„En wat kan proaten ons schêlen!” zei Nela: „we doen ’t zooas beheurlik

is, en—met z’n drieën! Voader en Leendert, die ook van de Commissie

zin, zeien dat we in ielk geval krek allins moste wêzen; de versiersels

die loat ik berusten; moar anders allins: wit van kleedoazie; wit van

schoen’, krek as de ploat. Voorders: blauw lienten strikskes op ’t

gemoed; blootshoofds; de hoaren deur Van Wels uut Oarem ien ’en bussel

gedrêjd: wit glaszieden handschoenen oan, en voorts ’en neusdoek van

geborduurd ien de hand.”

’t Wier Janna hoast te machtig. Ze keek met ’en geflikker ien ’t oog

da’j ’t heele witte gewoad d’r ien blinken zag.—Joa, joa! ze had zich

eiges gezien, in al de proal en pracht van ’en bruud ien stad; ien al

de glans van zoo’n.... modeploat!

En—as Nela’s eigen bruur het gezeid, dat ze nóg de kroon van ’t darp

zou wêzen, aldat hoar köpke uut ’en mêlzak gluurde; en as ze zelf ook

vuulde dat ze die andere twee—wat ’t oanschien betrof—wel moaken en

breken kos, noe, hoe zou ze met zoo’n kleedoazie niet veurstaan en

blinken in ieders oog!

Moar luuster, Nela sprêkt wiejer:

—Wat ’et kloarkommen van ’t goed betrof, dat zou geen zwoarigheid

wêzen, zeit ze. Ien stad was ’t zelfs in vier en twintig uren geknipt

en oan ’t lief. De kosten zouwen, volgens Jans, veur ielk, zoo’n dikke

vieftig kommen: „En wat de versiersels belangt,” joeg Nela voort: „gij

Driekske, kunt oe goud met de grenoatjes best gebruuken; en ikke, ik

bin kloar met de dyamanten boot en de oorbellekes van moeders verstarf.

Wal ou betreft Janna, oe voader mot moar is goed over de brug kommen.

Alêvel gij zult road weten, niewoar?”

En Janna, ze vuulde ’t opéns dat hoat de toeleg van Nela was. De brug,

die ze bouwde, most veur ’t erme Peters-huus te hoog worden. Over zóó’n

brug kwiem voader nooit: nooit van z’n lêven! Zie, wa’n neus; ’en neus

as ’en noald!

Alêvel Janna zou „road weten”. Joa road weten, zeker, al kwiem de brug

tot aan den hemel. De erste zal ze wêzen veur ’t heele darp en veur ’t

huus van Oranje!

Toen Janna een goed kwartier later het Hemelrijk verliet, zie, toen was

de vroolijke Leendert haar weer ter zij gekomen.—Hie had, zoo zeidie,

noar ’t opklimmen van de moan stoan wachten, um er z’n liefke in te

zien. Nou Janna êvel deur den duusteren bongerd noar huus most, nou zou

ie ’t liefke en de moan moar ’en ummezienje in de stêk loaten, en Janna

veilig over ’t vonder noar huus helpen.

’t Was erg vrindelik! Op ’t vonder hieuw Leendert hoar zóó muujzaam oan

den arm vast, dat ’en ander—met gekkigheid ien ’t heufd—allicht ’en

achterdocht zou gevat hebben. Moar met gekkigheid het Janna zich nooit

afgegeven; en ook: Dorus is heur lieve, heur beste jong!

’k Weet niet wat Janna op dat smalle vonder—toen Leendert heur

vasthieuw—nog meer deur ’t heufd vloog.

—Vieftig gulden veur ’t pak! En nog de versiering!—Ze zag voader zooas

ie den letsten merktdag op moeder roasde umdat ze, tegen die

Toonstelling, voaders hoed veur zes stuuvers had loate opstrieken, en

veur zich zelf en Janna—óók um de Toonstelling—ielk ’en poar katoenen

handschoenen had gekocht.—Ze zag Dorus, as ie heur toelonkt en drukt

oan ’et hart; moar ook, ze heurt wat ie giesteroavend nog zei eer ie

vortging: as ’t geheim wier bekroond en Janna ’t verkoos, dan kos ze

goud en zied droagen zoo goed as de riekste boerin!—As ’t geheim wier

bekroond!

Nou dat ko’j op de vingers noarekenen: zoo’n lomp stuk wark van ’en

boerensmid zou uutblinken boven ’et groot fabrikoat! Moar al zou ’t zoo

wêzen, Dorus riekdom van straks, kos nóú niet boaten; en.... was ’t

niet of Onze Lieve Heer hoar toefluisterde: Janna, wie oe zoo over ’t

vonder helpt, zal ’t oe ook gerust over de brug doen.

—Moar nee, nee, Janna schrok van dat woord. Zou ze Leendert um geld

veur ’t kleedoazie oanspreken; zou ze zich zoo verloagen tegen hum, den

rieken boerenzeun, die heur zoo hoog stelt en bovenst vereert!

—En alêvel, nou Leendert mee oan voaders woonhuus is gekommen, en wel

gern zou binnengoan as ie niet ien den Toonstellingsroad most wêzen,

nou ie heur hand vat en ’en oogenblik vasthoudt asof ie nog wat mooiers

wou zeggen as ’t geen ie al zoo dukkels gezeid had; toen ie heur êfkes

heel zacht ien den erm kneep, en zei, dat ’en nêf van ’en nicht toch

zeker wel wat pretendieren mocht, toen,—ofschoon Janna de hand met

forsie terugtrok, toen had ze óók ’t begriep dat eigen fremilie toch de

noaste tot hulp blieft. Welzeker ze zou!.... Kom, kordoat!

„Leendert, heur is....”

„Ei wat, prinseske?”

—Prinseske!—Lieve Heer! en um vieftig gulden zou ’t prinseske hum

vroagen!—Nee, nee! Vort! ze zal wel road weten; en—die hand mot ie

losloaten, went Dorus, den goeje, het ze lief; joa hum en geen ander:

„Wát ik zeggen wou Leendert.... Ge mot oe moar niks ien ’t heufd

hoalen, went Dorus van den smid.... Noe, g’en oavend.—Ik dank oe!”

Toen Janna al in huis was, keek Leendert nog ’en ummezienje noar de

deur.

—Ge mot oe moar niks ien ’t heufd hoalen!—Watblief!? Had ie zich dan al

zóó doen verstoan? Had ie ’t lief köpke, dat ielken oavend uut de

Neer-Bêtuw, op ’t eigen uur noar de moan zou kieken, dan nou al

verroajen!?—Veurzichtig Leendert; zoo moant ie zich eiges: Veurzichtig;

’t hart is as zwam, en ’en vonk die’j niet dooft, kan ’t al heel gauw

verteren!

Toen Leendert door den boomgaard terugging, toen zag ie, langs de

duustere stammen, boven ’t dauwgrauwe weiveld, ’en rosse stroal; en ’en

ummezienje loater, kreeg de dauw ’en zulver en goudachtig woas, en de

groote rooje moan kwiem stoatig noar boven. Zuutjes-oan klom ze al

hooger, en wier al blanker en kleiner. Toen ze nog rood was, zag

Leendert ook rood. Hie had weer oan Janna gedocht: Mooi prachtig

snuutje! Eén kus van heur lipkes....!—Moar nee, nee, nee!—Kiek, al

hooger klom de moan, en al blanker wier ze; en zie,—’t was den

afsproak—Leendert plooit den mond noar boven, noar ’t ronde

moangezicht, en met ’en zwonk van de hand zeit ie muujzoam: „Nacht

liefke, sloap wel!”

Janna kan niet slapen.—As ze de oogen dicht had dan spoekten heur de

vieftig guldens van ’t kleedoazie en de versiersels met allerlei andere

dinger gestoadig deur ’t heufd. ’t Was oakelik zooas ze die guldes

ielkreis zag tuulen over de toafel—hard, harder, as roazend ien ’t

rond; en, as ze de hand d’r noar uutstak, dan vlogen ze, met ’n vlocht,

van de toafel op den steenen vloer, ien ’en slier, as ’en zulveren

slang; en de slang zat dan gunds ien den duusteren hoek op de punt van

haar steert, en siste heur toe, dat ze schrok—wakker schrok, alschoon

ze niet het gesloapen.

—Kiek, doar viel ’en dyamanten kruus uut de locht. Jong, jong, wat

blonk ’et vol pracht!

Luuster: ’En bietje noa hoar thuuskomst, toen ze nog êfkes noar buuten

gong, was Thom—heel toevallig—veurbijgegoan. Hie had heur nog

toegesproken, en weer alles ten beste van Dorus geproat; zoo goed en

zoo trouw as ie was. Moar toch—had Thom ook ten letste gezeid: Al was

Dorus hart ook van goud, nooit zal ie ’t woare begriep van de liefde

kriegen; en veural niet, wat ’en reuske as Janna—de pronk van de Bêtuw,

met recht en met reden verwachten kan.

Zie, zóó had Thom gesproken, heel goejig en wóár, en ook, zonder

kunsten of gekkigheid. En toen,—Janna weet zelf niet hoe ’t kwiem—toen

het ze oan Thom verroajen wat ze oan Leendert niet zeggen kos, en oan

Dorus niet zeggen zou willen.

En Thom had met den voet ien ’t kleizand geschreven, en strak gekeken.

En loater, toen het ie van geld en van ’en dyamanten kruus gesproken,

dat van smid Roelfsens vrouw veur Dorus ien ’t kammenet wier

bewoard.—Joa, hie kos en hie zou, ’et oan Dorus goan vroagen.... En—weg

was ie gewêst.

Dat Thom zou sloagen en nog dien eigen oavend weerum kommen, Janna

gleufde ’et niet. Moar—nou ziet ze dat kruus. ’t Is Thom—Dorus

vrind—die ’t in de hand houdt. En ’t kruus wordt al grooter; wonder

groot; en ’t bovenst dyamant schittert met ’en lichtstroal ien ’t rond;

en as ze tuurt dan wordt ’et kruus zoo zuutjes oan.... zwart, heelegoar

zwart, en zie,.... ’t is den Heere Jezus, die hoar oankiekt van ’t

kruus, en.... Nou schrok ze toch doanig wakker, alschoon ze nee, weer

niet gesloapen had.

Een oogenblik later was Janna het bed uit.

—Of dat ’en bestierink was gewêst!? ’t Letste gezicht het hoar op ’en

ienval gebracht, went Thom zou heur toch niet helpen; dat weet ze:

—Oan ’t karkboek van grootmoeder Peters, dat voader heur bij ’t erste

nachtmoal gaf, zitten twee zwoar gouwe klampen.—Ens zei dommenei dat de

woare godsdienst niet besting ien de proal van priester of kark, ien

sieroad van zulver en goud, zoomin veur tooiing van kruusbeeld of

altoar, as van proalerij met kostlik metoal oan ’t woord van God. De

tooi mocht veur de wereld wêzen, zoo zei die: veur den godsdienst was

ie ’t niet.

Janna’s kämerke is blank verlicht deur de moan. Met grootmoeders biebel

steet ze bij ’t roam.

—’t Most wel veur zestig gulden oan goud wêzen, had voader gezeid.—Moar

’t zal lillik stoan as die klampen d’r af zien; en ook, ’t zou ’en moet

op den umslag wêzen. Alêvel ’t kos gereparierd worden; en, niewoar, ien

’t oog van God is ’en biebel zonder klampen veul mooier as met ’en

pronk van goud.

—Wacht! met de punt van heur tornmes zal ze prebieren die pinnekes los

te kriegen.—’t Is oarig, nou die kleine sterrekes ien ’t goud heur ien

’t oog blinken, nou kiekt ze hoastig noar de deur. Onneuzel! ze duut

toch geen kwoad. ’t Is heur eigen goed.

Nog harder drukt ze; moar, ’t mes schampt af met ’en kras.

—Wonder dat ze dóár zoo van schrok. Joa as ze verstand gebruukt, dan

was ’t arg kienderachtig!—Alêvel nou ’t moanlicht weer flikkert ien de

sterrekes van ’t zwoare beslag, nou is ’t heur krek asof ’t nog de

Zundag-mergen is dat ze veur ’t erst met ’t boek ien den schoot, oan ’t

nachtmoal zat. ’t Stukske brood het heur geplekt ien den mond, en heur

hand het getrild toen ze den zwoaren beker most oanvatten; en wat

domenei sprak, doar het ze niks van geheurd; moar met ’t oog noar

umlêg, het ze diezelfde sterrekes zien blinken, en,—toen het ze de mus’

en de spreeuw’ buuten de kark heuren tjilpen van geweld, went alles d’r

binnen was nou stil as ien ’t graf. En wat die sterrekes blonken, joa,

dát weet ze nog goed. Op de veurste bladzij stond ’et te lezen:

„’t Liefde-woord van God geschonken,

Ook in ’t hart met goud beklonken.”

—En zou ze Gods woord dan berooven veur eigen glorie en proal!? Nee,

nee! Grootmoeders karkboek—’en sieroad van bêtere doagen—zou ze ien

eere bewoaren. En Janna streek met de vlakke hand over de messchramp op

’t binnenstuk, en sloot toen de klampen.

Nou tuurt ze op ’t buutenwark. Tussen de sterrekes ien ’t goud woaren

bluumpkes geteikend; en ’en troan blonk heur ien ’t prachtig blauw oog:

’t Was toch arg, en ’en roadsel niewoar, dat ’en blom—’en roos en ’en

lelie, zooas ien dien eigensten biebel sting,—deur God zoo mooi en zoo

kleurig woaren getooid, en, dat ’et mooiste boerenkiend, die ’t reuske

van ’t darp wier genuumd, nog minder as ’en onneuzele blom ien den hof

is, en zelfs geen tooi of versiering kan kriegen!—Bidden?—Nee, Janna

gleuft niet dat ’et helpen zal.—Alêvel, umdat ze ’t karkboek niet

schond; en.... as Thom dan toch.... ’t kruus liet blinken.... en met de

gouwe tientjes rammelde.... hoog ien de locht.... Wie weet!

’t Mooie köpke had driemoal geknikkebold. Op den stoel veur ’t roam was

ze ien sloap gevallen.

Op ’t oogenblik dat ’et mooiste kind uut de Bêtuw oan Thom heur nood

het gekloagd, en bij hum—den verschopte—te biecht most kommen, toen het

hum ’t hart gebonsd ien de kêl.

—Moar veurzichtig! De verzuuking most ie weerstoan. Erst de boan nog

gevêgd en ’t lokoas gewonnen!

Bij ’t schuurtje aan de waaikolk gekomen,—het ie geluusterd. Zachte

hoamerslagen het ie geheurd. De vrind was oan ’et wark.

Thom most erst nog ens oajemhoalen.—Toen is ie binnengegoan.

Dorus zag op. ’t Lampje aan den muur verlicht zijn kloeke voorhoofd,

dat nu toch gefronst is.—Bijkant den ganschen dag had ie gewarkt ien

voaders smeejerij, snakkend noar de schofturen, en—noar den oavend

veural, went God was ’t bekend hoe ’t stuk nog gereed kwiem!

Met ’en duisteren blik kiekt Dorus noar de deur. Hie wist dat Thom zou

kommen, en doarum liet ie de deur open; alêvel ielkreis docht ie oan

’en voader, die—veur ’t oog as gewoon—toch niks te goed is um ’t wark

van z’n kiend te verdarven.

O, Dorus geleuft ’t nou zeker, ’t was voader die ’t dee. Geen lêvende

ziel het den sturm ’s nachts geheurd.—Thom, joa, Thom alleen. Um voader

te spoaren misschien.

—Zie, doar was ie, den beste!

Toen Dorus zag dat ’et de vrind was, toen hief ie den hoamer weer; went

vortmoaken mot ie, alschoon ’t ook lapwerk zal blieven.

„Janna gesproken?”

„Wel zeker; de groeten weerum.”

„En?”

„En.... dat ’t goed was.”

„Goed!?”

„Joa, goed of niet goed.... Wát zal ik oe zeggen!”

„’k Docht wel Thom, dat ’t heur verdrietig zou moaken. ’t Treft ook zoo

kwoad as ’t kon. ’k Wou hoar, en geen mins—zelfs ou niet van ’en

joawoord sprêken eer ik heelegoar kloar was; en zie, nou ’k hoar

giesteren vroeg....”

„Wil ik oe wat zeggen Dorus? ’En mins die moar één fout het, het ’en

groote.”

„Wat zou dat?”

„Wie van Janna ’en woord ten kwoaje dorst sprêken....”

Dorus kiekt êfkes op:

„Die zou met mien te doen kriegen!”

„Natuurlik! èn met mien. Moar is ’t óók kwoad dat Janna weet dat ze

mooi is?”

„Wat mein ie doarmee?”

„Ik mein Dorus, da’j geen koek mot verliezen a’j ze eiges wilt êten.

Luuster: met die prinsenbegroeting hebben ze Janna ’t heufd doen

drêjen. Zie Dorus, ze had op ou gerêkend veur bijstand en versiering;

maar nou gij geen tied hadt um er over te sprêken, en hoar van mergen

zoo bot liet weggoan, nou most wel ’en ander....”

Dorus’ oog vonkt omhoog. De hand met den hamer blijft roerloos.

„’En ander! Wát zou hoar ’en ander!?”

—Moar Dorus most bedoard blieven. Den angst dat ie mergen niet bijtieds

met ’t stuk kloar zou wêzen, de woeling ien ’t hart dat zien voader hum

’t leed had gedoan, dat miek hum wat koortsig.

„Misschien,” hernam Thom: „was ’t bêter a’k gezwegen had Dorus. Alêvel,

wa’k denk dat ze ou misdoen, dat hebben ze mien misdoan.”

„Moar wat dan, um Gods wil!?”

„Noe, bedoard! ’t Was zoo arg niet.—Leendert Meermans is sedert ’en

poar doag’ ien ’t darp. Um ’t vertoon van den prins het ie Janna noar

’t Hemelrijk getroond, alschoon ’t met Nela kwaad bloed was ien ’t lest.

’t Mot doar ’en vroolikke oavend gewêst zin: went, toen ik met ou

boodschap dat Janna moar wat geduld most hebben—oan ’t Peters-huus

kwiem, toen zag ik.... Maar nee, nee! ’t Was al wat duuster, en....”

Dorus vuult dat ’t bloed hum noar ’t hart sloat; alêvel kienderachtig

was ie nooit; den drift mot ie verwinnen:

„En ie hebt toen gezien....?”

„A’k zeker wist da’j ’t Janna niet wieten zoudt?”

„Ik vroag oe, wat hei’j toen gezien?”

„Ien ’t schemerduuster zag ik heur soam den bongerd uutkommen, en Janna

geleund ien Leenderts erm. ’t Scheen wel asof er bij Meermans zwoar

getraktierd was, went over ’t vonder het Leendert heur stik gedroagen;

en bij de deur, nou, doar most ie toch ’t loon hebben, zeidie, en toen

kuste ie hoar.”

„Gelogen! zoo’n kiend te besmêlen!” roept Dorus.

Thom keek beduusd.

„Ge loat iemand niet uutsprêken Dorus. Wie zeit er ’en woord ten kwoaje

van Janna! ’t Erm kiend—alschoon ien ’en soezing, ze weerde hum af, en

zei dat ie goan most.”

Er klonk een geweldige slag. Met kracht had Dorus den hamer van zich

weggeslingerd.

—O God, zoo’n wicht wier te zwaar!—Wie, wie durft hem noast ’t kiend

van zien harsens, ook ’t kiend van zien liefde verdarven!—Vort! Thom

mot op zied! Den oaterlink zal ie sprêken. Met deze hand hier, zal ie

hum de harsens klooven, as ie ’t zou woagen nog ’ens ’en oog op zien

liefke te sloan!

Alêvel Thom is Dorus’ beste vriend; en Thom brengt hum tot bedoaren.

Niewoar, ’t was veur Janna ’en verzuuking gewêst, woar Dorus, deur ’t

wark dat hum dien dag, noa zoo’n joawoord! ien huus hieuw, toch ook

onwillens toe had bijgedroagen. Moar luuster, ’t woord dat Thom heur

ien ’t oor het gesproken, dàt had heur tot troanen geruurd. Den toeleg

van Leendert, ze had hum verstoan en veracht. „Trouw was ze,” zei Thom:

„en trouw zal ze blieven: Zeg oan Dorus, zoo sprak ze bij ’t einde:

da’k zien komst en zien road wel geerne gewild had; moar nou, loat hum

warken met spoed, dat ’t kostelik stuk nog bijtieds wordt geleverd.—Zóó

sprak ze Dorus, dus, blief nou moar rustig oan ’t wark; a’j zuumt dan

kwiem ie heel zeker niet kloar. Voorts, denk van oe voader geen kwoad;

maar ook, denk oan den nood die Janna mien kloagde. Wat gij niet hebt,

dat ku’j oe voader vragen. Gij Dorus, gij bint er zeker de noaste wel

toe.”

Toen Thom was verdwenen, goeng Dorus toch êfkes noar buuten. De frisse

oavendlocht most hum ’en oogenblik speulen langs ’t gluujende heufd.

Ien de richting van Janna’s woon spitst ie den blik; en ’t hart klopt

met sloagen. Of ’t Hemelrijk meuglik zien hel ook zou wêzen! Maar nee!

Wês rustig Dorus; a’j toegaf oan ’t koken van ’t bloed, dan was ’t met

den arbeid verloren. Janna blieft oe toch trouw. Het ze ’t niet eiges

gezeid: „loat hum warken met spoed, dat ’t kostelik stuk nog bijtieds

wordt geleverd.”

—’t Kostelik stuk!—Bijtieds!—en mergen, klokke zes ien de vroegte, mot

alles wat meedingt op ’t letste bezurgd zin! En behalve den bak mot ’et

rad nog gemoakt en besmeed worden, èn, al ’et beschoadigde met vuurlak

beschilderd!

—Luuster: de toren sleet negen.—Dus ook nog negen uur tied!—Negen, niks

meer!—Dorus’ hand drukt het kloppende hoofd.—Moar toe dan: die gloed

zal bedoaren.—Zie, ’t lichtje ien ’t schuurke ’et roept as ’t

flikkert.—Toe dan! Veur tweeën mot ’et houtwark kloar wêzen, zal ie ’t

rad nog bijtieds in voaders warkploats besloan.

Nou is Dorus weer binnen.

En in de stille warkploats doar heurt de doalende nacht, bij poozen,

den beitel en schoaf, of ook ’et snorrende drêjwiel; of—weer den hoamer

die klinkt.

Twoalf brommende sloagen dreunt de karkklok.

—Al twoalf! En ’t rad nog oan stuk!

—Wie was doar? Wie vluukt hem den ganschen tied in ’t oor dat ie niet

kloar kommen zal? Wie zeit hum dat zoo’n gelapt stuk wark toch niks as

’en vod zal wêzen!?—Joa kiek, ’t is woar, dat hout zit niet hoaks; de

bak veur de garf, leit op zied; zie, ’t heele ding slingert en drêjt

van hum af.—Moar nee, da’s verbeilding.—En Janna en Leendert ze goan

ook niet soamen doargunder over ’t vonder.—En voader gluurt niet deur

de reet van ’t beschot. Nee, ’t is alles de gluujing van ’t heufd.—Kom,

’t oog flink geopend, de hand weer oan ’t wark. ’Et stuk mot gereed!

Deur ’t wark zal Dorus toonen wát ie vermag—al het ie geen hand of geen

kracht as zien voader.

En de nacht vervliegt, ’et drêjwiel snort, en....

Twee bromt de karkklok.

—Luuster: ’en kiend schreit van verre. Nee, ’t is de nachtwiend die

suust ien den wilg bij de kolk.... En, nog giesteroavend stond ie doar

buuten bij die kolk; met zien Janna; hoar kussend op ’t Mei-zuut

geloat. En nou!.... Joa toch, ze schreit:

„Woarum schreit ie Janna? Da’s niet oarig. Zie moar, zie: ’t drêjrad

snort; en de beitel het geen rust. Is ’t niet veur ou m’n liefke! m’n

lêven!”

En Dorus oogen zijn dolken op ’t werk bij ’t flikkerend kwijnende

lampje. ’t Was twee, en nog was ’et houtwark niet kloar. En.... Drie,

bromt de toren.

—Goddank! met het voltooide rad en den gebogen ijzeren hoepel oan den

arm, snelt Dorus nu de kleine werkplaats uit. ’t Vuur dat hem in de

aderen brandt jaagt hem voort. Joa, hie zal toch nog kloar kommen, joa!

Of ’t heufd ook geet bersten, zien wark zal voltooid en véur zessen

bezurgd zin!

Ien den oavend is smid Roelfsen arg onrustig gewêst. Dat Dorus siends

lang as dwoas het geknutseld, dat begreep, dat wiest ie.—Gekheid,

domheid was ’t.—Alêvel te roazen met oe eenigst kiend, ’t was muujte en

last; en—toen Anneke nog lêfde, toen was ze toch ook zoo gek met den

jong!

—Loat ’em, loat ’em! had ie nog ’s mergens gedocht! as Dorus gewoon

zien plicht duut, ien Godsnoam, dan loat ’em!

Moar ’t oavend is smid Roelfsen onrustig geworden. Dorus had den heelen

dag bij ’t wark niet gesproken. ’s Middags oan toafel het ie geen spier

gegêten! En siends den oavend,.... a’j zoo’n kiend dan niet ziet, en

noar zoo’n schuurke niet goan wilt; en as zoo’n dink dat ie moakte, dan

toch—zooas Thom het gezeid—kapot is gesloagen. En ook, a’j van vremden

mot heuren, dat zoo’n jong zich eiges tegen ’en erm iedel dink

verproatte.... niewoar....?

Roelfsen was onrustig en arg korzeleurig geworden.

— Nou, as ’t kuuken wiezer as de hen wil wêzen, en ie niemand, zelfs

geen voader van nooi het; loat ’em dan, loat ’em! Moar—toen Thom hum,

al vrij loat genacht zei, toen vroeg ie toch asof ie ’t niet bêter

wiest:

„Dorus nog zeker noar ’t darp toe? Wat blief?”

Dát was veur Thom ’en okkoazie! Joa, siends giesteroavond dat hum ’et

woord van Janna oan Dorus verraste, kookte hum ’t bloed as ’en hel, en

het ie gezworen dat ’t kiend, dat hum op den letsten karmisoavend—al

was ’t ook onwillens—ien zoo’n wonderen hemel brocht, de zien niet zal

wêzen, al zou Gods vuur heur soam ook te pletter sloan, en hie eiges

’en Judas worden.

—Joa dit was den okkoazie! De trom van de mallemeulen en de schotse

drie van ’t urgel, ze bonsden en snerpten hum ien ’t oor: Wie niet

stark is mot slim zin.

„Dorus noar ’t darp boas! God gaf dat ’et woar was.”

„Woarum?”

„Boas Roelfsen, a’k oe niet alles verplicht was, ’k zou zwiegen! moar

och, d’r bruujt wat kwoads, ’t is met Dorus niet goed.”

„’k Zou niet weten woarum.”

„Moar ik des te bêter.”

„Nou d’r uut as te blief!”

„Och, ge begriept ’t zelf: Dat Dorus buuten oe um bleef warken,—ien

Godsnoam! En, dat ie zich eiges versmeet oan Janna van Peters, das

droevig, heel droevig.”

„Nóg ens, veuruut; en kort as te blief!”

„’k Zal ’t wêzen boas Roelfsen, ien Dorus’ belang: Dorus het geld

neudig; geld veur ’t stuk dat ie moakte en betoalen mot eer ie ’t

lêveren mag, en geld ook veur z’n liefke, dat ze met de erste

Toonstellingsdag, zied en goud kan droagen, ten pronk veur de Bêtuw en

’t Koninklik huus.”

„Geld veur zoo’n dink; zoo’n knooisel!” buldert de smid. „En geld ook

veur pronk van ’en dern, die hum striekte met lokkende oog’! Geld! dát

vroagt ie van mien, van mien!”

„Nee, ik vroag ’et veur hum, boas Roelfsen: A’k moar één honderd gulden

kos kriegen, zei Dorus, dan was ik geburgen.—Nou boas, nou weet ie ’t;

en, ’k zei ’et oe vrij veur de vuust.”

’t Was genoeg. Thom had ’et goeje woord veur Dorus gesproken.

En de uutwarking?—Of er nog twiefel kos wêzen. Smid Roelfsen had

geweerlicht met de oog’; en ’en bons op de toafel had Thom de deur

uutgejoagd.

Toen Thom vort was, is Roelfsen—ien stee van noar bed te goan, oan de

klaptoafel, ien ’t lamplicht goan kieken.

En—ien ’t rooje vlemmeke het ie ’en snuutje gezien, zoo mooi as van

zien Anne, die nou al krek tien joaren dood is; en joa, ’t was ook ’t

geloat van klein Doruske; krek, op ’en prik, op ’en hoar.

—Kleine roerdomp; ’t pluummutske trekt ie van ’t heufd; de zwarte

flikkerende eugskes zuuken noar ’t licht; en, as ze ’t licht niet

zuuken, dan zuuken ze moeders borst.

’t Was Roelfsen asof ie kienderachtig wier; en dat was ie anders nooit;

hie wreef de handpalm langs ’t oog.

—Dorus, Annekes spiegelbeeld; Annekes glorie! zucht hij hoorbaar; en

dan weer zacht: ’t Most altied méér dat jong; altied wat bêters; en

uutblinken!—’k Weet niet woarum de leem wiezer as de pottenbakker mot

wêzen.—En dat geknutsel zou noar de Toonstelling motten! Moar nee, ’t

zal niet woar zin!........

—En toch, as zu’k geknutsel—’en haksel- of streujsnijer, zei Thom—dan

tussen al dat buutenlands spul parrierde, veur ’t oog van ’t darp; van

de Bêtuw; joa zelfs van ’t vorstelik huus!

Steeds starende in ’t flikkerende licht, ziet Roelfsen plotseling weer

een tafreeltje uit den tijd toen zijn Anna nog leefde:

—’t Klein jong had ’en poort van turven en koartpapier gebouwd, met ’en

toren d’r noast. ’t Stuk stond midden ien de keukenkoamer, en ’t was

oarig misschien.

—Moar, as ’t dan werm is, en druk ien de smeejerij! Roelfsen was

korzeleurig gewêst, en had ’et dink uut den weg geschopt, dat de

torenkroon met den uutgesneejen en vergulden hoan, op de ploat en ien

’t vuur was gevallen.

—’t Wier toen een middag van opstand en troanen. Moar ’s oavends, toen

moeder Anne met rooje oogen hier oan deez’ eigenste klaptoafel zat, en

’t jong d’r noast sting, toen het voader ’t beste wiefke langs ’t

kinneke gestreken, en ’t jong ’en dubbelje ien de hand gestopt, voor de

kosten van ’t goudpapier van den verbranden torenhoan.—En toen, toen

het ie vier oogen zien glinsteren, en bij zich eiges gezworen, dat ie

’t gebouw en geknutsel nooit meer verschoppen zou; nooit, nooit! as ’t

jong moar leeren wou, en z’n plicht doen, en ’en smid worden, zoo ree

as zien voader.

En turende ien ’t vlemmeke, bleven de vier oogen gliensteren, en keken

hum vroagend oan.

—Of ie den hakselsnijer zien wou?—Nee, loat ’em, loat ’em! Wat Dorus

buuten zien voader bestoat, doar blieft ie ook buuten.

—Alêvel, as toch meugelik zoo’n dink wier bekroond! ’t Wark van Dorus

bekroond!!! ’t Wark van Annekes kiend!—En as ’t jong dan nog geld mot

betoalen eer ie ’t bezurgen kan; en nou ien verlêgenheid zit!

Smid Roelfsen tuurde nog altijd in ’t licht.—D’r zat ’en dief oan de

pit. Hie kneep ’em d’r af.—Zóó’n dief, dat was geen zwoarigheid.

Moar....—Roelfsen keek angstig.—Hoe lang ie zoo zat, en of ie ook

dummelend insliep, hie wist ’et niet. Ien ’t einde, opgestoan, liep ie

van de klaptoafel noar de deur, en van de deur weer noar de klaptoafel.

—Welzeker, as Dorus hier veur ’em stond, dan zou ie hum vroagen:

Wóárum, wóárum ook alles buuten voader gedoan? Woarum, ook nooit, nooit

geproat: alschoon ikke niet proat!—’En eigen uutvindsel, woar ie zelfs

op de Toonstelling mee parrieren kunt, da’s nog wat anders as ’en poort

van turven, of knutseloarij.—En,—’t mooiste darpskiend—as ze niet

dwoaselik is, wat roakt ’et of ze geen geld het! Had oe moeder geld

toen ’k ze op den neijoarsoavend, achter de smidse veur ’t erst ien den

erm hiew, en heur zei da’k er nooit een zou liefhebben as hoar! Geld!

wat wiest ze van geld! Heur voader was ’en arbeidsmins; moar oogen had

ze as krôalen, en, gluujend kosten ze stoan van liefde veur mien

en—veur ou! Geld! woarveur had ze geld neudig?—Wou ze uutblinken? Nee!

Moar ik, ik wou ’et. Met de karmis zou ’t wêzen. Ielkeen zou ’t weten

dat de grofsmid den goudsmid regieren kos.

—Geld! Versiering!

Met de forsche hand op de klaptafel geleund, staat nu smid Roelfsen een

oogenblik stil.

—Of ’t weer een dief is, die aan het flikker-licht vonkt? ’t Besluit

schijnt genomen.—’t Is alles rustig in huis. Thom, en de knecht, en

Hanne de dienstbooi, ze gingen sinds lang al naar bed.—En Dorus?—Noe,

loat ’em, loat ’em!

’t Vuur aan den haard is uitgedoofd: smid Roelfsen steekt een

gereedstaand lantaarntje aan; dooft het lamplicht, en verlaat de

keukenkamer.

De koekoek slaat vier.

—Vier! dan mot ie toch straks wel gesloapen hebben toen ie Dorus op ’t

kelderkämerke bij Annekes kammenet zag stoan, en ’t gekras van de

ringsleutels ien ’t slot geheurd het; toen ie ien d’ eigen stond,

moeder—den engel—op ’t jong zag toeschieten, en drukken oan ’t hart, en

kussen op ’t veurheufd; toen ie zag dat ze ’t kiend uut die kast ’en

zak gaf met spoargeld, en ook heur dyamanten kruus, heur erste

kleinood. Joa zeker, toen het ie gedreumd, lang en zwoar.

Moar nou, nou ie deur ’t veurhuus getroojen, de keldertrappen is

opgegoan woarlangs zien engel op den kouwen wientermergen—nog killer as

’t ies ien de kolk—wier afgedroagen; nou ie ien ’t holst van den nacht,

de deur losduut van ’t kämerken woar grooter schat ging verloren dan

die er veur Annekes kiend blieft bewoard; nou is ’t ’en suuzing, die

den forsen smid op den durpel beruurt.

—Dat ie nóu woakt, dat weet ie; moar, t oog spitst ie veuruut.—Wat ie

ziet, hie begriept, hie geleuft ’et niet: ’En moanglimp, deur ’en hart

ien ’t vensterluuk, speult op ’t blanke linnen van Annekes losstoand

kammenet.—Is ’t ’en schim, ’en spoeksel misschien?—Moar nee, zie! En

ijlings toegetroojen, steet ie as ’en bargroei stief, en vliegt hum ’et

bloed met woestheid noar ’t heufd. ’t Kunstig slot is verbroken!

—Bij God ien den hemel, z’n kiend wier ’en dief! Annekes eenigst....

gebrandmarkt veur hier en veur ’t eeuwige lêven!

En bij ’t venster ien ’t moanlicht met grootmoeders karkboek op schoot,

sliep Janna, ’t mooi reuske van ’t darp.

En de moan ging zuutjes passieren.

En binnen smid Roelfsens smederij brandde omstreeks hetzelfde uur—het

vierde na middernacht—de kleine katrollamp; en soesde de blaasbalg; en

vonkte het kolenvuur aan de smidse, alsof ’t overdag was.

Dorus is er aan ’t werk.

Gezwiept en met jachtigen angst—ielkreis luusterend, en vluchtig

opziende noar de binnendeur ien den hoek, het ie den dunnen hoepel veur

’t rad van zien warkstuk gesmeed.—Met de bouttang gevat, en ’t iezer um

’t rad gesloagen, gluujt den vurigen ring oan ’et hout; moar—starker

zien heufd.

—Alêvel veuruut!—’t Deksel van ’t woaterluuk noar boven gehoald. ’t Rad

noar beneden.—Heur, ’t sist in de diepte....., as ’en slang; as ’en

voader die hum ’t wark wil verdarven! as ’en spoeksel dat grienst: ’t

Is al muujte vergêfs!—Moar toch veuruut! As ’t stuk niet kloar kwiem

dan woar den uutzicht verloren. Voader zal hum ’en droomer en

knutseloar nuumen—onbekwoam veur ’t wark; en, Janna zal wachten.... wie

wist hoe lang.

—Gezwiend, ’t rad noar boven gehoald; op den vloer getuuld; met nêgels

beklonken!

—Moar groote God: of ’t hout gezwollen, of ’t iezer te klein was, de

band is geborsten; ’t wark van ’en uur leit onnut; verbroken—o God!

En na ’t koortsig gejaag van den vroegen morgen tot nu in ’t holst van

den nacht, nu dreigt het hart hem te bersten in de hijgende borst, en

glijden de zweetdroppels hem tappelings van ’t breede voorhoofd langs

de slapen. ’t Is een aanval van koorts, die hem schudt en

tandenklapperend doet rillen als een paard in ’t gareel.

En op d’ eigen stond, riep de koekoek ien ’t achterhuus vier, en bromde

de karkklok ’t heur noa.

Nog twee uren het Dorus veur ’t wark; twee uren; niks meer!

—Moar luuster, buuten krêjt de hoan.

Of ’t vroeg, of ’t loat ien den nacht is, as de hoan krêjt dan sprêkt

ie van lichten ien ’t Oost, van lêven en frisheid.

En Dorus, alschoon de oajers hum zwollen, en de erms zin gekneusd! en

de hand’ zin verlamd; alschoon ’t rad veur zien oog’ ien stroalen

verschiet, en krimpt, en weer klinglend uiteenspat.

„Moed, moed!” zoo sprêkt ie.—En, wiejer krêjt weer ’en hoan—wel meuglik

op ’t arf van Janna, zien liefde!—Moed Dorus, moed, en oan ’t

wark!—Veuruut! Den geborsten band mot ielings van ’t rad gedoan, en ’en

neie gesmeed!—Woarum kwiem Thom niet helpen? Vremd dat ie kos sloapen

deez’ nacht. Nou, loat ie sloapen den goeje! Oan Dorus’ wark mocht toch

geen ander de handen sloan.

En de moat van ’en neien band is genomen. En de bloasbalg soest; en ’t

vuur vonkt weer op.—Moar luuster.... Wat klonk er in huus?—’En slag van

’en deur; ’en dreun....!

Met de hand aan den blaasbalg, en de pook in den gloed, staren Dorus’

glinsterende oogen naar de binnendeur der smederij.

„Wie is doar? Wie!?” zoo roept hij.

En de deur geet open; en doar gunds ien den grauw duustren hoek, zie,

doar stoat de mins, die hum ’en droomer en onbekwoam veur ’et smidswark

nuumt, die ien ’t einde ’t geknutsel muu, bij ontied en nacht zien

vinding te verdarven zuukt.

Strak, onbeweeglijk steet Dorus.

Smid Roelfsen op den dorpel, houdt zien lanteern ien de hugt.

’En oogenblik mot ie bezinnen en oajemhoalen. Alschoon ie ’t gedreun

van den hoamer geheurd had, ’t verraste hum toch den dief hier oan ’t

warken te zien.

Nou steet ie veur ’t kiend:

„Dief! wat doej’ hier! zeg, wát veur den bliksem!”

Of er ’en donderslag volgde op ’t vuur: Dorus heurde ’em niet.

De bliksem was iengeslagen.

Toen de morgen grauwde, en de Betuw nog onder ’et dek van den

herfstdauw lag, sloop Thom haastig door de achterdeur van het smidshuis

naar buiten.

Z’n oogen stonden rood, asof ie niet veul had gesloapen. Ien den zak

scheen ie wat wichtigs te droagen,—hij hiew er de hand tegen: en

ielkreis zag ie noar achter, asof ie meinde dat iemand hum noaliep.

’En goed uur vroeger was Janna, bij ’t roam woar ze in sloap viel, weer

wakker geworden. Gedreumd het ze niks, moar, toen ze ’t karkboek zag

toen wist ze weer alles, en kreeg ’en gevuul asof ’t vremd was dat onze

Lieve Heer—um ’t sparen van ’t karkboek—heur niks ien den sloap had

gestuurd.

—Moar nee, ze wist wel bêter; zukke dinger gebeurden niet; alêvel dat

ze die spoaring beloond zou kriegen, dát was heur geleuf:—’t geleuf oan

Gods goedheid.

Van ’t sloapen op den stoel is Janna rillig en schuuverig geworden. ’t

Was buuten nog duuster, en ze wil dus wel gern nog ’en bietje noar bed

goan.

’En goed uur loater wier Janna wakker. Ze dreumde krek dat Dorus heur

uutlacht, umdat ze ’t kleedoazie wil oantrekken moar niet kloarkommen

kan; en dat ie nog harder lacht, alschoon ze grooten hoast moakt, umdat

ze roepen dat de prins al ien ’t darp is.—’En kanonschot ter eere van

den prins dee heur opschrikken.

Janna wreef de oogen.

—Bons! Nog ens, bons!—Van buuten wier d’r zeker met ’en stoak of ’en

dink tegen ’t venster gebonsd.

„Joa, joa! Wacht!”—Ze mot zich toch erst ’en bietje oantrekken.—Van

jachtigen hoast kan ze de hoaken van ’t jak bijkant niet dicht kriegen.

—Geduld dan, geduld!—Zou ’t Dorus met ’t geld en z’n moeders

versiersels nog wêzen!? Joa, nou ’t mergen is en z’n wark misschien al

bezurgd, nou komt ie op stond en brengt wat hie toch ook ’t best oan

zien Janna kan geven.

Nou is ze kloar, en vliegt noar ’et roam.—’t Is nog groezelig buuten;

moar zien kan ze best.

—Umlêg steet Thom Brasser. En Thom, as ie Janna gewoar wordt, dan

telegrafiert ie met allegoar vremde teikens, en wil ’en leer tegen ’t

dakvenster zetten.

Janna tikt tegen ’t glas, en schudt van nee.

Thom knikt van joa; moar zij, nóg ens nee, en in ’en ummezien is ze

benêjen; en van de deur schuuft ze de grundel los, en stêkt ’t mooi

snuutje ien den frisschen mergen.

—Wel zeker,—alschoon ’t Janna arg tegenviel dat ’et Thom was, ze wil

gern weten wát ie hoar te zeggen het. Moar nee, hum binnenloaten, dát

kon ze niet doen. Ielk oogenblik kos voader opstoan, en wát zou ie wel

denken as ie Thom hier in huus zag!

—Moar, Thom het wat wichtigs ien de hand:—„Noe, gauw dan!”

Ien ’en wip was Thom op de dêl—en,—geen tien menuten later stond Janna

versuusd. Wat Thom heur zei, dat het heur ien ’t hart gegrepen.—Nee, ze

kan ’t niet geleuven. Dorus had gezeid dat Janna, as ze hum verechtig

liefhad, die dwoasheid van den prins te begroeten uut ’t heufd most

zetten. ’t Was iedele proalzucht, had ie gezeid! en bovendien, ze wist

wel dat hie geen geld000000000000000 had, en ’t voader noú ook niet

vroagen kos. Janna zou verstandig wêzen; Dorus’ eer most hoar glorie

zin, en niet de proal van gekken en dwoazen.

Toen Thom had gezwegen, keek Janna strak noar den grond.

—Nee, as Dorus haar verechtig liefhad, dan zou ie zóó niet sprêken. Dan

zou ie ien stee van Thom met zoo’n boodschap te sturen, nou ien de

vroegte toch êfkes zelf zin gekommen.

—Gekken en dwoazen! Was ’t ook dwoasheid misschien dat ze heur

trouwwoord gaf oan ’en mins, die volgens zien eigen voader, nog

onbekwoam was veur z’n handwark; dwoas, dat ze ien d’erste vervoering

van eer, noar ’t schuurke vloog um met Dorus heur vreugd te beproaten.

En, was ’t ook dwoas, dat ze ’t woord niet weerum gaf, toen ie oan niks

docht as eigen glorie, en zien liefste,—’t mooi reuske—as ’en erm kiend

liet goan?

„En wat hei’j doar ien de hand?” vraagt Janna, nu ze eensklaps opziet,

en met geweld een traan terugdringt. Misschien was ’t nog ’en

bepruuving, dat Dorus tóch ’t geld oan heur stuurde. Ge kost niet

weten; ’t was êvel zoo’n wakkere jong; en, zien oog blonk zoo trouw op

dien oavend!

„Joa, wa’k hier ien de hand heb, Janna!” zegt Thom zoo’n bietje

schuchter; en als hij haar zeer nabij komt, dan vervolgt hij snel,

terwijl hij haar een zak met geld in de hand drukken wil:

„Wie oe lief het die kan geen troan’ in oe eugskes zien. Hier neem ’et!

Joawel Janna; ’k zou Dorus’ vrind niet wêzen, a’k, bekend met oe nood,

oe toch ien de stêk liet. ’t Is mien spoargeld Janna; en woarveur zou’k

nog langer spoaren op de wêreld, nou ie oan Dorus oe woord hebt

gegeven! Toe Janna, neem ’et! ’t Woar eeuwige schand, as gij, met de

komst van den prins, niet de kroon van ’t darp woart.”

Moar Janna kos de hand niet uutstêken um ’t geld te vatten.—Zeker, Thom

is Dorus’ vrind—zien eenigst en trouwste: En zie, veur Dorus’ beminde

acht ie z’n spoargeld um niet.—Alêvel, wat kiekt ie heur oan! Zoo vremd

stoan zien oog’! Weet ze ’t niet meer wat ie vroeger, en nog giester

gezeid het.... van ’t helse vuur, woarin ie wou branden veur ’en eenige

lonk uut heur oog’? En, hoe kwiem den erme smidsknecht oan zooveul

geld!? Kan dat zien spoargeld wel wêzen!?

—Luuster, hie zeit dat ze soamen noar stad zullen goan, um alles en ’t

mooiste te koopen. ’t Is merktdag; licht kan ze bij voader en moeder

’en veurwendsel zuuken.

Janna wordt angstig.—Die grauwe oogen ze gliensteren zoo fel.—Soamen

noar stad!—Wat proat ie wiejer?

—Luuster: woarheid mot woarheid blieven, zoo zeit ie. Bêter mins as

Dorus lêft er niet; moar—woater en vuur die blussen mekoar, en ’en mooi

vuurke as Janna, mot hout hebben, joa, al is ’t ook moar sprokkelhout.

In de tamelijk donkere ruimte, waar ’t aanbrekende daglicht slechts de

reten der groote deeldeur zoomt, staat ’t mooi bluumke van ’t darp ien

’en glimp van dat licht, en, wat er streed in heur borst, dat wisten de

veugeljes niet, die buuten van Gods liefde zongen.

—Of die jong met zien grauwgêle hoaren en mopse neus, hoar duuvel zou

wêzen!? Zooveul is zeker, woar de duuvel ooit kumt doar het ie zien

lokoas.

’t Is ’et geld in Thoms hand.

—Van wie kos Janna ’et anders verwachten! Oan wie kos ze ’t vroagen; en

wie zou ’t heur geven!? Ze kriegt ’t benauwd. De dêldeur duut ze

los.—Zóó, nou vuult ze zich stark um ’en dolheufd met één smak noar

buuten te sloan.—Moar toch dat geld!—En overmergen zal ’t de

begroetingsdag wêzen; en—as heur goed dan niet kloar kwiem!

Thom smuuspelt weer, dat gunds veur de harbarg de merktwoagen wacht.

„Woarum niet op stond noar de stad?” zoo vraagt ie: „’t Is toch alles

verrassing niewoar? Kom Janna, gezwiend! a’j oe hoastig wat oantrekt en

meegoat, dan bi’j véúr den middag present weer in huus!”

’t Kwiem goed dat de mergenwiend zoo fris was. Janna gluujde. In de

grauwe oogen van Dorus’ vrind doar het ze gelêzen, wat de gêlwitte

weimpers bij ’t neersloan, veur hoar niet koste bedekken.—Moar toch,

dat geld!—Alêvel, as ’t ’ens gestolen was!!!—O God loat ie

goan!—Gestolen!—Woarum kiekt ie anders zoo schuuns en zoo dukkels noar

buuten; woarum smuuspelt ie dan zoo vremd en gejoagd!?

—Moar, Dorus’ vrind kan toch zoo’n slechtoard niet wêzen. Nee zeker,

gestolen is ’t niet. In elk geval, wat schêlt ’t hoar! Geld blijft

geld; en, as ze woar veur dat geld gêft, wie zou ’t hoar betwisten!

En van verre glimmen weer de sloten van grootmoeders kerkboek.—As ze ’t

karkboek oan Thom gaf; ien leen; ien pand! zoo vleit ’t van binnen.

En Thom Brasser? Duustere ziel! Wist ie zelf wat hum dreef? Is ’t ’en

vlam van ’et hart; ’en minnige zucht noar de fleur van ’t darp; of,—’en

kanker van helsen gloed; ’en wangunst van kiendsbeen af oan; ’en

ik-zucht ten koste van ’t edelst gemoed, van trouw en van mildheid,

joa, ten koste van den vrind, die as kiend, hum ’t lêven gered had!?

Duustere ziel!—Toen—lang verleên—de vrind hum vertrouwde dat ’t Janna

zou wêzen, toen gloorde op stond de vonk, die nou tot ’en vlam was

geworden.

En de vlam sting op ’t uutsloan.—Moar, Thom zal ’em nog ienhouen. ’t

Liep alles noar wensch, alschoon ie ’t straks niet gedocht had.

Zie, Janna bedenkt zich. Nou neemt ze ’t besluit.

„Wacht êfkes!” zoo sprêkt ze;—en vort is ze noar ’t achterst van de

dêl, en doar de trapleer van heur kämerken op.

Thoms oog blinkt heur noa. Dan kiekt ie noar buuten. De merktwoagen

steet nog veur de harbarg.

—As Janna moar spoed moakt, zoo denkt ie, en kiekt weer noar binnen.

—Moar zie, boven alle begriep kumt ze nou al de trapleer weer af.

Thom markt niet dat Janna weerum kwiem zóóas ze gegoan was, zonder

hoed, zelfs zonder mantel um ’t sierlik pestuur.—Hie kiekt noar den

woagen. Ze mag niet zien hoe ’t hum verrukt dat ze vast ien den strik

lupt.

En Janna, die met spoed kwiem geloopen, vertroagt den voettrooi, went:

—Nog ’ens zingen de veugeljes doar buuten.... van ’en gelofte oan ’t

erste nachtmoal....

—Moar, ’t boek dient as pand; wel zeker, niks meer. En noar den afkomst

van ’t geld het zij niet te vroagen.

Nou steet ze bij Thom.

En Thom, ’t allererst dat ie Janna ien den erm wou vatten, is ie

geschrokken.—Wát hum beruurde dat wist ie niet. Spierwit was ie

geworden. Hie heurde weer ’en urgel, maar nou ’en karkurgel speulen.

Hie zat tussen Dorus en Dorus’ moeder ien de karkbank, en wermde de

vuut’ op vrouw Anna’s stoof; en ze gaf hum ’en cent; en de knoop, die

ie ien ploats van de cent ien ’t zekske wou geven, gluujde hum ien de

hand, went van den prêkstoel klonk ’en stem met geweld: Verloren! Voor

eeuwig verloren!—Moar.... de knoop gaf ie toch: alêvel de oog’ dorst ie

niet opsloan; en onder de bank en op vrouw Anna’s karkboek het ie

gekeken, hie wist niet hoe lang.

„Ik zeg, loat mien boek ’en pand veur oe geld zin,” dringt Janna.

—Nee, Thom wiest wel, dat dát boek niet ’et karkboek van Dorus’ moeder

was; moar hie heurde nog altied ’et karkurgel; en vuulde vrouw Annekes

stoof: de gluujende stoof; en nog ens klonk die stem:—Verloren, voor

eeuwig verloren....!

—Onneuzel! ’t was Thom niet doenlik dat karkboek te vatten. Moar

eindelijk, hie dee ’et. En,—toen ie ’en ummezien loater noar huus liep,

toen had ie, tot loon veur den roof van zien weldoeners geld, ien stee

van ’t mooi reuske van ’t darp, ’en karkboek—zoo’n oakelik boek, vol

van God en van Dood!

Nog nooit sting er boven de Bêtuw ’en harfstlucht zóó strak

glanzig-blauw, as op den ersten dag van de groote

Landbouwtentoonstelling, die ’t darp, met klapperend rood wit en blauw,

van vroegs-oan al vierde.

Op ’t breeje plein achter de kark en over ’t Roadhuus, ha’j de groote

loods, woar de heele verbouw van ’t vette land met keur en sier was

uutgestald.

Langs de wanden, onder de slingers van ’t vlagdoek, glommen de zakken

en moaten met ’t kostelik zoad, van allerlei oaren. Gunds ha’j de gelpe

wortels, bieten en knollen; monsterkôalen, rooje en witte; eerdappels

as vuusten! Ien ’t midden op ’t lange oanrecht, was alles van vruchten

uut bongerd en hof geranzierd; kiek, noten as beugelballen, appels as

keezen; druuven as pruums; tot zelfs de loate wienterperen en appels

die—zooas ’en boerin zei: geen pries moste hebben, umdat ze d’r

eigenlik nog niet koste wêzen.

En noast en tussen de vruchten, blozend en lokkend, doar stoan de

blommer—’k zeg niet van ’t erste premjee, moar lachend toch ien ’t

gruun oan den stam, of—in pracht van peketten. En dan die keezen—jong!

zuutemelks met komijn; hoast zoo vet as die botter in potten en

kluuten.

Moar stil, oan ’t eind doar hei’j wat anders: ’t Is ’en eereboog van de

tabaksplant, met vlaggen en kronen, woar alles van den

arbeid—kruiwoagens, spijlen, klauwiezers—alles oan bijgebrocht is. Zie,

zelfs de meskes ontbreken niet, woar ze de ruggen van ’t breeje

gebloart mee snijen, um de bloaj’ te stêken oan spijlen, en te hangen

ien schuren hoog en dreug. De pinnekes woar Hannes Lamers de slekken

mee stêkt [2], die zitten er achter misschien. Moar de forse planten

met heur gruune bloajer ien ’t rond, en de mooie zoadblommen ien top;

de bussels gedreugd, oan den voet—lichtbruin en donker; en ien ’t

midden ’et borstbeild van Keuning Willem den darde met ’t joar van den

Watersnood d’r onder, ’t is alles te zoam—op ’t kwiestigst getooid—de

glorie van de Tentoonstelling, en proalt as ’en wonder ien ’t goud van

de lachende zon.

Alêvel buuten, noast de loods tot bij de lindes, doar hei’j óók wat te

zien: Onder ’en afdak stoan de boerenwarktuugen ien ’t groot en klein:

spoajen, grepen, schoefels, goavels, ploegen, eggen, meer as meer. En

al wiejer de massinies van neie vinding: karnen, melkkoelers,

wanmeulens, streujsnijers, hooischudders, veul niet genog.

En dan, zie doar rooken, dampen, snuuven en stampen de hooge

stoommassinies, die den dood oan de zeissen en dorsvlêgels doen.

En, kiek, gunder, doar hei’j nóg wat anders: Oan lijnen en reepen, in

vakken en hokken en kurven, is ’t lêvend gedierte bijeen, t Geblêr en

gesnoavel, ’t gegrom en geknur, ’t geloei en gehinnik, ’t klinkt as ’en

arke van Noach.

De kiepen en kalkoenen, de schoapen en kalvers, ze hadden ’t al lang

gemarkt dat ze noar de Toonstelling zouwe goan. Veur plezier? Dát

vonden ze niet toen ze ien den nacht op de kar mosten. Alêvel ze woaren

toch neisgierig wát zoo’n Toonstelling zou wêzen, en wat ze te zien

zouwe kriegen.—Nou, ze hebben ielk dan ’en ploats—wel wat benauwd, moar

genog um te zien.

Deur de poort—ien ’t afschutsel van planken en touw, woarboven ook

vlaggen ien ’t zonlicht speulen, doar kumt den heelen troep van ’t

minsdom noar binnen. Ze hebben zich veur mekoar op ’t mooiste

gedost—Alêvel, ’t stomme vee let op de kleedoazie niet. Zie:

—Doar hei’j’ de karkmeister Bolmans, die ien den biebel lêst, en—zooas

de hoan deur ’t venster zag—de kat ien ’t duustere kniept. [3]

—En de pauw met z’n mooie steert, kent Hannes Balders, en Govert Ros

wel, aldat ze—deur umval en brand, heur steerten verloren. [4]

—En de duufkes stêken d’r köpkes umheug, went gunder ien ’t bonte

gewoel kumt mooi Grietje van ’t Heunings-arf, die ze wakker riepen toen

’t dwoalgeleuf heur ’t wit op de koak had geleid. [5]

—Moar ook, Grauwke spitst de ooren veuruut: Doar ha’j ze soam met heur

beien, Joapik en Hanske; Joapik d’ onneuz’le ien ’t kwoaje, en Hanske

die trouw bleef en rein. [6]

—En ien ’t kommen en goan, bij ’t lachen en proaten, bij ’t stoan en

kieken, doar ha’j d’r zooveul nog: Mansvolk, dat liever, as ’t vee,

schoon woater most drinken: en vrouwluu, die de kienders noar school

moste sturen, liever as ’t vee loate ploagen.

—Ook oarige kiender, en—frisse dernjes; pestuurkes, mild met handen vol

garst en hoaver, die zingen bij ’t wark, en—kussen bij ’t vrijen.

Noe, da’s geen kwoad. Ielk duut ’t op zijn manier: De lemmekes kussen

moeders uier: en de koe duut ’et den ouwen man—as ie hum lekt met de

raspige tong, langs de hand die hum welduut en krauwt ien ’t kroezelige

kophoar. [7]

—Wel zeker, as de lig- of stoanploatsen moar wat ruimer woaren, en ’t

geredeneer niet zoo druk was, dan zou ’t vee zoo’n Toonstelling veur

’en keer nog wel is oarig vinden. Ge ziet er van allerlei slag en

pestuur: schoapen en lemmekes, duufkes en gouwe hoantjes, eenden en

ezels, koeien en bokken, ossen en verkens—zooas ze zich onder mekoare

duk nuumen; moar allegoar met ’en karmisgezicht, en zóó vrindelik, asof

ze zelfs niet weten dat er zwiepen en allerlei messen en vals tuug ien

de wêreld bestoan.

Aan den uitersten hoek van de afdeeling werktuigen, niet ver van eenige

schapen—die door de keurmeesters zonder eenig beraad zijn

voorbijgegaan—staat Arie Peters, Janna’s vader.

De parziks, die Janna mee noar Huibert-nêf nam, hebben niks uutgewarkt;

en, as ie met ’en lonks oog gunder de schoap’ ziet, die den ersten

pries kregen, dan pruttelt ie: A’k de mien ook moar duurder betoald en

starker gevoerd had, dan woaren ze zeker nóg mooier gewêst.

Alêvel wat Peters hier tekort kwiem, dat zou ie te middag op ’t

Roadhuus weer winnen!

De gevel van dat Roadhuus is met loof versierd, en de vlag, die d’r

uuthangt, is zóó breed, dat ie bijkans ’t halve Roadhuus bedekt.

—En doar gunds, bij die stoep, zal de prins uut z’n woagen stappen, en

de road zal hum begroeten; en,—ook Janna zal tegenover hum stoan. En

zeker, dan zal de prins oan heur vroagen hoe dat ze heit. En dan zal ze

zeggen: Janna Peters, mienheer Hoogheid. Noe, en wie weet of deur zoo’n

reloasie nog geen mouw oan die schoapen te passen is. Veur ’en darde

pries; ’en getuugschrift. Wie weet!

Kiek, doar steet de smid.—’t Is hum wel oan te zien dat de proatjes

niet uut den wolk zin getast. A’j van ’en eenigst kiend—noar dat ie zoo

pas heurde proaten—zóóveul leeds hebt, al bi’j dan ’en mins as smid

Roelfsen, dan ku’j nog ’et lachen wel loaten. Goddank, dat Janna zich

nooit met den Dorus het afgegeven,—zooas óók al geproat wier. Hie,

Peters, kan ’t getuugen, dat ’et kiend zelfs nooit den noam het

genuumd. Goddank! In stee van voaders smidswark noar eisch te doen, had

dien Dorus ook altied wat vremds en onneuzels ien ’t zin. En den

ouwe—zwakheufdig—het hum z’n gang loate goan. Moar nou, zoo êfkes had

Peters vernomen, dat de smid zien jong opderdoad het gegrepen, toen ie

’s nachts zien eigen voader bestal, en dat ie hum toen ’en rib ien de

borst kapot het gestooten. ’t Wier stil gehouen, heel stil. Geen

wonder. En, al zou ’t geval van dien rib overdrieving wêzen—went dat

proaten ien ’t darp ’t is altied geweldig—dat den dokter d’r twee keer

per dag is gewêst, dát was hum secuur pas veur woarheid verteld.—Kom,

ik punder ’em êfkes aleer ik den keur van de peerds goai bezien.

„Gemergen smid! Met Dorus’ verkoudheid wat bêter? ’t Is jammer dat hie

den Toonstelling, en veural vandoag met de komst van den prins, niet

bijwonen kan. Ge weet ’et misschien, mien Janna zal ien de stoasie

wêzen. Erst hadden de drie meiskes besloten as modeploat te goan, moar

Leendert van Huibert-nêf het doar ’en stökske veur gestoken. Hie lachte

toen ie ’t heurde, en ik zei óók: Wel kiend, wie zou ’t betoald hebben!

went op zoo’n prins ku’j niet rêkenen, en op geen Road en geen

keurmeisters ook niet. Moar zie, alschoon ze nou simpel ien ’t Zundagse

pak zullen goan, ’k wed toch dat de prins d’r van opkieken zal. ’k Zeg:

Jammer van Dorus; zoo’n trouwe, zoo’n eerlikke jong!”

Zie, ’t was of de smid nog witter wier; moar z’n oogen keken zoo zwart

as de nacht.

Erst zeit ie niks; moar dan, aleer ie zich umdrêjt en hoastig weggeet:

„Wil ik oe wat zeggen Peters? Ik geleuf dat ’en iedele deern den

eerliksten jong op ’en dwoalspoor kan brengen; en, dat gij, as ge noar

zeker geld woudt zuuken, ’et meer as gemekkelijk vinden zoudt.”

—Goeje God! Peters was een stap achteruut gegoan. Hie begreep er niks

van, verechtig niet.

Nou ie opkiekt, nou ziet ie smid Roelfsen niet meer. En,—wat roaken hum

nou nog de peerds, die gunds op den karkweg zoo lustig veur de

keurmeisters op en neer droaven; en de vette ossen, wat moalt ie d’r

um!—„Iedele deern!” En, „zeker geld dat ie mekkelik zou vinden!” Wat

beteekent ’et. Wát!?

En smid Roelfsen? De letste woorden hebben hum gekrabd ien de borst

aleer ie ze sprêken kos.

Siends den nacht dat ie deur Annekes kiend zoo fel op ’t hart was

getrapt, en Dorus—„zien schuld bewust”—bij voaders komst ien de

warkploats is neergesloagen, sinds dien stond was hum ’t lêven as

iezer, nóú rood en gluujend, dán zwart en koud.

En sinds dien stond lei Dorus met dolle koortsen te bed;—en altied as

voader toefde bij Annekes jong, dan zag ie hóár, en ook—’en dief, die

noar ’t spinhuus gebrocht wier.—O God, zoo oaklik!

Alêvel behalve met den dokter, en ook met Thom—die arg kapot was

gewêst—het Roelfsen, van ’t hoe en van ’t wat, met niemand

gesproken.—Dorus had de koorts! niks meer.

Moar bij al ’t donker gevuul het toch nog ’en stroaltje van licht

geschenen:

Toen Dorus in dien nacht deur voader te bed was geholpen, is smid

Roelfsen, nog eer ’t dag wier, met ’t kleine rad, dat ie in de

smeejerij vond, noar ’t schuurke gegoan.

En lang, heel lang het ie gekeken.—Ien ’t letst, toen het ie ’t rad oan

dat warktuug gepast, en, joa, zelfs geschroefd, en—toen ie goeng drêjen

oan ’t rad, toen zei ie: „Wel weerlichs!”

Wát Roelfsen geprakkezierd had um dat ding—zonder zien toedoen of weten

natuurlik!—nog noar die Toonstelling te kriegen, dat kan ie niet

zeggen. Moar Thom, die arg kapot was, het zooveul verstoan, dat ie—heel

uut eiges, joa zelfs dat de boas ’r geen schoaduw van markte,—’et stuk

d’r noar toe het gekroojen.

’En beste jong, die Thom; altied meegoande, en, arg met Dorus bewogen,

alschoon Thom toch z’n botterram at. Zie dát was z’n oard: Êten kos ie

altied. Zelfs dee ie ’t op den starfdag van Anneke, die toch meer as

’en moeder veur ’em gewêst was.

En nou, deez’ mergen dat die Toonstelling geopend wier, is smid

Roelfsen meer as onrustig gewêst. Veur de smeejerij het ie geen heufd

gehad; dóár moesten de knechts moar zurgen. En oan Dorus bedstee had ie

ook geen rust gevonden. ’t Was hum ielkreis asof ’et dooie geloat van

zien Anne genoade vroeg veur—den dief!

En dan, Thom had hum almee onrustig gemoakt. Wat Dorus misdreef, zoo

had ie gevleid, dat most de boas hum moar kwietschelden. ’t Was alles

ontstoan deur de iedele deern. Och, de boas most er moar geen woord van

sprêken as Dorus, met Gods hulp, weer bêter wier, went, dat zou hum

heel zeker den dood op ’et lief joagen. Vergeven en vergêten, dat sting

in den biebel!

—Nooit van sprêken! Vergeven en vergêten! Smid Roelfsen het niks

gesproken. Woar bemuujde die Thom zich mee! ’t Was goedheid, joawel,

moar ’t miek ’en mins, bij zoo’n stoat, korzeleurig.

Smid Roelfsen was arg onrustig gewêst. Ielkreis had ie op de klok en op

’t harlozie gekeken, vroeger het ie gezeid dat ie niet noar die

Toonstelling wou; die fratsen en neie kunsten ’t was niks as

verzuuking. Alêvel nóú,—hie mot er uut. Joa, de zurg veur den zieke

blieft veilig oan Hanna, de dienstbooi, vertrouwd.—Hie mot er op

uut!—Noar die Toonstelling? Nee! Moar hie mot er op uut!

En,—een van de ersten die onder de kroonvlaggen deur, die Toonstelling

binnengoeng, ’t was boas Roelfsen de smid.

Of ie niet wou gezien wêzen? althans, heelegoar is ie achterum

geloopen; en van ’t rumoer ien ’t darp had ie weinig gezien: zelfs niks

van den oploop bij de Roskam, woar Tols de kastelein—zooas geproat

wier—’en jonge kerl die met vals geld wou betoalen, uut de deur had

gegooid.

En ien den achtersten hoek, woar bijna geen volk kwiem, doar was ie

verbleven, totdat Janna’s voader hum ’t bloed oan de kook brocht, en,

noar den veurkant verjoeg.

Moar ’en klein bietje loater was Roelfsen alweer in dien achtersten

hoek. Hie steet er bij ’en schoapshok te kieken. Alêvel ’t oog gluurt

op zied, en toeft op ’en duustere zee. Dóár, bij eggen en ploegen en

streujbrêkers, doar stoan nóg de massinie-keurmeisters. Ze zin oan ’t

eind van heur wark.—Roelfsen kiekt strak noar de schoap’.—Hie heurde

gelach.—Luuster, ’t geproat ku’j verstoan.

„’En onooglik ding!” zeit er één.

„Nommer Honderd en drie. ’En hakselsnijer. Inzender fabrikant: Thomas

Brasser.”

Smid Roelfsen keek zóó vremd noar de schoap’, dat ze allegoar soam noar

den kant van ’et afschutsel drongen—Thom Brasser!!!

—En gunder wier alweer gesmuuspeld, en gedrêjd oan ’en rad da’j ’et

rakklen kos heuren; en,—weer wier d’r gelachen.

Roelfsen kos ’t niet loaten êfkes noar die keurmeisters te kieken.—Bij

den hemel! dat lachen ’t was niet te verdroagen!—En zijn oogen vonkten

nóg ens noar dien hoek, en toen, toen liep ie weer onder den

vlaggenboog deur, en bromde ien stilte:

„Vervluukt geknutsel! Moar, joa, joa! Thom is ’en goeje; met zien eigen

noam het ie den smidsnoam gedekt!”

Ien ’t zolderkämerke van Janna Peters speulde ’t zunneke op den ersten

Toonstellingsdag zóó vroolik, asof er ien de letste drie doag’ geen

troan was geloaten. Moar, ’t spiegel wist ’et; rood zin ze gewêst die

mooie oogen; rood, zóó rood, dat bijkans geen woater ’t het kunne

verjoagen.

’t Was ook hard gewêst.—Van Dorus het ze heel niks vernomen. En dan,

asof ’t niet genoeg was dat ze, op ’t punt um noar stad te goan, ten

einde tóch veur dat geld ’t kleedoazie te koopen, ’en booi most kriegen

dat die begroeting moar simpel ien ’t Zundagse pak zou wêzen; nee, hoe

hard ook, ’et argste dat kwiem nog: Op den loaten oavend van

dienzelfden dag was hoar ’en briefke gebrocht, en wat er ien stond, dat

trof as ’en hoamer. Luuster:

„Liefste Janna!

„Deze schrijf ik u omdat Dorus u afvallig is. Maar als hij zelf u

losloat, dan gunt hij u aan den vriend, aldat ik schuldig staai,

want ik was blind van liefde, zoodat het ienstee van mijn spaargeld

het spaargeld van vrouw Anneke was. Maar de daad is geen daad.

Zoudende vrouw Anna mij zeker meer als dat verleend hebben, daar ik

alles van haar gedaan kos kriegen. Doch alschoon ik mijn gading

nam, en wat mijn as rechtveerdig toekomt, de minsen zin dwars. Als

ze weten dat ik den zak met geld uut het kammenet kreeg,—aldat het

dyamanten kruus bleef liggen umdat ik het niet vinden kos—dan

pakken ze mien, en gleuven aan niks meer.

„Nu, mijn geliefde, deze is dienende om u te verzuuken, alsdat mijn

oog op u geslagen, niet mag verriwweneerd worden, maar in genade,

omdat ik goed voor m’n brood bin, en een tiende in de loterij

speul. En in den biebel, die gij mien op pand hebt gegeven, steet

argens,—maar ik kos ’et niet vinden: Deze twee zullen zalig zin.

Dat waren de moordenaars aan ’t kruus. Zoo zeg ik Janna, zal er

geen scheiding zijn tusschen ons; en wie ’et geld uut vrouw Annes

kammenet ontving, en ’et karkboek op pand gaf, die zal veur den

rechter toch wel in alles met Thom Brasser geliek staan. Nou Janna,

en daarum moet u dit in gedachtenis houwen; en zie, as gij zelfs

alleen den avond van ’t meziek ien de Roskam met mijn woudt wezen,

dan zou alles goed zin; en van ’t geld geen spraak, nimmendal!

„In de hoop op minzaam, en dat wij samen voor eeuwig vereenigd

zijn, verblijve uw eeuwige minnaar:

„THOMAS BRASSER.”

Joa, rood, bloejig rood het Janna heur oogen geschreid toen ze dat

schrift had verstoan.

—O! ’t Was dan woarheid: dat geld wier gestolen!

Ien den ersten oanval van angst is Janna op de knieën gevallen, en het

ze gesnikt: „Nee goeje God, Gij weet ’et, kwoads dee ik niet, ’en ’k

stoai niet geliek met ’n dief as Thom Brasser.” En terzelfder stond

wier ’t noar zoo oaklik benauwd, dat ze de oogen weer losdee.—As ze

Thom afstoot, dan zou ie heur oankloagen en ien ’t verdarf brengen.—O

lieven Heer! zou zij veur den rechter stoan; zou zij ien ’t

gevangenhuus zitten! achter troalies en slot! Zij, ’et bluumpke van ’t

darp!?—Nee, zie moar, ielkeen knikt heur toe; ’t jongmansvolk

fluustert: Mooi Janna! Zelfs ’t riekvolk gêft heur de hand; en, wat

heur benijdt, ’t mot toch êfkes heur oanzien.

—En, nóu keeren ze de heufden van heur af.—O, woarum kwiem Dorus ook

niet! Woarum liet ie heur los? Woarum gaf God heur de eer en den ermoei

er bij?

—Moar geen nood! Had ’et heur droef gestemd dat ’et geld ongebruukt

most blieven, nóú is ’t en zêgen. Dóár in de loajtoafel, doar leit ’et

zóó as ze ’t ontving.—Ze zal zich opmoaken. Ze wil noar ’t smidshuus,

en oan Dorus ’t geld weerumgeven. Ze zal hum vroagen van ’t wát en

woarum; en zeggen hoe ’t alles geschied is.

—Alêvel, noar ’t smidshuus!?—Al was ’et niet woar dat Dorus heur

losloaten wil, toch boog ie as kiend veur den grommenden voader. En de

smid zal heur vatten in den iezeren vuust; en hie zal heur stellen veur

Thoms gezicht. En, as zij den schender verroajt, dan zal ie liegen, en

zeggen.... dat Janna hum drong tot de doad, en dat ze heur grootmoeders

karkboek verkocht.—En, o lieven Heer, dan gleuft hoar geen mins, en

brengen ze heur weg, op den dag van dat feest, as ’en schande van ’t

darp!

Dóár kreeg ze ’n ienval: ’t Geld begroaven ien den grond! Of, den zak

ien de woaikolk smieten, bij oavend achter de elzen, oan den anderen

kant van ’et smidshuus!

—Moar, ien den hof zullen ze heur zien; en ’t ploffen ien ’t woater

zullen ze heuren; en, Gert de veldwachter zal achter ’en schutting of

boom stoan, en heur griepen.... O lieve God, wat benauwdheid!

’s Anderendoags was Janna veul kalmer, en het ze zich goed gehouen.

Niewoar, ze dee toch geen kwoad—behalve van ’t karkboek.—Ze most

redenieren.—As ze Thom ’en bietje te vrind houdt, dan zal ie heur ’t

karkboek—veur ’t geld, dat ze toch niet van nooj het,—wel weergeven;

en, eenmoal zoo wied, dan loat ze hum trekken, den valse!—Joa zeker:

den valse!

—Moar toch, as ze rechtveerdig is dan mot ze ’t erkennen: Wat ie

misdee, dat dee ie veur hóár. Die bedreiging in den brief, ’t kan deur

den gloed van zien liefde wêzen.—En, of ie tóch slecht is, wat geet ’et

hoar oan! ’t Zal zich alles opkloaren ien ’t eind. En zeker! dwoas zou

’et wêzen zich de vreugd en de eer van zoo’n dag te verdarven.

—Wie weet, wie weet zelfs, of Dorus ien ’t letst nog niet opdoagen

kumt! ’t Kos wel alles onwoar wêzen wat Thom heur berichtte. Onwoar,

dat Dorus zoo streng had geschimpt tegen de eerebegroeting en „’t iedel

gepronk van gekken en dwoazen”. Onwoar, dat er um ’t stuk van zien

moaksel, en zien liefde veur hoar, al bloedige ruzie op ’t smidshuus

gewêst was.—Joa, Janna zal redenieren. Nou ’t geld onoangeruurd bleef,

nou is ze toch vrij, en kan ze doen woartoe de wardiering heur

riep.—Welzeker, ze zal niet beangst zin, zij—Janna,—Nommer één van de

drie!

Maar in weerwil dat Janna aan den avond vóór het groote Landbouwfeest

met zulke gedachten was ingeslapen, zoo stonden haar mooie oogen bij ’t

ontwaken toch lang zoo fleurig niet as ’t zunneke oan den hemel.

—Blij-angstig, wonderlik vremd, klopte heur hart. ’t Zag er buuten uut

asof ze noar de Nimwêgse karmis most; en de veugels ien de boom’ veur

’t roam, ze sjilpten en zongen alsof ’t meziek van den oavend alvast

was begonnen. Moar toch, Janna’s oog vloog ielkreis weer noar die

onderste loaj van de loajtoafel, woar, ien den achtersten hoek, onder

prullen en dinger, dat zekske met specie verburgen lag.

—Noe, ze wil er niet meer oan denken; ze zal lochtig wêzen. Niewoar, ze

het zoo verlangd noar den stond dat ze zich opmoaken kan en zich

tooien, um „’t pronkstuk te wêzen van ’t Toonstellingsfeest.”

Alêvel, ’t is nog te vroeg, veul te vroeg. Thom het gedrongen dat ie

hoar noar ’t Roadhuus zou riejen.—Noe ’t was goed. As ie ’t karkboek

meebrocht, het ze gezeid. Ze most hum winnen niewoar? En moeder zou

meevoaren ook! Zoo had ze besloten. D’r zou veur moeder nog wel ’en

ploatske op ’t Roadhuus wêzen; wel zeker.

—’t Sloeg tien: um twoalf zou Thom met z’n kerreke kommen. En

Janna—onrustig—het nog gedurig oan de huusdeur gestoan.—Och, as ze

rechts en links kiekt, dan het ze toch ielkreis zoo’n stille hoop of

Dorus nog kommen mocht.

—Maar nee; hie kumt niet. Ontrouwe oan ’t woord! Afhankelik kiend! As

Leendert ’t moar wiest, hie zou heur roajen en steunen, en vast

verlossen uut den strik, die den loensche heur spant.—Och, voader en

moeder te sprêken, ’t is heur niet meuglik gewêst.

Zie, een oogenblik later staat Janna’s lief gezichtje weer minder

bedrukt.—Boven de lindes van ’t karkhof flappert ’et rood wit en blauw

heur zoo vroolik toe; en luuster, ’t gegons van lêven en vreugd ’t

klinkt almee uut de verte.

—Spoed dan Janna, spoed! Oe kroon mo’j niet missen! Noar ’t kämerken,

vort!

En op heur kämerke had Janna nog warks genog. Toen ze in ’t gries

parremat met bajees veur den spiegel zich eiges terdeeg bekeek,—joa,

toen mocht ze ’t priezen. ’t Hartje van ’t wit sjemizet,—noar de mode

ien stad—doar zullen de andere twee geen gedachte op hebben.

En,—moeders grenoatslot is wel niet zwoar of groot, moar—’en halske zoo

poezel en blank zullen Nela en Driekske niet toonen.

—’t Is vremd, hoe dukkels het ze niet vroeger ’t klein moedervlekske

hier oan de kin met ’en bietje kriet of witkalk bestreken; moar, siends

Leendert hoar eergister zei, dat ’t stads was, en ’t kinneke nog ronder

en blanker miek, nou mot ze bekennen:—’t steet oarig!

—Alêvel wat ’et heele geloat belangt, as ze goed kiekt dan is ze toch

bleêker as anders.—Van al den onrust misschien.—Wacht, de klapreus die

ze bewoarde kan ’t licht verhelpen. Zóó, tussen duum en vinger gemurwd,

mot z’m êfkes moar drukken op ’t donzige vel.

—Te stark!—Ze kan ’t wel verdrieven.—Moar kiek, nóu is’t weer te min.

Janna kan niet best zien of ’t op ielke wang wel allins is.

Met ’t kleine spiegel ien de linkerhand kiekt ze van rechts ien den

groote; moar—de groote koatst glanzig de zon die krek op ’et roam

steet. Ze mot den groote ’en klein bietje van den muurkant afdrêjen.

Zóó!—Joa, ’t kleurke oan deez kant is goed; moar hier? Den spiegel kan

nog wel ’en zierke op zied noar veuren.

Alêvel, op stond dat Janna den spiegel nog wiejer van den muurkant

drêjt, keert ongemarkt de spieker ien den lossen kalkmuur den kop noar

umlêg.

—Zóó, nog ’en kriezelke dwarser getrokken, dan kan ze meteen zich eiges

van achter bekieken.

En de spieker grienzelt en sukkelt al wiejer ien de kalk noar buuten;

alêvel, zien kromme punt houdt nog vast oan den muur, en ’t dik eindje

touw bewoart nog heel êfkes ’t verband tussen ’t glas en den spieker.

—Bestig! Nou kan Janna zich heelegoar zien; van veur en van

achter.—Niewoar, as Dorus heur nou toch ens zag!—Moar, wat denkt ze oan

hum! As Leendert, de Road, ’t heele darp, joa zelfs de prins hoar zóó

zien zal.

Janna vuult toch êfkes ’en scheut deur de borst; went krek zoo noabij

as ze zich eiges nou ziet, zal straks de prins tegenover heur

stoan.—Moed Janna, en begriep wie da’j bint! Zeker, wát ook gromt en

bloast ien ’t lêven, veur mooi geet alles op zied; en, of ze ’t,

wangunstig, vergankelik nuumen,—ien de kark da’s wat anders—gegroet, de

druif zin te zoer, zei de vos.

Nog met de hand aan den grootsten spiegel, ziet Janna nu luisterend op.

Ze heurde rumoer onder ’t roam, en drukte en lêven in huus.

O! as ’t de veldwachter was! Moar nee, ’t zal Thom alvast met ’t

kerreke wêzen.—Och, as ’t Dorus nog wêzen mocht!.... of, Leendert!—Nee

luuster, ’t is moeder die roept: „Kom Janna, kom gauw!”

—Joa! Janna kumt.—’t Blauw strikske op ’t gemoed mot erst nog ’en

bietje terdeeg gedoan. Moar,—’t spiegel, die wel wat stark noar veuren

helt, wordt zwoar in heur hand. Ze drêjt hum weer hoastig terug noar

den muur. Alêvel,.... woar schiet plots ’et licht met de koamer noar

toe! „Help, help!” ’t stuk zwiept veuruut. Vuur spat uut heur oog! En

sterker gilt zij: „Help, moeder, help!”

En vrouw Steyntje, versuusd en gejoagd deur ’en toestand umlêg,

woarveur ze heur kiend kwam hoalen, schrikt bij ’t ienkommen, en roept:

„God, Janna wat doe’j!” en griept noar den spiegel, die ’t kiend langs

’t geloat streek.

Eén oogenblik wist Janna van hemel noch eerde. Moar toen—toen zag ze

met ’en zwonk heur moeder, en ook ’en groote, heel groote oranjekokarde

op moeders borst; en—ze wist zelf niet woarum—toen begos ze te lachen,

hard, oaklik, en zonder begriep.

Moeder wier kwoad. Den spiegel van boven tot onder geborsten!—En

beneden zoo’n toestand! En dan zu’k onzinnig geschater!

„Ge most liever schreien!” zoo roept ze: „Joa schreien, ’t was bêter. O

God, wat ellend op deez dag!”

En—veur Janna was er niks méér neudig. Bij den letsten schoaterlach zag

ze moeders duuster geloat; en ook bij ’en glimp van de zon, de loaj

woar dat geld in lag, en—met de hand oan ’t geloat, zeeg ze plots bij

heur moeder neer; bleek, maar zonderling rood gevlekt, losberstende ien

troan’, en kloagende: „Nee, moeder, ik dee toch geen kwoad! nee, zoo

woarlik as God!”

Terzelfder tijd dat Janna—aleer ze zich kleeden ging—aan de huisdeur

tuurde of de ontrouwe nog komen mocht; in den eigen stond lei Dorus ien

koortsgloed te bed.

Ge weet ’et: smid Roelfsen was naar de Toonstelling; en Hanna zou goed

oppassen, en ’t medicijn geven; dát het ze gezeid.

Toen Hanna bij de bedstee ’en bietje getoefd had, en Dorus—zooas ze

begreep—heel rustig sliep, toen is ze moar opgemarsierd, went, met

zoo’n drukte ien ’t darp is ’t natuurlijk dat ’en mins liever ’en keer

oan de stroatdeur steet as ien ’en dompig kämerke bij ’en zieke te

zitten as ie toch niks van nooj het.

En terwijl Hanna aan de deur stond, kwiem aan den achterkant van ’t

smidshuis, langs het schuurtje bij de kolk, een welbekende schier

ademloos aangeloopen. ’t Was Thom.—Bij de achterdeur gekomen, staat hij

even stil; luistert; wischt zich het zweet van ’t gelaat, en sluipt dan

zachtjes het huis in.

Weinige oogenblikken later bevindt hij zich in het kleine vertrek waar

Dorus te bed ligt. ’t Is vrij donker in dat benedenkamertje naast het

groote keukenvertrek, en vooral aan den kant van ’t afhellend dak waar

zich de bedstee bevindt.

Thom, op een stoel neergevallen, snakt naar adem. Van ’t vreeselijk

loopen is hem de borst als dichtgeschroefd, en gloeit hem een vuur in

de keel.

—Vervluukt! Dat geld, dat verwunste geld zou ’t alles bedarven! ’t Was

’en zeeuw, ’en ongangboare munt, had Tols ien de Roskam gezeid.—Thom

had gedocht dat ’et ’en groot soort ouwe rieksdoalders woaren. Wie had

er z’n lêven van zeeuwen geheurd!

—Moar zeker, domheid was ’t gewêst um ’t meeste geld veur zich eiges te

houen.—Alêvel, as de nood oan den man kumt, dan zal ’et karkboek

bewiezen veur wie ie ’t gedoan het.—De nood zal êvel niet kommen. Geen

zurg! ’t Zal alles veur Dorus’ rekening blieven. Joa zeker, dát mot

’et!

Nu voor het eerst ziet Thom naar den vriend.

—Kiek, hie krenzelt zoo roar, en proat zoo onrustig. Zie, hie wil zich

oprichten ook.

Thom was geschrokken.

Krek toen ie ’en zekske met vieftig stuks ouwe zeeuwen langs Dorus

heufdkussen achter ien de bedstee liet glijen, en één van de losse

geldstukken zoo’n bietje hooger tussen den peuluw en ’t kussen had

gewarkt, toen zag Dorus hum heel oaklik oan, en vroeg met wild en

angstig geboar... of ’t stuk was bezurgd en, of Janna d’r bij stond.

Thom Brasser wist niet wát ie antwoorden zou. ’t Was ’en iezig gezicht!

En op d’eigen stond klonk buuten ’t geschetter van stroatmeziek. ’t

Woaren de blauwjassen, die ook ’s oavends ien de Roskam zouwe speulen.

Hanna, oan de deur, had er schik af; en zie, de buren die nog thuus

woaren, kwiemen óók noar buuten.

Toen het schetterend geluid Dorus oor trof, toen was ’t alsof hum nóg

ens ’en „bliksem” deur ’t heufd sloeg.—Wat ie zoo dukkels ien ’t

droomen gezien had, da’s woarheid. Zie moar:—De vlaggen wappren; de

peerds runnen op en neer. ’t Schoatert alles van vreugd.—En hie zelf

zit naast Janna boven op ’en kar; en ’t warkstuk steet veur hum, met

’en pries en ’en kroon. En heur dan: op de moat van ’t meziek danst ’et

volk; en—voader dondert op de pannen van ’t schuurke,—Thom leit ien ’t

woater:

„Help, minsen, help!”

„Wat is er Dorus; zeg, wat schort er nou oan?”

Wat er oan schortte!? Of Thom ’t niet begreep dat de zieke in ielkoorts

wou opstoan; dat ie noar ’t wark wil, noar de Toonstelling misschien;

dat ie Janna ziet, oan den erm van Leendert; en Thom.... in ’en diepe

kolk....!?

Of Thom ’t niet begreep? Toch kriegt ie deernis:

„Wês rustig Dorus,” zegt hij gejaagd: „Ge bint ziek; ge meugt nou niet

opstoan.”

Maar, buiten klinken steeds luider klarinet- en trompettonen; en of ze

den lijder den lang met angst verbeiden feestdag voor den geest

tooveren, zijn jagende onrust klimt met elke seconde.

En Thom; as Dorus hum altied nog oakelik oankiekt, dan is ie

wit—spierwit geworden: Hie docht oan ’en zonnigen oavend, toen twee

jungskes speulden ien ’en boot, op de kolk woarin ’t zoo zwart en zoo

duuster was. En ook—hie zag den biebel weer, die ie van Janna ien ruul

veur dat geld het gekregen!

Moar,—duustere ziel!—of ie ook deernis gevuuld en wat bêters gewild

had, doar sprêkt weer met kracht z’n duuvel ien ’t hart:

—Zeker, Dorus’ hakselsnijer steet op den noam van Thom Brasser. En

Janna zal ie met ’t kerreke ook van ’et Roadhuus weerum hoalen! En,

woarum zou Thom—as oangenomen kiend—niet heelegoar ien Dorus z’n ploats

stoan! Zie dát letste veural, ’t was ’en licht met ’en tooverslag:

—Wil ’en zieke, ielkoortsig ’et bed uut, de stroat op, en ’t einde

verhoasten, wie zal ’et keeren!—En dan, met Dorus’ dood wier ’t alles

en alles begroaven!—Smid Roelfsen geleuft oan zien schuld,—en ’t geld

ien de bedstee zal ’t noader bewiezen. Niewoar, wie zal ’en mins in

ielkoorts weerstoan, as God zelf ’em losloat!

En de muziek in de dorpsstraat speelt lustig nog scheller „Die Wacht am

Rhein!” Maar Hanna, die de wacht aan ’t ziekbed zou houden, stond aan

de deur,—en mocht wel luustren, niewoar, as alles ien rust is.

Thom was toch goed veur den vrind! ’t Was hoast boven macht dat ie hum

nog wat kleeren oan ’t lief kreeg; zie, went woest vloog Dorus op; en

woest vloog ie weg.... de achterdeur uut; ’et schuurke en de kolk

langs.

Toen Thom Dorus noazag met ’t plan um loater te volgen,—asof ’et

gebeurde toen niemand d’r bij was—toen wier ’t hum toch roar um ’t

hart.—Moar stil, stil, as ’t alles van hum is, en ook Janna de zien dán

zal ie ’t goed moaken, ien de kark, joa, zeker, dat zal ie!

Smid Roelfsen bespeurde weinig van de drukte in ’t dorp, toen hij zich

van het feestterrein weer naar zijn woning spoedde; maar te midden van

al het verward rumoer, dat hem in de ooren klonk, hoorde hij gedurig

dat lachen,—dat hels en soaters gelach, bij ’t stuk, dat de jong had

geknutseld.

Roelfsens krachtige werkhanden waren tot vuisten geknepen:

—Zu’k lachen! Vervluukt, dát was dan ’t loon veur al z’n

toegeeflikheid! Met hand en tand had ie dat fiezevoazen motten te keer

goan. Dan, dán zou ’et jong nou ’en smid zin gewêst as z’n voader, en

zich niet deur dwoas getoover, en ’t gevlei van ’en iedele deern, tot

’en dief verloagd en den dood op ’t lief hebben gehoald!—En altied

heurt Roelfsen dat lachen, dat soaterse lachen!

Bij ’t inslaan van de Waaistraat klinkt hem het schel getoeter der

straatmuzikanten als duivelsgeschater in ’t oor.—Een eindweg

voortgegaan, kiest hij het kleine zijpaadje, dat hem op den achterweg

brengt. Nu hij het losstaande tuinhekje wil binnengaan, ziet hij langs

den knootwilg aan den waaikant eensklaps iets donkers in Dorus’

schuurtje verdwijnen.—’t Leek wel of ’t Thom was.

—Thom had het met angst verwacht: Roelfsen dee, wat ie nooit had

gedoan, hie keek ’in ’et schuurke.

„Bin gij doar Thom? Woarum toef ie hier?”

„Och, as ’en mins geen rust het, niewoar! Zoo’n beste vrind!” zegt Thom

en ziet naar den grond.

„Thom, ge bint altied Dorus’ vrind gewêst.”

„En bêtere zal ie nooit kriegen, boas.”

„Ik gleuf ’et; moar nou ’t zoo wied is gekommen, nou vroag ik, wóarum

he’j’t verwunst geknutsel niet zuuken te keeren? Gij wiest da’k er ’en

hêkel oan had.”

Thom begreep den ummekeer niet, en keek verwonderd.

„Gij hebt hum geroajen; geholpen. Watblief?” hernam de smid met

dreigenden blik: „Dorus was zelfs niet ien stoat um ’t rad grif noar

eisch te besloan. ’t Is meuglik dat ie dat ding prakkezierde; moar ’t

wark, dát dee gij veur ’et meest? Ik zeg ’et. Watblief?”

’t Was Thom asof ie ’n zon zag opgoan:

„Och boas, wat za’k oe antwoorden! As ’et toch ’en vrind is, niewoar?”

„Dan knooi ie dinger zonder verstand; ruw, onooglik! Ik zag ’et stuk

ten schand op de Toonstelling stoan. En dat was ou wark! Dank God da’j

eerlik bekent, en zurg dat ’et nooit van z’n lêven weer onder mien oog’

kumt.”

Smid Roelfsen hield de vuisten nog saamgeknepen toen hij de achterdeur

van zijn woning inging, en al spoedig daarna de kleine ziekenkamer

betrad.

Hanna was er niet. Een ongewone verwarring heerschte er in het

vertrekje.

Haastig op de bedstee toegetreden, wierp hij den blik er in. Bij ’t

halfdonker in het kamertje wist Roelfsen niet terstond of hij wel goed

zag.

„Dorus! woar bin ie!?” zoo roept hij angstig, en tast op het kussen, en

werpt de dekens ter zij, en rukt de peluw omhoog.—Doch, ’t eenige

antwoord, dat hij ontvangt, is de doffe klots van een neerploffenden

geldzak, en de helle klank van een muntstuk, dat hem rolt voor den

voet.

—O God, woar is ie!? schreit de smid onhoorbaar, terwijl ’t geklank van

dat geld hem slechts vluchtig ontroert. En dan, luide en luider roept

hij den naam van zijn kind, en ook den naam der ontrouwe aan wie de

wacht aan het ziekbed was opgedragen.

In den vreeselijksten angst wordt nu het gansche huis en de werkplaats

doorzocht.

Hanna bevende—bevreesd dat het onweer over haar losbarsten zal—ontwijkt

gedurig haar meester, telkens herhalende: „Moar hie sliep, verechtig;

hie sliep zoo gerust.”

De knechts uit de smederij zijn mede toegesneld, maar doen niet veel

meer dan den jammerenden vader bij zijn onderzoek volgen en nóg meer

beangsten: God wist, of Dorus niet in ielkoorts noar buuten gevlogen en

ien de kolk zich eiges verdoan had.

Smid Roelfsen breekt het angstzweet uit, terwijl hij naar buiten snelt.

Alêvel de kolk was vlak, zonder rimpel. En Thom, die nog buuten bij ’t

schuurke stond, wier arg wit toen ie ’t heurde van Dorus; moar—gezien

had ie niks, dat kos ie bezweren.

Omstreeks het middaguur van dienzelfden dag trokken eenige jongens

onder den toren het klokketouw.

Als kikkers dansten ze lustig op en neer, en de klok dreunde dan ook

zóó vroolijk, dat iedereen heuren kos, dat ’et geen begroafenis of roep

noar de kark was, moar, dat ’en prins van ’t vorstelik bloed ten feest

kwiem ien ’t Bêtuwse darp.

’t Was ’en drukte en volte zooas ’t nooit wier belêfd. Oan alle

harbargen stonden de uutgespannen woagens en kerrekes, en de

peerdstallen woaren zóó dicht bezet dat de muns’ goenge loopen.

Op de Toonstelling ha’j ’en gejoel en gegons dat ’t vee d’r genog van

goeng kriegen; en bij ’t Roadhuus was ’t ook ’en gedrang, dat de kerl

met ’t urgel bijkans ien de sloot roakte, en Piete-Leen met heur mandes

ploatkoek en Nimwêgse moppen zich heel niet kos ruuren.

De groote vlag van ’t Roadhuus hing zóó deftig en breed dat ie ’en

schoaduw ien de roadskoamer gaf. Burgemeister Janssen, die niet zoo

heel best meer zag, en toch z’n bril niet gebruuken wou, was bang dat

ie z’n toesproak niet zou kunne lêzen, as ie soms hoaperen mocht en ’em

nog zou motte inkieken: „Geëerde Prins uit het hoog vorstelik en

dierbaar stamhuis van Oranje. Uw komst, o Prins, in ons midden op deze

handboog-ten....” Doar ha’j ’t weer! Verdrêjd, hoe kwiem ie toch

ielkreis oan handboog ien ploats van landbouw!

Burgemeister was zenuwachtig. Hoe loat was ’t al?—Halféén!—Um één uur

zou de prins met den commesoaris uut Oarem kommen oanriejen,—op

verzuuk, zonder stoasie of ienhoal.—Moar, op ’t Roadhuus most dan alles

ook kloar, en vierkant present zin. En....

„Is Janna Peters d’r nóg niet?”

„Nee burgemeister.”

„Goejen Heer!”—Burgemeester Janssen ziet onder en langs de groote vlag

naar buiten.—Hemel wa’n minsen! Natuurlik ien dat gewriemel zou ie heur

toch niet onderscheien. Moar, as Janna Peters niet present was, wat

most er dan van zien toesproak worden! Met noam en toenoam kwammen de

drie boerendochters d’r ien; en ’t reuske van ’t darp zou veuroan

stoan,—ook umdat ze ’t langst van de drie was.—As Janna mankierde, dan

zou ie zeker ien de war roaken, went, met drie stoelen had ie ’et thuus

terdeeg bestudeerd.

Burgemeester kreeg het benauwd in zijn hooggevouwen witte das; en aan

Leendert Meermans gaf ie ’en wenk, en verzocht hum, zoo gauw as ie kos,

noar Janna te goan en heur noar ’t Roadhuus te hoalen.

—Joa, Leendert begreep ook dat ’t tied wier. Alles was present, en de

zes kleine dernjes ien ’t wit, die op de stoep zouwe streujen, stingen

ook al paroat ien de gang.—Maar er was nóg een reden waarom Leendert

wel gaan wou: ’t Liefste kiend dat ie—met ’t oog op de moan—zoo duk had

genacht gezeid, ze was giesteroavend, um ’t feest mee te vieren, ien ’t

darp gekommen. Ien voaders huus zou ze den prins zien passieren; moar

Leendert had gemarkt dat ie hoar nog best ’en ploatske op ’t Roadhuus

bezurgen kos. Erst zou ie êfkes langs ’t Hemelrijk loopen—’t was

dichtebij—en dan, dan kon ie met zien Treeske Janna goan hoalen. Zie,

Janna most toch weten hoe ’t met zien hart was gesteld, en, dat ie—al

was ie wat jolig gewêst—ien woarheid van dat hart geen moordkuul wou

moaken.

Al luider en luider klonken de vreugdetonen uit den anders zoo

grommigen toren.

De prins was in aantocht.

Langs ’t smalle kerkpad, dwars door de akkers, renden eenige jongens

naar het dorp terug, en gilden: dat ie d’r oankwiem, en dat z’m al

hadden gezien krek bij den meulen, ’en half uur van ’t darp.

’t Werd hoog tijd dat Leendert het erf van Peters bereikte, want met ’t

afhalen van zijn „blond moantje” heeft hij zich langer opgehouden dan

strikt noodzakelijk was.

„Joa zeker liefke, op zoo’n vonder kan ’en mins ’t al licht is te kwoad

kriegen; alêvel nóú hewwe geen nood,” zegt Leendert, terwijl hij zijn

Treeske—lief stadsig kiend—met vaste hand over de smalle slootplank

helpt.

Slechts weinige oogenblikken later hebben de jongelieden de woning van

Peters bereikt. De huisdeur staat open. Ze gaan naar binnen.—Leendert

steekt het hoofd om den hoek der keukenkamer; maar, er is niemand. Hij

vermoedt dat allen reeds vertrokken zijn, en men elkaar heeft

misgeloopen. Toch roept hij: „Hei, hola!” maar krijgt geen antwoord.

Nadat Leendert nog vruchteloos een onderzoekenden blik op de deel heeft

geworpen, komt hij weer haastig naar de voordeur, waar Treeske is

blijven staan, en bij ’t naderen ziet hij haar—met den blik naar

buiten—zichtbaar ontsteld, een schrede terugwijken.

En Leendert, nu mede buiten gekomen, kan zijn oogen niet gelooven: Was

dát ’et mooi reuske van ’t darp? ’et lieflikke kiend, dat hum onwillens

zoo zwak miek toen ie hoar op ’t vonder ten steun was!?

„Janna! um Gods wil, wat schêlt oe?” zegt Leendert: „Ik kwam met mien

liefke um oe noar ’t Roadhuus te hoalen; moar nou, wat hei’j? Die

bloejige schram! ’t Gezwollen oog en geloat! Wat is hier gebeurd?”

Janna was niet goed bij ’t heufd.—Toen ze zoo êfkes wegvlood uut ’t

zomerpriëel, toen.... zag ze de wereld vergoan!

Dat de spiegel heur fel ien’t geloat schond, dat weet en dat vuult ze

niet meer. O, toen ze, nog geen kertier gelêjen, ien’t priëel is

gekommen, toen het ze ’t begrepen wóarum moeder heur—noa ’t geval met

den spiegel—toch niet met vree het gelaten.—Joa, die ze doar vond, ’t

was Dorus gewêst, al kos ze ’t ook zelf niet geleuven.

„Dorus, Dorus!” het ze geschreid; en de oakelik woeste mins, die vlak

bij ’t priëel oan den weg wier gevonden, en bijwijlen niet te regieren

was, hie had heur oangekeken, lang en strak, en heur noam genuumd, en

was toen plotseling ineengezakt met brêkende oog’.

En, op d’eigen stond had van den toren „’en droeve doodsklok”

geklonken.

Janna weet niet hoe lang ze, met geborsten heufd, ’en dooje ien heur

erm het gehouen; en getuurd het op lippen zoo iezig blauw.

En nou; strak ziet ze noar Leendert, alschoon er heel êfkes ’en vonk

ien heur oog glom bij ’t zien van die ander...., met lieflik deelnemend

geloat.

Leendert en Treeske zijn hevig ontroerd. Maar of ze vragen, Janna kan

hun geen antwoord geven.

—O, toen ze doargunds ien ’t priëel den ermen vrind oan ’t hart lag, en

kloagde dat ook niemand, niemand heur zei dat ie ziek was; toen ze

trilde ien ’t gemoed umdat zij hum van ontrouw verdocht—den

stakker,—die zelfs nog in ielkoorts noar Janna kos kommen; toen ze oog’

had noch oor’ as veur den zwakken oajem, die ze stoag wou voejen met

eigen oajemtocht; joa, tóen was ’t wel duuster moar nog niet heelegoar

donker gewêst. Toen het nog ’en stem geklonken dat er hoop bleef

bestoan, en dat dood, hier nog geen dood kos wêzen!

Moar toen! Was ’t niet heur eigen voader, die met smoad en hoon kwiem

toegetroojen, en verbooj den zieke ien ’t woonhuus te brengen, die

Janna terugtrok, schimpende, dat de nijdige smid hoar ’en iedele deern

en ’t ongeluk van z’n kiend het genuumd!

En loater: wat dol getier vol gramschap, bij kloaglik karmen is ’t toen

geworden.

Angstig zuukende, is ’en voader van ’t smidshuus oangesneld.—Wat ie

wou—joa, dat wou Janna ook: den trouwe, den beste veur ’t lêven

bewoaren.

—Moar nee, den smoad dat zij de vluuk en de dood van z’n kiend zou

wêzen, dien laster verduurde ze niet.—’t Was natuurlik, niewoar, dat ze

vortvlood as de wêreld vergoat?

En as Leendert heur wil vatten ien den erm, umdat Janna kiekt asof ze

zal neersloan; dan.... siddert ze; en.... griept naar ’en ander.

„Janna, lieve kiend, gij, slecht! Nee, nee, dat kan niet woar zin!”

schreit die ander; en, ’t mot wel heur moeder wêzen, went ’en moeder

geleuft niet oan ’t kwoad van heur kiend.

—Slecht! Dat woord wekt Janna uit haar vernietiging op: Slecht!!! Dat

woord het ’en klank, boos en onrein; rauw, oakelik rauw.

En zie, daar komt weer leven in ’t oog.—Slecht! Moar wat misdreef ze

dan toch, dat zoo’n woord het geklonken? Dóaroan het ze zelfs niet

gedocht toen die hooveerdige smid heur de moat ten boorde toe vulde. En

nou, wat roakt heur ’et sarrende spoeksel van ’t geld in heur loaj, en

van ’t pand dat ze gaf; wat roakt heur de smoad van iedel en

proalzucht. Slecht! bij God, dát was onwoarheid!

En de bloedige schram langs Janna’s gezichtje wordt vinnig rood.—Schier

in ’t zelfde oogenblik vliegt ze nogmaals naar ’t zomerpriëel.

De ijzeren smid staat er gereed om zijn afgetobd kind naar het

smidshuis te dragen. Al is hij beducht voor ’t leven van Annekes jong,

toch zal ie niet rusten in ’t huus woar ’en iedele deern hum van God

vervreemdde, en tot ’en dief het verloagd.

Janna kan bijna niet spreken.

„Wat, wát denk ie van húm en van mien!” zegt ze met bevende stem.

„Loat me met vree, en goa vort!” roept de vader.

Maar Arie Peters—nou ie Janna zoo ziet, nou schiet hum ’t gemoed toch

óók vol. As alles hum tegensloat—van de schoap’ en van alles,—dan wil

ie z’n kiend toch bescharmen.

„Sprêk Janna, en zeg dat Dorus niet stal um ou te believen. Toe zeg

’et, sprêk woarheid.”

„Wát! Dorus!?” schreit Janna op d’eigen stond: „Wie zeit, wie geleuft

dat van Dorus? Was dát ’t slechte van hum en van mien! Nee; zoo woarlik

as God, hie is onschuldig!”

Janna tast naar haar berstend hoofd nu ze ijlings opziet.—’t Gekners

van ’en kerreke op den grindweg had geklonken. Op den hoek van ’t huus,

heel êfkes ien ’t zicht, hiew ’t stil. Thom Brasser sprong er uut.—’t

Is Thom, joa, um Janna noar ’t Roadhuus te hoalen. Ze weet ’et.

Alêvel, of Thom—nog half achter de doalioa—heur niet doadelik zag,

Janna ziet hem terdeeg, en spitst den vinger noar ’em toe; en ’t stokt

ien heur kêl:

„Den dief! Doar, dóár, dat is ie!”

Thom, die met veurdacht bezijen ’et huus was gereejen, had er niet op

gerêkend hier zoo’n alteroasie te zien.

Straks, „um Dorus te zuuken” is ie mee ’t darp iengegoan; moar êfkes

buuten ’et oog, toen is ie hoastig noar de kleinere harbarg Ien ’t Hert

geloopen um er nog sito ’en voartuug te hoalen.—Zich ien den umtrek van

de Roskam te vertoonen dat vreest ie niet meer, went zelfs Tols zal met

zoo’n drukte niet oan dat vodzige geldstuk denken.

—Moar hier; ’t peerd steet pas stil, en pas is ie van ’t voartuug

gesprongen, of de feestklok van ’t darp klinkt hum mee as ’en doodsklok

ien ’t oor. Van ter zij, en op zoo’n afstand zag ie niet hoe Janna ien

’t geloat was geteisterd; moar Dorus zag ie in smid Roelfsens erm, en

Peters en Leendert met nog andren d’r bij, en—Janna, nou opziende met

vlammend oog, den vinger as ’en dolk noar ’em toegespitst.

Boas Roelfsen keek verbiesterd. Bij Janna’s vrijsproak van Dorus, zag

ie hóár van ’en slang ien ’en engel herschoapen.

„Mien jong! mien eenigst! Onschuldig; geen dief!” sprak ie smuuspelend

zuut in verrukking: „Dorus, o Dorus!” En hie kuste hum; och God hie

kuste hum zoo!

—Moar zou ’t meuglik wêzen! Was dat den booze woar Janna op wees! Thom,

Annekes pleegkiend? Nee, nee, dat kos niet woar zin. Zie moar, nog eer

’en ander kos weten dat den zieke noar hier was gegoan, is Thom al met

voartuug present um ’t kiend weer noar huus toe te hoalen!—„Zou dát den

dief wêzen!” zegt Roelfsen: „Nee, hie at van vroeg-oan ons brood....!”

„En toch van mergen wou ie oe zeeuwen verbrassen,” zei Leendert: „Ik

heurde ’t zoo pas ien ’t darp. Moar loat ’em goan met zien woagen. En

spoed! Droag Dorus hier vortweg ien huus. ’t Geärmoei hier buuten

duurde al veul te lang.—Loa’k oe helpen boas Roelfsen. En gij Peters en

vrouw, neemt Janna onder den erm; ’t kiend is nog witter as wit, ze kos

’et bestarven!”

Smid Roelfsen wist niet recht wat ie dee; moar hie begreep wel dat den

tocht noar ’t smidshuus te wied, en kalmte veur Dorus ’en dringende

eisch was.—En wóárum zou Dorus nou niet ien ’t Peters-huus rusten? Joa,

wat nog duuster bleef ’t wordt zuutjes oan licht. Heur moar, nou ’t

alles ien huus is geschikt en bezurgd, nou zingt nog de engel heur

lied: Janna zal Dorus onschuld bewiezen!—Luuster: Thom had hoar

misleid, en gedrongen zien spoargeld te nemen—zooas ie ’t genuumd

had.—Moar onoangeruurd bleef ’et; en—dat ze heur karkboek ten pand gaf,

’t was iedel misschien, moar, ook zeker heur vrijsproak meteen.

Toen Janna ’t alles bekend had, toen schreide ze snikkend. Ze vuulde ’t

zoo diep: Al had ze zich zelf gerechtveerdigd, heur woord van trouw had

ze toch ien ’t iedel gebroken. En hij? Nee, zelfs in ielkoorts kos ie

zien Janna niet vergêten.—En dat kloeke heufd ’et lei nou doargunds zoo

oaklig, zoo droevig wit, misschien wel ien d’erms van den dood!

Smid Roelfsen staart nog op Annekes kiend, zien jong, zien eenigst! O,

wát Dorus veurtoan ook doen wou of drieven, ’t was alles um ’t êven, as

God hum moar spoarde!

Moeder Steyntje het óók ’en kiend te verzurgen. Woater was ze goan

hoalen en balsem meteen:

„Kom, Janna, loa’k oe helpen,” zoo sprêkt ze; en zacht richt ze ’t

köpke umhoog.

Janna zag op;—veur zich uut. En ze schrok. ’t Kleine spiegel ien de

keukenkoamer, woarveur ze nog korts den fleurigen parzik bij ’t

oangezicht paste, die spiegel het hoar op ’t grimmigst de woarheid

gezeid.

—Groote God! was dát heur eigen geloat! ’En schrijnende pien het ze

bijtijen gevuuld; moar, kos ze ’t geleuven—dat oaklik gezicht:

geschramd, gezwollen, bebloed! was dat Janna Peters, ’t mooi reuske van

’t darp!?

En buiten luidde de feestklok nog altijd voort, en riep: „De prins kumt

ien ’t darp; doar is ie de prins!”

Treeske, die toch veur ’t feest noar ’t darp is gekommen, trok Leendert

oan ’t pand van zien jas. ’t Was hier droevig niewoar; en a’j dan de

minsen niet kent, en toch ook geen nut duut. Luuster, ’t klonk zelfs al

starker tot hier ien ’t vertrek: Doar kumt ie, doar is ie! Lang lêve de

prins!

’t Mocht van Treeske verbeilding wêzen; moar rumoer was er zeker ien

huus.

Burgemeister Janssen was méér as onrustig geworden. Toen de klok is

begonnen—op ’t sein dat de prins bij den meulen, nog ’en half uur van

’t darp, was—toen liep ie oaklik klam op en neer, en keek noar buuten

en noar binnen; en zag ien ’t spiegel noar z’n das en dan weer op ’t

gouwe harlozie, en schimpte gedurig: „Dat vrouwvolk; dat vrouwvolk!” al

was ’t niet wellêvend.

Burgemeister kos er geen begrip van kriegen dat Janna zich zoo wachten

liet, en dat zelfs Leendert niet weerum is gekommen:

„Alla,” zoo riep ie: „nóg ’en booi d’r noar toe! Piet Mast, as de

weerlich!”

En Piet Mast, „de roatel”—afsloager en umroeper, hie liep wat ie loopen

kos.

Bij ’t huus van Peters vond ie Thom met ’t kerreke stoan.

Thom had krek besloten um—bij alles wat spoak liep, den domme te

speulen. En eigenlik, wat, wát misdreef ie!—Dat ie Janna hielp, en dat

ie heur met voartuug afhoalen wou, was dat zoo’n misdoad!

—Moar zie, ’t kos nooit gevalliger treffen: Um Dorus te hoalen is ie

nou met ’t voartuug gekommen; wel zeker!

Joa, rumoer was er in huus. De roatel bleef geen oogenblik stil. Thom

had ’t alles bij de voordeur ienéns vernomen:

—D’r kost niet gewacht worden op ’t Roadhuus. Janna most doadelik mee.

De prins was zeker al lang oan ’t West-eind van ’t darp. Burgemeister

wist geen road. Alles was present en paroat; zelfs de Keurmeisters

woaren met de liest van bekroning al binnen; en ze zeien....

„Wat blief?” riep Thom Brasser.

Moar de roatel, die ’t al gezeid had, was de deur van ’t woonhuus al

ien; en, umdat ie van onheil of zieken geen spier geheurd had, zoo riep

ie um den hoek van ’t keukenvertrek met ’en stem van geweld:

„Toe Janna, kom vort! Burgemeister wacht. De prins is ien ’t darp. Lang

lêve de prins!”

Thom Brasser was meegegoan, en sting achter Piet Mast.—Misschien zou ie

’t alles nog winnen!

’t Onverwacht alarm van den roatel mocht ielkeen ien ’t keukenvertrek,

ter wille van Dorus, ’et vurheufd doen fronsen, Janna Peters was ’en

mes door de ziel gegoan. Moar op d’eigen stond mocht ze toch vuulen dat

er nog een andere balsem as moeders spiekerzalf was!

Smid Roelfsen het hoar de breeje hand op den schouwer geleid; en

zuutjes, zoo heel anders as vroeger, het ie gesproken:

„Ik geleuf Janna, da’j nóú liever noar Dorus as noar ’t Roadhuus wilt

goan.”

Meer had ie niet gezeid; moar den schouwer had ie nog ens muujzoam

gedrukt, asof ie wou zeggen: Wij zullen ’t wel vienden, as God moar

mien eenigst ien ’t lêven bewoart.

En Janna was noar de bedstee gevlogen: en schreiend het ze bij ’t

kloeke vurheufd gefluusterd:

„Hier bin ik, mien Dorus, mien beste, mien trouwe!”

Roerloos lei Dorus; moar, bij ’t wonder gebons van mokers en hoamers,

en ’t snorren van drêjwiel en ’t sissen van ’t gluujende iezer ien ’t

woater, doar heurt ie toch.... Janna, en ziet hoar as ze fluustert,

heel zuutjes, bij ’t moanlicht: Hier bin ik, en ’k blief oe mien lêven

getrouw.

Moar sprêken, en heur oan ’t hart drukken dat kan ie niet.... Nee, nee,

hie mot warken, want zie moar, ze hebben zien vinding vernield.

Ja, roerloos ligt Dorus.

Maar Janna—terwijl ze zijn magere hand heeft gevat, richt ze zich

eensklaps ten halve overeind. Ze keert den blik naar de deur. Piet Mast

zou z’n bevinding op ’t Roadhuus berichten, zoo had ie gezeid.—Moar de

vroag, die ie dee; wat wil die, wat mot die!?

„Ze zeggen, boas Roelfsen, dat ’t stuk van Thom, op de Toonstelling, ’t

wark is van Dorus. Noe, gij zult ’et weten....?”

Loodachtig grauw zag de smid.—Dat soaterse lachen van ’s mergens, hoe

kos ie ’t vergêten! Zal Annekes kiend, oan den rand van ’t graf,—deur

zin eigen voader verdocht en belasterd;—zal ie óók nog ten spot zin van

klein en van groot!—Wat ie met Thom, den adder, het uutstoan, dat kumt

veur loater!—Hum oanzien, dát kon ie niet; en z’n noam nuumen, ook

niet, moar—met ’en wenk van de hand sprêkt ie dof:

„Wie wark stuurt, die miek ’et.—Doar steet ie! Vroag ’t hum zelf; hie

zal ’t oe bekennen.”

„Joa, zoo verechtig as God!” roept Thom, zóó hard dat vrouw Steyntje

verschrikt, en met een „Ssst!” naar de bedstee wijst; went, zie moar,

den bloed was ’r mee van geschrokken.

Ook Janna heeft het gehoord, en kent zich zelve niet meer. Als een

aangeschoten ree stoof ze op; en als ze in ’t zelfde tijdstip, met

opgeheven hand, voor Thom staat, dan zegt ze zacht, maar met snijdende

stem:

„Ge liegt! Zeg wou’j hum ook zien wark nog ontnemen! Thom Brasser, ge

liegt!”

Thom ging een stap achteruit. ’t Was hum asof ie nóg ens de doodskou

ien de woaikolk vuulde. Moar nou—nou was er geen Dorus, die hem de

reddende handen toestak.

En bijna in d’eigen stond was ’t ien ’et droevig vertrek, asof er de

karkklok toch ook nog ’en feesttoon dee klinken.

—Bekroond! zoo klonk ’et: Dorus’ warkstuk bekroond met ’en bronzen

medalje; ’en darden pries!

Boas Roelfsen! hei’j ’et geheurd? Nou stoa’j beschoamd veur oe leugen;

nou stoa’j beschoamd veur oe dempen van oanleg. Boas Roelfsen hei’j ’et

geheurd! Annekes kiend wier bekroond!

En Janna lag veur de bedstee geknield; en weer lei heur mond bij dat

kloeke vurheufd, en—Dorus’ ooglêjen zag ze opgoan; en ’en zucht kwiem

er over zien lippen, went, zuutjes het ze gefluusterd:

„Dorus, oe hakselsnijer wier bekroond, met ’en bronzen medalje, met een

darden pries!”

Licht als ’en vogelvlucht, óf as wolken gezwiept deur den sturm, zoo

vliegen, veur ’t minsdom, de doagen en moanden.

Nou is ’t bluujmoand.

Ver noar achter in ’t verschiet leit de dag woarop de vlaggen wapperden

ien ’t darp, en burgemeister Janssen hoast is gestikt in zien halsdoek.

Ge weet ’et dat de Betuw nooit zoo mooi is as met de bloesems van ’t

oofthout.

En zelfs nou, bij oavend, glimmen de zwoare kronen as bruudskransen ien

’t zulveren moanlicht.

’t Is stil ien de darpsstroat; moar zoo pas was ’t er anders. ’t

Jongvolk stroomde noar ’t schoolhuus, went, ’t was Zoaterdag-oavend;

en.... „Zoeteliefsviering” meteen.

Joa, dát was ’t akkoord: Wie van ’t jongvolk ien ’t bootje goeng

stappen, die most traktieren bij ’t zangles op sukkeloaj en

krientebrood.

’t Was ’en vrolik gezicht; zoo’n vreugd en zoo’n fleur; en tussen de

zangstukken in, was ’t ’en geproat en gelach da’j d’r oolik van wier.

En de groote bloajen met kummekes sukkeloaj goengen—soms hoog

geheven—ien ’t rond; en bovenop dreven de vellekes....

„Bruin en gerimpeld; ’k hoop da’j d’r lang veur bewoard zult blieven!”

zei ’en jolige klant tot ’en oarige bruinoog, en snapte ’en hap uut

heur breudje woar ze krek in bieten wou.

„Wat kiekt Willem van den mulder sikkeneurig,” zegt het bruintje. En

hij:

„Geen wonder, as oe ’t reuske vlak veur den neus wordt weggekoapt.

Moar, zóó zin d’r meer. Ik geleuf d’r woaren er wel tien die drêjden en

droalden totdat Dorus ’t mooi snuutje veur altied gesnapt had. Lijen

was toen ien last. Moar zie—de sukkeloaj smoakt er nou niet minder um.”

En de proater, hie dronk.

„Da’s te zeggen, Thom Brasser het ’et zich eiges toch arg

oangetrokken.—Dat ie niet langer ien ’t smidshuus en ien ’t darp wou

blieven, en dat ie ook oan Janna nog zoo’n mooi karkboek mot hebben

gegeven, da’s wel ’et bewies. Joa ’t is droevig veur hum geloopen, went

ze zeggen toch ook, dat ie meer doad oan dien hakselsnijer had dan

loater is toegestemd. In ielk geval is ’t vremd dat de smid, erst nóa

de bekroning van ’t warkstuk, wou weten dat Dorus ’t gemaakt had.”

„Noe, Thom Brasser zou ’en mooi pertuur veur Janna gewêst zin! ’t

Blieft mien altied ’en roadsel dat Dorus zoo’n zwak op ’em had.”

„Moar, dat ie op verzuuk van den smid zien noam oan den streujsnijer

gaf, dát was toch wel vrindschap.”

„Zeker, as ie d’r niet veur betoald wier. Smid Roelfsen had ’em ten

mienste—wis bij vergissing—’en oud geldstuk gegeven, dat de smid loater

eiges bij Tols het gewisseld.—Dorus zelf bleef altied arg op Thoms

hand, moar, ’t was toch verminderd ien ’t letst, zei de metseloar,

nadat er—ik weet niet woarum—bij ’t leggen van pannen op Dorus’

schuurke, ’en lap van Thoms buis oan ’en spieker wier gevonden.—Pak-oan

Geurtje, en werm kummeke veur oe. As we noar huus goan dan zu’j ’t mien

betoalen.”

„Nommer drie! Ut, mi sol ut!” stemt de meester. De kummekes worden

neergezet, en de monden afgevêgd.

„Ut, mi, sol, ut!” herhaalde de meester. En ’t lied klonk helder en

kloar; en de slotregels woaren:

„Streeft naar rijkdom, roem en eer,

Rustig, werkzaam, zonder meer;

Steeds tevreden in het Heden,

Want des werelds hoogste goed,

Is de vree van ’t rein gemoed.”

Bijkans allemoal hadden ze gezongen uut volle borst, zonder bij ’t

woord te denken.

Moar, twee handen op de veurste bank, drukten mekoar zoo wonderlik

vast, en ze wiesten wel soam wat ’et beteikenen most.

Toen ’t lied was gezongen, hieuw meister nog ’en toesproak. Moar de

vrinden hadden hum al zóó dukkels geheurd, dat ’t doavrend geklap en

hoerah al inviel nog eer dat ie ’t uut had. Bij ’t noar huus goan was

’t ’en oavend as ’en toovernacht, vol glanzen en geuren.

Zijwaarts afgedwaald, gaan Dorus en Janna het hek van het kerkhof

voorbij. Ze hoeven nou niet te schuilen veur ’t oog van de minsen.

Maar....

„Hier was ’et Janna,” zei Dorus.

„Joa Dorus, hier was ’t,” fluisterde Janna.

En toen ze ’t zei, toen sloeg ze de oogen neer:

Zie, ’t klaprozen-plantje in den engen hoek had ook dit vroegjaar weer

’en blom geschoten, en de moan dee ’et vonken. Moar, hooger was Janna’s

blos.

Alêvel, die blos was weer vervlogen toen Dorus heur êfkes tot stilstoan

riep.

„Mien schat; mien heugste pries!” zei ie met den erm um heur hals

gesloagen.

En de moan blonk weer op ’t kloeke vurheufd en ’t hoagelblank mutske

vlak bij mekoar. En Dorus roemde zien Janna nóg ’t reuske van ’t darp,

went, goed was heur hartje, en mooi; joa mooi bleef toch heur snuutje,

al trok ook de spiegel ’en streepke d’r deur.