Arends zag er al heel welvarend uit.—Moar, zeit ie: schien bedriegt.

Zooas ie hier bijveurbeeld op deze bank zit, is ie nog goed genogt um

’en oog over ’t volk te houen; welzeker, en um van doag met ’t

ienvoaren van ’t heuj toe te zien of de vrachten, die ’t hek

binnenkwammen, en langs hum heer noar den heujbarg reejen, wel goed zin

geloajen of krek genogt op tied kommen, moar, och nee, met den

oardschen tabbernoakel was ’t anders noarigheid!—Loopen, dat goeng al

bijzonder slecht; wiejer as de harrebarg kwiem ie niet mekkelik. Joa

wel, zeker, hie kon wel loopen, moar ’t dee hum kwoad; ’t loopen parste

hum altied ’t bloed noar ’t hart, en doar ko’j ’en hartteering van

kriegen had den ouwen dokter gezeid. Den ouwen dokter had er bij

gelachen; moar dokters worden op den duur ook wreed van gemoed. Geen

wonder a’j alle doag’ ermen en beenen afzoagt asof ’t um ’en sneedje

Dêventer koek was te doen.

Wouter-boer is niet in ’t beste memeur. De knoas’ zin lastig; de wispen

snorren hum langs ’t geloat; en ’t is ’en hits um iemand, die toch niet

te best is, heelegoar van de been’ te smieten.—’t Zou bêter zin as ie

stillekes wat kos goan liggen. As ’en mins sloapt dan rust ’t bloed.

Natuurlik!—Moar hie kan ’t volk op den dag van ’t heuj ienhoalen toch

niet heelegoar oan zich eiges overloaten.—’t Was ook ’en miesderoabel

onneuzel ding dat Bram ’t krek nóu ien ’t heufd het gekregen um noar ’t

Hoog te goan. Moeder Lina had ’t niet permetiere motten. Phu!

Wouter-boer vat nu langzoam de kruik; schenkt zich het loatste glas

bier in; ledigt het glas; steekt dan zonder om te zien, den duim noar

achter, en tikt, twee, driemoal tegen het vensterglas.

Vrouw Lina wist wat dit beduiden moest.

Uit den kleinen voorkelder haalde ze aanstonds een versche kruik bier;

ging er mee naar buiten; kwam ook êfkes phu tegen de zon, die heur ien

’t geloat sloeg; ging toen onder de lindes, en zette de volle kruik, in

plaats van de leege, op tafel.

Vrouw Lina was ’en heel knap mins,—’en bietje te schroal veur ’en vrouw

van ien de veertig, zei Wouter, moar zei Wouter ook: wat nog ’t argste

was, de vrouw mankeerde nooit niks, en doarum had ze geen begriep van

andermans leed, en nooit geen woord van beklag.

„Kh’m! Ik begriep toch niet Liene, da’j Bram vandaag naar ’t Hoog liet

goan.”

„En hie het van mergen oan ou zelf gevraagd, Wouter.”

„As ’k joa heb gezeid, dan he’k eigenlijk nee willen zeggen,” is

Wouters antwoord: „As ’en mins sloapt, dan is ’t onverstandig um te

vroagen, Liene.”

„O, ’k docht da’j den heelen nacht geen oog had dichtgedaan, Wouter?”

„Den heelen nacht! kh’m, nee geen half oog, went, as ik ’s nachts op de

rechterzied lig, dan begint de linker milt altied op te speulen van

geweld, en a’k dan op de linkerzied keer, dan begint de rechter milt

weer van veuren af oan da’k er oakelik van wor; en joa, dan soezel ik

’s mergens wel zoo’n kertierke, moar sloapen, nee!”

Of Wouters rechter milt weer begon op te speulen? althans, ter wijl hij

in een enkele teug het nieuw ingeschonken glas verdwijnen deed, trok

hij een leelijk gezicht, en zei toen blazend:

„Moar sloapen of niet sloapen Liene, ik weet dat Bram noar ’t Hoog is.

Met lammers of schoap’ het ie nou niks van noode; en a’j mien niet

heelegoar ziek en dol ien ’t heufd wilt moaken, zeg dan wát ie d’r doen

is?”

„Moar Wouter hoe zou ikke....” zegt vrouw Lina, en ze draait zich wat

ter zijde, want ze vuult dat ze verschiet ien ’t geloat.

„Hoe zou ikke! k’hm! Hoe zou ikke!” herhaalt Wouter: „Komplotjes!

Iemand ziek, iemand gek moaken! Hoe zou ikke....! Wát ikke? Woarum is

ie noar ’t Hoog, zeg?—Geen antwoord? O God, a’j is vuulde hoe ’t bloed

mien noar ’t hart schuumt. Mo’j zóó oe man liefhebben Lina?—As ’k

denken most dat Bram um die gekkigheid naar ’t Hoog was gegoan!—Wat

blief? Denkt ie oan ’t kiend dat ie ien De Pauw zag? Sprêk! O Heer, a’k

met de teerink of ’en verval van krachten lig, dán zu’j sprêken, dán,

as ’et te laat is!”

„’k Weet niet Wouter woarum ie weer zoo woest bint! Noe joa: en aldat

Bram dan nou is ’en gekkigheidje ien ’t heufd had; aldat...”

„Aldat!” roept Wouter-boer zoo rood als ’en kreeft: „Aldat! ’t Mot een

spichtig ding wêzen. Hei’j plan um oe zoo tegen oe wettigen man te

verzetten? Is de jong verechtig doarum noar ’t Hoog toe! Dát zal m’n

dood wêzen, went, wát heb ik anders op de wêreld as dat eenige kiend!

Niks geen spier! En as ’en moeder dat kind dan opzet um zich eiges te

versmieten; en vergêt dat we hum oan de Janssens hebben toegezeid!—O

God, a’k ’en hartsteerink krieg dan bin gij d’r schuld van, zeker!”

Vrouw Lina zweeg: nam Wouters rooden zakdoek, die op de tafel lag, en

wischte er hem de zweetdroppels mee van het volle gelaat—Ze heeft

alweer gehoord: Wouter had niks, volstrekt niks anders op de wêreld as

zien eenig kiend!—O, ze wist ’et allang. Vroeger kon ze schreien as ze

’t heurde, moar nou, nee, ze had er zich overheer gezet; ze zou er wel

oan wennen ien ’t eind.

„Ge mot oe niet kwoad moaken, Wouter; ge kriegt ’t toch al zoo werm van

’t bier,” zegt ze een oogenblik later.

Van ’et bier!—Wouter bloasde.—Hie zal moar zwiegen. Dommer proat was er

niet te heuren. Asof de wermte van ’t bier en niet van de zon kumt!

Welzeker van ’t bier, went ’et bier kost ’en bagatel geld, doarum! En

dat eigenste bagatel zou ze liever oan ielk ander as oan hum gunnen. As

Lina moar ’en kriezeltje verstand had, dan zou ze begriepen dat zien

lêver ’t best bij ’en gluujende ploat is te vergelieken: kwiem d’r niet

ielkreis ’en afkoelsel op, dan sloeg de brand noar ’t hart, en: genacht

soam!

Wouter dronk. Sprêken, nee, dat dee ie niemeer. Hie vuult dat ’et hum

kwoad doet.—Met vrouw Lina is toch geen verstandig woord te redenieren.

Moatregels zal ie nemen!—As ’t jungske ’en oaverechts adee het, en deur

zien moeder bedurven en verleid wordt, dan zal ie met geweld ’en

stökske d’r veur stêken, en zeggen: D’r uut er mee jungske! A’j

gekkigheid ien ’t heufd het, stêk dan oe kop ien ’en kuup koud woater;

en bi’j verliefd da’j ’et trouwen ien ’t zin kriegt, neem dan ’en

dernje van pestuur en fatsoen, zooas we allang veur ou destenierden;

zeg oan Nolleke dat ’t meines wordt en....

Zie, of ’t was afgesproken, doar kwiem Nolleke krek ’t kleine hek van

den bloemhof ien.

Nolleke kon ’t hek hoast niet deur, zoo breed van heup as ze was; en

bukken most ze ook um onder den pompoen deur te kommen, die ien den

boog boven ’t hekske hing.

Jong: wa’n stevig Nolleke! ’En breeje rand van ’en bruin streujen hoed

dekt heur geloat veur de zon, moar as ze ien de schauw van de lindes

kumt, en „g’endag soame” zeit, dan zet ze bloazend den hoed af, en a’j

ze dan goed ien ’t rooje ronde geloat hebt gezien, dan ku’j zeggen: zie

zoo dat he’k gezien.

„Complement van voader en moeder en of Bram van middag mee

spekpannekoek kwam êten? Hie lust ze zoo gern.”

Dat Nolleke ’en liefelikke stem het, doar ku’j ook niet in roemen.

„Bram is noar ’t Hoog toe,” zegt vrouw Lina.

„Noar ’t Hoog! Wat duut ie op ’t Hoog?” vraagt Nolleke, die den

valschen brief van den pseudo Jan Peper eerst bij haar tehuiskomst zal

vinden.

„Kh’m! Lammers koopen,” zegt Arends; en dan: „Lust ie bier Nolleke?”

„Nee, bier lust ik niet.”

’t Is toch ’en lomperd, denkt vrouw Lina en gaat naar binnen.

„Wanneer kumt ie weerum?” vraagt Nolleke.

„Wanneer? ’k Weet niet,” zegt Arends met dichtgeknepen oogen. Een

oogenblik later: „Kom is êfkes hier bij me zitten?”

Nolleke zat al. Dat wil zeggen, niet op de bank naast Wouter-boer, maar

met één been half op de tafel, zoodat de tafel onder Nolleke krak zei.

Wouter-boer schenkt zich in, en dan:

„’t Is te werm um druk te proaten, en êvel ’k heb toch al te veul

geproat Nolleke. Bram is ’en goeje jong, niewoar? En gij—kh’m, gij bint

as melk en bloed!”

Nolleke wier nog roojer; moar, dat sjapieter doar had ze wel oarigheid

ien. Ze smiet den elleboog op de knie, en ’t heufd ien de hand:

„Goddank, ik bin gezond van harte.—Bram ’en goeje jong.... Wat zou

dat?”

„Nou, niewoar, ge meugt ’em gern?”

„Bij de oor’ trekken, zeker.”

„En op spekkoek traktieren?”

„Noe joa, as we eiges genogt hebben.”

„’t Most er moar gauw toe kommen Nolleke.”

„Met watte?” en ze trekt een blad van den boom, en haalt een wesp, die

in Wouters glas viel er mee op ’t droge: „Stom ding! Vort! Zie, doar

snort ie.”

„Met watte!?” herhaalt dikke Arends: „Wel met de groote sprong van oe

beien.” Zachter: „’t Wordt tied Nolleke.—’t Geet met mien achteruut.

Joa zeker, ’t is niet richtig met mien. Bij veurbeeld, ge ziet da’k

bier drink, moar da’k dorst heb, nee, dat kan ’k niet zeggen, en da’s

’en slecht teiken.”

Nolleke gronnikt.

„Ge ziet er anders nog al welvoarende uut boer Oarends.”

„Kh’m! dat zeggen ze; moar ’en mins vuult z’n eiges ’et beste.”

Geheimzinnig: „’s Oavonds geen êtlust Nolleke. As ’k drie sneêen mik

met ’en eindje worst heb gegêten dan, ’k weet niet, dan gêf ik um de

dikke melk geen spier meer.”

„En loatst zag ik oe twee borden met smoak d’r op toe êten.”

„Kh’m! joa; moar, alle goeje dingen bestoan in drie, Nolleke.—Nee: ’t

wil niet meer, en doarum,—ge zult ’t alêvel verstoan: ’en voader wil

z’n kiend dan toch nog gern gelukkig zien.—Nou! Bram is stil van memeur

en koerakter. Heur is: ’k zal ’em zoo gauw as ie thuus kumt bij oe

oansturen.—Gij Nolleke, bint meer mans as hie; ge mot ’em moar ’en

bietje ien ’t gevlei kommen....”

Nolleke springt in ’t zelfde oogenblik van de tafel; en dan, in haar

volle breedte er voor, met de handen in de zij, roept ze:

„Zou ik ’em oanlonken!? Nee Wouter-boer; a’j denkt da’k doartoe

kapoabel bin, dan hei’j de rechte niet veur.”

Arends wischt zich onrustig de zweetdroppels van ’t voorhoofd. Nolleke

vervolgt in éénen adem:

„Da’k nee zou gezeid hebben as ie ’t heel gern wou, dat gleuf ik niet,

went goed is ie; en ook, as gelluu kumt te vallen dan zit ie dik ien de

moppen. Hoe meer bij mekoar hoe bêter; ’en mins kan ze gebruuken.

Moar....”

Arends schuift heel onrustig op de bank heen en weer, zoodat de bank er

van kraakt. Nolleke kos zoo oakelig rondborstig wêzen.—Goeje hemel: as

gelluu kumt te vallen! Wouter het geen dreuge droad oan ’t lief; en

Nolleke proat al wiejer:

„Moar a’j meint da’k ’em op spekkoek zou traktieren um ’em met stroop

te smêren, zie, ’k smeet húm en oú en oe allegoar nog liever met ’en

gluuiende spekkoek vlak ien ’t oangezicht.—Goeje mergen!”

Wouter-boer was er perplekst van. Doar liep ze vort, dikke Nolleke; ’t

hekske met muujte weer deur, zich bukkende veur den grooten

pompoen.—Vort was ze!—Nee moar, Wouter-boer was er kapot van! ’t Zou

hum kwoad doen, opbrêken, zeker! Wa’n bretoale mond kos dat Nolleke

opstêken. En toch,—as Bram zich eigen oan ’en spiering op ’t Hoog

versmieten goeng—Nolleke.... wa’n keurlik pestuur!

Wouter-boer wischte zich nog eens de zweetdroppels van ’t gelaat, en

toen, toen stak hij zonder om te zien den duim weer naar achter, en

tikte op het venster, om—z’n darde kruuk bier.

Inmiddels heeft Bram Arends aan de overzijde van den Rijn, onder ’t

dichte eikenloof zijn weg vervolgd.

Bram wist het: hier, bij den grooten plas, waar de laaghangende takken

zich in den donkeren spiegel baden, hier moest hij rechts het tamelijk

steile grauwgele zandpad op—Vóórdat Bram echter den Veluwschen bergrug

beklom, blijft hij nog even staan. Z’n hart begon zoo wonder te

kloppen. As ie boven op den barg is, en dan ’en goed eind deur ’t bosch

en ’t akkermoalshout loopt, met nog ’en klein eindje rechts den

stroatweg, dan zal ie heur lêvende snuutje al vlak veur zich zien,

dan.... Och lieve deugd, ’t hart klopt ’em as ’en gek, as ’en harlozie

dat gauw geet. Moar toch, hie kan ’t lachen niet loaten, joa lachen mot

ie. Och hie is zoo verliefd.

Nou schept Bram oajem, en zie, doar geet ie ’t pad van den barg op.

In de deur van een klein huisje met een tolboom aan den straatweg,

stond terzelfder tijd Driekske van oome Thijs den tolbaas—die vroeger

schaapherder was. Ze stond er in de schaduw. Natuurlik, went ie zolle

niet gleuven zoo werm as ’t binne in ’t tolhuusken was.—Oome Thijs had

gelachen, dat Driekske ’t opgemoakte brood niet noar den bakker hoefde

te sturen, went dat ’et nou van eiges wel bakken zol.—Oome, och

joa—oome is zoo’n beste vroolikke mins! Was er wel één dien ze liever

had op de wêreld! Moar ’t is toch vremd, denkt Driekske al verder:

siends da’k de veurige wêke met de mart ien stad was, ben ikke lank zoo

vroolik niet meer, en—nee, zoo goed veur oome ook niet.—’t Was ’en

vriendelik jungske; heel vrindelik! Moar ’t zou bêter gewêst zin as ie

met den martdag uut De Pauw te Oarem was weggebleven, went, nou kumt ie

mien ielkreis weer veur den oandacht: en, dan zeit ie: Zóó, bin ie ’en

dochter van den tolboas Witte? En zoo al wiejer.—Wat ie mien loater zoo

heel zacht ien ’t oor fluusterde, loa’k doar niet oan denken. De

Bêtuwsche boerkes zitten zoo vast ien de vette klei; en ikke....? O

foei! ’k bin oomes kind, en oomes zuster, en oomes vrouw. Kom, loa’k

liever is zingen, ’t is bêter as prakkezieren.

En heur stem klonk as ’en klökske; zóó rein, dat ’en eekhornje ien den

beukeboom bij ’t tolhek, z’n snuutje um den boom stak, en luusteren

bleef.

Heur, nou begint ze:

„’t Was lieflik en stil in den oavendstond,

De veugeljes zongen heur liedjes ien ’t rond,

De moan blonk ien ’t bosch en ze lachte vol vree;

En Elsje, mooi Elsje, die dee ’t met heur mee.

’t Was lieflik ien ’t bosch en geen bloadje bewoog,

De nachtegoal zong, en de moan lachte umhoog,

Nou, lachen, dat mocht ze; moar Elsje nog meer,

Went—koozend zat Reindert ien ’t mos bij heur neer.”

Of ’t eekhornje boven ien den beukeboom meinde dat er onroad was....

Vort wipt ie van tak op tak ’t bosch ien.

Driekske had bij ’t letste woord dat ze zong noar den hoek van ’t hout

gezien woar de zandweg op den stroatweg uutkomt, en—’en kleur as vuur

had ze gekregen. Krek geliek dat den eekhorn ien ’t bosch sprong, is

zij met ’en zwonk de deur van ’t tolhuusken iengevlogen.

„Wel mien snuusken, loat ie Reindert en Elsje moar zoo ien ’t mos

zitten! Woarum vliegt dat zoo pardoes den tol ien?” zegt Thijs de

tolbaas, die ’en wollen sok zit te breien, en lachend den blik naar ’t

meisje wendt.

„Ik kreeg ’t zoo werm, oome.”

„Van ’t zingen? Dóarum doen de nachtegoals ’t misschien as de zon ien

’t west is,” lacht Thijs: „Van den kuulen oavend te zingen a’j ’t zoo

werm hebt, kan anders geen kwoad. Zie, ’t frischt mien op da’k grovve

wollen sokken brei; noe denk ik oan den winter as ’t kolde is, en hoe

we dan met ’en roojen neus noar ’t zunneken uutkieken.”

Driekske hoorde maar half wat oome verder sprak; ze keek naar de deur;

zette een stoel recht; nam haastig een paar voorwerpen van de tafel,

die er anders volstrekt niets misdeden; trok even aan haar heldere

mutske, en—’t was wel ’en wonder van Driekske—êfkes, zoo heel êfkes met

’en zwonk keek ze in ’t kleine spiegel.

O Heere, doar was ie!

Bram Arends stond op den drempel.

Bram had allegoar zwarte en rooje sterrekes veur de oogen; misschien

umdat ie pas uut de felle zon kwiem.

„Is doar iemand?” vroeg Thijs, terwijl hij toch Bram met zijn groote

blauwe oogen vierkant aankeek.

Bram had iets vremds ien de kêl dat ie niet proaten kos; alêvel ’t

antwoord was toch ook niet neudig, went de kleine mins keek ’em vlak

ien ’t oangezicht. En,—Och lieve heer, dóár was zij!

„’k Zeg, Driekske, is doar iemand?” herneemt Thijs iets luider, en ziet

nu ’t meisje vragend aan.

—Joa, d’r was iemand.—Wat ie wol dat.... nee, dat wist ze

niet—Misschien wol de vrindschap is opstéken? Misschien....?

Bram Arends begriept dat ie toch zoo niet kan blieven; went die groote

blauw oogen van den sokkenbreier zien hum moar altied stief oan, en hie

zeit:

„G’en dag soame boas Witte; ikke bin ’et.”

„Ikke!” lacht Thijs, „da’s sekuur genoeg. ’k Weet niet of er drie of

vier millioen ikkes in ’t lieve land zin. Wês welkom ikke. Goa er

zitten. Daar steet ’en stoel.” Thijs wees waar de stoel stond.

„A’k me niet bedrieg,” herneemt Thijs, „dan he’k ’t plezier ’en

manspersoon van jonge joaren veur me te zien....?”

—Nou da’s en mooie! denkt Bram, zou de tolboas meinen da’k en verkleed

vrouwspersoon was.—Efkes ziet ie naar Driekske: Och goeje hemel, zóó as

ze doar steet, schuchter met den veurscheut zoo half ien den mond, nou

is ze nog honderdmaal fiener en mooier as loatst te Oarem ien ’t

lozement De Pauw.—’t Was krek ’en engeltje van ’t urgel ien de kark;

moar met kleerkes oan en ’en frisse kleur zonder bazuun.

Bram had ’et vreeselijk warm, moar hij verstout zich. Schuins naar ’t

meisje ziende, gaat hij een schrede vooruit, steekt den tolbaas de hand

toe, en zegt:

„Ik kom kennis moaken boas Witte. ’k Weet da’j vroeger schêper bin

gewêst, en umda’k lammers wou koopen, zoo docht ik da’k hier wel road

zou kriegen.”

’t Was vremd, Bram hiew de hand al veuruut, moar Thijs scheen er geen

trek ien te hebben.

Bram wier nog wermer; de mins keek hum toch zoo wonderlik oan.—Zou ie

’t begriepen wát lammeke hum noar ’t Hoog had geroepen? Zou ’t ook van

dien mins ’et ooilam wêzen dat ie hoalen wou noar de Bêtuwsche klei?

„Oome is blind, heelegoar blind,” fluistert Driekske met meewarige

stem; en luide: „Oome hie stêkt oe de hand toe.”

—Die blauwe heldere oogen, blind, stêkeblind! Dát greep Bram diep in ’t

hart, en hij drukte de hand, die nu veuruut was gebracht.

„Da’s te zeggen, krek blind bin ik niet,” valt Thijs in: „went a’k nou

moar wete, hoe da’j d’r zoo wat uutziet kammeroad, dan zie ik oe m’n

heele lêven zoo goed as ’en ander.”

Driekske heeft den boezeloar al loaten glippen, ze leunt nu op den

schouder van Thijs, en—toch zoo’n bietje schuchter zegt ze, terwijl ze

zoo half-oogig soms noar ’t Bêtuwsche jungske ziet:

„Blonde hoaren Oome. ’En knap rond veurheufd. Oogen licht blauw,

kleur.... as van de bluumkes op ’t porselein. Knappe neus.”

„Groote neus?” vraagt Thijs.

„Nee,” zegt Driekske, „volstrekt niet; noar den oard oome.”

Bram meinde dat z’n neus groot was: alêvel as dat snuutje ’em noar den

oard vond, dan zou ’t wel zoo wêzen.—Bram keek strak veur zich uut.

Luuster, ’t mooie kiend teikende wiejer:

„Ooren half onder ’en blond vlökske hoar, dicht bij ’t heufd; niks

rood; zonder ringskes. Kin rond; zoo’n klein bietje veuruut. En frisse

kleur. Blauwloakensch pak; bruin vest met botten knoopen, en....”

„Ho, ho!” roept Thijs: „Niet te hoastig snuuske; ie hebbe nog niks van

den mond ’ezeid.”

Zou Driekske ’t vergêten hebben? Ze kreeg een kleur as vuur; en Bram

die ’t met ’en schuunsch oog gewoar wier, kreeg van de weerstuut d’r

een as ’en zon bij ’t ondergoan. En Driekske zei zuutjes:

„De mond oome—o, dat schikt genoeg: ’en knappe mond oome.”

„Rooje lippen?” vraagt Thijs.

Bram—’t was oarig—Bram kon dien eigensten mond niet stilhouen; ’t

woater kwiem ’em oan de lippen; hie dee heel zuutjes ’en stap noar

Driekske veuruut, en—nee, met ’en schuunsch oog zag ie noar den blinde;

nee, ’t zou gnieps en slecht wêzen, met zoo’n erme mins; en Bram trok

den roojen neusdoek uut den zak, en wischte zich eiges er mee deur—’t

pertret.

„Best zoo snuuske!” valt Thijs nu in: „Nou zie ik hum goed. Driemoal

knap niewoar? Wi’k oe zeggen wie ’t is? ’t Is ’et jungske van den

veurigen martdag uut De Pauw te Oarem.”

Bram meent dat het onweert bij zonneschijn. Wat deksel! hoe kon de

blinde dat weten!

Driekske is er kloar van geschrokken: hoe kon ie ’t zoo roajen!

„Joa, kammeroad,” herneemt Thijs: „da’j zonder licht ien de oogen, zien

kunne, dat begriept niet ielke mins; moar ’t is zoo.—Eén dink is jammer

veur oe; ’t lammeke zal van heur schêper niet af willen, aldat zelfs de

schoapskooi in oe vette Bêtuw wied veur d’r open stoat.”

—Och, Thijs weet wel bêter, as ’t er op oankumt dan zal zelfs ’t lieve

Driekske, „heur driemoal knappe jungske, met ’en mond noar beheuren”

niet veur den blinden oom ien de stêk kunnen loaten; da’s den amoer;

moar tegenstand uut de Bêtuw dóár is ie bang veur. Alêvel op d’eigen

stond as Thijs van ’t lammeke sprak dat heur schêper niet zou willen

verloaten, is ’t hart van Driekske oan ’t kloppen gegoan, zóó dat heur

willens of niet de trönjes ien d’oog’ zin gesprongen. Ienéns, pardoes,

doar lei ze um den goejerd zien hals. Zou ze húm, den stakker, den

besten, den vroolikken blinde verloaten!

„Nee oome, nee! van oe afgoan dat doe’j ’k niet; nooit van z’n lêven!”

roept ze, en verbergt haar lief gezichtje voor de oogen van dat knappe

Bêtuwsche jungske, oan oomes trouwe borst.

Bram Oarends was d’r beduusd van geworden. Onderwêg had ie straks wel

honderd keer bij zich eiges gerepeteerd hoe ie met zien amoer veur den

dag zou kommen. Hie had gemeind dat ’t wel oavend worden kon eer ie ’t

woord ronduut tegen dien oome over de lippen zou hebben. En nou, ’t is

nog geen tien menuten dat ie binnen den tol was, en—zonder dat ie één

éénig woord had gesproken, was ’t al alles d’r uut; en—’t leek zoo te

wêzen—al uut er mee ook.

Alêvel da’s toch als-tee gezwiend! Bram had ’et werm; moar, luuster,

dom is ie niet:

„Da’s gauw begrepen boas Witte, en gauw besloten van ’t lief Driekske

ook. Nou, ’t verlocht mien da’j alles geroajen hebt; en ’t duut mien

ook goed dat Driekske oe zoo lief het, en oe nooit wil verloaten. Da’s

een goed teiken boas Witte.”

Driekske zag op, en noar ’t Bêtuwsche jungske. Och, wat sprak ie oarig.

Moar kiek, hie wischte zich ’et geloat. Och heere, hie zou wel dorst

hebben, en wel muu zin van ’t loopen ook.—Alschoon ze oome nooit

verloaten wou, ze kon ’t jungske, dat heur ien De Pauw te Oarem zoo wat

oarigs ien ’t oor het gefluusterd, toch wel ’en goed hart gunnen;—en

’en stoel geven;—en ’en glêske suukerwoater met en scheutje azien

prezentieren; woarum niet; ’t azienwoater zou hum verkwikken; bêter

drank is er met de wermte ien de heele wêreld niet te prakkezieren:

„Niewoar oome Thijs?”

„Wel zeker snuuske,” zegt de blinde, en Drieksje ruurt met een pleeten

lepeltje in haar Veluwsche limonade; en Bram, as ie ’t glas neemt, dan

zeit ie: „O!” went hie had die kleine pink er hoast bij genomen. En as

ie den drank drinkt, dan zou misschien ’en ander ’en zuur gezicht

hebben getrokken, moar hie—nee, nooit had ie zoo’n verfrissing

gepruufd, en nooit had ie eugskes gezien, die hum zóó lieflik vroegen:

of ’t hum goeddee, en of z’em ook nóg op zoo’n glêske traktieren

kos.—Noe joa, ’t glee toch zoo koel noar binnen, en: „Geen nood boas

Witte, te gauw drink ik niet.”

Hoe ’t zoo geloopen was kos Bram zich eiges niet verkloaren, moar, met

’en wondere franse slag had die tolboas hum tot den aftocht bewogen.

Nee, ’t hoefde met dat liefke niet UUT te wêzen had ie gezeid, en

Driekske toen ze hum bij ’t afscheid die kleine hand gaf, toen het ze

ook gefluusterd: „Oome verloaten doei ik wel nooit, moar ou

vergêten.... ’k zou niet weten woarum.” Alêvel ’t was hum toch wat al

te gauw huus-in huus-uut gewêst; en, hie zou dan nou weer alleen....

Zie, dát was wonderboarlik! Toen Bram den blinde ’en hand tot afscheid

wou geven, met de belofte dat ie erst met voader en moeder zou sprêken,

toen het de blinde gezeid, dat ie ’en goed eind meeging um Bram ’t

allernoaste pad over den barg deur ’t bosch te wiezen, went de rechte

weg, niewoar, was toch altied de kortste, en hier óók de beste.

’t Was al heel wonderboarlik: Thijs Witte wou niks van geen vasthouen

weten: ’En dun hoagedorn-stökske had ie ien de hand en doarmee spitste

en tikte ie veuruut en op zied—krek as ’en peerd met de oor’ speult.

Joa, asof ie ’t heele landschap ien ’t heufd had, zoo sprak ie van de

hei op zied, en ’t beukenbosch gunds, en ’t deurzicht op de Bêtuw; en

de bremstruuken hier en de wilde eerdbêzen doar ien ’t gres.—En op ’t

smalle poadje deur ’t hout, liep ie Bram veuruut; niet te hoastig moar

heel sekuur. Zeker, ’t was ’en miroakel!

As Bram ’t niet eiges gezien of geheurd had, hie zou niet geleufd

hebben dat ’en blinde zich zoo redden en op ’t gevuul af kieken kos,

moar nog minder dat ie vroolik zou proaten as de kloarziendste mins,

alschoon de heldere gruune zomerdag, toch stikduustre nacht veur ’em

was.

Terwijl de beide mannen nu juist bij een kromming van het smalle pad,

den heuvel afdalende, achter het struikgewas verdwijnen, heeft er aan

de Betuwzij nabij de rivier, een ander tooneel plaats.

Nolleke Janssen, die pas nietsig van kwoadheid over de proat van boer

Oarends was thuus gekommen, het deur ’en errebeiers kiend ’en brief

gekregen; den brief deur Teunes geschreven.

Nolleke het den brief gelêzen, en, van vuurrood is ze spierwit

geworden; heur dikke hand’ het ze tot vuusten geknepen; ze is zich goan

wasschen oan den put; en boven op heur cel het ze oan ’t

loddereindeuske geroken. Maar nou—weg met die gekheid! Zoo, nou vuult

ze zich stark. Vort mot ze noar ’t veerhuus!

Teun de veerknecht lei oan ’t woater platweg achterover op den grond,

ien de schauw van ’en rietmat. Toen ie Nolleke van verre zag oankummen,

toen kneep ie de oogen dicht.—Hij sliep.—Doar kumt ze. En dan, as

Nolleke al veur de darde keer zien noam het geroepen, en êfkes met heur

voet hum ’t wakker worden meklik moakt, dan zeit ie verwonderd:

„Hê, wie is doar?”

Nolleke wou wel is weten of Teun bevrind was met ’en mins die Jan Peper

heitte?

Teun was al opgestoan.

„Bevrind,—nee, moar ik ken ’em van oanzien; hie kumt zoo’n enkelen keer

hier over ’t woater. Wat zou dat juffer Janssen?”

Nolleke kiekt ien ’t ronde.—Niemand ziet ze.

—Of Teun dan is êfkes deez brief wil lêzen?

Teun sprak gemuujzoam:

„Nee, mot niet kwoalik nemen, andermans brieven.... nee!”

Nolleke stampt met den voet. Ze wil dat ie den brief zal lêzen.

En Teun, as ie dan tóch zoo asstrant most zin!.... Hie lêst; en as ie

’t gedoan het dan kiekt ie beschoamd, en zeit:

„Och, wat za’k oe zeggen juffer Janssen: ’t is woarheid, zeker!”

„Wát is woarheid vroag ik?” stampt Nolleke weer.

Teun ziet heur oakelik oan:

„Och juffer Janssen, ge weet niet hoe ’t heele darp oe beklaagt.”

„Bekloagen! Mien!? ’k Wil weten woarum!?”

Teun wijst naar den brief, en dan:

„Moar ’t most er van kommen.”

„Mins ik stik! Sprêk, wat mein ie?”

„Ien de wieg oan mekoare gekoppeld! Och heere, den amoer as ’en leske

van buuten geleerd! Ielkeen juffer Janssen, bekloagt oe; schoon kiend

as ge bint!”

Nolleke bijt zich de lippen in bloed. Teun vervolgt:

„Joa juffer, noe den vremde oe ’t oog het doen opengoan, nou, ’t mot

gezeid zin: ’t is ’en schandoal!”

En Nolleke forsch:

„Wat weet ie van Bram Oarends? Allô!”

—Och! Teun wou er liefst niet van sprêken. Peper had zwiege motten;

moar, nou Peper zoo’n brief had geschreven, en as ’t dan zoo wêzen

most, dan zou ie ’t heur zeggen—Teun zag noar den opweg en voorders ien

’t rond.—Joa, dan zou ie d’r moar veur uutkommen, dat Bram, krek as ien

den brief sting, z’n eigen had verslingerd oan ’en licht vrouwspersoon,

woarmee ie te Oarem kennis had gemoakt en nou op de Vêluw in ’t geniep

verkeering hiew.

„En dat weet ie sekuur?” zegt Nolleke met vlammen in ’t oog.

„Zóó sekuur as dat de zon oan den hemel steet,” zegt Teun: „en krek zoo

zeker as dat ’et God gekloagd is dat zoo’n melkmuul ’t welgeschoapenste

kiend uut de Bêtuw—gekoppeld of niet—zoo schandelik vergêt.”

Nolleke Janssen kon niet spreken. Zóóveul leed en op zoo’n wermen dag;

en zóóveul loopen; en a’j zóó zwoar van pestuur bint!—Ze snakte noar

oajem....

„Bewiezen!” zegt ze: „Ik vroag noar bewiezen?”

Teun kumt noar heur toe; vat—alsof ’t zoo van zelf sprak—heur hand; en

dan....

Moar Nolleke—klets!—„Handen thuus houen; vort! Ik vroag oe bewiezen!

Wie het ’t oe gezeid?”

Teun begriept dat ie te gauw van wal is gestoken.—Alêvel, noe zal ie

hoar dan ook bescheielik de moat volmêten:

—Al dukkels, en ’t meest bij oavend en ontied, zei Teun, had ie Bram

motten overzetten; en, Bram had de reden woarum ie noar ’t Hoog goeng,

niet kunne verzwiegen. Teun had hum toen ’t verkeerde kloar veur oogen

gesteld, en op juffer Nolleke gewezen—die toch meer as meer was. Moar,

fluite! niks had geholpen. Gek was ie noar dat vrouwmins, stoapelgek!

—Of Teun hoar kende?

—Wel zeker, hie kende hoar best.

—Of ze groot van pestuur was?

—Joawel, groot en permantig; moar veural ’en valse tronie; gouwe

bellekes ien de oor’. Schandoalen, schandoalen! O! En rauw ien d’r

mond! Juffer Janssen zou ’en kleur kriegen as ze ’t alles noar woarheid

vernam. Moar, dat den kwiebes weerd zou wêzen, dat ’en lieflik kind as

Nolleke, nog zie zóóveul van ’em weten wou, dát nee,” zei Teun, „da’s

krek zoo onmeugelik asdat ik oe kan oanzien zonder.... Och Heer!” kwiem

ie toen met ’en diepen zucht, en nóg ens: „Och Heer!”

Nolleke wist niet wát Teun in ’t letste gezeid het. Wark het ze um hoar

troan’ te bedwingen. Ien éns had ze gevuuld dat Bram hoar toch diep ien

’t gemoed lei.—Och, ’t was altied, van klein kiend af oan, zoo’n oarig

jungske gewêst!—As noaste buren woaren ze krek as van éénen heerd! Woar

was de tied dat ze soam den grooten karnhond veur de prikslee spanden,

en ielk verzet op de slee goenge zitten; toen ze soamen mussen ien de

knip vongen; en witte konien’ hiewen, niks as witte, wel vieftig, met

rooje oogen!

Nolleke vermant zich nou ze oan rooje oogen denkt. Den Teun zal niet

marken hoe’n slag ze op ’t hart kreeg. Moar, Teun sprak onwoarheid! ’t

Kon zóó niet wêzen!—Had ze dan geen gevuul veur Bram asof z’em

lêvenslank op de spekkoek met stroop wou traktieren; en hie, het ie

zelfs nog loatst niet gezeid, dat geen mins ze zoo lekker kon bakken as

zij?

Nolleke vuult dat ze wit wordt. Bij al wat heur lief is, as ’t woarheid

mot wêzen, dan zal ie ’t onderveinden dat Nolleke zich niet bespotten

loat! Dan zal ze zich wrêken!—Alêvel, zekerheid wil ze.—En tot Teun....

Nee, erst, nógens—klets! Weg met die hand!—Luuster: „A’k zekerheid

kreeg dat ie zich oan zoo’n slecht vrouwmins kon versmieten....”

„Dan was ie weerd,” valt Teunes in, „dat ie den hals brak, juffer

Janssen.—As Bram ’t woater weer overkumt, dan za’k ’em zeggen dat ie op

d’eigen stond noar oe toe mot um zich vrij te sprêken; of—en zoo zal ’t

wêzen—as ie ’t niet durft, en j’em loater met blauwe oogen en ’en

dikken neus deur ’t darp ziet goan, denk dan moar dat Teunes Van Vlot

niet zal verdroagen dat ’et liefste kiend uut de Bêtuw, bespot en

vertrampt wordt; en.... Och juffer Janssen!”

Nolleke kwiem nog êfkes, klets, met de hand op Teunes’ hand, moar niet

zoo straf as de twee erste keeren. Heur gemoed was overvol. As ’t

uutkumt dat Bram zich eiges en hoar vergat, dan.... O! ze kan ’t niet

langer uuthouen; heur oogen schieten ien troan’. Oan Teunes drêjt ze

den rug toe. En, vort is ze, den weg op noar huus.

Een klein uur later heerschte er bij boer Arends op ’t Rijnland de

grootste ontsteltenis.

Zoo even was er van de overzij der rivier een boodschap gebracht, dat

Bram niet thuis kon komen, want, dat hem op ’t Hoog een overval had

getroffen,—waarschijnlijk van de warmte of te sterke verkoeling—en, dat

hij nu bij Witte den tolbaas, in huis lag.

—Bij Witte den tolbaas! ’En overval! O God, dát het boer Oarends wel

altied gedocht!—Moeders onverstand zou ’t verdarf van ’t kiend wêzen;

’t ongeluk van ’t heele huus!—’En overval!.... Starke

verkoeling!—Arends schoof het volle bierglas ter zij: ’t Was dom en

onverstandig van Lina dat zij ielkreis de kruuk moar weer vulde; ’en

mins die dorst had, dronk toezoers deur, moar dat most ’en mins die

geen dorst had, tegengoan. ’t Was meer geluk as wiesheid dat hie eiges

ook in geen overval lei.

„Wouter, ik wil terstond noar ’t Hoog,” zegt vrouw Lina: „En gij....?”

„Ikke noar ’t Hoog!” roept Arends: „Zeg Lina, is ’t oe niet genoeg da’j

oe kiend tot schande oanzet en doardeur Gods wroak op ’t lief hebt

gehoald?”

Lina vermant zich:

„Wouter ik loat de sjês ienspannen; te loopen dat duurt te lang.—O,

mien erme kiend!”

—’t Erme kiend! Joa, denkt Wouter, vrouw Lina mot opstond noar ’em toe,

went geen is er zóó ree um iemand bij te stoan; moar, ’t peerd en de

sjês, en—ge kost niet weten: as hie eiges d’r tegen den oavend noar toe

wou:

„’t Is bêter da’j te voet goat Lina; gij vuult niet wóárum, moar ’t is

zoo.”

„En as er gevoar bij was, zou ’t erme kiend starven zonder zien

moeder!” roept de vrouw.

Wouter-boer wordt wit:

„Starven!—Wat mein ie, Bram starven!—Moar dóár is toch geen denken oan.

’t Zal zoo arg niet wêzen. Weet ie wát Lina: we loaten ’t

speulwoagentje ienspannen, dan voar ik tóch met oe mee, en kunnen we

Bram ienloajen ook. Moar starven....” Haastig: „’k Wou da’j van die

dinger niet sprak.”

Moeder Lina is reeds verdwenen. Geen tien minuten later staat het

bruine kapwagentje voor de deur der hoeve. Dikke Wouter-boer heeft de

leidsels en zweep reeds terhand genomen om na vrouw Lina in te stappen;

de bouwknecht geeft den boer een steun onder den arm. De rechterveer

van het wagentje vertoont een sterke drukking.—Arends roept zwaar

blazend: „Vort Piet.” Breede rimpels plooien den bil van het bruine

paard. Arie de bouwknecht licht de pet op; en—’t echtpaar rijdt het

witte met hooivlokken beslingerde hek der hoeve uit.

Teunes de veerknecht zou er niets van vernemen dat de boer en de boerin

van ’t Rijnland met het kapwagentje naar de overzijde der rivier

gingen.—Arends vond het bêter over Oarem te goan. Dóár ha’j de

schipbrug; en hier oan ’t veer was ’t met ’et ienvoaren van de gierpunt

gevoarlijk veur ’en mins, die zoo zwoar van pestuur was.

Vrouw Lina is er niet in geslaagd om hem van besluit te doen

veranderen. ’t Was voor haar om te schreien. Meer dan twee uren te

moeten omrijden; en niet uit den wagen te mogen springen; en haar

jongen ziek te weten bij vreemden, misschien gevaarlijk ziek! „Och,”

heeft ze nog eens gezegd: „loat mien dan over ’t veer goan, en loopen

Wouter. Wat zou ’t wêzen as ik te loat kwiem.”

„Hum!” heeft Wouter gekucht: „Te loat! Ik zeg oe nee!” En dan: „As oe

eigen man onderwêge ’en ongeluk kreeg, niewoar, dat dee d’r niet toe;

die zou j’ ien de stêk loaten! Watte gekheid, te loat!”

Te Arnhem over den Rijn, en alzoo op den Veluwzoom gekomen heeft

Wouter—weinig bekend met de wegen aan gene zij der stad, en met een

toestemmend antwoord op de weinig doordachte vraag: of die stroatweg de

stroatweg noar ’t Hoog was—in plaats van den Utrechtschen weg, den weg

naar Apeldoorn gereden. Vrouw Lina had al gezegd, dat ’et niet in de

richt was, maar Wouter had beweerd dat de weg toch hoog-op liep.

Aan den eersten weg heeft hij zijn dwaling vernomen; langs een

binnenweg, dien men hem aanwees zou hij nu—ofschoon het een heele reis

bleef—toch eerder op den rechten weg komen dan wanneer hij over Arnhem

terugreed. Men moest bij den Lichtenbeek nog den Amsterdamschen

straatweg passeeren en dan maar rechtuit rijden: „Goeje middag!”

Goeje middag! Jawel, maar ’t was al avond toen Bruin met schuim

overdekt het speulwagentje met een paar schokken uit een der zandwegen

op Utrechtschen straatweg terecht bracht.

Vrouw Lina’s onrust heeft geen grenzen gekend, en, Arends zelf, heeft

Goddank! gezegd, want Lina’s sombere voorspellingen op dien langen

tocht, hadden hem bij de inspanning van het hortend en stootend dwalen

op zulke vreemde wegen, gedurig het angstzweet doen uitbreken, en,

eerst tegen half zeven in den avond bereikten de echtgenooten den tol

van baas Witte.

Teunes de veerknecht had intusschen zijn besluit genomen.—Hoe ie ’t ook

prakkezierde, ’t stond bij ’em vast dat—mocht Bram ook jollen en dollen

met ’en liefke op ’t Hoog, ’t spul toch zekerlik met ’en trouwerij

tussen Bram en Nolleke z’n beslag zou kriegen. De duiten! niewoar, de

duiten!?—En zie, as ’et zoo loopen most, dan was en bleef die Bram

Oarends—hoe ’en mins ’t ook berêkenen wou—niks meer as overkompleet.

’t Is toch vreeselijk donker in ’t hart van Teun den veerknecht

geworden.

Hie prakkezierde! ’t Schee-mes da’k altied op zak heb, is scharp

genoeg; moar—bloed is ’en helle kleur.—Watblief? ’t Blauwe diepe woater

op ’n sturmdag?—Nee, sekuur was dát niet. Schippers oan den oever, en

’t volk ien de weerden kosten ’t verroajen.—’t Bosch?—Joa, ’t bosch oan

d’overkant van ’t woater!—Zoo’n bosch is ’s oavends duuster. Wie zal

doargunder op ’t Hoog adee op Teun den veerknecht kriegen; doar zin

streupers en polderjongens: kwoad volk dat loert op ’en vette beurs uut

de Bêtuw. ’t Gebeurde soms dat dóár iemand verdween zonder dat ie ooit

weer terecht kwiem. Bram Oarends is ’en kiend, ’en zwêvelstökske! ’t

Kos alles in ’en ummezien geschied zin!

—’t Zal wel loat worden eer ik weerum kom, had Bram gezied. Nou, de

moan is dan in ielk geval wel onder, en ’t bosch goed duuster.—Ze

zeggen ien ’t darp dat Nolleke Janssen meer wicht ien goud het te

wachten as ze zwoar van pestuur is.—Ei wat verspeult de Bêtuw oan Bram

zoo’n wittebroodskiend? En ikke!? As ik ’en mol stêk, of ’en hoas

striek, dan zeggen ze, knap zoo. Wat oe ien de weg stoat—vort er mee!

krek as van rupsen en al zu’k gesnor; dat steet ien den almenak.—’En

liester ien ’t strik drêj ik den hals um. Domenei zei letst ien ’t

predekoatsie, dat ’en mins zelfs nog minder as ’en vogel was, went ’en

vogel kon vliegen en dat kon ’en mins niet. En bijveurbeeld, as zoo’n

voader en moeder van Bram dat kiend heelegoar niet gekregen hadden dan

was ’t er ook heelegoar niet gewêst, niewoar? Of, as ’t ien de luiers

gesturven was.... Welzeker!

Teunes Van Vlot heeft toen eenige oogenblikken met de hand onder de

kin, voor zich heen zitten staren. Toen heeft hij rond gezien.... en

even ’t mes uit de schee naar boven gehaald; maar, ’t ook aanstonds

weer laten zakken.—Scherp was ’t genoeg; giester het ie ’t nog

geslepen.—Stil!—ze zouen oan ’t strak kieken kunnen marken dat ie wat

ien ’t adee had.—Trek ien ’t êten....? nee trek het ie niet. Boven op

zien cel doar het ie ’en fleske met kloare; hie zal d’r ’en kluutje

goan vatten; joa, twee of drie as ie nóg ens zoo gek is um zich te

verbeilden dat ie Bram al heurt schrauwen. Nou, as Bram moar ens ien ’t

bosch onder d’ eerd leit, dan, och God, dan krêjt er geen hoan noar.

Buuten krêjde de hoan, moar, Teunes Van Vlot hie heurde ’et niet, en,

dronk zien darde glas kloare.

Nolleke Janssen is arg dik, alêvel d’r zit stoal en iezer in.

Tegen zessen is ze—’en goed half uur hooger op ’t revier—in heur

voaders visch-oak gestapt, went Janssen had oalskurven in den Rien. Met

de roeispoan’ kos Nolleke krek zoo goed overweg as met de

riestenbrijlêpel.—En nou, ze was ien spanning d’r bij. Weten zou ze ’t!

Rust had ze niet.—Klets, kloeng! ’t Woater spatte heur somtieds ien ’t

gezicht, moar ’t oakske vloog toch deur ’t nat, en Nolleke—as ze oan ’t

overkant van den Rien de boot oan ’en kribpoal het vastgebonden, dan

trekt ze wel ’t halsdoek af, en wischt ze zich ’t rooje geloat, moar,

vigelant stapt ze toch deur de weies op den barg met z’n bosch toe.

Veurzichtig had ze uutgevischt woar ’t slechte vrouwmins kos wonen, en,

ze geleuft wel te weten, woar ’t jong zal te veinden zin.

’t Was omstreeks acht uren in den avond en heel donkere onweerslucht.

Driekje van baas Witte heeft er niet eerder aan gedacht om de tollamp

buiten bij ’t koninklijk wapen te ontsteken, want de spanning, waarin

men binnen den tol verkeerde, was sedert den middag schier van

oogenblik tot oogenblik geklommen.

—Zie, doar lei ’et knappe jungske uit de Bêtuw, karmend en kloagend en

somtieds gillend, zoo wit zoo doojelik wit ien Oomes bedstee.—En zij,

Driekske, zij het er schuld oan: Joa alle schuld! Och, as zij den azien

met suukerwoater moar niet had gegeven! Hie was te werm gewêst.—En nou,

doar leit ie!—Onderwêges met Oome toen had ie ’t gekregen.—Oome het

zelf den dokter uut ’t darp goan roepen, moar, wat dokter veurschreef

het goar niks geboat. En nou, sinds de dikke boer en z’n vrouw uut de

Bêtuw der woaren, was ’t heelegoar oaklikheid.

De dikke boer had gevroagd: „Hoe geet ’et Bram? Wat is oe overkommen,

en hoe kwiem ie hier?”—Moar Bram had niks gezeid, en alleen

gekarmd.—Toen is de dikke boer op ’en stoel goan zitten, en het zich

gedurig met ’en roojen neusdoek deur ’t geloat gestreken en gekarmd

asof ie ’t eiges in ’t lief had.

En de moeder? Goed mocht ze wêzen, moar bitter ook; och heere zoo

bitter! Toen ze ’t heurde van ’t azien met woater, toen het ze Driekske

oangekeken met oogen as vuur, en gezeid: „Oanlonken en vergift in ’t

lief gieten! Beest!”

—Beest! het die moeder gezeid. Dat was oakelik. Goeje God,—beest!—Moar

oome het Driekske in ’t oor gefluusterd: „Stille moar kiend, as den

emmer vol is dun lupt ie over.”

„O God!” steent de moeder, terwijl alle hulp weer vruchteloos bleek: „O

God, hie zal ’t bestarven.”

In een vreeselijken aanval van pijn hief de arme jongen nu de handen

als radeloos ten hemel, en dan, terwijl hij zijn moeders hand greep,

sloeg hij meteen den matten blik op het van verre staande meisje, en

riep op droeven toon:

„Driekske, hier kommen! Lieve Driekske!”

In ’t zelfde oogenblik is Driekske schreiend toegesneld, en ligt om

vrouw Lina’s hals.

Hoe! schreit dat kiend oan héur borst?—Dát most wel ien ’t hart

griepen.—As dat dernje slecht was, dan zou ze niet zoo snikken; dan zou

ze niet um moeders hals zin gevallen.

„Nee kiend, nee, beest dat he’k niet gezeid, nee, onverstandig he’k

gezeid van ’t azienwoater; moar nee, gij kondt niet weten dat ’t Bram

zou kwoaddoen.—Zeker liefste jong, ze gaf ’t oe uut bestwil, moar....

’t was niet goed da’j ’et dronk.—Nee kiend, nee, beest dat he’k niet

gezeid. Nee; God bewoare!”

Geen vijf minuten later was de toestand van den armen Bram zoo

zorgwekkend, dat moeder Lina in de hevigste onrust haar ingeslapen man

wakker schudde, en drong om oogenblikkelijk nog eens den dokter van ’t

naaste dorp te gaan halen.

Wouters paard was in het kleine schuurtje gezet, en het wagentje stond

er nog buiten.

„Ikke.... de dokter....?” soesde Wouter ontwakend, en in den aanvang

niet wetende waar hij zich bevond: „Joa, allang gezeid; ’k heb ’en

zwelling noar ’t hart.... Watblief, veur Bram den dokter

hoalen?—Ikke?—Bi’j gek Lina; ikke?”

Maar ’t was geen gekheid.

Er was de grootste haast bij. En wie anders zou ’t moeten doen! De

moeder zelve? Het jonge meisje? De arme blinde misschien? Voort moest

Wouter op d’eigen stond.

—Moar ’t was buuten zoo duuster, en Wouter kende hier op ’t Hoog den

weg niet; zonder lanteernspul kos ie ien geen geval voaren deur ’t

donkere bosch.—’t Zou met Bram wel zoo arg niet wêzen; en luuster:

buuten roasde de wiend; ’en hoagelslag kletterde tegen de gloas’; ’en

schel licht glansde langs de luuk’ en onder de reet van de deur; ’en

roatelslag van geweld knetsknatste vlak boven ’t huus; en.... O God wat

zou doar wêzen....? ’t Bonsde op de deur, en ’t schrauwde doarbuuten:

„Doe open! Doe open!”

Dikke Nolleke Janssen kos goen oajem meer kriegen. Ze had geen lid oan

d’r lief dat niet trilde.—Stoapelgek was ze gewêst om zoo’n aventuur te

riskeeren! Wat goeng ’t hoar alêvel ook oan of Bram hier op den

Hoogkant noar ’en andere vree!—Bram—zoo’n kiend! zoo’n zwêvelstok! Nee,

liefde had ze nooit veur ’em gevuuld: ’en oarigheid ’en roarigheid, noe

joa, moar niks meer.—As ze ooit had geweten dat ze deur hum in zoo’n

onweer en nood zou kommen, dan had ze hum liever as kiend zien stikken

ien ’en gluujende spekkoek....—nee dát toch niet: moar zóó te motten

dwoalen ien ’t bosch; en dan die bliksem, en donder, en hoagel! ’t Is

asof heur ’t heele geloat met gluujende spiekers geprikt is.

„Doe open! doe open!” roept ze nog ens, en al weer: „Ik zeg doe open!”

Driekske keek naar buiten. De wind sloeg den hoagel noar binnen, en te

geliek met ’en zwonk, dikke Nolleke mee de koamer ien.

As er met Bram niet zoo’n nood en ermoei was gewêst, dan zou vrouw Lina

van Nolleke geschrokken zin. Arends schrok nooit, behalve as ie den

Dood zag, en—Nolleke was de Dood niet. Nee ’t lêven! ’t Was ’en

bestierink van God: de liefde veur Bram zal Nolleke noar ’t Hoog hebben

gejoagd toen ze van ’t overval heurde; en uutgemoakt was ’t nou meteen

wie den dokter kos hoalen. O liefde Gods nooit recht geprezen!—„Kom is

hier Nolleke?”

Moar Nolleke—toen ze den hoagel uut d’r hoaren en rokken geschud, en

woater uut de oog’ had gewreven, toen keek ze asof ze betooverd was.

Van ’t ongeval had ze niks geheurd, en nou.—Zag ze goed! Zat doar dikke

boer Oarends van ’t Rijnland? En stond doar zien vrouw? En gunds, lei

Bram doar karmend ien ’en bedstee!?

Woar was ze dan?—Toen ze buuten, ien de bosschen verdwoald, zoo angstig

vortjoeg noar ’t rooje lanteernlicht van den tol, dat ze deur de

bloajen zag gliensteren, hoe kon ze toen denken dat ien dat eigenste

huus ’t heele Oarendsnest uut de Bêtuw bijeen zou wêzen.—Of ’et

toevallig was?—Geen spier, a’j nog weet dat de tol bij ’t bosch ’t

eenige huus was da’j op ’en verrel uur afstand ien ’t ronde zou

vienden.—Moar toch, a’j van droomen sprêkt: en van wakker worden, en

niet weten van hóé en van wát, dan mo’j nog altied bie Nolleke Janssen

wêzen.

„Bi’j boer Oarends van ’t Rijnland, of bin ik duuvels geworden?” zegt

Nolleke op haar krachtigsten toon.

—Ho! Nolleke most stil wêzen. ’t Noodweer had hoar zeker versuusd; ’t

was mooi van hoar dat ze ook was gekommen.

„Mooi! Wát mooi!?—Is er met Bram ’en ongeluk gebeurd?” Ze begriept er

nog niks van.—Ze hadden hoar gezeid dat Bram bij ’en schêper ien ’t

bosch met ’en slecht vrouwspersoon vree. Dát had ze willen zien; moar,

zuukend noar ’en schêpers-huus, had ze gedwoald ien ’t groote bosch. En

’t booze weer was heur overvallen; en, toen ze noar dees kant ’en licht

deur de bloaj’ had zien gliensteren, toen was ze d’r op toegeloopen.

Zie, zóó kwiem ze ’t bosch uut, op den stroatweg, hier oan den tol.

Alêvel Nolleke zou toch uut den droom kommen.

Al kwam ze nog niet op ’t adee dat ze hier bij dien eigensten schêper

met ’t slechte vrouwspersoon was, woarvan Teun heur ’t heufd zoo werm

het gestookt, ze begriept toch wat er gebeurde, en, dat de ouwers uut

de Bêtuw noar ’t Hoog geroepen, ien angst en ien zurg zin. Moar ’t was

niet meuglik Nolleke nóú alles uut te leggen, went op dat eigenste

oogenblik ha’j ’en konsternoasie van geweld.—Moeder Lina riep: „O

Heere!” went ze zag heur erme lieveling, krimpende van pien, met de

peerels op ’t gelaat!

Nolleke had nog niet begrepen dat ’t zóó arg was; moar nou, op de

bedstee toegeschoten, greep ze ’s jungskes hand en riep:

„Bram, hei’j’t zoo kwoad? Stumper! Stakker da’j bint! Kumt dat van ’t

loopen noar ’t Hoog! Zoo’n schoelje van ’en vrouwmins!”

Bram trok oakelik met de oogen. Nolleke lei hum de hand op ’t

veurheufd.—Maar Bram: „Phú! die werme dikke hand! O God! benauwd!”—Hie

smeet zich um, en gilde van pien.

Zie, doar kwiem de dochter van ’t huus—went Nolleke hiew Driekske veur

’t kiend van den tolboas—doar kwiem ze met ’en wermen drank—zóó werm

dat de woasem heur as ’en glimp veur ’t gezicht stond, en ze fluusterde

met ’en stemmeke as suuker:

„Hier jungske, wês noe moar stille; ster-annies en vlier is d’r ien.

Oome zei dat ’t goed was; en as de dokter dan kumt....”

Dat letste gaf vrouw Lina ’en schok. Hoe! kos ze ’t nog oanzien dat

heur ooilam stuuptrekkend was, en dat z’n eigen bloeds-voader, zonder

hart, as ’en os ien den stoel lee:

„Zal dan niemand, niemand noar ’t darp goan um den dokter te hoalen!?

Man! mins! Wouter! a’j nog langer zuumt en oe eiges ’t noaste bint, dan

bin gij voor God en de minsen Brams moordenoar!”

„Ziede roazende gek Lina! Wie sprêkt er van moordenoar? Zou ’k veur

Bram niet alles doen; moar a’j zoo as ik, ’en zwelling noar ’t hart

hadt met ’en gevuul as van ’en kronkel ien de moag; as ’t oe krek was

as vuur en vlam ien de harsens....”

„Mins goai, of ik goai!” roept de moeder.

Arends was zoo rood als ’en kreeft toen hij opstond.

—Moar luuster—asof ’en engel hum op ’en kouwen dag ’en glêske annies

had geschonken, zoo glee hum ’t stemmeke van Driekske as ’en werme

gloed deur de nieren:

„Blief ie moar stille boer Oarends; Oome Thijs is al ’t achterhuus uut.

Oome hoalt den dokter; en—’t ster-annies en ’t vlier zal goeddoen nog

eer ie d’r weer is.”

„Wat! de blinde?” roept Arends. En dan, neervallende in den stoel: „O

goedheid Gods....” went zeker, as hie had motte goan, ’t zou z’n dood

zin gewêst!

Ook Nolleke was er beduust van. Hoe! was die tolboas, met z’n groote

blauw oogen, ’en blinde?

„Wel Heere mirakel!” roept ze: „’En blinde met zoo’n noodweer op ’t

pad!”

En Nolleke ziet de achterdeur open, en—van heur hoastigen stap trillen

de kummekes op den siffenjeere; en met heur breeje heup schuuft ze

dwars deur ’t smalle deurke ’et achterhuus in.—Dien kant had ze den

tolboas zien weggoan, en van doar zou ze hum volgen.

Maar Driekje volgt háár.

Een oogenblik later stonden dikke Nolleke en ’t slanke Vêluwskiend

achter buuten den tol.

’t Onweer had uutgeroasd. ’t Rêgende êfkes, moar heerlik was ’t, en, ’t

rook noar denne-noalden zóó frisch asof ’t brulloft ien ’t bosch was.

’t Goeje hart had Nolleke gedreven, moar hoe ze den blinde ien ’t

duuster zou gevolgd zin, dat wist ze niet.—Goed zoo, nóú had ze ’t

verstoan: d’r was geen gevoar veur den blinde. Oome kende den weg; en

veur hum was ’t altied nacht, of altied dag, krek zooa’jt nemen

woudt.—Nolleke begriept niet alles, moar ze vroeg noar wat anders. Ze

zou wel gern is weten hoe Bram Oarends ien den tol was gekommen, en

woar hier op ’t Hoog ’t slechte vrouwmins zou wonen die Bram—zooas ’t

proaten was—met de grootste schandoalen noar de Vêluw had gelokt?

Driekske is arg van die vroag geschrokken. Zou ’t zóó zin geschoapen!

Wier d’r al zóóveul van hoar en van ’t jungske geproat! En was dan deze

misschien ’en vroegere liefde? Gelukkig—die ’t gevroagd het, kan niet

zien dat Driekske zoo’n kleur kreeg.

„Joa kiend,” herneemt Nolleke: „hier op ’t Hoog mot ze zitten; bij ’en

schêper ien ’t bosch. ’En groot permantig vrouwmins. Eén van ’t slag

uut de stad; ge weet wel; met ’en lonkig oog, en gestolen goud ien de

oor’. ’k Was roazend toen ’k ’et heurde, en ’k wil dat vrouwmins de les

lêzen, dat ze ’t kiend van ’en jong zuukt te verdarven.—Woar stêkt dat

kat van ’en wief—rechts, lienks: woar woont die schêper met ’en slang

in z’n huus?”

Driekske was er beduust van. Moar, nou schrok ze van wat anders.

’t Akelig smartgeschrei van den armen Bram klonk tot buiten den tol.

„O Heer!” roept Driekske, „zou ’t zóó arg zin!”

Weg is ze noar binnen, en, Nolleke heur achternoa.

Joa, ’t leek wel of ’t met ’t Oarendskiend op ’en eind zou loopen. As

’en dood mins die nog lêft, zóó lei Bram in moeders arm; moeder Lina

gehurkt oan de bedstee.—Wouter-boer sting d’r bij met soamgeknepen

handen.—Hie wiest bêter dat ’t geen starven was. Starven dat was geen

ding, dat zoo moar ieder oogenblik gebeurde; verechtig niet! Dat was

’en ding van wiedweg, ien ’en duusteren hoek; ’en ding veur den

ouwerdom. Joa ’t gebeurde wel op jonge joaren, moar altied bij andere

minsen; en ’t was ook meer ien ’t adee, went behalve ’t gelui van de

karkklok wier ’en mins, die verstandig thuusbleef, d’r niks van gewoar.

Ien ielk geval zou ’t al ’en duuzendste tref wêzen, dat krek nou, dezen

eigensten oavend, ien ’n vremd huus, zien eenige kiend.... Nee! uut!

hie mag er niet oan denken.—En, as ’et toch zoo wêzen most! Moar nee,

’t zou, ’t kos, ’t mocht niet zoo wêzen. De blinde zal wel opstond met

den dokter weerum kommen, en dan....

„O, man, da’j zoo rustig kunt stoan!” schreit de moeder.

„Watblief....? Ikke? Rustig!”

„Woater, azien! Gauw! Hie starft!” roept vrouw Lina een oogenblik

later. En boer Arends hie karmt: „O God!” en sleet de beie hand’ veur

de oogen.

Maar Driekske, ien één zwonk het ze ’t gevroagde bij moeders hand; en

Nolleke, as ze ’t oankiekt en bij zich eiges vluukt: „’k Zou ’t wief

kunne vermoorden die ’em lokte en zóó ien den duuvelsklauw brocht,” dan

ziet ze ’t slanke dernje, met troangeglienster in ’t oog, neervallen

bie de bedstee, en de handen vouwen; en de lippen van heur kleine munje

ziet ze bewêgen ook, moar—dat ze bidt: „Och Heere God, loat ’em lêven

veur z’n moeder, en ook veur mien,” nee dát heurt Nolleke niet.

Alêvel, Nolleke kreeg veur dat dernje ’en gloed ien d’r ziel; en heur

mollige hand lei ze op Driekskes heufd, en fluustert:

„Goed zoo kiend; doar kan onze lieve Heer geen nee op zeggen. Zie moar,

’t schoap van ’en jong, ’et erme kiend leit al stiller; zie, Goddank!”

En Arends:

„Watte? Stiller? Wordt ie bêter? Joa, ’k wiest ’et wel zeker. Moar

zeker wiest ik ook dat er niemand oan mien zou denken. ’k Smoor van den

angst en den dorst. Woater! ’k zeg woater—of bier. ’k Heb ’en brand op

de moag da’k mein te stikken.”

Maar, bier kwam er niet, en Arends bleef blazen en steunen. Wat hie

niet most uutstoan, dat geleufde geen mins.

Thijs Witte vond ook dat ’t heerlik buuten ien ’t bosch rook. krek as

op ’en keunings ientocht in stad. De koekoek wist van geen uutscheien,

en de veugels kosten den sloap niet vatten, went, ’t was zoo lekker en

malsch asof ’et ien ’t prilst van de Mei was.—Moar toch, ’t onweer

dreef nog niet glad van de locht.

Thijs stapte zoo hard as ie kos ’t pad dat ie kende, en tikte met zien

stökske, rechts-lienks om sekuurder te loopen.—Heur, heur de nachtegoal

is sloan!—Och goeje God, wat is ’t toch mooi in Oe groote huus, denkt

de blinde: Heur moar, de krekeltjes kunnen d’r ook niet van zwiegen.

Tot half tien mot de moan ien ’t erste kertier boven de hei stoan. ’k

Wed dat de duuzende rêgendröppeljes ien ’t bosch gliensteren as ’en

Friezin die de bruud is.—De bruud!—Driekske?—Och joa, as alles ten

beste nog keerde, as den dokter met Gods hulp nog road en doad had; as

’t pak van ’t hart was dat Driekske, met heur drank, dat jungske den

dood dee; en.... as ze verechtig ien ’t eind nog de knie noast ’em boog

ien de kark, dan.... Witte schudde het hoofd: Och, ’k was heur dan

kwiet, heelegoar kwiet!—Nee, den ouwe Vêluwschen boom zou ien de

Bêtuwsche klei niet oarden en wassen.—Lief kiend; zuut snuuske!—Toen

mien Turk dood was—den goejen hond! toen docht ik: Uut er mee; geen

schoap en geen hond meer. Moar, postorie! ’k zag ’em nog alle doag’.

Joa ’k zie ’em zelfs nou weer: Gunds snuffelt ie bie de bremstruuk; hie

zet de kroag op; nou rent ie den troep noa; d’r veur; d’r achter;

opzied; jong wat loopt ie!—Hier Turk! Kieviet! Beste jong, woar is de

hond dan!—Moar as Drieksken weg was, dàt zou toch anders—heel anders

wêzen! Turk sprak geen woord. Driekskes babbelmunje steet niet stille;

en as ze mien „genacht oome” kust, och lieve Heer, al kos ’k vier oogen

weerum kriegen, ’k zou er den mond niet veur missen willen. Mien lieve

snuuske; Zoo’n hart motte missen!.... Watblief? As ’t jungske uut de

Bêtuw starf, zou er dán geen nood wêzen dat Driekske heur oome

verliet....?

Witte schrok van zich eiges. Had zoo’n adee hum ien de olde harsenkast

getrommeld? Wel deksels, as de nachtegoal ’t wiest dan schee ie d’r uut

met z’n zang, Fie! slechte mins! Allo, veuruut! Ku’j niet wat harder

loopen? Mot dat Bêtuws-jong starven umda’j ien ’t gniep oan oe eiges

prakkeziert—umda’j dat kiend wilt bewoaren? Fie, ouwe zelfzuchtige

mins! ’En mond noar beheuren! da’s wat bêters veur ’t kleine snuutje as

oe griezen board. En as die mond dan nou dichtgoeng.... veur

altied!—Vort Witte, vort luie domme gekke slechte mins!—Rechts ’en tik

op ’en tak; links ’en klats tegen den ouwen mos-tronk.—Veuruut! Hier is

de steenen jachtpoal. Nog driehonderd-vieftig trooi tot onder den barg

ien de eikenloan, en dan nog ’en duuzend tot den meulen bie ’t darp.

Vort ouwe Thijs! Die zieke jong da’s de liefde van ’t

snuuske...................... Moar stil: wa’n geritsel; wa’n roar

gesnirp.—Nóg ens—Sjrrrt!—Luuster!— Nee, nou is ’t alles weer stil.

Wat het geweest is?

In het dicht gebladert’ ter zij van het boschpad, heeft zich een hert

gedurende het onweer schuil gehouden. Naderende voetstappen troffen

zijn oor. Met den fijnen snuit naar boven en het fiere gewei in den

nek, heeft het een wijle geluisterd.

Het hoort een klits-kletsend geluid door het slaan van den blinde op de

natte takken veroorzaakt. Zijn lichaam trilt. De slag op de steenen

jachtpaal heeft het bloed als kwik door de aders gestuwd. Het spant de

spieren. Een zwaai van ’t gewei, en de takken en blaren wijken van een.

Een rasschen sprong, en het snirpt door de bramen en heesters. Zijn

voet drukt het boschpad.—Weer staat het en luustert. Van de hooge zij

dreigt het gevaar.—Voort! Als een kever door de lucht, zoo snort het

langs ’t hellend pad naar omlaag.—En, of de nachtschaduwen zijn ranken

bouw en gevleugelden voet ook verbergen: het nat gewei glinstert in het

snel doorbrekende licht der maan, en flikkert langs de struiken en

stammen, terwijl zijn oog bij ’t angstig voorwaarts jagen, vonken

schiet van een koortsig vuur.

—’t Mot ’en hert of ’en ree zin gewêst, denkt de blinde, en alsof hij

werkelijk meent dat de oude hond aan zijn zij loopt, fluistert hij:

„Hier Turk, koest! d’r achter, stille, d’r achter!”

Een paar uren vroeger stapte Teunes de veerknecht op Veluwschen bodem

het bosch in.

Wat ie van plan was dat wist ie; en dat ’et geen kwoad was, doar had ie

nou heelegoar zekerheid van. Toen ie te middag nog soesde en bang veur

de doad wier, toen had ie ien den koeistal, bloot toevallig, ’t oog op

’en spin gehad, en ’t onneuzele mugske dat ien ’t web vloog, was deur

die eigenste spin uutgezogen, zoo netjes as ’en mins ’en glêske rood

deur ’en piepestêlje opslurpt. Zie, en as dan den een ien de wêreld ’t

lêven van den ander niet nemen mocht, woar bleef ie dan met de spin en

de mug en met Gods eigen uutvindsels? En ook—was ’t niet asof God zelf

den road gaf: A’j in oe eigen belang mot agieren o mins, zie noar de

spin, die kruupt óók in de hoeken en goat’.

—Welzeker. En wat de natuur zeit, dat is de natuur. Geen mins zal zich

eiges ongestraft zien goed loaten ontstêlen; dóárveur het God de messen

en vuurwoapens ook ien de wereld geschoapen. En zou zoo’n kwiebes van

’en jong dan mien pestuur ien den weg stoan!—Wês geen kiend Teunes; as

gij ’t mugske niet vangt dan geet die jong ien ’t eind toch met Nolleke

strieken, went, die vlocht noar den Hoogkant da’s geen Oarendsvlocht;

doar zouwen de ouwen op ’t nest toch sekuur ’en stökske veur stêken.

Kortwieken, Teunes, dat er geen kop of steert van te zien blieft!

—Luuster, wat was doar?

—Niks; ’en dood stuk hout dat langs de bloai op den grond viel.—Arg

onneuzel um dóárvan te schrikken.

’t Is al schiemerig ien de zwoare allee.—Kumt doar van verre ’en kar

oan?—Joa, ’en kar met ’en os bespannen.—Vort dan, de loan uut, over de

kleine beek gesprongen: den barg op!—Pad of geen pad, dat duut er niet

toe.—Hier, op de helling, achter struuk’ en sparreboom’, kan geen mins

hum zien. As de kar beneden veurbij is, dan zal ie ’t wark noast ’et

boschpad beginnen. Joa, ’t kleine klauw-iezer het ie hier onder ’t

wammes. Geen mins zou er arg ien hebben.—Wat zoo’n kar met ’en os

langzoam veuruut geet! ’t Kumt niet noader.

Nou heurt ie toch ’t knoerpen van de roajen ien ’t spoor.

„Vort os! Hört!” roept de boer. En alweer roept ie ’t; en ’t geknoerp

wordt starker.... En harder klinkt ’et, veul dichter bij:

„Hört ze’k! Vort!”

Heere, wat schrok ie! Teunes’ hart sleet fel tegen ’t klauw-iezer

oan.—De boer had ien ’t veurbijvoaren, noar dezen kant den barg

opgekeken.

Heere bewoare, wa’n schrik!—Laffe jong, denkt Teunes: Die boer kos niks

zien, geen spier. En is ie bêter as gij? Nee, ’k zeg nee.—Heur, nou

roept ie weer: Vort os! Hört ze’k! en ’t erme beest sleet ie met z’n

zwiep op den pokkel. Zou den os niet liever één por veurgoed, as dag op

dag ’t geturf op zien moagere ribbenkast hebben!? Temtieren is ’t,

doagen en jaren lang. Moar wat ikke wil, da’s ien ’en ummezienje

gedoan. Die dood is, het er êvel geen weet van; en.... Dikke Nolleke

zal mien wêzen, joa, met heur centen d’r bie!

Een paar uren later, toen Teunes op een kleinen afstand van het

kronkelend boschpad, achter een braamstruik zijn werk reeds lang

voltooid had, toen is hij bij ’t wachten op den armen Bram, van het zoo

plotseling losbarstend onweer wel geschrokken, doch angst voor donder

of bliksem kende de veerknecht niet. Dat onweer zou hem zelfs

verfrisschen en moed geven. Niewoar, de Heer was óók zoo kienderachtig

niet. As ’en huus of ’en mins of ’en beest den Heer ien den weg stoat,

dan smiet Ie den bliksem d’r in. Noe, het de mins, die noar Gods beeld

is geschoapen, geen donder of bliksem in zien macht niewoar, dan neemt

ie ’en mes of wat veur de hand leit. De vroag blieft moar of ’et ten

nutte en veurdeil is; en—doar ku’j over rêkenen: Nolleke Janssen....

bóven bidden en wunsen!

—Geduld dan Teunes, zoo denkt de veerknecht voort: ’t schoap van ’en

jong mot dezen weg afkommen. Geduld!—As ie kumt za’k ’em erst met ’en

proatje.... Nee, niks geen proatjes, went ze zeggen wel dat de bosschen

ooren hebben. Och, gekkeproat!—Moar, boschnimfen die alles

afluusterden, die zin d’r toch vroeger wel gewêst. Joa, krek zoo goed

as de weerwolven bie ons ien de Bêtuw. Van witte wieven he’k dukkels

geheurd, die kommen moar zoo uut den grond....—Kom jong, bi’j gek!—En

toch, as er nou een, zoo ien éns uut den grond kwiem—hier uut den

kuul....

Teunes streek zich het uitbrekend angstzweet van ’t gelaat. En dan zich

vermannende: Nou, woarum niet! ’k Zou zeggen: Wel juffer hoe geet ’et?

Kom hier ’en bietje bij me zitten a’j plezier d’r ien hebt. A’j meint

dat Teunes Van Vlot bang veur ’en vrouwspersoon is, dan bi’j van de

wies af. Alêvel a’j soms streken ien ’t zin hebt, dan za’k van den

amoer niet gediend wêzen, en, woar oe dan zoo’n bietje veur Teunes,

went hier het ie ’en dingske van stoal, zoo scharp as ’en noald.

Moar zu’k heksenvolk doar hei’j geen tast en geen vat oan. Ze drêjen

’en mins den hals um eer dat ie ’t markt.—Alêvel ’t is loarie! Moar, as

’et toch woar was dat zu’k gespuus.... Nee, niet woar! Kienderproat,

allemoal gekketoal! Loat ze kommen veur den duuvel....—Duuvels? da’s

geen gekheid; boschduuvels die zin er, da’s heel zeker!—Peter Knoop het

er een gezien, zwart as de nacht, met bokspooten en horns op den

kop.—’k Zou op den duur niet ien ’t bosch willen wêzen; veural niet

zooas nou met zoo’n duustere locht.—’t Schoap van ’en jong, woarum komt

ie nog niet?—Luuster, ik heur wat.—Nou zal ’t er op los goan.—Stil;

achter den boom.—Zoo! As ie krak veurbij is, dan griep ik ’em vast ien

den strot.—Heur! Wa’n roar en snorrend gedreun? Zou ie den uutvoart

zingen?—Kom moar menneke, ’t mes zal geliekweg de moat sloan....

En de veerknecht tuurt en tuurt langs de donkere struiken van ’t

boschpad noar boven; hij tuurt en luistert; zijn polsen slaan sterker;

zijn hart bonst geweldig. En nu, ’t was alsof men den gorgel hem

dichtkneep.

„O Harre Jezus!” heeft hij gegild.—Doar kwiem ie, den duuvel; doar was

ie; zwart as de nacht met gluujende oogen en vlammende horns op den

kop!—„O Harre Jezus, vort, vort!”

En geen twintig schreden van den boom waarachter de veerknecht zich

schuil hield, blijft het hert, plotseling zijn vogelvlucht stuitende,

als roerloos staan. De ranke voorpooten gestrekt, snuift het de lucht.

Zijn gewei flikkert. Een sprong rechts, en, in ’t hout langs de

struiken en stammen, is het spoorloos verdwenen.

Thijs Witte heeft een angstkreet gehoord.

—Wat ’et wêzen zol? Misschien ’en sprokkeloar, die veur ’t weer het

geschuuld en van ’t hert is geschrokken. Dat er ’en hert gepassierd is,

dat kan ie ruuken.

’En eindje wiejer gekommen, roept Thijs:

„Is hier iemand op ’t pad?”

Geen antwoord. Alles blieft doodelik stil.—Watte? zou ’et verbeilding

gewêst zin? Krek op ’t oogenblik toen Thijs dien angstkreet heurde,

toen docht ie oan Driekske. Had ie misschien den schrauw in zien

binnenst geheurd? Was ’t ook de stem van ’t snuuske gewêst die ’em

toeriep: Oome, loop harder. O mien erme jungske! Toe vort, eer ie

starft!

En ien den tol was ’t alles ermoei en wanhoop.

Nolleke kos ’t niet uuthouen. Zoo’n oakelikheid had ze nooit ien de

wêreld belêfd.

En boer Arends:

„Ik starf! Ik kan geen lucht kriegen!” had ie den heelen tied geroepen.

„Kom dan noar buuten,” had Nolleke gezeid, en ze had Oarends met de

vuust ien de zij gestooten, went, woedend was ze; woedend dat de dikke

kerel zoo’n voatdoek was, en—dat ze eiges geen hand ten nutte verruuren

kos.

Zie, buuten was ’t weer donkere locht, rêgen en wiend. En ien de verte

klonk ’en posthoorn.—Ien ’t eigenste oogenblik vloog ’t kiend uut den

tol óók noar buuten. Den tolboom smeet ze open.

„Och!” zucht Driekske, „wa’n duustere locht!—Ho! volk veur den woagen!”

riep ze op d’eigen stond.

„Ho!” riep Kees op den bok; en de dillezjanspeerden stonden as kalvers;

en de lanteerns schoten kriskras blinkende stralen deur den woasem die

er afsloeg.

—Gauw! Met één slag den tree neer; ’t portier open!—Klats! Weer dicht.

En—krek toen de voerman: „Hiep, Hurt!” zei, viel dikke boer Oarends al

steunend en zuchtend in ’t kussen van den stootenden snorwagen neer.

’t Was van Driekske ’en ienval en ’en bestiering gewêst.—As oome—zoo

had ze gedocht, den dorpsdokter wel meugelik niet thuus had getroffen,

of ook met dien donkeren onweersoavend ’en bietje in ’t ongereede was

geroakt, hoe licht kon ’t lêven van ’t erme jong d’r mee gemoeid zin!

Zoo’n vader die niks dee, dat mocht toch niet wêzen: Allo dan; en vort!

hie most noar de stad.

Dikke Oarends schommelde en soesde en steunde ien den woagen; moar

Nolleke—toen de dillezjans al bolderend wegschoof ien de natte

donkerheid, toen beet ze zich eiges ien de karsrooje onderlip. Ze zag

’t ranke dernje uut den tol, weer vlug as ’en huusmus noar binnen

wippen. Nee zóó’n gezwiendheid en zóó’n overleg en zóó’n dressuur—zelfs

over den puffenden Oarends—doar had ze geen begriep van.—Nou, Nolleke

kreeg ook ’en ienval. As ze oan moeders huus de slacht deejen, dan zou

ze zes dikke metworsten noar den tol sturen, ielk zoo lank as ’en arm.

Om de streek van tienen stond oome Thijs op heete kolen ien ’t

doktershuus. Ielk oogenblik kos dokter weerumkommen zeien ze, moar

Thijs most wachten, altied wachten, al kreeg ie den kriewel in ’t lief.

Eindelik doar was ie. Goddank!

En Thijs wol dat dokter noe op stonde zol meegoan, went, noar alle

berêkening was er uuterste nood. Alêvel, dokter—die den dokterstitel

moar oannam, aldat ie niks meer as ’en plattelands heelmeester

was—dokter had er geen trek ien.

—Thijs most begriepen—zoo had ie gezeid, dat ie krek schunnig nat was

thuus gekommen. ’En dokter was óók ’en mins. Allinnig wie met ’en

rietuug of ander gevoar kwiem, kos op doadelik meegoan rêkenen. Nou de

moan op ’t ondergoan was, kon er êvel—met zoo’n duustere

onweerslocht—oan geen voaren op den boschweg gedocht worden, en oan ’t

loopen op ’t kronkelend boschpad nog veul minder.

—Moar dokter kos toch ’en luchte—lanteern—nemen, had Thijs geroajen, en

gedrongen had ie met klem: „Kom dokter, ik bid oe eer ’et te loat is?”

Ien ’t lange letste doar woaren ze dan met heur beien op ’t pad. En

joa, alschoon de lucht zoo zwart as ’en moor was, deur ’t darp en langs

den meulen goeng ’t alles best, Moar dan! den barg op, en wiejer ’t

boschpad onder de zwoare beuken en loariks, jong, ’t was veur dokter

’en spul van belang!

„Ho! hei!” riep dokter opéns, want en snijjige wiend had zien licht

uutgebloazen en stond ie pal ien ’t pikzwarte duuster.

Heel stil bie zich eiges, most Thijs d’r um lachen; zoo’n helderziende

mins wiest geen road!

„Kom moar zuutjes-oan hier dokter,” zoo riep ie: „Geen nood! Joawel,

vat ie den slip van mien olde schêperskiel moar. Zóó, op ’t sleuptouw

achter mien oan; krek as de scheep’ achter de stomboots op den Rien.

Joawel, bestig! Met alle plezier!”

En ’t wier doar oarigheid op ’t boschpad. Boven de dichte bloaren en

denne-noalden, joeg ’en lucht as inkt, en d’r onder doar wees ’en

stêkebliende oan ’en helderziende den weg.

„Joa bestig,” zei Thijs, „dokter mot zoo ien den pas moar meeloopen.

Zie je; hier is de rooje steen; hier hei’j den doojen tronk:—klats, ’en

tik op den jachtpoal; wat wiejer ’en slag op den beuk met z’n knoest as

’en wrat—tante Koatje genuumd.—En zoo goeng ’et al wiejer; en

Turk—schoon al drie joaren dood—toch d’r achter, krek ien den pas, niet

te gauw, moar sekuur.

„Heere bewaar ons!” riep de dokter.

„Watblief?” vroeg Thijs.

„Zoo’n bliksem!” was ’t antwoord: „en dat onder die hooge boomen!”

„Bliksem? Ei! Dan zuwwe ’t best doen um gauw uut ’t bosch op den

stroatweg te kommen. Gunds zie ik ’t licht van den tol al; went

hier—klats! hier he’k mien witte schoap, den berkeboom. Kom, ’k heur

den hoagel van verre weer soezen, en, de erme jong leit te wachten. Kom

dokter, vort!”

’En oogenblik loater toen Driekske „Goddank” riep, umdat ze oome met

dokter den tol zag binnenstappen, en krek ook toen de hoagel suuzend en

kletterend neersloeg ien den umtrek van ’t boschpad; rakk’lend op de

lanteern en de roams van ’t tolhuus; springende, neerspattende op den

stroatweg, en dáár, deur den joagenden wiend gezwiept ien witten glimp

langs den duusteren berm,—op dien eigen stond, klonk er van den

bargrug, niet ver van ’t pad, woar ’t jungske ’s mergens zoo vigelant

gepassierd was, ’en akelik gesteun en gekarm.

Teunes Van Vlot, die den boarlikken duuvel gezien had, met horns en

bokspooten en vuur ien de oogen, Teun lag nou met de erms slap, en met

’t heufd op ’en dikken boomwortel, star ien ’t duuster te

kieken.—Vluchtende van ’t zandpad, is ie bij ’t afjagen van den

bargrug, uutglitsend op de gladde denne-noalden, tegen den grond en met

’t heufd op ’en afgehakten sparreboom gesmakt, dat ’et gedreund had: „O

God!” had ie geschrauwd, en loater was ’t stil geworden, oakelik stil.

Toen ie veur ’t erst de oog’ weer opsloeg, was ’t al ’en goed uur

gelêjen. Teun meinde dat ie met zwoare hoofdpien te bed lei. Luuster!

De wiend sloeg deur ’t open roam, en de gardien van de bedstee

fladderden en moakten spektoakel asof er ’en hoagelslag op ’t dicht

gebloart’ van ’en bosch viel.—Nou schrikt ie op.—Wat was dat? Sloegen

de hoagelsteen’ deur ’t bedstee-zolder hum op ’t gluujende heufd? Hie

kiekt; hie speurt, en tuurt....

—Heere God, woar was ie!? Joa, zie, nou weet ie ’t; hie lee ien ’t

groote bosch. En gunds, doar gunds—zie je’m niet? doar, achter ’t

dichte hout, doar steet den boarlikken duuvel! O Heere! O God!

En de hoagel grienzelde langs den bargrug. En Teunes, hoast bezwiemende

van smert oan ’t fel gesmakte hoofd, zocht tastend den weg noar umlêg.

Angstig gejoagd, kwiem ie in ’t eind bij de boot oan den Rien, en

uutgeput viel ie ien ’t oakske neer, nog karmende en kreunende: „O

Heere! O God!”

En terwijl zijn eigen duuvel den veerman nog steeds in ijlende droomen

vervolgt, is ’t binnen den tol met Bram Oarends op ’t argste

geschoapen.

—Neen, ’t zou zeker niet lang meer duren heeft dokter gezegd. Er was

geen pols meer te voelen. Wat hij nog verzonnen en gedaan had om de

levensgeesten op te wekken, ’t was vruchteloos geweest: „Ja, tegen Gods

wil en tegen den dood moeten wij ’t opgeven,” had hij ten laatste

gemompeld, en daarbij de wenkbrauwen opgetrokken als wilde hij zeggen,

dat zulks voor de faculteit en inzonderheid voor een

plattelandsheelmeester bepaald onaangenaam was.

„Wees bedaard vrouwtje,” sprak hij iets later tot de luid snikkende

moeder, die hem, in haar smart, zijn onmacht verweet: „En bedenk dat ik

meer voor je gedaan heb dan men billijkerwijs van mij kon verlangen.

Een blinde te volgen, nietwaar.... in een noodweer? En, na een

vermoeienden dag zijn rust geheel en al op te offeren.... me

dunkt....!”

Thijs begreep dat die moeder ’t niet langer kos oanheuren. Hie troonde

dokter mee ien ’t kleine achterkämerke.—Zie zoo, hier kon dokter wat

eten en drinken, en sloapen ook as ie ’t wol op den streuzakke

doar.—Zie zoo! En zelf goeng Thijs weer hoastig noar veuren.

’t Was noarigheid; luuster, moeder Lina schreide nog starker; en och,

nou roasde ze woest: „Mien kiend, mien lieve jong! Zien oogen stoan

stief; zien oasem is weg! O God.... die ’t gedoan het die is....”

„’En kiende met ’en hart zoo kloar as gewassen schoapswol,” fluistert

Thijs: „dat zeit oe ’en bliende, die ’t schouwspel taxieren kan, juffer

Oarends.”

En Nolleke—straks lodderoogende op ’en stoel, moar nou weer vlak op de

been’, ze kos ’t niet verdroagen dat ’et vlug spichtig ding geblamierd

wier:

„A’j ’t kiend de schuld gêft, dan mo’j ’t liever Hum doen, die ’t kiend

het geschoapen! Wat er gedoan wordt dat duut de Heer!”

’t Was er bie Nolleke moar zoo uutgerold. Of ’t krek woar was of niet,

dat, dee d’r niet toe. Moar bij die moeder was ’t roak gewêst. Zie, dat

de Heer ’t bestuur ien de hand hiew, dat was veur hoar ’en woord as

zalf. En ’t wier weer kalmer ien ’t joagend gemoed. Alêvel dat heur

eenige kiend, hier op den vremde, starvende was.... en dat heur leven

en vreugd met zien letsten oajem veur altied vervloog.... O, ’t dee

heur de handen wringen en karmen: „Heere God, neem mien; moar hum, loat

’em lêven!?”

—Nee, zoo was ’t niet besloten. Zie moar.... die oogen, ze brêken; de

kleur wordt voaler en witter. Geen oajem is meer te heuren.

„Heere Jezus!—Kiend, liefste kiend!” gilt vrouw Lina: „Dokter!

Hier!—Woar is z’n voader?—O bermhertige God!”

’t Was goed dat Nolleke Janssen ’en stevig pestuur had: vrouw Lina, die

in mekoar zonk, ving ze op; en ’t spichtige dink, die wit as ’en doek

op den dooje sting te kieken, gaf ze ’en stoot met den zwoaren

elleboog, en zei:

„Toe, bi’j noe de kluts kwiet! Gauw ’en emmer koud woater, doar mot ze

met ’t heufd ien!”

„Wàt Driekske..... dood?” fluistert oome. En Driekske al snikkende:

„Joa oome, joa, DOOD!”

Moar luuster, ’en kar of ’en woagen houdt krek veur het tolhuusken

stil. Thijs Witte is al buuten de deur. Den tolboom smiet ie open. Dat

voartuug kan met ’en boodschap noar stad, wel meuglik van dienst

zin.—Moar, heurt ie wel goed? Mot dat hier wêzen? Is de man, die

bloazend de tree van ’t rietuug doet kroaken, de dikke boer uut de

Bêtuw? En, brengt ie ’en dokter nog mee uut de stad?

—Groote hemel, denkt Thijs, as die voader verneemt wat al geschied is,

dan zal ’t ’en uutbarsting worden.

„Bin ie boer Oarends? Wacht êfkes. Ik mot oe sprêken,” zegt Thijs.

„Wachten? Zou ’k dóárum den dood te gemoet zin gegoan?” roept Arends al

blazende: „He’k niet den hemel oan ’t weerspannige jong verdiend! Zie,

den dokter is al de deur ien.—Loat me, went a’k geen rust krieg dan

sloai ik d’r neer as ’en steen. ’t Karkas is mien krek as gekroakt!”

En de dokter uut stad was al oan ’t bed van ’t arme Oarendskiend.

Moeder Lina zag schichtig op, en streek zich langs ’t veurheufd. En ’en

oogenblik loater ging er ’en schok deur de koamer. Moeder Lina riep: „O

God van genoade!” ’En gluujend rood vloog Driekske langs ’t wit van de

koaken. De blauwe oogen van Thijs ze gliensterden fel, asof ie kloar

ien de zon zag. En Nolleke, voal peers verschoten, plofte ze ’t heufd

ien de handen, en riep dan: „Miroakel! ’En dood mins weer lêvend!

Miroakel van God!”

Dat de dokter uut de stad, met ’en simpele loating, den ander van ’t

darp ’en bril op den neus had gezet, dat most moar ien den tol blieven,

zei Thijs, went de mins had kienders.—Wat ie vroeger verordineerd had,

’t was toch alles richtig gewêst; en—wie ien ’t duuster, ’en ander die

zien kan, nog moar vastholden wil, die is nog zoo kwoad niet.

Krek twee moanden noa den nacht ien den tol, ha’j op de hoeve ’t

Rijnland ien de Bêtuw, ’en andere okkoazie.

Wat er te doen was, da’s ’t allererste op de hofstee van Nollekes

voader te heuren.

Nolleke is zoo rood as ’t kalkoensch gebroed dat buuten op ’t arf moar

altied schrauwt, omdat ’t ielkreis klinkt asof er op ’t Rijnland ’en

deur wordt dichtgesloagen.

Of ’et doargunder geweerschieten is, en—of ’t van de kalkoenen lachen

of kwoadheid zou wêzen....? Nolleke weet ’et niet. Ze kiekt ien ’t

spiegel:—Nee, dat ze geschreid het van nacht, en straks ook nog, dat

ku’j niemeer zien. Wat vlamt heur ’en gloed ien ’t geloat! Boe! ’t

zwart zieden kleed zit heur veuls te strak um ’t pestuur. Phu! ’t is um

te bersten. Vort er mee!—Zóó, ien ’t gruune japon met de roode bluumkes

kan ze zich ruuren. Welzeker, vigelant mot ze wêzen. Vader en moeder

het ze belêzen um zonder hoat en nêteligheid, mee noar de Oarends’ te

goan. As Nolleke nou eiges ’en strak gezicht zette dát zou gladweg

verkeerd zin.

En toch, ’t schiet heur weer noar de oogen: Nou ’t er op oankwiem, nou

vuult ze toch meer as meer dat Bram nog diep in heur hart lei.—Krak,

zei ’en stoel, went Nolleke viel d’r op neer.—

Joa, diep ien ’t gemoed!—Zekerlik—as ze noadenkt—’t was gekheid gewêst,

groote gekheid, went heur spichtige jungske was nooit met woord of doad

uut den hartshoek gekommen. Kontroarie! Ens zeidie—toen ’t op ’en

oavend wat gekkigheid wier: „Ge bint zoo zwoar van pestuur Nolleke.” En

dan nog den dag veur ’t geval op den Hoogkant, toen zeidie: „Nolleke,

weerd bi’j da’j gelukkig ien trouw wordt, moar, met pestuur van ’s

gelieke.

—Lief kneuterig jungske....! En luuster, doar schrauwen de kalkoenen

weer umdat ze schieten ter eere van hum en dat Vêluwsche kiend.—Dank

God, spichtig schroal kerlje, dat ’et zoo’n lieflik dernje was en geen

ander; dank God dat den Teunes Van Vlot.... Stil, de gekke mins is ’t

niet te wieten dat ie onwoarheid en zottetoal sprak; en.... Nou schrok

ze.

„Nolleke! Kom ie? As we goan zullen dan wordt ’et hoog tied!” Nolleke

vloog op.

„Joa,” riep ze: „Joa!” En den palmdoek sloeg ze um ’t zwoare pestuur;

en den streujen hoed met rooje en blauwe kornblommer zette ze op; en de

neie zêmleeren handschoenen greep ze; moar zie, met den hoast berstten

ze heur van de hand’.—Alêvel wat schêlt ’et—as d’r tóch zooveul berst

ien de wêreld!—Vort nou noar ’t Oarendshuus, um er zêgen te wunsen oan

’t jong en zien Driekske.

’t Was er opgetuugd, heur! Toen Nolleke achter voader en moeder Janssen

de mooi gesierde pronkkoamer van ’t Rijnland ientrooi, toen kon ze ’t

niet gebêteren dat ze oan weerskant van de deurposten ’en vlerk van de

gruune slingers met zich meezwiepte. Alêvel, ’t kwam geliekweg weer ien

’t fatsoen.

En Janssen en de vrouw, ze zeien tegen heur buren,—de Oarends’—alschoon

d’r ’en koeligheid zat:

„Gods zêgen d’r op!” En tegen ’t jong met z’n fienneuzig bruudskiend:

„Gods zêgen d’r op!” En tegen ’en mins, met groote blauw’ oogen, die

stief veur zich uutkeek en zeker de bruuds-oome was: „Gods zêgen d’r

op!”

Zag Nolleke goed? Nee ’t was geen vergissing: die strakke groote blauw’

oogen sprongen êfkes ien troan’.

Nolleke zag ’t. En, doar begon ’t weer te kloppen ien heur gemoed: moar

toch, asof er ’en wicht van heur hart viel.—Erme mins! ’t was zien

ooilam, dát had ie gezeid! ’t Licht in zien duusteren nacht....

Nolleke kos soms zoo wonderlik uutpakken. Met den streujen hoed ien de

ééne, en de vastgegrepen hand van den tolboas ien de andere hand, zei

ze met ’en stamp op den grond:

„Zie, as ’et bruudskiend troanen in die oogen weerd is, dan kan ze Bram

Oarends wel op den deurslag d’r bij kriegen! Gods zêgen d’r op!”

Bram is de wêreld te riek! As Nolleke van kiend afoan wat minder

breed-moederke had gespeuld, nou ens sukkerzuut; hum droagende,

sussende, traktierende; en dan weer, kletsende um de oor’: hier jong!

zêk! Kommandieren asof ’t den hond ien den karnmeulen was, misschien

zou Bram dan wel gemarkt en zelfs geleufd hebben dat Nolleke meer veur

’em vuulde as buurmanskiend. Moar ’t was hum nooit ekfetief ien de

harsens gekommen dat één enkel mins, ien woarheid, aan Nolleke en hum

as man en vrouw kos denken.—Voader? Noe joa, um ’t pestuur. Alêvel,

noar ’t veurbeeld van voader en moeder had ie zoo’n adee, dat ’en

honderdvieftig pond overwicht oan den één of den anderen kant, nou krek

geen noodzoakelikheid veur den balans ien ’t huwelijk was.

Bram denkt er niet oan dat Nolleke veur hum op dit oogenblik nog wat

anders vuult as ’t pleizier dat ie weer vigelant op de been is; en dat

ie zoo’n schoapske van ’t eigen pestuur z’n wiefke mag nuumen.

En Nolleke, nou ze Bram Oarends de hand drukt—wa’n andere hand as van

’t oarig fien snuuske, denkt Bram—nou zeit ze kelant:

’t Was verdiende loon gewêst a’j van ’t gulzige drinken gekrepierd

woart. Oan dát kind hei’j noast God ’t behoud van oe lêven te danken.

’k Zal ’en oog op ’t arf houen da’j goed veur d’r blieft! Sprêk van

geluk da’k geen slecht, permantig vrouwmins met gestolen goud heb

gevonden! Nou, ’t zal zoo wêzen met oe beien! Gods zêgen d’r op!”

En ’en half uurke loater zoaten ze allegoar, met nog anderen meer, oan

den grooten disch. Stokvisch was nommer één; riendvleisch met grauwe

erwten nommer twee; ham met groote boonen nommer drie; riestenbrei met

sukker nommer vier en spekkoek met stroop nommer vief.

„Êt ze met smoak en tot verzoadiging!”

Toen ’t hoast zoo wied was gekommen, schonk boer Oarends zien hooge

bierglas vol wien. Hij dronk, zeidie, allereerst op ’t jonge poar—noar

den eisch; moar dan—dan dronk ie op zich eiges; went êten en drinken

was niks, en, dat ’en moeder ’en kiend kreeg, dat was noar ’t bestoan

van de vrouw, moar, dat ie metterdoad as voader z’n eenigste kiend van

den dood weer lêvend had gemoakt, en dat zonder zien voart met de

dillezjans ien zoo’n noodweer noar stad! geen miroakel oan Bram zou

geschied zin, dát kos iedereen getuigen: zoodoende dat ie dan dronk op

de liefde van zich eiges veur zien jong, en dat de Heer hum nog lange

joaren den dank van dat kiend as ’en arfdeil zou schenken, ien breedte

en overvloed!

Bram trok ’t lieve snuutje noar zich toe. Hie wist wie ’t bestier had

gehad.—En oome Thijs die noast zien snuuske zat, hie heurde zoo’n roar

geluid, en zuutjes zeidie:

„De pertretten die zuuken mekoar. Hê snuuske: ’en mond noar beheuren?”

„Mien goejerd!” zeit Driekske, en as ze den erm um oome z’n hals sleet,

dan:

„Hier hei’j d’r ook een.” En, ’t klinkt as ’en klökske.

Toen ’t spekkoek op tafel kwiem, en de stroop ien stroalen d’r op wier

gekringeld, toen kreeg Nolleke ’t weer te kwoad; moar, ze vermande

zich. Ho! ’t was nou krek den tied om heur plan te besloan. Ze stond

op, en, met ’en kleur as.... boer Oarends, zei ze:

„Ik moet ook wat zeggen: Die ien ’t vette zitten, motten oan ’t

schroale denken.—Ielkeen weet dat de veerknecht Teunes Van Vlot op den

oavend dat Bram veur dood ien den tol lei, ’t verstand verloor. Zeker

het ie ien ’t bootje—wachtende dat Bram zou kommen—’en slag of ’en

schrik van den bliksem gekregen.—’t Is ’en oakelik ding a’j altied

meint dat de duuvel oe achter de vodden zit.—Phu!” kwiem Nolleke d’r

tussen: „En dóárum vrinden en brullofstgasten, um den ermen mins noar

eisch te besteën, mot er ien den buul getast.”

Van overspanning liepen Nolleke de peerels langs ’t geloat; moar, ze

kreeg zêgen op den ienval: de erme krankzinnige mins, die—zoo docht

ze—zeker al vroeger niet snik was gewêst, hie zou deur voader Janssen

en ’t heele Oarendsnest, en nog anderen, gesteund en gestut worden.

Op ’t zelfde oogenblik dat Nolleke van den duuvel sprak, lei ’t hert op

den Hoogkant goed verschanst ien den kuil, die Teunes Van Vlot er op

dien oavend had gegroaven. En as et doar rustig herkauwende—moar toch

altied luustrende, neerleit, te midden van de dorre bloai, die de

harfst ien den kuul het gestreujd, dan denkt het zeker niet, dat ie ’en

trouwe blinde mins misschien veur ’en wreejen oanslag het bewoard. Ien

’t duuster toch, zou Teunes den blinde welzeker veur ’t jungske hebben

gevat.—En vast denkt ’et hert met zien mooi gewei, al krek zoomin, dat

’et ’en zundig mins, veur heel zien lêven, as duuvel deur de harsens

zal speulen.

Toen de trouwfeesten uut woaren, goeng ielk noar zin eigen huus. Bram

met zien wiefke noar de neie hoeve De Hartenkamp. Dat er ’en hart van

’t Hoog ien ’t spul was gewêst dat kos ie niet weten, moar dat zien

hart heelgoar op ’t Hoog was gewêst, dát wist ie sekuur.

En Thijs, den ouwe Thijs Witte?—Wat Driekske ook gevleid en geschreid

had, hie most noar den tol op den Hoogkant weerum. Met ’en olde nichte

zol ie er ’t lêven prebieren. ’t Was bêter, veul bêter. En Driekske

most zwiegen.—Noe, goed dan, prebieren!

Moar nog geen joar noa de trouw, zat Thijs al veurgoed bie Bram en

Driekske op De Hartenkamp. Doar, oan den heerd zou ie ’t werme huukske

hebben, zoo lank as ie lêfde. Al had Driekske—dat handige vlugge wiefke

oan Bram ’en best en trouw jungske, toch kos ze den blinde-kloarziende,

niet missen, ien ’t lêven. En nóu—lieve mins, wat zou ze nóu zonder

oome gewêst zin!

Driekske zat, met ’en kussen ien den rug, halverwêge overeind ien de

bedstee. Oome stond er veur met de blauwe oogen star op heur mond. Zien

kos ie niet dat Driekske ’en heel klein köpke met ’en pluummutske ien

den arm oan heur borst hiew; moar, heuren kos ie, o zoo best, Luuster:

„Joa, allerliefst ziet mien kleine mol d’r uut oome,” zegt Driekske;

„En hoe? Kiek, blonde hoarkes, zilverig, glanzig, krek as zien oome. ’t

Veurheufd breed, en blank as ’en spiegelje. Oogen? blauwe kroaljes,

ondeugend, o zoo ondeugend! ’En kinneke as ’en albaster. Wengskes,

rond, licht rooje bollebloazers, och zukke oarige wengskes!”

„En ’t munje Driekske? Noar beheuren?”

„Nee oome, nee! ’t onderlipke krek ’en zuute meikars; en ’t

bovenlipke.... de vleugels van ’en engelje!—Dot!” zei Driekske en ze

mokkelde ’t kienje.

„’t Is ’en pertret van mien engel heelegoar!” zei oome: „God gêf dat ie

wordt zóó as zien lieve moeder.”

Doar kwiem volk.

Of ’t zoo afgesproken was: voader en moeder Oarends kwiemen te geliek

met de Janssens de koamer ien.

Nolleke gaf bie ’t binnenkommen voader Bram—’t was um te lachen, die

spichtige jong nou al voader!—noe, ze gaf hum ’t allererst ’en

elleboogstoot; en dan:

„Pak oan! ’En mik van vieftien pond zwoar; ’k het er raziens ien

gebakken, die lust ie zoo gern.—Noe, met den pluummuts: Gods zêgen d’r

op!”

De mik plofte hoast op den grond, toen Bram ’em oannam uut den

geknupten doek; zóó zwoar had ie d’r nooit een gezien.

Moeder Lina, och, ze schreide van vreugd toen ze ’t kleintje ien den

erm had. En Oarends?—Hie was te vrêjen zeidie. De roem was uutgesloten,

moar—al dat heil hadden ze metterdoad oan hum te danken, went, niewoar,

as hie niet met de dillezjans....

„Bekend!” zei Nolleke. En dan: „’t Geet oe goed niewoar boer Oarends?”

Oarends zat op ’en stoel te bloazen. Nou trok ie ’en bedenkelik

gezicht, en zuutjes:

„Niemand markt ’et Nolleke; moar, da’k tegenswoordig zoo wel bin, en

zelfs zoover loop, da’s niet goed; da’s ’en slecht teiken. Ik gleuf oan

’en sukkerterink; erst alles zuutigheid en overvloed en dan Nolleke,

PAF, GENACHT SOAM!”