nee, a’k

noar ’t Huiberts-huus goeng, ’k zou mien schoamen, went den lesten keer

he’k Nela rondeman gezeid, da’k heur hoogmoed verachtte, en God dankte

da’k nog ’en klein bietje meer oanlokkigheid had, as den engel met heur

spitse neus.”

„’k Wil niet zeggen Janna, da’j ongeliek hebt,” zegt Peters: „’t

onderscheid tussen ou en hoar is te groot. Alêvel kiend, de Liefde, en

de Verdroagzoamheid en ’t Oordeil!”

„Krek Janna, ’t OORDEIL: As Huibert keurmeister is, en voaders schoapen

’en goeje pries zulle kriegen, dan mot gij....”

„Steyntje, ge most liever oan ’t wark goan. Ge begriept mien niet. A’k

van ’t oordeil sprêk, dan sprêk ik van ’t Oordeil Gods.”

„Ien dat geval voader, za’k in oe eigen belang geen parziks noar ’t

Hemelrijk brengen, went ’k gleuf niet dat ’t oordeil Gods d’r arg mee

gediend zou wêzen.”

Peters was tegen de toal en de oogen van ’t mooie kiend niet

opgewassen; tóch zou ie ’t nóg ens prebieren. Alêvel, krek toen ie ’t

woord ien den mond nam, toen goeng de klinkdeur open, en vroeg ’en knap

jonkman, half heers half boers van kleedoazie, of ie d’r ien mocht?

Of ie d’r ien mocht!!!

As den geluks-uiver, ien ’t vroegjoar, veur ’t erst um ’et nest vliegt;

as ’t klein wölkske oan den gluujenden hemel met frisheid en wasdom

kumt opdoagen; as de volle kornvracht van ’t land veur de open

schuurdeur steet.... watblief of ze d’r ien meugen?

Janna had ’en scheut deur de borst gekregen, dat ze d’r rood en wit van

geworden was. Voader Peters nam ’t piepke uut den mond, en moeder

Steyntje sloeg ’t slip van heur veurschoot noar boven.

Zoo’n vremde kazjeweeligheid ha’j nooit belêfd! Op d’ eigen stond dat

er van de Meermans gesproken wier, sting doar Meermans Leendert, asof

ie uut de locht kwiem vallen. Vief joar lang was ie buuten ’t darp bij

’en oom ien de Neer-Bêtuw op ’en steenoven gewêst en pas sinds twee

dóágen was ie d’r weer, ook umdat ie met de Toonstelling ien ’t bestuur

was.

’t Is niet vremd dat Janna ien ’t erst wat beteuterd kiekt.—Leendert

was ’t! Leendert, die heur as kiend al dukkels had oangekeken asof ie

wat vremds oan d’r zag.—Nóú weet Janna ter deeg wát dat vremde gewêst

is—alschoon ze ’t niet zeggen zou.

Dukkels nog had ze oan de mooie oogen gedocht, die heur dan zoo

oankeken; moar, Leendert zag ze in al die joaren niet; went met de

karmis, as hie thuus kwiem, dan was zij altied bij grootmoeder onder

Nimwêgen gewêst.—En, zoo zuutjes-oan is de bekanterigheid tussen Nela

en hoar ien de wêreld gekommen; nooit van z’n lêven zou Janna d’r weer

’en voet in huus zetten!

—En nou, zie—dóár sting Leendert.

Toen Leendert—noa de familie te hebben gegroet, Janna oankeek, toen was

’t asof er ’en vroege zon langs zien knappe geloat streek.

—Zou ie ’t al wete kunnen van Dorus en mien? denkt Janna; en,—dat ze ’t

denkt dóár stêkt toch geen kwoad in.

Moar, Janna kos d’r ooren niet geleuven. Asof er geen koelheid, geen

hoat zelfs gewêst was, zoo sprak ie:

—Ze mosten allegoar de complementen van voader en van Nela hebben.

—De complementen!!?

Joa, voader en Nela begrepen eigenlik niet woarum de familie zoo nooit

meer is oankwiem?

—Niet begriepen!!

—Alêvel, nou hie—Leendert—d’r weer was, nou kwiem ie dan zelf moar is

oan; en ook, ien de erste ploats, um nicht Janna, noamens ’t Bestuur

van de Tentoonstelling ’en groot verzuuk te doen.

’En groot verzuuk!!?

„Goat ’r zitten Leendert-nêf. Alles welvoarend?—Wel mins wat zie je d’r

kostelik uut!” zoo sprakken voader en moeder.

Janna zou van dat loatste geen nee zeggen; moar ze het gezwegen.

Niewoar, veur ’en streeling as heur nóú over ’t gemoed kwiem most de

sproak wel zwiegen.

De Landbouw-Tentoonstelling—zoo had Leendert gezeit: zou deur ’en prins

van ’t Koninklik huus bezocht worden. ’t Liefste wat ’en prinsenoog op

zoo’n Toonstelling zag, dat woaren de mooiste bluumpkes van ’t land;

en, uut noam van ’t Bestuur had ie Janna te verzuuken: één van de drie

te wille wêzen, die et prinselik bloed, noamens de Bêtuw met krans en

zêgen begroeten zou.

Niet lang nadat Leendert vertrokken was, zat Janna op haar kamertje.

Alschoon ’t moar ’en zolderkämerke was, ’t was toch ’en vrindelik dink.

De mooie donkere loajtoafel met al die puppekes en pronkkummekes er op,

’t was ’en pracht. Moar, ’en pracht was veural de spiegel die d’r boven

hieng! Zóó’n spiegel was er zeker geen op ’en zolderkämerke ien de

heele Bêtuw. Eiges het z’em veur d’r spoargeld gekocht. En zie, ’t ouwe

heel kleine spiegel ’t hieng doar ook nog, bij ’t roam.—Die ’t niet

uutvond kos zeker niet begriepen hoe’n vremdigheid ’t is, a’j twee

spiegels krek over mekoar hebt.

Ens, heel toevallig dat ze ien ’t kleine keek, het ze zich finoal van

achter ien de groote gezien, krek asof z’n ander gewoar wier. Erst was

ze d’r puur van ontdoan; moar loater, toen het ze d’r o zoo’n oarigheid

ien gehad. En, kemiek was ’t, a’j ’t kleine spiegel ien de hand nam, en

oe drêjde.... drêjde, dan ko’j oe eiges bekieken, rechts, lienks, oan

alle kant. Joa, die erste keer het ze heel lang gekeken, en ’t mutske

afgezet, en d’r hoaren los loate vallen. Ze had nooit die hoaren van

achter gezien. ’t Was oarigheid!

Op dit oogenblik zit Janna met ’t ronde kinnetje in de hand.

—’t Is toch bezonder, denkt ze: dat ikke van ’t heele dorp en den

umtrek, nou krek één van de drie bin die veur ’en prins kan

bestoan!—Eén van de drie!?—Janna keek êfkes ien ’t spiegel.—Hoe oarig

had Leendert gefluusterd: „Niet één van de drie; moar van de drie

nommer één!”—Nou, ze wiest ’t ook wel; en dan as ’en mins as Leendert

’et zei, zou ’t êvel wel waar zin. Moar ook, wie had ooit durven denken

dat ’t oordeil zóó rechtveerdig zou wêzen! En Nela—die ze verdocht had

van kwoadheid en jaloezie; Nela zelf had heur loate groeten, en vroagen

of ze ’t oavend maar sito op ’t Hemelrijk wou kommen um—over ’t

kleedoazie te proaten.

—Wat kosten de dinger toch in ’en ummezien verkeeren, went, zóó woar en

zoo kloar as de hooge kornbarg doar gunder fonkelt tegen de helblauwe

locht, zoo woarlik het Leendert heur de erkenning van ’t Bestuur en

zeker ’t goedvinden van de heele Bêtuw gebrocht—alschoon ze toch erm is

van huus en van hof.

En as Janna nog tuurt, dan vuult ze zich zoo.... ’k weet niet, zoo

licht en zoo lucht. Met den zwoaluw, die langs den kornbarg scheert,

zou ze wel vliege kunnen.—Prinselik uutverkoren, niewoar!? Joa joa, dát

was ze!—Vremd, wonderlik vremd kos alles sjanzieren: t’ Oavend zal ze

noar ’t Hemelrijk goan; en de parziks zal ze meenemen. Noe, woarum

niet, as Huibert zoo vrindelik is, en ’t voader plezier duut.

Haastig overeind gekomen, beziet Janna zich even van nabij in den

spiegel; en als ze vroolijk neuriet, dan trekt ze de laden van haar

latafel één voor één open, bekijkt vluchtig ’t Zundags merrenos

bluumpke, en ’t gries perremattem japon met bajees, en....

—Nee, ze het geen rust meer. Over ’t kleedoazie zal ze t’ oavend met

Nela en die andere proaten. Nóú wil ze êfkes goan kieken of Dorus hoast

kumt. Joa, ze mot hum nou zien, en hum vertellen van de eer die hoar

wacht.—Wat zal ie gruts wêzen!— Noe! op nommer één van de drie!

As er nog iemand ien ’t darp was die nooit van Doavid en Jonathan

heurde, zeker was er geen kiend, dat niet proatte van Dorus en Thom.

Dorus Roelfsen het ’en kloeke kop;—dat he’j al ien ’t moanlicht gezien;

moar, aldat ie niet fors veur ’en smid is, wat ie ien handen kreeg dat

liet ie niet los, zoo min as z’n joa of z’n nee.

Op ’en harfstoavend, toen Dorus ’en elfjoarig jungske was, toen het ie

met kleine Thom Brasser, achter voaders huus ien ’en bootje op de kolk

gespeuld. Hoe ’t krek gegoan was, dat wiest ie niemeer; moar, ’t

glanzig gêle hoar van Thom had ie met ’en glimp zien zwenken langs den

rand van ’t bootje, en ’t opspatten van ’t woater had ie gevuuld. ’t Is

hum toen gewêst asof er ’en helft van hum eiges met tol en toom en

knikkers noar beneejen goeng. En ’en klitskou het ie gevuuld, en ’en

suuzing ien ’t heufd en—niks meer. Allinnig van loater weet ie dat de

zon hel rood was toen ie noast Thom, kletsnat bij ’t stap onder de

knotwilgen stond, en—dat ie toen oan Jonas ien den walvisch het

gedocht, en Thom met ’t heufd in moeders arm het gezien. Moar op

d’eigen stond had ’en vuur hum op ’t oor gegluujd: en: „Weerlichse

bengel!” had ’et geroasd.

En ’en lange nacht is er gevolgd; moar loater toen de hoan al dukkels

op ’t arf had gekrêjd, toen het ie van voader ’en hand gehad, zonder

ripplement; en moeder had hum gekust—die goeje moeder—wel tien keer

achter mekoar.

’t Was oarig, toen Dorus op dien morgen Thom had weergezien, toen het

Thom van niks gesproken; moar hie zelf het de troan’ ien de oog’

gekregen. En ien ’t school—as ie niet schrieven most, had ie Thom egoal

bij ’en punt van zien boatje vastgehouen, asof ie bang was dat Thom nóg

ens noar Jonas ien den walvisch zou goan. De kouwe grauw-erten die ie

stillekes meenam, had Thom één veur één onder toafel gevat, en met ’en

zwonk ien den mond gestoken zonder dat meister zag dat ie ’en vim

verruurde.

Och, ’t was zoo’n slim handig jonk, dat Thumbke. Oanhankelik zonder

veurbeild; en gedienstig!.... ’t was hum krek allins of ie zuut of zoer

tot loon kreeg, went êvel was ie Dorus altied op zied.

Joa, a’j Dorus zag ko’j vast rêkenen da’j ook Thom gewoar wier, moar,

Thom meesttieds op Dorus rug; of, ien ’t melkwoagentje as Dorus d’r

véúr liep. Loater bij ’t appels streupen, dan woaren ze óók bij mekoar,

moar, Dorus ien den boom en Thom d’r onder. Dorus kon ’t zich duk niet

begriepen dat ie beneden zooveul minder mooie appels vond as ie meinde

noar umlêg te hebben gegooid; moar, ens op ’en keer, toen ie gewoar

wier dat ’en poar van die mooie uut Thoms broekpiepen rolden, toen het

ie meeliejen gekregen, went Thom was arg beduusd gewêst, moar had

gezeid dat ie ze veur ’en erm ziek kiend uut de buurt wou bewoaren.

Och, ’t was zoo’n goeje, zoo’n beste jong!

Siends z’n tiende joar was Thom—de wees,—op Dorus’ veursproak bij

voader en moeder in huus gekommen, en altied bleef ie de makker van

Dorus; z’n trouwe vrind. Twee keeren moar—’ens, met ’en meske dat weg

was en in Thoms zak wier gevonden, en ook op den letsten karmisoavend,

toen Thom hum met zoo’n vremde boodschap noar huus had getroond zonder

dat ’et was neudig gewêst—het Dorus ’t gevuul gekregen asof er ’en

dwarshout tusschen hum en Thom was gekommen. Moar, Goddank: Misverstand

is duuvels rechterhand; zeit ’t sprêkwoord. En, ’en vrind mo’j op ’t

woord geleuven. ’t Eigen oog kan bedriegen, moar de woare vrindschap

niet.

Zóó had Dorus ’t begrepen.

En Thom? Thom van zien standoasie redenierde: dat de vrindschap ’en

kostelik ding is, mits d’aj d’r wat van hoalen kunt.

Zelfs bij klaarlichten dag heerscht er iets schemerigs in de geheime

werkplaats van Dorus.

Geheime werkploats? Nee, boas Roelfsen, de forse Bêtuwse smid, wiest

wel dat de jong altied wat prakkezierde en knutselde.—Hie had er ’en

hêkel oan, umdat er al genoeg fratsen en kunsten ien de wêreld zin.

Moar, wat zal ’en mins z’n eigen ’t lêven muuj moaken! As de jong

optied z’n wark dee, en liever in ’t schuurke knooide in ploats van te

rusten—albeneur!

Nou in den letsten tied is Roelfsen alêvel korzeleurig geworden. Die

gekkigheid van zoo’n Landbouw-Tentoonstelling most hier op ’t darp ook

al vertoond worden. Vermuujing was ’t, en tarting van Gods bestel, niks

anders! Proalerij van mooi en mooier! ’t Minsdom noar Gods beeld

geschoapen, ’t brood uut den mond stooten, en op zied joagen deur

massinies van stoom en allerlei domme kracht! Roelfsen wou wel is weten

woarum er ielkreis wat nei’s most wêzen! Was ’en ploeg, woar ze altied

mee ploegden, nou minder goed as in vroegeren tied? Was ’t geen domheid

en onverstand um van ’en smid—die toch z’n ambacht versting—ielkreis

road en doad te verlangen, as er oan zoo’n neimodies onding van

buutenslands, nou dit en dan dát overstuur was?

Roelfsen was korzeleurig; misschien ook umdat ie ’t nou, met die

Toonstelling, wat al te volhandig kreeg. En a’j dan genog hebt um van

te lêven, en ’t vet toch tegenwoordig heelegoar van de kêtel roakt!

„’t Is asof ze denken da’k honderd handen te geliek heb,” bromde de

smid, terwijl hij het gloeiende ijzer deed rondspatten.

„Dorus kumt loat van mergen,” zei Thom, die den bloasbalk liet soezen:

„’k Begriep er niks van, went altied is ie present.”

„Zóó, begriep gij d’r niks van; da’s ’en mooie!” zei Roelfsen: „’k Heb

’t allang gemerkt: d’r wordt ien ’t schuurke weer meer geknutseld as

rechtuut is; en altied het ie wat roars ien de smeejerij.”

„Och, ’k zou niet weten....” zegt Thom: „Moar....”

„Moar! As Dorus niet op tied kumt dan za’k er me mee bemuujen. Alla,

kom d’r uut! Wat warkt ie?”

„As ’t geen vrind as ’en bruur was, boas Roelfsen, dan zweeg ik; moar

a’j mien zoo vroagt en zoo dringt, dan was ’t de vrindschap smoren a’k

oe geen uutsluutsel gaf. ’k Liep er doagen mee rond; en ’t mot er nou

uut, in zien eigen belang.”

En Roelfsen vernam wat ie al lang had geroajen, moar nooit van

gesproken had.

Dorus had ien ’t schuurke ’en dink geknutseld, ’en soort van

hakselsnijer, woar ie wonder verwachting van had en die—alschoon ’t

niet veul zoaks kos wêzen—met noam en schrift noar de Toonstelling zou.

„Noar de Toonstelling! Wel Heere bewoar ons!?” had Roelfsen

geroepen.—Moar zeker, Thom kos gerust wêzen; voader Roelfsen zou niet

verroajen dat Thom uut bestwil gesproken had.

„’k Weet niet boas, of ’t wel striekt meer neudig is da’j ’t spulleke

tegen houdt,” had Thom nog ten letste gezeid: „went zie, van nacht met

die weind, zin twee drie pannen uut ’t dak op ’t dink gevallen, en ’t

zag er van mergen beroojelik uut.”

Ja, zelfs bij klaarlichten dag is ’t schemerig licht in Dorus’ geheime

werkplaats. Nu echter komt er een helle straal van boven, door een

breuk in het lage dak.

Op een hakblok gezeten, den elleboog op de knie, en de vuist aan ’t

hoofd, tuurt Dorus reeds sinds geruimen tijd op de verwoesting, die ’en

onneuzele weind in ’t losse dak, hier op zien warkstuk gemoakt het.

Noa den zuuten oavend ien ’t moanlicht, was ie zoo tevrêje goan

sloapen, en zoalig had ie gedreumd: Janna gaf hum ’en eerepries en—’en

kus, zóó hard, dat ie d’r wakker van schrok.—Toen, nee, toen het ie

geen sturm of zelfs geen weind vernomen. Moar, Thom het óók wakker

gelegen, en Thom het gezeid, dat ie duudlik ’et loeien van den sturm

het geheurd.

—En doar liggen die pannen d’r noast en d’r op!—A’j ’t niet zag, dan

zou j’ niet geleuven dat zu’k spul zoo krachtig kos neersloan: Twee

stukken uut den bak asof ’en minsenhand met den beitel ’t er uut stiet;

en, ’t rad stik oan twee; zelfs ’t iezer gebogen asof ’en hoamer ’t

gezwiept had.

Dorus Roelfsen vergeet dat het uur verstreek, waarin hij bij zijn vader

aan den arbeid moet zijn. Nú denkt hij er aan.—Alêvel wat roakt hum die

warkplaats! Wat roakt hum ’et doageliks eenerlei van voaders handwark!

En—woarum bonst hum toch ielkreis ’t hart as ie oan voader denkt? Thom

het de sturm geheurd. Moar as Thom ’em niet geheurd, of ’t zich ien den

sloap moar verbeild had!—O God, as ’t woar kos wêzen dat ’en minsenhand

met veurdacht ’et stuk verminkte, woar hie doagen en nachten op zon, en

zoo bloejig oan warkte!

—Voader!?—Nee, wie sprêkt er van voader?—Moar toch, as Thom de weind

niet geheurd had, zou ’t dan onmeugelik wêzen?—Aldat ie er nooit van

sprak, voader wist dat er in vrijtied ien ’t schuurke gewarkt wier,

joa, ens zelfs het ie ’t smeejen van ’t hakmes ien de warkploats

gezien.

Alêvel, as ’en voader—hoe dwoas ook—zoo’n arbeid tekeer wou, dan zou ie

den dag, en de deur wel gebruuken; dan zou ie toch niet as ’en dief ien

den nacht deur ’t dak komme brêken, um zoo’n wark en de lust van z’n

kiend te verdarven!

„O God, as ’t woar was!” zoo trilt nu Dorus’ stem overluid; en de vuist

klemt zich vaster.—Moar, Thom het de weind geheurd! Wel zeker hie het

’t gezeid; ’En sturm van geweld!

Eensklaps sprong Dorus overeind. Er was op de deur geklopt.

Dorus begreep ’et: ’t Is wel ’en half uur noa schofttied. Voader zuukt

’em!—Goed! vierkant zal ie hum ien de oogen zien, en vroagen, of dát,

die schending dóar, ’et wark is van God, of wel van ’en mins.

Heur, nóg starker geklop.

„Joa, voader, ik kom!” De deur grundelt ie open; en:

„God Janna, bin gij ’et!”

Joa, ’t liefken ze was ’et!

O lachend snuutje, doar lei ze in zien erms; nou klopte heur hartje

gejoagd oan zien borst; nou rustten heur lipkes zoo zuut op de zien’.

O, hoe kos ie’t vergêten: wat geen vrind mee kan droagen, dat droagt er

de Liefde!

„Het Thom ’t oe gezeid, mooi snuutje, mien Janna?”

„Thom? Nee Dorus; en ’k gleuf zelfs niet dat hie ’t kan weten. Moar ie,

ie heurde dan al dat Leendert....?”

„Watblief!?”—’t Most ’en misverstand wêzen.

„Kiek Janna, dóar, dát het de nacht gedoan! Mien wark; mien vinding!”

Janna’s mooi oogen zwonken noar ’t punt, dat Dorus heur oanwees:

„Kapot! Ei, da’s spietig. Ge hadt er zoo’n oarigheid in.”

Goddank! Ze vuult ’et!

„Janna, nooit he’k geschreid as bij moeders graf; moar nou, as ’t bloed

weer vervloeit dat ielkreis noar ’t heufd vlamt, dan worden de ooglêjen

zwoar en dringt er ’en troan naar de oog’.”

„Mot toch niet kienderachtig wêzen Dorus. Wie ’en breistêk loat vallen

die roapt ’em weer op. ’t Is êvel goed da’k nou weet wát oe in huus het

gehouen. ’k Had vast op oe komst bij voader gerêkend; en, da’k toch

hier kwiem, ’t is wel ’t bewies dat ie mein bovenste bint. ’k Heb oe

wat moois, wat meer as oarigs te zeggen. ’t Zal oe heelegoar opfleuren.

Roaje, wat is ’et?”

„Wat oarigs? Mien opfleuren?” zegt Dorus verstrooid, terwijl hij op

zijn werktuig tuurt.—Straks het Janna gezeid: Wie ’en breistêk loat

vallen die roapt ’m weer op!—Weer oproapen! Hoe zou ’t meuglik

wêzen!—Al den volgenden mergen heel vroeg mot alles op die Toonstelling

bezurgd zin; en de dag, die hem nauw veur ’en darde toekumt, wat was ie

tegen ’en arbeid zoo bitter en groot!

Luuster, Janna proat.—Grooter eer en fleur kos heur nooit

weervoaren....—Waffer eer?—Heur dan:

„En a’j bedenkt Dorus, dat ikke precies zoo dicht bij den prins zal

stoan, a’k nou hier bij ou stoai.”

„Bij den prins? ’k Weet niet Janna, hoe da’j oan ’en prins kumt?”

„Nou Dorus, a’j doof bint! ’k Zei oe toch da’k den prins zal begroeten

as ie op de Toonstelling kumt.”

—As de prins op de Toonstelling kumt!—Dus zou ’et dan toch woar wêzen

dat de prins noar hier kommen zal, denkt Dorus: En as de hakselsnijer

op de Toonstelling gewêst was, dan zou ook ’en vorst uut ’t huus van

Oranje hum beschouwd hebben; dan zou die prins misschien noar den

moaker hebben gevroagd, um de warking te beoordeilen! dan zou die prins

hum misschien ’en hand gegeven en....

„Watblief Janna?—Joa, joa, m’n liefke,” herneemt Dorus met verruiming:

„ik weet ’et; ’t was den toeleg da’k van mergen oan oe ouwers’ huus zou

kommen; alêvel ik kon toch voader ’et stuk niet toonen. Maar nou, zoo

gauw as et kloar is, dán kum ik um ’t joa te vroagen. Och Janna, ik was

zoo mistroostig; moar gij m’n liefke, ge hebt mien heelegoar

opgefleurd.” Met vuur: „As ’en stêk is gevallen dan roap ie ’em op!

Dank hartje, veur ’t woord. Joa ’k mot oan den arbeid.—Heb ik geen dag,

ik heb er mien nacht toch vrij. Nóu Janna, mo’j’ goan; moar nóg ens: As

’t wark is hersteld en bezurgd, dan sprêk ik met voader en vroag um oe

hand, en druk m’n dierke nog vaster oan ’t hart. Dan, dán zal ’t ’en

leventje zin. Moar, ge begriept ’et: nóu he’k geen menuut te verliezen.

Tot weerziens; ik mot oan ’et wark.”

En de letste kus was hoastig gewêst.

Met de oogen naar den grond, keerde Janna huiswaarts. Toen ze van het

achterpad op den dorpsweg kwam, toen trad haar van den waaikant een

bekende ter zij.

„’En wandeling gedoan?” vroeg Thom met ’en soort van bedrukking: „Zou’k

oe alêvel meuge fillesisteeren Janna?”

„Woarmee?”

Thom wees in de richting van ’t schuurtje; en zei weer:—„Joa, ’t zou

wel schand wêzen a’k de liefste niet oan den beste gost.”

„’k Weet niet wa’j’ gekketoal proat!”

„Gekke toal! ’t Heele darp zeit da’j met Dorus....”

„’t Heele darp is zoo wies as Soalemons kat!”

„Doar hei’j geliek in Janna; alêvel ge weet ’et, Dorus is m’n vrind, en

van hum he’k geheurd dat ie oe giesteroavend gevroagd het. Moar.... of

gij joa hebt gezeid....! ’k Docht bij m’n eiges! ’t zal te bezien

stoan.”

„Te bezien stoan! Woarum?”

„Dat ’r ’en bêter mins ien ’t heele land is, dat geleuf ik niet; moar

’t is bekend, dat wie te straf noar eigen wark ziet, geen oog meer veur

Gods wonderen het.”

„Gods wonderen! Wat mein ie doarmee?”

„Hei’j nooit ien ’t spiegel gezien?”

„Noe joa, ik weet niet wa’j proat.”

„Luuster Janna: Ens, ien de mallemeulen he’k oe gezeid, da’k twee joar

van m’n lêven gaf veur één lonkske uut oe vrindelik oog; moar nóu zeg

ik: a’k met beie been’ ien ’t helse vuur lei, en oe alleen moar

oankieken mocht, dan zou ’k nóg ’en loflied zingen; ziedér!”

„Zukke proatjes doar hou ik niet van. ’t Is God gelasterd!”

„Och, loat ’et dan niet gezeid zin Janna.—Zie, ’t mooiste, ’t liefste

bin gij op de wêreld; en a’k toch weet da’j veur mien niet beschoren

bint, dan gun ik oe zeker oan den besten vrind die er lêft. Joa, wat ik

ook sprêken mocht, ik weet ’et: veur ou zal ie deur de vlammen goan;

veur ou smiet ie z’n wark, z’n geknutsel ien ’t vuur. Z’n eer, z’n

glorie bin gij. Nou, was ’et ook anders, hie zou oe niet weerd zin.”

—Z’n eer, z’n glorie bin gij. Veur ou smeet ie z’n geknutsel ien ’t

vuur!—Dát klonk as de toal van ’en vrind. Alêvel Janna had ’et anders

gemarkt.

Toen ze een oogenblik later alleen langs het kerkhof naar huis

ging—toen scheen ’t hoar asof ’t moanlicht van giester ’en kloarlichte

dag was gewêst, en de heldere zon van deez middag ’en schiemrige oavend

is:

—Niewoar, Dorus was niet gekommen; z’n eigen voader had ie nog van

niks-niet gesproken; en as zij ’t dan woagt en hum angstig opzuukt, um

toch heur eer en vreugd ’et erst oan zien borst te genieten, dan—dán

het ie bijkans geen oogen veur hoar, moar—’en troan glimt in zien oog

um zoo’n dink, zoo’n onneuzel verzinsel!—’t Is woar, denkt Janna voort:

’t is niet oarig a’j zoo’n moaksel overstuur ziet; moar op de

kortegesoatie leerde domenei de spreuk: „Wat God doet is welgedoan!” ’t

Was misschien um Dorus te leeren dat ie met al die prakkeziersels glad

van de wies is.—Wonder, dat ie zoo bot bleef bij ’t heuren wat eer mien

te beurt viel!—’En ander in Dorus’ ploats zou mien hebben oangekeken,

um de wardiering. Moar niks! zelfs geen woord!

Janna’s oog viel in ’t voorbijgaan op een wilde klaproos, die hel

fonkelde tegen ’t wit van één der kerkhofposten.

Efkes zag ze rond; en toen: Ruts, de klaproos was geplukt.—Van

prakkeziersels gesproken: A’j zoo’n blom op de wang of de lippen fien

wreef, dan leek ’t zoo natuurlik.—’En mins had z’n doagen niewoar! En

dan op den dag van zoo’n prins, as ’t dán is neudig was! Moar.... As de

prins heur bijgeval langs de kin streek?—Nee ’t gaf niet af. Alêvel,

langs de kin strieken? Wel zeker, as prinsen dat doen da’s vereering.

’En ander, die zou d’r van lusten!—Jong, en as de prins ’s oavends ook

ien den hof van de Roskam bij ’t meziek en den dans kwiem!—Jong!

„Mooi weer Janna!” roept een bekende: „Ge lacht zoo vroolik.”

„Ikke! Noe joa, ’k gleuf da’k er okkoazie toe heb.”

Dien zelfden dag omstreeks zeven uren stapte Janna vaders woning uit.

Peters en moeder Steyntje deden haar uitgeleide tot achter de

zonnebloemen bij ’t kleine zomerpriëel, dat krek oan den weg lag.

„Ge zult Huibert-nêf veural de complemente doen Janna,” zei Peters: „En

zeg hum da’k geen mins te kort wil, moar dat mien schoap’—al mochten ze

minder op ’t oog wêzen, honderdmoal beter d’r Engelsch sprêken—van vet

en van vacht—as eenig schoap ien de Bêtuw.”

„En Janna, zeg ’em dat ’s minsen oordeil rechtveerdig mot zin, krek as

’t oordeil Gods,” zei moeder: „Zurg veural da’j de parziks niet knutst;

en, wacht, den deze met ’t kleurke ’en bietje noar boven, went ’t oog

wil óók wat;—doar weet ie van mee te proaten, niewoar.”

Janna was in ’t Zundagse pak, en dee nou ’t mandje onder ’et mooie

vurschoot.

„G’endag!” zei ze, en hoastig trooi ze toen vort.

„Zeg nog oan Huibert, da’k ’em vast op de slacht hoop te zien, en da’k

óók nog ’en kertierke rooje wien ien de vleutkelder heb....”

Janna hoorde ’t niet meer. En ook—heel van verre zag ze Leendert van

Huibert-nêf ien den bongerd op heur toestappen.

—Dát was oarig: Straks bij heur gekommen, moakte ie met ’en

vriendelikheidje rechtsum-keert, en liep met heur mee. Wel zeker, hie

was krek gestuurd um Janna te hoalen. Zuster Nela, en Driekske van boer

Woesting, ze zoaten al meer as ’en kertier met de koffie paroat.

„Moar zeker,” zei Leendert: „wa’j mot achten dat loat zich wachten.” En

dan, nóg ens, dat ie niet zwiegen kos zooas Janna siends de joaren dat

ie heur niet zag, was veranderd. Mooier snuutje—joa zelfs nou ze

bloosde—was er vast niet in ’t heele land—alschoon Leendert hoar toch

’en pestuurke kos toonen, woar zeker ’n prins óók den hoed veur afnemen

zou.

—Wa’n oarige vrindelikke jong toch die Leendert, denkt Janna; zoo’n

fors moar toch zoo’n oolik gezicht; zien hand—toen ie heur ’en hand

gaf—vuulde lang zoo grof niet as Dorus hand. Leendert zag heur ielkreis

oan as ie sprak;.... dat dee Dorus ook niet; en....

„Ei, wa’k zeggen wou; van ’en prins gesproken Leendert; ie weet niet

bij waffer noam da’j zoo’n grootheid betieteleeren mot?”

„’En prins?—Hoogheid—Majesteit; welzeker U Moajesteit.”

„Krek Moajesteit,” zei Janna, en ze knikte ien gedachten met ’t

bovenlief, en nóg ens, met ’en glimpke zei ze: „Prins-Moajesteit!”

Weinige seconden later betreden Janna en Leendert den drempel der hoeve

’t Hemelrijk.

’t Was Janna arg vremd dat ze, zoo lachend en luchtig veur ’t erst weer

op dat arf kwiem, alschoon ze dien eigen mergen nog zwoer dat ze ’t

nooit met den voet meer beruuren zou. Niewoar, van erm en ongezien, was

ze zoo met ’en zwonk, ien eere en oanzien gekommen. ’t Scheen heur asof

de deur van ’t Hemelrijk verechtig ’en hemelpoort was, zoo hoog en zoo

ruum.

En Janna zei nou dat ’t heur plezier zou wêzen as ze Huibert-nêf êfkes

kos te woord stoan. Ze most hum van voader en moeder deez parziks

geven....

Moar van Huibert-nêf sprêken en parziks geven, zou niks ienkommen. De

deur boven ’t kelderluuk ien ’et veurhuus goeng al open; en ’en poar

fleurige snuutjes, de eene bruin,—zoo’n bietje noar den

kastanje-kant—en de andere blond, ze stingen doar boven, en riepen:

„Zoo Janna bi’j doar? Ei, kom moar gauw hier!”

En Leendert riep ook wat; en de meiskes doarboven alweer wat. En Janna,

ze wiest niet woar ’t mandje met de parziks zoo gauw gebleven was. Met

’en stut ien de leinden vloog ze de trappen van ’t kelderluuk noar ’t

kämerken op. En toen,—toen zag ze de deur dichtsmieten; en de meiskes

d’r tegenoan,—went Leendert wou d’r mee iendringen. Nóg ’ens open; nog

’ens dicht; en nou—Nela drêjde de sleutel um: Mis was ’et, ei!—Leendert

kos wandelen goan.

Janna begreep ’et: Dat Leendert zoo gedrongen had, ’t was um hoar.—Of

’t spietig was?—Och, bêter jong as Dorus, was er zeker niet. Boven al

’t jongvolk had ze hum lief. Moar, wa’j niet kos tegensprêken, ’t was

da’j van Leendert toch meer zoo ongezocht is ’en oarig woord

heurde,—’en woord dat êvel geen geld kost.—’t Zou zeker arg spietig

veur Leendert wêzen as ie ’t nou op hóár had veurzien. Noe, hie mocht

zich troosten, went of Dorus dan ook z’n hakselsnijer boven hoar stelt,

Janna zal ’t bewiezen dat ze hum trouw blieft, heur lêven lang.

Terwijl Janna ’t stroohoedje afzette, en ’t kleedoazie veur ’t spiegel

wat terdeeg brocht, was heur dat letste as ’en vlucht deur ’t heufd

gegoan.

De drie boerinnetjes zitten nu om de ouderwetsche eikenhouten tafel,

die met zwart uitgetand leer is bekleed.

Nela met het groote koffieblad voor zich, laat het bruine vocht uit de

hooge zilveren kan driftig in de porseleinen pronkköpkes vloeien, en

met den zilveren schepper—lêpelt ze room in de koffie met zuut:

„Asteblief!”

„Dank oe,” zegt Janna: „Enne.... de Road van de Tentoonstelling het

mien zoo met oe verkoren!”

„Da’s te zeggen, de Road! ’k Geleuf dat ’et ’en addee van burgemeister

Janssen was; en voader zei tegen hum, toen ie d’r over sprak: Goed,

Nela ku’j kriegen, moar as ’t er drie zulle zin, dan mowwe Janna niet

passieren—Hei’j wel sukker genog?”

Janna had sukker genog.

Met ’en snuuperig lachske en bloazend in heur koffie zegt blonde

Driekske:

„Gelluu hadt hoaken en oogen, niewoar?”

„Hoaken en oogen! ’k Zou niet weten woarum,” antwoordt Nela: „D’r kwiem

wat distantie; niewoar?”

„Joa krek, d’r kwiem wat distansie,” zegt Janna. Goeje God, wa’n spitse

neus had die Nela. A’j ’em in lang niet gezien hadt, dan viel ie d’r

over.

„Voader zei: met zoo’n feest, motten alle scharpe punten d’r af,”

hernam Nela.

—Dat zou niet kwoad wêzen, denkt Janna, met ’t oog op dien neus.

„En doarum,” vervolgde het ondeugende—toch wel fleurige nichtje:

„doarum zei ik: Best! Leendert zal ze verzuuken; en we doen asof er van

distansie geen sproak kos wêzen.—Toe, neem ’en sneetje Dêventerkoek;

z’is niet van de karmis, moar heel echt uut stad.”

„Dank oe!”

„We zouwen over ’t kleedoazie proaten, niewoar? Dorus zei dat ’t ’en

bietje stadsig most wêzen.”

„Dorus!! Wat Dorus!!” riepen de twee te geliek, en lachten en

griensden, en brendden zich hoast oan de koffie.

Janna zat toevallig tegenover ’t spiegel, en zag dat ze nóú den

klapreus niet neudig had.

„’k Meinde Leendert,” sprak ze zoo’n bietje verlêgen.

„Dorus! Joawel!” roept Nela; „Woar ’t hart van vol is, doar lupt de

mond van over. Nou, ik zeg ’en smid is nog zoo slecht niet, as er moar

zeep en woater ien de wereld blieft.”

Janna kreeg het te kwoad:

„’k Geleuf dat ’en mins zich toch wel versprêken kan,” zegt ze: „’k

weet zooveul van Dorus as gij!”

Toen ’t ’en bietje loater was, gluujde Janna heelegoar. Wat al gekheid

was er—nóá dat ze ’t alles ontkende—van Dorus geproat: van z’n

smids-henjes; van z’n gesoes; van z’n dwoas geknutsel; joa van ’en

iezeren kooi die ie geprakkezierd had um er mettertied z’n vrouw ien te

bewoaren.—Ielkreis had Janna wille sprêken, moar ook ielkreis was er

’en prop ien der kêl. Joa, as ien ’en oven gluujt ze, went, toevallig

het ze ien ’t spiegel gezien dat ze óók lachte toen d’r gezeid was, dat

Dorus zelfs t mooiste snuutje toch altied veul minder as Thom, z’n

ros-loensen vrind, zou achten, en, dat ie hoar zeker ien ’t vuur zou

loaten as ie—al was ’t moar ’en gluujende spieker d’r uuthoalen most.

—Goddank, ’t gelach was veurbij.

—Nela het de groote Engelse lamp opgestoken. ’t Licht schient de drie

meiskes vlak ien ’t geloat. Ze proaten over ’t kleedoazie.

„Moeder zei dat oranjelient over ’t gemoed, en ook over de muts niet

kwoad zou wêzen,” zegt Driekske, die wel veel heeft gelachen maar nog

weinig gepraat.

„Joa, zoo’n heel klein strikske op de borst, dát kan wel,” zegt Nela:

„moar ’k zal oe verzuuken te zurgen dawwe geen sierkronen veur de

tabaksplant worden! Ons eiges met verguld- en sits papier te behangen,

dóár zou ’k veur bedanken.”

Dát was Janna heelegoar ’ens.

„Nee, ’k heb ’t stuk al met Jans de nêjster besproken, en zij roajde,

dawwe as de bruuds van de modeploaten moste wêzen. Ze had nog krek

zoo’n ploat in huus.” Nela haalde een oude modeplaat onder het

koffieblad te voorschijn: „Zie, hier he’k ’em.—Die lange falie over ’t

heufd koste we wegloaten, zei Jans, moar anders was ’t krek noar

beheuren.”

„Heelegoar ien ’t wit! Wat zullen de Bartels en Hoakvelds wel zeggen,”

riep Driekske.