Veur sommige minsen ku’j zoo’n houterig gevuul hebben—afketserig—da’j

ze liever op de karkspits as mee oan toafel ziet zitten. Zoo’n gevuul

had Geertje as ze Toon Bolmans van ’t Hooge Veer ien’t vezier kreeg. En

Bolmans was toch ’en knap mins, en karkmeister en vroom; dat zeiën ze

allegoar. Ook nog: Bolmans was ien’t ongeluk, went zes wêk’ gelêje had

ie zien vrouw verloren, en, dat ie arg mistroostig was, moar ook arg

berustend ien den Heere, dat heurde ielkeen, die op ’t veerhuus kwiem.

Bolmans most natuurlik, as harbargier, tapperij houen, moar—niet een

die ’em ooit ’en slukske zou zien pruuven. „Ik kan d’r niet tegen,”

zeidie altied as ze zeiën: „Allo Bolmans, breng is toe,” en, den Heere

verzuuken dat mocht niet.

’t Was ook wel te marken dat Bolmans niet pruufde, went met de kloare

wier ie oolik beetgenomen: zu’k foezel!

Bolmans was Griffermierd en vroom en karks, moar, Rooms en Onrooms was

’em genêgen, en de Griffermierden zeiën zelfs dat z’um ien den Road

moste kiezen: geen bêter as Bolmans!

A’j nou nog weet dat de boas van ’t Hooge Veerhuus ’en eenig dernje

het, woar ie—zooas ielkeen zien kan—overgoejig veur is; dat ie ’en knap

pestuur het en ’en goeje néring duut, dan ku’j niet begriepen hoe de

dochter van Harmen zoo’n wondere smoak het; moar—Geertje kan ’t

verechtig niet gebêteren, en—as zij ien de tabak werkt, dan kan zij

zich niet begriepen: hoe ’en ander die bittere bloai’ ien de mond kan

verdroagen en zeggen dat ’t lekker is.

„Ik bin blied d’j Bolmans wilt van dienst wêzen,” herneemt Harmen:

„Bolmans is zwoar bepruufd geworden.”

„Wat gij wilt voader, dát wi’k en niks anders,” antwoordt het meisje.

En hij:

„Kom is hier Geertje?”

Geertje komt. Toen haar vader straks heeft gezegd, dat ie slecht het

gesloapen, toen het ze’t hum oangezien; nu bemerkt zij nog meer dat ie

wonderlik bleik ziet, en zachtjes zegt ze: „Wat schort ou toch voader?”

„Eergiester bi’j twientig joar geworden Geertje, en giester veur

twientig joar stierf oe moeder.” Bij het laatste woord licht Harmen de

pet op.

Hij sprak van Moeder!—„Krek zoo voader!”

„Wat zou’j gedoan hebben, a’j giesteroavend de mins hadt gezien, die ou

twientig joar as ’en hel ien’t gemoed lei.... Watte....??”

Geertje begrijpt het niet; „Ikke voader....?”

„Dan zou’j slecht gesloape hebben en bleik zien,” zegt Harmen haastig.

Hij wou van ’t chepieter weer afwêzen.

„Nee voader, as ’k zoo’n mins kende,” spreekt Geertje, terwijl zij den

man zoo oarig ien de oog’ ziet, „dan ha’k ’em gezeid: Loat ’et uut

wêzen, en ’k had hum de hand gegeven, en voorders ha’k goed gesloapen.”

„Zóó, zou gij dat gedoan hebben,” zegt Harmen langzaam: „gij, da’s

meugelik, moar a’j den duuvel ien’t lief hadt....” Met daling van stem:

„Ik, zundig mins!”

„Ge bint zoo goed voader,” vleit Geertje.

„Goed!” schudt Harmen met pijnlijken lach.

„Moar zeg dan, wát hei’j toch en wie hei’j gezien?” klinkt het weer

zacht van ter zij in zijn ooren.

„Wat.... Wie....? Niks Geertje, niks; ’k het arg gedreumd. Hei’j ook

’en kummeke woater?”

Een oogenblik later drinkt Harmen; straks wier ie zoo roar; nou is ’t

bêter, ’en heeleboel bêter.

„En moeder....?” herneemt het meisje, nadat de vader gedronken heeft:

„Moeder was ’en engel hei’j wel is gezeid.—Voader, toe, sprêk nòg is

van moeder.”

„A’j van ’en Engel wilt sprêken dan mo’j rein wêzen,” zegt Harmen. En

dan voor zich zelf: „’k Bin tot alles in stoat.”

Nee nee, dat was ie niet! Heur moar:

„Kiek is Geertje,” zegt de vader, nadat hij een droeven blik van het

anders zoo vroolijke kind heeft opgevangen, en hij toont haar het

dampende pijpje: „’En mins is krek as ’en piep tabak—as’ blieft ’r

over, moar de rook is de geist, en de rookwölkskes goan noar boven—as

de piep niet verstopt is.”

Geertje most prakkezieren; moar, toen voader noar de negosie kast

goeng, toen zag z’em dampen; ’t piepke wàs niet verstopt—de

rookwölkskes goengen naar boven!

Een kwartier later is de deur van het witte huisje gesloten, en ligt de

sleutel in een kleine holte tusschen het vensterkozijn en den muur

verborgen.

Harmen Kast—zoo laat hij zich gaarne, misschien bij voorkeur

noemen—Harmen heeft met zijn zware vracht ter linkerzijde den grindweg

gekozen, terwijl Geertje rechts langs het kerkje den dijk is opgegaan,

om straks in den boomgaard achter ’t Hooge Veerhuis, aan vaders bestel

te voldoen.—Wij bevinden ons eerder bij ’t Veerhuis dan Geertje.

’t Is halfvier in den morgen.

Zou Bolmans al op wêzen....? Wel zeker!! De begeerte des luiaards zal

hem dooden: want zijne handen weigeren te warken, zeit de Heer. Krek

zoo! Bolmans mot al oan ’t wark wêzen.

En echter, aan de voorzijde van ’t veerhuis, dat boven aan den dijk en

op een paar honderd schreden afstands van den Rijn ligt, ziet gij

wèl—in het eigenaardig morgenkleed, nat van den dauw—de houten

voerbakken staan, en ziet gij wèl Bolmans veulen, uit de wei ontsnapt,

nu eens zijn jeugdig gebit op een der bakken beproeven, of dan door

lustig achteruitslaan het rasterwerk naast de woning met vernieling

bedreigen, maar—den veerbaas ziet gij er niet. Binnen in de gelagkamer

is hij evenmin. Bruine Mie veegt er de vloer, en als ze tukt en goapt

tot achter de oor’, dan ziet ze erst noar de deur, en dan noar de

tapkast; vat, met ’n gauwigheid ’t karafke annies, sleet de lippen um

den hals van ’t karafke, en, als ’r de troan’ van ien de oog’ kommen,

dan vêgt ze hoastig de mond, en gronnikt: „Wel bekomme ’t ou Bolmans!”

De veerbaas zal achter de huizing, in den tuin of in den boomgaard

zijn, want, noch in een der andere vertrekken—waar wij ook in ’t

voorbijgaan zijn lieve Jenneke slapende vinden—noch op den deel is hij

te zien.

Zoek maar niet langer. Hier, ter zij van de deeldeur in ’t onderhuis,

is het kelderluik. Acht trappen afgeklommen, dan zijt gij beneden.

’t Ruukt er stark. Noar jenever en bier. ’t Meist toch noar bier; niet

zoo fris as buuten, moar ook niet lillik, ten mienste a’j van bier

houdt en dorst het.

’t Is er donker genoeg: er valt een flauwe lichtstraal door het

keldervenster naar binnen, want vóór dat venster staat een plank. En

Bolmans....? Zie, daar loopt hij—alsof ie wat wichtigs in beide handen

draagt—met krommen rug, naar den donkersten hoek der lage ruimte. ’t Is

een vaatje dat hij er heen brengt. Daar, gansch in ’t duister, wordt

het voorzichtig op een verhevenheid getild. Een oogenblik later

verneemt gij het losdraaien eener kraan. Dat is een groote kraan. Zij

steekt in den buitenmuur.—In den muur....? Ja, zie maar goed: Bolmans

„het geen handen die weigeren te warken,” eiges het ie dat spul zoo

oarig geknutseld: Van de rêgenton, oan de buutenkant, geet er ’en

buuske deur de muur noar binnen. As ie nou woater wil hebben dan kan ie

’t kriegen zooveul as ie wil en zonder dat iemand ’t gewoar wordt.

Oarig geprakkezierd, heel oarig!—Zie de kwoaje drank, den jenever, mot

ie zoo’n bietje onschoailikker moaken, en, al zeggen ze soms dat ie oan

geen best kantoor is, ze lusten ’em toch wel. Eiges het ie d’r wienst

bij, en, dat ’r bij hum moar zeldzoam een onbekwoam uit de deur geet,

dat is plezierig, arg plezierig!

De kroan weer dichtgedrêjd! Nou is pruuven of ’t ook te slap wier. Erst

’n goeje slok uut ’t moatje met kloare—dan ’en glêske van ’t

oangelengde uut ’t vat.... ’t Kan nog best ’en klein bietje vêlen. De

groote kroan nog is opengedrêjd. Weer is gepruufd, tegen mekoar. Zóó

zal ’t goed wêzen. ’t Moatje moar lêggedronken.

Die weerlichse hoan! Van ’t gekrêj zou’j hoast schrikken. Zeker zat ie

op de rêgenton.

Dàt duut ie; en as ie gekrêjd het, dan drinkt ie van ’t woater uut de

rêgenton; en as ie, um te slokken, ’t köpke noar de hugt stêkt, dan kan

Bolmans hoan, den weerhoan op den karktoren zien gliensteren en drêjen,

moar—’t piepen van ’t roestige iezer, dat heurt ie niet, dat heurt ook

geen mins.

Toon Bolmans is gereed. Alles ien orde en weer op zien ploats geburgen.

De kelder uut.—Dichtgesloten.—Sleutel op zak.—Zoo’n klein bietje drêjig

en soezig... van ’t aftappen.—Weet alles toch best wat ie duut; heel

best. Hoeft zich niet ens, as je noar boven geet, oan de trapleuning

vast te houen; iens geheel niet; dat hoefde ie giesteroavend ook niet:

nooit!

In het bovenhuis, dat met de dijkkruin gelijk ligt, teruggekomen, gaat

Bolmans niet de gelagkamer binnen, maar treedt in zijn slaapvertrekje

dat er neven is. ’t Volk weet dat ie ’s mergens, as ie zoo het een en

ander het beredderd.... ’en kapitteltje geet lêzen, en veur niemand te

sprêken is.

Jenneke ligt nog te sloapen.—Bleik, oarig dernje!

Op het tafeltje ginds in den hoek, bespeurt gij een staten-bijbel;

daarnevens staat een leunstoel, met den rug naar het kleine venster

gekeerd, waarvoor een gordijntje hangt. „En uwé deur gésloten

hebbende....” Bolmans doet het knipje op de deur, en—as ie straks ien

den stoel zit, dan weet ie nog wel dat Geertje van den Stomp zal

kommen, en dat ie lid van den gemeinteroad wil wêzen—moar, gauw toch

vallen zijn oogen dicht, en gaat de mond open en hoort ge een leelijk

gebrom.—Bolmans zeit dat kleine Jenneke, veur ’en kiend, en bezonders

tegen den mergen, al wonderlik snorken kan.

’k Wil d’r uut, ’t wordt ’r dompig!

’t Is buuten zoo’n oarig bietje frisser. Ien de letste doag’ is ’t

miesderoabel werm gewêst; nou zin d’r schöpkes ien de locht.

Achter ’t Hooge Veerhuus ien den karsebongerd is ’t oarigheid. Mins

mins, wa’n roodböllekes tussen de gruune bloai’! Ge zoudt ’r ien biete

willen, zoo vol, zoo gezwollen, zoo mooi van rood. Oarige dinger! Nou

’t ’en klein bietje wêjt, nou is ’t krek asof ze tussen de bloai’

verstöppelje speulen, en lachen: Ge zult mien niet kriegen. As ze de

mus’ en de spreêuw’ meinen dan hen ze geliek, doar zal kleine Geert op

passen. Kleine Geert op de bloote vuut’, en zonder pet op de gêlblonde

knikker, hie schrauwt den heelen tied van geweld: Tjaa! huurruu!! en

dan sleet ie met ’en hout op ’en iezeren potdekkel, tjoeng! tjoeng! dat

de mus’ en de spreêuw’ meinen dat ’r onroad ien den bongerd is, en op

’en afstand blieven. „Ge zult mien niet kriegen!” lachen die rooje

kleuters tussen de gruune bloai’, moar—’t zal mis wêzen. Vier, zes,

zeuven mansluu en derns, zin met leeren en mandes en hoak’ gekommen.

Doar geet ’et oan de gang: ze kruupen ien de boom’ en tussen de tak’ en

tussen de bloai’ en de rooje sapböllekes lachen niemeer.

Ze begriepen nou dat de bluuj- en de gruujtied veurbij is, en dat ze de

wereld ien motten. En—de wereld mag buuten den bongerd óók mooi wêzen,

en dat ze nog lachen zullen op de toafels van riek of van erm, ’t kan

woar zin, alêvel ’t zal kortjes moar duren, heel kort; en ’t was zoo

mooi tussen de gruune bloai’ oan den stam, zoo mooi en zoo vroolik!

De roodböllekes hebben geliek, de jonkheid is mooi en lang, en ’t lêven

al wiejer, hoe mooi ook, moar kort. ’t Begint veur de roodböllekes niks

plezierig in die donkere mandes!

Wie géén plezier hebben, Geertje van Harmen kan nog lachen. Nu zij op

de ladder tusschen het groen staat en ijverig de zoete meikersen

plukt—nou mot ze verechtig lachen.

Wie ’em gekniept had dat wist ze niet, moar—krek op ’t oogenblik kwiem

d’r ’en karsepit tegen d’r wang gevlogen, langs ’t duukske den hals

ien, en, zóó noar umlêg toe. Wa’n roarig gevuul um ’et hart!

„Zou die lillikke jong doar ginds ’et gedoan hebben?” denkt Geertje:

„Wacht!—Lekkere kars! Zuut!—’t Hartje d’r uut. Tussen vinger en duum.

Knets, doar geet ie. En.... die was ook roak!”

„’t Is ’en lillikke jong, da’s woar, zoo’n dikke neus en zoo’n schêve

mond en wat moager van pestuur, moar anders, nou ie weer umkiekt: mooi

zwarte oog’ ien de kop; zoo’n oolik gezicht! Wie of ’t wêzen mag? De

neie veerknecht van Bolmans misschien. Met St. Jan most ie kommen: ’t

kan wel wêzen.—Doar kniept ie weer met ’en pit.—Mis man! En zie, nou

zal Geertje is niet weerumkniepen: we zint um te plukken en niet um te

êten.

Heur! doar klinkt de veerbel oan d’overkant van den Rien. Wa’n roare

jong! Köpke-over keukelt ie den boom uut; op zien been’ kumt ie

terecht.... loopen, loopen wat ie kan noar den diek.... d’r over....

vort is ie.

„’t Liekt lang zoo gezellig niet ien den bongerd.” Geertje plukt en

plukt, en as ze zoo af en toe de hand op ’t gemoed houdt, dan vuult ze

de karsepit nog.

„Die wondere jong!”

D’r mot veul volk op ’t veer wêzen, went zoo goandeweg is ’t al meer as

’en uur gelêje dat ie gegoan is. ’t Wordt ’en bietje duuster in de

locht. As’t ’en arge bui wordt dan zal ze schuilen, gunds onder de kar.

Ien’t veerhuus goan—nee, dat wil en dat zal ze niet.—Woarum niet? Da’s

ook ’en geschiedenis, ’n vremde, woar ze geen kerroazie van had tegen

voader te sprêken. Stil dan:

Twee wêk’ noa de dood van vrouw Bolmans, het Geertje, op verzuuk van de

boas, vier doag’ answiet op ’t veerhuus met schoonmoak’ geholpen. De

veerboas was vrindelik gewêst. Goed!—Over voader had ie gesproken dat

’et zoo’n beste mins was, jammer allinnig dat ie zoo weinig oan God

docht en nooit ien de kark of oan „toafel” kwiem. Ook goed! went—jammer

was’t, en woarheid was’t ook: over godsdienst sprak ie nooit.

Verechtig, de veerboas had de noam moar ook de doad dat ie veul uit den

biebel wist. Tekst’ kos ie van buuten asof ie nog op de kortegezoasie

goeng. ’t Was woarheid dat ie oakelik mooi over de dood van zien vrouw

kos proaten, moar woarheid was ’t ook, dat ie heur op den letsten

oavend ’en biebelse proat had veurgehouen.... ’en proat! harrejennig,

nee, ’t was te roar um over te sprêken. Geen mins het ’r mee van noode,

moar,—bij hum weer oan huus kommen, dát nooit van z’n lêven! „Rien

bovenal!” zei voader toch dukkels genogt, en voorders: „Wi’j weten wát

rein is: kiek moar noar Boven, dan heur j’et van binnen.”

’t Is van lieverlede al donkerder geworden; de schöpkes werden wolken,

en enkele regendroppels tikken reeds als de voorloopers van een vette

bui op het groene dak der sappige vruchten.

’t Ritselt—en tikkelt en plast. De manden, die al vol zijn geplukt,

worden bijééngezet, en met een dekkleed voor den regen beschut. Wa’n

stroom van woater! Êfkes schuilen! De kiep’ schuilen ook; bewies dat ’t

kort moar zal duren.

En de kersenplukkers ze loopen wat ze moar kunnen noar Bolmans’

achterhuis: de mansluu met opgetrokken schouwers, en de vrouwluu met de

bovenrok’ over ’t heufd. Kiek—Geertje zit onder de kar. Nog zoo kwoad

niet, nou had ze ’t eind niet te loopen gehad.

A’j meint dat Geertje allinnig zit, dan bi’j van de wies af. Toen ze

pas êfkes goed en wel op ’t dreuge zat, toen keken twee mooi zwarte

oog’ deur de spoak’ van ’t kar rad heer, en zei ’en schêve mond onder

’en dikken neus: „Mooi weertje om poaling te vangen.”

„As ie moar bieten wil,” zegt Geertje weerum, en ze vuult dat ze

verschiet: ze had hum iens-geheel niet zien kommen.

„En ikke roai da’k hier ’en bietje bij ou kom zitten,” herneemt de

jongen, en, als hij zich bukt en tegenover het meisje heeft plaats

genomen, terwijl hij de armen om zijn opgetrokken knieën slaat, dan

vraagt hij: „Wie bi’j?”

„D’eigest die’j straks met karsepit’ het geschoten,” zegt Geertje

oolijk en wendt haar gelaat.

„En d’eigest die weerum het gekoatst,” zegt de jongen en knijpt een oog

dicht. Iets later: „Ge hebt ’en heel oarig snuutje.”

Geertje blozend: „Loop! gij iens-geheel niet!”

„Dat wi’k niet zeggen: a’j goed kiekt dan mot ’et zoo slecht nog niet

wêzen,” spreekt de jongen: „’en fijne neus, en zoo’n oarig klein

munje.”

„Nou—’t is wat moois!” zegt Geertje, en ze mot toch êfkes lachen.

„Gij hiet.... Koatje....?” vischt de jongen, en terwijl hij dat zegt,

ziet hij meteen dat de kleeren van het meisje door den gutsenden

schuinvallenden regen ter rechterzijde geheel en al nat worden. Zonder

antwoord af te wachten springt hij vlug onder de kar uit; wipt zich er

op; trekt, niet zonder inspanning, het breede zijwant uit de beugels;

laat dat planken beschot langs het rad naar beneden glijden, en als hij

een oogenblik later—weer met de erms um de knieën—tegenover het meisje

zit, dan vraagt hij nog eens, alsof er niemendal gebeurd was: „Gij

hiet.... Koatje niewaar?”

Eerst heeft Geertje niet begrepen woar ie zoo gauw noar toe goeng en

wat ie op de kar wou. Nu—’t was oarig, ’t was vrindelik. „Ik dank oe,”

zegt ze, terwijl ze hem aanziet: „Zoo is ’t bêter, veul bêter. Hoe ik

heit....? Ik heit zooveul as Geertje.”

„Dat docht ik wel!” zegt de jongen: niet dat ze Geertje heitte, moar

dat ze de eugskes niet altied links zou houen: „Van mien voaders- en

moederskant,” vervolgt hij: „nuumt ze mien Dorus, moar van mien eiges

heit ik „de kat”.

„Da’s ’en wondere noam!” zegt Geertje, en ze ziet hem met haar blauwe

eugskes vragend in de zwarte kijkers.

„Nou zou’j wel wete willen wóarum,” herneemt Dorus: „Dat za’k oe is

zeggen: A’j kleine kiender heurt schrauwen, da’s niks oarig; is ’t wel?

Voader is ’en best mins, moar, ’en bietje korzeleurig; en, dat ie

liever de kiender sloeg as dat ie eiges woames zou kriegen, dat ku’j

’en mins zoo kwoalik niet nemen. Kleine Janske—zoo’n oarig

drummelje—was pas ’en joar oud, en a’j pas ’en joarke oud bint dan

hei’j nog niks geen gevuul van redenoasies. Ze schrauwde. „Zu’j stil

wêzen!” zei voader. Janske begreep ’r niks van en schrauwde nog harder.

„Zu’j de mond houen!” riep voader. Janske dee ’t niet, went, ze wou de

borst hebben en moeder was de deur uut. Voader kreeg de kriewel in ’t

lief en de vingers begosten hem te jeuken: „Duuvels ding!” zeidie, en

wou ’et kleine dingske uut de wieg griepen.—Ielk zien meug, doar had

ikke geen oarigheid ien; en, nog eer dat voader bij ’t wiegske was, had

ik ’et kleine dernje d’r uut. Geloopen naar buuten; voader achter mien

oan.—Harrejennig, ik de kiepeleer op—wrak genogt!—de geut van ’t huus

langs; ’t rietendak opgeklouterd, en, eerda’k ’et wiest, zat ik op ’t

uiversnest woar nooit ’en uiver op kwiem. Voader schrauwde umlêg: ik

goeng oan ’t lachen; ’t klein dingske was stil.”

„Hê!” zegt Geertje met verruiming, en nog eens: „hê!” went ze was bang

gewêst dat Dorus’ voader hum bij de broekspiep’ zou gevat hebben toen

ie noar boven klom. En weer met een zucht: „Hê, dat was oarig!”

„Dat zou’j zoo meinen,” herneemt de jongen: „moar a’j ouwere minsen

heurt dan was’t baldoajig: ’k Was vieftien joar, en a’k gevallen was

dan had Janske wel dood kunne wêzen. Een uurke bin’k boven op ’t nest

gewêst; toen he’n ze mien noar umlêg gehoald. Van voader he’k woames

gehad—woames, da’k ’et nog twee doag’ kos vuulen; en van meister ’en

ripplement; en van dommenei ’en priddekoasie; en ze hadden geliek, ’t

was slecht um ’t kleine drummelje zoo te woagen, moar—slêg het ze niet

gehad, doar ha’k toch schik af. ’t Bleef toen: de kat.”

„De kat!” herhaalt Geertje terwijl zij Dorus nog met bewondering blijft

aanstaren.... Die neus was toch zoo dik niet; schêve mond....? ko’j

niks van zien as ie sprak; mooi oogen, arg mooie oogen! „En bi’j hier

veerknecht?” vraagt zij na een oogenblik, waarin alleen ’t gekletter

van den regen te hooren was.

„Siends giester,” zegt Dorus, en dan, stil in zijn eiges: „Verdekseld

lief snuutje!”

„En waar kom ie vandoan? en oe voader hoe heit ie!” vraagt Geertje

weder.

„Voader woont te Z. oan de Woalkant, en Giesels heit ie,” zegt Dorus:

„moar blied is ie da’k de deur uitkwiem. „’En appeldief minder,” zeidie

eergiester toen ’k goan zou, went, ’t noajoar kon ’k ze mans worden,

hoe hooger hoe liever, dàt kon ik! Niet da’k ze eiges lustte, ’k hou

van geen zoere appels, moar de kleinjes, en veural Janske, die nou zes

is, hê mins, die kon d’r ien bieten!”

Geertje meent dat ze die naam van Giesels.... moar ze kan ’em toch niet

thuus brengen.... „Wi’j en pêpermunje?”

Dorus Giesels houdt van geen pêpermunjes, moar ’t zou niet oarig wêzen

um ’t af te sloan; en, uut dat kleine deuske wil ie d’r eentje vatten;

’t henje van ’t mollig pestuurke had ie nog liever gevat, moar, hie

vatte ’t pêpermunje, en stak ’t ien de mond, en ’t smiek wel roar,

alêvel: „Ik dank oe,” en dan weder vragend: „Moar gij, van wie bin

gij?”

„Van Harmen Langhuuzen die met de negosiekast loopt,” antwoordt het

meisje.

„Zóó!” zegt Dorus: „ik ken ’em van heure zeggen, went bij ons ien’t

derp kwiem ie nooit.—Zóó bi’j van die!” En dan, dan zegt hij nog hardop

of, stil, dat weet ie verechtig niet, moar zeggen dat dee ie’t: „’k Wou

da’j van mien was.”

Daar roept alweder de veerbel. Dorus mag geen oogenblikske tukken: „Dag

oarige Geertje,” zegt hij, terwijl hij ijlings zijn schuilplaats

verlaat; en dan onder ’t loopen: ’t Was goed um te vissen.... Beet hèt

ie gekregen!

’t Kan wel woar wêzen.

En de rêgen was zoogoed as gedoan; en ’t karsenvolk kwiem weerum; en

Geertje sting ook op om weer oan ’t plukken te goan. En—toen ze zich

bokte um onder de kar uut te stappen, toen vuulde ze ’t plekske weer,

woar de karsepit umstreeks van ’t hart zat, en—’t drukte wel, moar zeer

dee ie niks, nee, en—’t was ’en oarige, ’en heel oarige jong!

In den namiddag is ’t een heele drukte bij Bolmans op ’t Hooge

Veerhuis.

Bolmans het—noa ’t kapittelje ien den biebel—veul oan ’t heufd gehad.

Op z’n kämerke het ie pampierkes zitte schrieven. ’t Most heel ander

schrift wêzen as zien gewone, zoo’n bietje kriewelig, en hie schreef:

„Beveelt aan voor lid van den gemeinteraad: Antony Bolmans.”

En dan ’en T. ’r onder. Dat kos ’r ’en heele boel wêzen, beveurbeild:

Teunissen, Teiskes, dommenei Teppelman, en zelfs de Roomse pastoor

Takkers.—De pampierkes ien ’en pekske gedoan; dàt was één.

Toen had ie ’en brief op te stellen. ’t Was geen doageliks wark.—Zal

moar beginnen:

„Zuster, Kaatje Van Bemmel. Ielken dag heef ik te strijden in het

vleesch over de mistroostigheid vanwegens Gods bezoeking alsdat mijn

zalige vrouw is kommen te vallen, maar de Heere is mijn Troost en Hij

en doet ons niet naar onze zonden en vergeldt ons niet naar onze

ongerechtigheid, want ik heef vernomen dat ik mijn hart zou stellen tot

bevrediging voor u zuster Kaatje Van Bemmel, alsdat gij weduwe zijt en

mijn arme Jenneke geen moeder meer heeft, en ikke geen hulpe tegenover

mijn zelfs. Alsdat ik ben te rade geweest en UE den huwelijken staat

voorstelle, als zullende deze twee tot één zijn. Jij hoef geen

bekommering te hebben Kaatje Van Bemmel, vanwegens dat uwé neven en

nichten om de erfenis verzettelijk zullen wezen en uwé kwellen, want de

Heere zeit: zoo en wie een vriend der wereld wil zijn, die wordt een

vijand Gods gesteld. Alsdat ik om mijn eenig kind UE dit verzoek heef

te doen en ikke u lief heb en....”

Nee, ’t was onverstandig zoo’n brief. ’t Most is op sproak kommen; pas

zes wêk’ noa de dood van zien vrouw. Alêvel d’r kosten koapers op de

kust kommen; d’r was al geproat van Janssen gewêst. Geen wonder: Koatje

Van Bemmel is al ’en half joar wêduw, en zonder kienders; zoo’n klein

bietje mottig en dikke vieftig mocht ze wêzen, moar—veur twee ton uut

de weg goan, dàt dee ze niet.—Eiges d’r heen goan! Kos ’t bêter

besprêken. Zundag noa karktied!

’t Gekletter van den regen heeft Bolmans uit zijn mijmeringen opgewekt.

Een vreemde plooi kwam er om zijn lippen spelen. Al spoedig is hij naar

de deel in ’t achterhuis gegaan, en, terwijl hij daar op gemoedelijken

toon het saamgescholen volkje een: Gemergen! heeft toegesproken,

dwaalden zijn donkere oogen er in ’t ronde, en eindelijk, alsof hij den

naam had vergeten: „Isse dinges d’r niet....?”

Of de boas Geertje Kast meinde?

Joa, krek, moar ze mosten den mins geen Kast nuumen, dat was ’en

scheldnoam.

De boas was toch striekt, striekt noar beheuren.

„En loat ze zich nat rêgenen ien den bongerd?” heeft Bolmans gevraagd.

Geertje was onder de kar schuil gegoan, en Dorus de neië veerknecht was

bij ’r goan zitten.

„Zóó!”

Eenige oogenblikken later heeft Bolmans voor ’t venster op zijn

kamertje, door den dichten regen heen naar den boomgaard getuurd,

maar—zien kos ie niks.—Met Dorus! Hij zou d’r ’en stökske veur stêken.

Later, met wat erg vreemds om de lippen: „Dorus.... ’t kan ook geen

kwoad!”

Toen Bolmans eenige minuten later in de gelagkamer is gekomen, toen

kwam het kleine Jenneke hem te gemoet loopen: „Voader, voader, ’t

bruine vulle lupt los op den diek,” heeft ze geroepen, en de vader

heeft gezegd: „Zóó, oarig blond snuutje, dat mag niet wêzen.”

„Nee, dat mag krek niet wêzen,” heeft het bleeke meisje herhaald: „hie

most ien de wei blieven.” Met nadruk: „Da’s ondeugend van ’t vulle.

Voader mot ’em moar sloan en weer ien de wei joagen: is ’t niet

voader?”

„Joa dingske, as ’t ’en klein bietje minder rêgent dan zal voader ’t

vulle d’r ien joagen,” heeft Bolmans geantwoord: „Sloan dat hoeft niet,

mien dernje: ’t vulle het ’t niet uut kwoadheid gedoan; ’t is nog niet

wiezer.”

„Nee, krek!” sprak toen de kleine nadenkend: „’t vulle mot geen slêg

hebben, went ’t is nog niet wiezer. As ’t vulle geweten had dat ’t ien

de wei most blieven en dán d’r uut was geloopen, dan most ’t wel slêg

hebben, is ’t niet voader?”

„Watte redenoasies!” heeft Bolmans gezegd, en toen, toen het ie niks

meer gezeid. ’t Klein ding kos zoo wonderlik proaten, zoo wies, zoo....

krek of ’t wat beteikenen most. ’t Was anders zoo’n lieflik dernje. Hie

most ’r is kussen.

En in den namiddag is het druk op ’t Hooge Veerhuis. In de kamer

tegenover de groote gelagkamer, zit—de notoaris en zien klark met boer

Teunissen en Kosterveld en Luupers, die gresverkooping houen.

In de gelagkamer en voor de deur van ’t veerhuis is ’t wondervol met

boeren en arbeidsmenschen. ’t Is ’en gesoes en geproat en gedamp da’j

heuren en zien zou vergoan, en ze pruuven wat, en kommendieren nóg wat,

en veul ku’j ’t oanzien, dat ze ien spanning zin, went den ienzet veur

de notoaris zal gliekweg beginnen.

„Wat is dat ook weer, den ienzet voader?” vraagt een jongske van

omstreeks veertien jaren, die ginds tegenover zijn vader bij ’t raam

aan een klein tafeltje zit.

„Den ienzet jungske,” zegt een schichtig boertje, terwijl hij een

diepzinnigen blik in het bierglas werpt, dat hij juist aan de lippen

wil brengen: „Dat is den ienzet, zie je, as ze ’t zooveul as ienzetten.

Ge mot moar vroagen a’j weten wilt.”

„En Teunis zei dat ze den ienzet dan afmijnen en hoogen goan....?”

hervat het jongske, terwijl hij de stoelsport met zijn vetleeren hakken

doet kraken.

„Dat doen ze jungske,” herneemt het boertje: „As den ienzet is

afgemijnd dan goan ze ’t hoogen; as ikke of gij d’r nou hoogen

opzetten, dan hewwe ’t gehoogd. Mot altied moar vroagen.”

„En het ikke of gij ’t heuj dan gekocht voader?”

„Nee nee menneke,” zegt het boertje en versterkt zich met een slok voor

de groote eksplekoasie: „Dan kun’ ze ’et nog weer afmijnen, begriep ie,

en die ’t dan afmijnt is mijn, begriep ie?”

„En bin ikke of gij dan niet kwoad umdaww’et gehoogd hadden voader?”

„Nee jungske, stil,” zegt het boertje erg schichtig, want het

schichtige boertje kent er een die nooit kumt um ’et letst af te

mijnen, moar alleen um te hoogen:

Voor elken gulden, dien de eerste afmijner of inzetter boven den inzet

gehoogd heeft, betaalt hem de laatste afmijner of kooper een kwartje.

Das ’en oarige spikkeloasie! Moar, as ’r geen kumt, die méér wil

splindeere as d’r hoogen gezet zin, dan ku’j d’r lillik oan hange

blieven!—Ge mot ’et veurzichtig doen; en ’t schichtige boertje het en

goeje roadsman: de veerboas het ’r verstand af. Doar kumt ie.

„Geen dorst Pieters?”

„’t Schikt genogt Bolmans.”

Bolmans zacht: „Ge kunt best is woagen. De negen erste perceel’ tot

drie en twientig afmijnen; vier hoogen op ielk perceel.”

„Zou’j denken Bolmans?”

De veerboas knikt. Hij weet ’et. ’En rechtschapen mins kan veul te wete

kommen, en ielkeen kan ’t zien: Bolmans speult nooit op hoog- of op

plukgeld. Als ’t boertje straks zes en dartig kwartjes zal opstrieken,

dan kan ie den veerboas veur goeje road toch niks minder as vier gulden

d’r van meegeven.

De inzet zal beginnen; de notaris zendt zijn klerk ter gelagkamer, en

deze roept naar binnen en straks naar buiten: dat de notaris beginnen

zal.—Haastig worden de glazen geleegd. Um „de notaris” kloppen de

boeren d’r piepkes uut, en het dringt en hokst de deur van de

verkoopkoamer binnen.

Terwijl ze hoksen en dringen, en het op menig aangezicht staat te

lezen, dat ’t geldduuvelje ien’t spul zit, vat Bolmans het glas van een

stevigen boer, die ’t glas ien de volte niet kwiet kos roaken, en, as

de rieke Bêtuwer: „Dank oe!” zeit, dan het Bolmans vlochtig ’en

woordje. Zacht smuuspelend: „’t Zeggen is Teiskes, dat ze mien as lid

veur den road willen; dat mo’j tegenhouen; ’t is rezenoabel da’j d’r

nou is ’en Roomse ienhoalt.”

Roomse Teiskes zegt niemendal, maar als hij vreemd opziet, dan klopt

hij Bolmans op den schouder, en gaat verder. Hie was niks anders van

plan gewêst; moar, de Roomse woar ie op stemmen wou, mocht goed wêzen,

zóó rezenoabel as den Bolmans was ie bij langenoa niet. De veerboas

mocht dan ketters zin, libberoal was ie ook!

Terwijl het volk binnen de verkoopkamer tot bij de deur opeengedrongen,

zijn volle aandacht aan den loop der zaken wijdt, zien wij aan ’t einde

der nu ontruimde gelagkamer een bekende. ’t Is Harmen

Langhuizen.—Wanneer er in herbergen, die geen winkelhuis houden,

verkoopingen zijn, en het eenigszins in Harmens weg ligt, dan laat hij

er zich doorgaans vinden. De unskes tabak, de half wit- half bruine

piepkes, de zakmessen en tundeldoozen vinden dan willige koopers

genoeg—went, buutenshuus is ’t geld lang zoo zakvast niet as thuus bij

moeder de vrouw.

Op dit oogenblik telt Harmen voor de tweede maal het straks ontvangen

geld. ’t Is krek zoo: acht en veertig stuuvers het ie gebeurd en drie

en veertig stuuvers most ’et moar wêzen. Nou begriep ie’t: Boer

Hoogveld het hum ’en tienstuuversstukske veur ’en kwartje gegeven. Ien

de gauwigheid het Harmen wel gedocht: wa’n groote, moar er toch geen

arg ien gehad. Straks as Hoogveld hier weer kumt, dan zal ie hum ’t

kwartje weerum geven.

Terwijl Harmen verder zijn waren in de negotiekast een weinig op orde

schikt, en flink-weg door een pijpje blaast, dat men straks als

verstopt heeft afgewezen, ofschoon d’r moar ’en klein kriewelje had

iengezeuten; terwijl de notarisklerk aan ’t afslaan is en de boeren

mijn roepen, gaat Bolmans naar buiten, en, terwijl hij op den

veerknecht, die juist van ’t water terug komt, toetreedt, zegt hij

geheimzinnig: „Dorus heur is.”

„Wat is ’r boas?”

Bolmans wenkt hem achter een paar ontspannen huifkarren ter zij,

doch—wat hij den jongen daar zegt, vernemen wij niet; een oogenblik

later evenwel zien wij den veerknecht de gelagkamer binnentreden,

terwijl Bolmans den afweg naar ’t achterhuis gaat, en er—dien dag voor

de tiende maal—een onderzoekenden blik in den boomgaard werpt. Geertje

Langhuuzen is iens geheel niet binnen gewêst, niet um te schuilen, niet

um te êten of te drinken, en noar eigen huus is ze gegoan um ’s middags

te schoften.

Harmen Langhuizen staat nog, met den rug naar de deurzijde gekeerd, in

zijn negotiekast te schikken, nu Dorus Giesels hem nadert. De laatste

houdt het pakje in de hand waarin zich de papiertjes bevinden, die den

veerbaas moeten aanbevelen als lid van den gemeenteraad.

„Koopman, ’k zou oe dit pekske geven,” zegt Dorus: „’t Kumt van ’en

dikken boer zooas mien gezeid is. Toekommende wêk zou ’k oe ’en gulden

brengen a’j de briefkes zoo hier en doar woar ’t ou goed docht,

bezurgen woudt.

Harmen heeft reeds bij Dorus’ eerste woorden een vreemden schok door al

zijn leden gevoeld. Niet aanstonds heeft hij den blik naar den

boodschapper kunnen opslaan, maar, nu hij zich omwendt en den jongen

aanziet, nu overtrekt een doodelijk wit zijn gelaat, nu doet hij een

schrede zijwaarts, zoekt met den verminkten arm een rustpunt op het

tafeltje waar zijn winkelkast opgezet is, en blijft den jongen star in

de heldere oogen zien.

—Da’s ’en roare kerl, denkt Dorus: „Bi’j niet wèl koopman?” zegt hij

iets later.

De man met de lijkkleur kan nog niet spreken; krampachtig bewegen zich

zijn lippen; de hand, waarmede hij het pakje onwillekeurig heeft

aangenomen, beeft zichtbaar.

—’t Is krek asof ie begoaves kriegt, denkt Dorus; en weder zegt hij:

„A’j niet wèl bint koopman, dan za’k iemand roepen.”

Nu de jongen haastig noar de verkoopkamer wil gaan, nu vermant zich de

kastlooper en zegt schijnbaar kalm: „Niemand roepen! ’t Is al bêter.”

„Bêter is wel zoo goed!” herneemt de jongen: „Den damp zal ’t ou gedoan

hebben; ’k zal de roam’ wat openzetten.”

En terwijl Dorus de ramen der gelagkamer naar boven schuift, volgen de

starende oogen van Harmen zijn geringste beweging, en—’t woelt en wart

in zijn brein: „Gijs Giesels! en toch Gijs Giesels kan ’t niet

wêzen.—Doar kumt ie weer oan.... hie is ’t! moar egoal niks ouwer

geworden. Wat suuzelt mien heufd! O Geertje. Geertje! de hoat is

verdommenis! verdommenis!”

En terwijl Harmen daar staat en zijn gewaanden vijand weer naderen

ziet, is er geen haat op zijn doodsbleek gelaat te lezen; ’t is angst,

angst voor zich zelven, en hoor hem schier smeekend: „Wi’j asteblief

weggoan?”

Wi’j asteblief weggoan! ’t Mot die erme man doar boven niet pluus

wêzen, meent Dorus.

Maar Dorus weet niet wat lijden zijn vader dien arme heeft berokkend;

wat zieleleed bovenal dien eenvoudige heeft geteisterd. Harmen heeft

niet durven opzien tot God; immers, de booze was niet geheel uit zijn

hart verdreven, en—a’j dan umlêg ziet de kei oan oe voet, ku’j dan

geliek zien de star oan den hemel?

Maar Dorus weet van dat lijden niet. De verminkte heeft nooit den naam

van den schuldige genoemd, en Gijs Giesels heeft wel gezorgd om zelfs

den schijn te vermijden alsof hij met Harmens verwonding iets gemeen

heeft gehad.

Dorus weet van niks niemendal: dat ie ’en groote trek van zien voader

ien’t geloat het dàt weet ie wel, moar, as ie ànders niks weet dan kos

ie nog heel lang roajen.

„A’k ou hinder, dan wi’k wel goan,” antwoordt de veerknecht op Harmens

zonderling verzoek; en als hij nog vernomen heeft dat de wondere man

geen woater, nee niks wil gebruuken, dan treedt hij naar buiten terwijl

hij zich herinnert dat ie wel is roar over die mins het heure sprêken,

asof ie ’t met den duuvel hieuw.—Moar, ’t was toch de voader van

Geertje, van ’t oarige köpke! Ko’j ’t ooit zoo gek prakkezieren: ’t

meiske zoo lief, en hij: „Wi’j weggoan!” Nee, teugen hum persoonlijk

kos’t niet wêzen: ’t is veur ’t erst van zien lêven dat ie de mins

gezien het. Geertje zal ’t loater wel uutwiezen. ’t Zal ’en overval zin

gewêst; hij wil ’t de veerboas goan zeggen, en dan—noar den bongerd,

harrejennig noar den bongerd!

Nee Dorus, niet noar den bongerd! ’En boer van de Vêluw mo’j noar de

Hoogkant overzetten; en voorders zullen ze oe met de veer-oak wel oan

de proat houen. t’ Oavend zu’j zeker bloar’ ien de hand hebben. Da’s

niks m’n junkske; van ’t warken doen de eeltbloar’ wel zeer, moar

brandbloar’ zin arger, ’en heele boel arger.

Of hij kwoad wou....? Nee, iens-geheel niet.

’t Is oavend. De notoaris en zien klark zin al lang met de sjês noar

huus toe gevoaren, en ’t volk van de gresverkooping is ook zoo zuutjes

heer opgemarsierd. Ielk kreeg—zooas ze ’t nuumen—zien gerechtigheid;

van sommiger zou’j bêter zeggen: heur ongerechtigheid.

’t Is weer lieflik buuten. A’j op den afweg noar den Rien stoat, dan

ku’j ’t geklots van Dorus’ riemslag ien ’t effen woatervlak

heuren—kling, klots—kling, klots—heur moar. En gunds, heel ien de

verte, bloast Knilles de kerresier, krek as giesteroavond, op de

trompet; en hie bloast ook ’t oarige deunje van Mulderkens Hanske.

Dorus, die met de veer-oak van de letste vracht weerum komt, zingt ’et

al roeiende noa:

Kling—klots!—Kling—klots! klonken de roeiende spoan’.

Mulderkens Hanske die kent er toch één,

Een moar alleen,

Knap op de been’:

Goejigen Jozef! moar geld had ie geen.

Harder as steen

Was ie, noar ’t scheen:

„Wil niet en zal niet,” zei Mulderken voar:

„Jozef wordt nooit met mien Hansken ’en poar.”

Kling—klots!—Kling—klots!

Mulderkens Hanske en hiew van geen dwang,

Hum lêvenslang!

Kent wel ’en drang.

’t Sukkerig snuutjen op voaderkens wang,

Fluustert ze lang,

’t Wordt hum zoo bang:

„Wil niet en zal niet!”—Moar vuult ie heur troan’:

„’t Mot dan alêvel met Jozef moar goan!”

Nu Dorus uit de veer-aak op den oever springt, nu dankt hij Knilles de

kerresier, dat ie hum dat liedje het iengegeven. ’t Gaf hum kerroazie;

as ’t neudig wier zou Geertje óók troantjes hebben en:

’t Zou dan alêvel met Dorus wel goan!

En—op dat zelfde oogenblik heeft Geertje troanjes ien de oog’, maar

heel anders as van Mulderkens Hanske.

’En half uurke gelêje, toen ze ’t leste mandje karsen oan ’t plukken

was, toen het ze den veerboas zien oankommen, krek op heur af. Ze had

wel boven ien ’t töpke van den boom wille kruupen. Arg gemuujzaam zei

die: G’n oavond; en toen: Komplement van d’r voader en dat ze thuus zou

kommen; en toen: Of ze erst êfkes binnekwiem, went, voader had spul en

dinger ien ’t veerhuus geloaten, die Geertje zou meenemen as ze gedoan

had.

Nee, binnekommen dàt dee ze niet.

Dan most ze ’t loaten! en Bolmans is weerumgegoan. Moar—as voader ’t

gezeid had, dan mòcht ze ’t niet loaten. Toen, toen is ze binnegegoan

um spul en dinger te halen.

Mie de meid, die in de gelagkamer was—Mie wist ’r niks van; en de

veerboas was er niet. Moar, op zien kämerke was ie wel. Dat ze eerder

zou kommen met heergoan as met blieven, met stroefheid as met proatjes,

dat had ie goed geroajen. Erst het ie ’en oog deur ’t venster noar

buuten gehad. Nou is ie oan ’t oavendkapittelje lêzen. Jenneke sloapt;

’t kiend sloapt gerust.

En Geertje achter de deur het gevroagd, wát ie nou had?

Op ’t oogenblik geen tied um te sprêken.

Of ie dan asteblief moar êfkes de spul en de dinger wou wiezen, die ze

veur voader mee noar huus zou nemen?

Geertje most dan moar binnekommen. En—’t oarig pestuurke is

binnegegoan,

Kiek, nou het ze troanjes ien de eugskes, de mooie eugskes, die anders

zoo oolik stoan. Sturm loopt ze den diek over um thuus te kommen; ’t is

heur krek asof die zwoare hand heur op den schouwer drukt, de gluujende

hand die heur erst ’en biebelje het gegeven, ’en biebelje, woar

Bolmans’ vrouw tot heur dood toe ien gelêzen het—gelêzen: dat ’et

allemoal Liefde most zin.—Liefde!—En de gluujende hand het vaster

gedrukt, en die ’em drukte het zuutjes gefluusterd van Liefde Gods, en

van Gods welgevalligheid ien de Liefde; en van genoade, die grooter

wier as er zunde kos bestoan ien de Liefde; en—En! toen het ze ’en

béving gekregen ien ’t gemoed, en ’en trilling ien den erm; met ’t

buukske van Liefde het ze hum noar ’t heufd gesmeten; dóár heurde ’et

thuus; ’t hart zat te lêg! En—vort is ze geloopen.

Moar zie, de hand het heur nòg ens gevat, en de mins het geroasd: wat

ze wel meinde! en dat ie alles tot bestwil geproat had: Veurzichtig

most ze wêzen, veurzichtig met den Dorus.

En—nou loopt ze sturm den diek over noar huus. Was ’t geen verzuuking

gewest? Was ’t ien verdrag met ’et erste wat ie ’t letst had geproat;

had ie ien liefde gewoarschuwd veur Dorus....? Nee! ’t was verzuuking!

Troan’ ien d’r eugskes; ’t heufd bonst met sloagen!

Nog vóór dat Geertje Langhuizen den drempel van het witte huisje aan

den grindweg betreedt, gaan wij er binnen. Zooeven is Harmen gekomen.

De negotiekast staat op tafel; de onderste lade er van—de altijd

geslotene lade—is nu geopend, en, wilt gij een blik er in werpen?

Zie, daar ligt het buukske woar Harmen vroeger mee noar kark goeng, en

ien te lêzen steet: „Vergêf ons onze schuld geliek ook wij vergêven

onzen schuldenoar.” En bij dat buukske doar leit ’en rölleke pampier.

’t Zin twee schilderij-ploaten: Geertje Van Wamel het ze hum uut heur

moeders huus mee ten heilik gebrocht; ’t één is ’t Onze Vader, en ’t

andere De tien gebooi’ ien mooie stoasieletters. Vroeger, toen Geertje

lêfde, toen hongen ze oan den muur ien ’t volle licht; siends ze

gesturven is liggen ze doar ien ’t duuster.

En, in dat papier....? Zie, Harmen neemt het in zijn bevende hand;

dikke zweetdroppels parelen hem op het aangezicht; de rechterstomp

drukt het papier tegen de borst; de linkerhand vouwt het los.

Ien geen joaren het ie dat mes gezien. Nou ziet ie ’t; ’t is ’et mes

woar Gijs Giesels hum ien dien oavond mee te lief wou; woarmee den

Giesels hum zoo argerlik wondde—en—dat ie hum afgreep.—En Harmen

peinst: „Gijs Giesels! Ko’j oe mes nou ook nog is zien! ’t Is heel

verroest. De hoat is ook ’en roest—’en roest ien ’t hart.... En die

jong was de zeun van Giesels, dat he’n ze op ’t veerhuus gezeid; en

veerknecht is ie geworden; en as ie hier blieft, mot den erme

kastlooper dan ielkreis ’t zwarte ding heure bloazen, ’t lillikke ding,

dat hum wied brocht van God? of most ie....?

Daar hoort hij de deurklink lichten. In verwarring werpt hij de lade

dicht, waarin zich nòg meer bevindt, en sluit die haastig. Zie, het mes

bleef er buiten, doch in den zak van zijn wambuis is het spoedig

verborgen, en—Geertje treedt binnen.

Nog buiten de woning heeft Geertje zich zooveel zij kon de tranen uit

de oogen gewischt, doch, evenals zij wel aanstonds bespeurt dat haar

goede vader nog bleeker is dan toen zij hem in den morgen verliet,

evenzeer ziet Harmen wel dat zijn kind—zien lieve Geertje heel anders

as anders kiekt, vremdsoortig bewogen; maar, zich zelve verwinnende,

groet zij den man met blijmoedigen eenvoud: „G’n oavend voader!” En als

ze hem dan ter zijde treedt, dan zegt ze weer zachtjes: „Al te veul

vermuujd voader, ge ziet er zoo bleik van.”

Harmen spreekt in den regel weinig; nu valt het hem zwaarder dan ooit.

Met diepen blik beschouwt hij zijn kind, en eindelijk fluistert hij

angstig: „Geertje, niet weer oan ’t veerhuus kommen; heur ie Geertje!”

Zie hoe die woorden haar roeren. Hoe! wist ie ’t van Bolmans? Snikkend,

vleit ze zich aan zijn borst:

„Nee voader, nooit!” klinkt haar hijgende stem. En Harmen, hij begriept

niet.... en weet niet hoe ze van vroeger te weten kwiem, en terwijl de

angst hem vermeestert spreekt hij schier biddend: „Moar Geertje, geen

hoat!”

„Nee voader, nee! A’j den engel ’en duuvel ziet worden, dan mo’j niet

hoaten moar bidden!” En Harmen—dewijl hij meent dat Geertje van hem

heeft gesproken—met starenden blik en stil voor zich heen: „Kiend, bid

dan veur voader.”

En denzelfden avond spreekt Harmen niet meer dan ’t geen noodzakelijk

is. Eten, ofschoon Geertje hem dringend noodigt, hij doet het bijna

niet. De koopwaren, die zich nog in zijn negotiekast bevinden, neemt

hij er uit, dewijl hij morgen naar stad moet om nieuwen voorraad op te

doen. Het pakje bemerkende, dat Dorus hem gaf en ’t geen hij zonder er

aan te denken in de kast heeft gesloten—beziet hij den inhoud. ’t Zijn

aanbevelingsbriefjes voor Bolmans als lid van den raad.—„’t Is woar,

geen bêter as Bolmans!” doch, een verbaasde trek teekent Harmens

gelaat, nu hij als bij toeval de binnenzij van het papier beziet,

waarin die briefjes gesloten waren. Die ze d’r ien vouwde het geen arg

gehad, dat op ’en afgescheurd stuk grauw pampier wel ’en stuk van ’en

adres kan stoan, en Harmen leest er zoo klaar als de dag: Heer

Bolmans.... veerhuis.

Zou ’t meugelik wêzen? Harmen kan ’t niet geleuven. Den Bolmans, zoo’n

bovenste mins!

En hij die de briefkes schreef, hij denkt er niet aan, dat de leugen

hoe slim ook, toch niet zoo leep as de woarheid is.

Bolmans van ’t Hooge Veerhuis slaapt, en ’t weerhaantje op den toren

staat onbeweeglijk stil. Bolmans slaapt. Klein Jenneke droomt overluid,

dat voader ’et vulle niet sloan mot, went.... ’t is nog niet

wiezer.—A’j sloapt dan heur ie wel, moar begriepen doe’j ’et

niet.—Bolmans slaapt.

Dorus de veerknecht ligt nog wakker op zijn stroozak. De oogen heeft

hij toe, maar hij ziet toch.—Geertje ziet hij, ’t oarig postuurke.

Harrejennig! en den kastlooper ziet ie zoo vremd en afketsend.

Verdekseld! En Knilles de keressier, die de trompet al lang ien de deus

het geborgen, heurt ie toch blazen, altied toch bloazen:

„’t Zal dan alêvel met DORUS wel goan.”

A’j den heelen dag buutenshuus bint gewêst dan hei’j t’ oavend veul

wark. ’t Is loat geworden eer Geertje noar bed kan. Nou—nou duut ze ’t

jekske los, en—as ze al bijkant is uutgekleed, kiek dan rolt ’r een

karsepit vlak veur heur voet. Droevig het ze gekeken den heelen oavond,

arg droevig: moar nou, nou lacht ze; verdrêjd nou lacht ze: Van zoo’n

karsepit kos ’n boom kommen. Dorus had ’em gekniept, ’t was ’en

roare—’en oarige jong!

’t Is alweer heel vroeg mergen gewêst. Egoal zoo’n bietje bewolkte

hemel, moar, ien de locht is ’t lauw, zoel en laks geworden. De hond’

zin sloaperig en lusten ’t êten niet; de katt’ loopen gluups of zitten

zich eiges te boardlikken. De perds ien ’t tuig stoan te schudden met

de kop’, en de koeibeest’ ien ’t land loopen af en toe zoo wonder te

gallepeeren, en stooten met de horns ien ’t gres, dat ’r heele plok in

de hugt vliegen.

’t Is wonder zoel en lauw. De minsen, ofschoon ze nog weinig gedoan

hebben, zin loom ien de been’, en vuulen zoo’n gloed ien de oajers. A’j

noar de boom’ kiekt, dan zie’j geen bloadje verruuren—stil, doojelijk

stil!—A’j op ’t woater van den Rien kiekt, dan is ’t zoo glad as ’en

spiegel, behalve woar starke stroom geet, of woar ’en snoek of ’en

brêsem—klats d’r boven uut springt um te prebieren of ’t boven ’t

woater ook bêter as d’r ien is, went d’r ien is ’t ook al zoo laks en

zoo lauw.

’t Is wonder zoel en drukkend, en veul zin er die geleuven dat er wel

gauw een van de fremilie zal starven; en ze zien de begroafenis al, en

kriegen zoo’n doodkisterig gevuul, ze kosten ook eiges wel starven.

Harmen Langhuizen, die, zooals wij weten, naar de stad moet om nieuwen

voorraad voor zijn winkelkast te halen, en over het veer wil, dewijl

hij aan de Veluw-zijde een boodschap te bestellen heeft, Harmen is het

wel aan te zien dat de lauwe dampkring hem inzonderheid drukt al is

zijn kast ook schier ledig en de plek, waar hij een oogenblik blijft

staan, terwijl hij er de kast op zijn wandelstok doet rusten, nog

slechts een paar minuten gaans van zijn woning verwijderd. Ja, die

lauwe lucht drukt hem bijzonder want—hem kwelt nog iets anders.—Weder

heeft hij een slapeloozen nacht gehad. En nu: op een paar honderd

schreden afstands ligt het veerhuis, en—’t was meer as meuglik dat ien

stee van de veerboas eiges, die jong, die veerknecht hum over ’t water

zou zetten.... Harmen is er bang veur, oakelik bang!

Aan de dijkhelling graast de magere koe van een arme. ’t Ventje dat

haar hoedt ligt plat op den rug in ’t gras te dummelen.

„Jungske! wi’j is noar ’t veerhuus goan, en zeggen da’k over wil, moar

of de veerboas eiges wil kommen umda’k ’m spreken wou!” roept Harmen

den jongen toe.

’t Jungske is te laks, en zeit niks.

„A’j ’t doen wilt dan zu’j ’en cent hebben,” zegt Harmen.

’t Ventje licht even het hoofd op, misschien om het lokaas te zien woar

ie bij Pieters ien de kommenij vier sukkere ballen veur kriegen kan;

moar sukkere ballen zin zoo zuut, en ’t is zoo flets;—geen trek ien!—De

erms sleet ie um ’t heufd; de knie’ trekt ie op; zeggen duut ie niks.

Daar luidt de veerbel. Harmens oog verheldert nu hij eenige seconden

later Bolmans in eigen persoon naar buiten komen en langzaam,

dood-langzaam met zijn Jenneke aan de hand, het glooiende pad dat van

den weg naar het water voert, ziet afgaan.

Vraagt ge wáárom Toon Bolmans nu zelf gaat overhalen, terwijl hij een

knecht op het veer houdt? Luuster: Jenneke die zoo muu en zoo laks was,

had ie beloofd is ’en keer mee te voaren, en—Jenneke te vertrouwen oan

Dorus, die nog onbedreven op ’t woater was, dát kos iens-geheel niet.

„En ku’j nou niet zien wie gunds oan d’ overkant steet te wachten

voader?” vraagt het lieve blondje.

„Nee Jenneke, da’s onmeugelik,” antwoordt de veerman.

„Moar onze Lieve Heer kan ’t wél zien,” herneemt het kind na eenige

oogenblikken: „Onze Lieve Heer ziet alles; is ’t niet voader?”

„Dat duut Ie,” zegt Bolmans.—Op dit oogenblik verneemt hij dat er

iemand met haastigen tred achter hem aankomt. Snel wendt hij het hoofd,

en, als hij bemerkt dat het Geertjes voader is die hem volgt, dan

bespeurt gij op Bolmans meest onveranderlijk aangezicht een ras

voorbijgaande ontsteltenis.... Giesteroavend!! en—den stomp keek zoo

iezig!

„Moar as’t nou duuster is voader, kan onze Lieve Heer dan óók zien?”

vraagt Jenneke weder.

„Dat kan Ie,” zegt Bolmans afgetrokken, en weet niet of ie den Stomp

zal ienwachten of deurgoan.

„Moar a’k nou ’s oavonds achter ien de bedstê’j lig en ’t heel arg

duuster is voader, zou onze Lieve Heer....”

„Mot niet zoo lang over één ding proaten Jenneke,” valt Bolmans het

denkende kind zacht bestraffend en haastig in de rede; en dan, als ze

verdrietig: „Moar voader!” zegt, dan drukt hij haar kleine hand en

fluistert: „Stil Jenneke, gij bint ’en engel!”

Jammer dat ie den engel niet heuren wou!

Een goedwillige morgengroet van den kastlooper doet den veerman ruimer

ademhalen. Goddank, Geertje het niks geproat, en—as ze zwiegen dan ku’j

z’ook kriegen.

„’t Is zoel ien de locht,” zegt Bolmans, nadat hij den weergroet heeft

gegeven. „’k Docht straks nog, docht ik, ’t zal Harmen vandoag ook

zwoar vallen met zien vracht.”

„De kast is lêg en êvel ku’j zwoarder vracht hebben,” zegt de

fillezoof. Een oogenblikje later; „’k Wou oe sprêken Bolmans.”

Sprêken! denkt de veerman; as Geertje toch geproat had, of ook as Dorus

met ’en averechtse boodschap dat pekske met pampierkes had

gegeven!!—Luid en gemuujzoam:

„Bestig Harmen, a’k ou in ievers van dienst kan wêzen, dan hei’j ’t

moar te zeggen; ’en mins mot zien evennoaste ien alles ten dienst zin.”

Harmen blijft staan, legt de hand tegen Bolmans arm om hem mede tot

stilstaan te nopen, en terwijl er inwendige strijd op zijn bleek gelaat

is te lezen, zegt hij langzaam:

„Ou wi’k sprêken Bolmans, umda’j overal as rechtveerdig gekend bint: ou

en geen ander.”

Dien oanhef verlocht.... alêvel de oog’ van die mins ze keken zoo

scharp. Met het hoofd ter zij naar het kind: „Jenneke, mot êfkes

wachten.

Harmen aarzelt een oogenblik, en dan, als hij zich met de vlakke hand

langs het klamme voorhoofd strijkt, dan zegt hij met bevende stem,

terwijl hij een doordringenden blik op Bolmans vestigt:

„Ie kent niet den duuvel ien ’t hart?”

„Nee, God bewoare!—da’k ’et zundige woord d’r op nuum,” roept Bolmans,

en laat er op volgen: „Loawwe deurgoan, went oan d’overkant stoan ze te

wachten.”

De oog’ van die mins ze keken asof ie ’t op hum had geloajen.

Maar Harmen geeft geen acht op Bolmans verzoek; hij treedt hem in den

weg, en—bijna met den mond aan zijn oor, spreekt hij zacht maar

diepdringend:

„Ikke; ik ken ’em! siends joaren Bolmans, en—die hum van neis weer

brengt in mien hart, gij Bolmans hebt ’em ien huus; één eenig verzuuk:

Loat den Giesels vertrekken? ’k Zal oe ’t loongeld betoalen!”

Die wending is voor den rechtvaardige even geruststellend als

onverwacht.

„’k Heur d’r vremd van op Harmen,” zegt hij meelijdend: „Zou Dorus

misschien verkeerds ien’t zin hebben; verkeerds met oe.... Teuntje?”

Teuntje! De veerboas weet eiges hoar noam niet te nuumen, Een siddering

doortintelt den arme; ’t is nu iets meer dan angst voor zich zelven wat

hem sidderen doet: „Verkeerds met mien Geertje!” beeft het op zijn

lippen; en dan, dan smeekt hij schier angstig: „Toe, loat ’em

vertrekken? Gevoarlik kos’t worden; ’et mes he’k op zak.”

Bolmans begriept er niks van, geen spier. „Moar,” denkt hij, en een

nare trek speelt er om zijn lippen: „moar, as den Harmen gevoarlik veur

Dorus wier, dan was ie ’t nog meer voor zich eiges. ’t Mes op zak! As

ie dat mes tegen Dorus gebruukte dan kos ie wel is van de boan, of ien

’t groote pakhuus kommen.... Geertjes voader van de boan!” Luid: „Kom

Harmen, zukke dinger mo’j uut ’t heufd zetten; alêvel, dat ’r dinger

tussen minsen kunne bestoan dat za’k niet tegensprêken, went de Heere

Heere zeit eiges wel in Ezechiël: „Ik en zal ze verdelgen ien Mijne

wraak.”

„Zeit onze Lieve Heer dàt voader?” vraagt een zoet stemmetje ongeloovig

aan Bolmans zijde: „Ik meinde da’j giesteroavend toen ’k êfkes wakker

wier, oan Geertje zei, dat God de liefde is, voader?”

Was ze wakker gewêst!!! Wa’j met kinders toch veurzichtig mot wêzen!

„Mot niet overal ien meeproaten Jenneke; kunt nog niet alles

begriepen!” zegt Bolmans haastig.—Wat ze anders geheurd het van ’t geen

ie tegen Geertje zei, dàt kos Goddank nog geen kwoad. Moatregels

nemen—veur ’t vervolg!—„Kom Harmen, loawwe oanstappen, doar luien ze

weer.”

En Harmen, die vooraf maar luttel acht op dat kind heeft gegeven, hij

ziet haar nu in die heldere blauwe eugskes, en smuuspelt zachtjes:

„Onze Lieve Heer!”

En de mannen spreken niet verder, alleen nog vraagt Harmen: of Bolmans

hum t’ oavend weer eiges zal overhoalen?—„O, woarum niet!”

Straks stappen ze in de boot.—’t Is zoel in de lucht; ’t is lauw op het

water, en—als het kleine meisje over den schuitrand heen in den

helderen stroom ziet, dan zegt ze nog: „Kiek is voader, ook ’en hemel!”

Maar de vader zegt: „’t Liekt zoo Jenneke, dóar zou’j ien

verdrinken!”—Toen werd hij weer stil.

Dorus Giesels mot ’r alêvel ’et ziene van hebben. ’t Oarig pestuurke is

niet weer ien den bongerd gekommen, en, of die voader dan giesteroavend

niet fiks is gewêst of wat anders, kemiek was’t ien ielk geval um

iemand die’j nooit hadt gezien, zoo ien ens moar te zeggen: Wi’j

asteblief weggoan? Heel kemiek! Nou ie ’en nacht d’r overheer heeft

gesloapen, nou mot ie d’r eigenlik over lachen; verechtig! ’t is al

heel wonderboarlik kemiek: Wi’j asteblief weggoan?

Nou ’t schoftuur is, nou zal ie ’t prebieren. ’t Witte huuske woar ze

wonen is heel dichtebij, en, mocht de veerbel soms goan, dan is ie, op

’en drefke schuuns den diek over en deur de weiës geloopen, toch

bijkant krek zoo gauw as van ’t veerhuus oan ’t woater.

Geen twee minuten later kijken een paar zwarte oogen over de

gordijntjes van Harmens vensterke naar binnen.

„Zoo’n jong!” denkt Geertje: „Ge zoudt er puur van schrikken,” en ze

laat het plooiijzer rusten waar ze ’t mutske veur Zundag heel krek mee

ien ’t plooi brocht.

Dorus met de hand’ as ’en toeter veur de mond: „Is oe voader ook

thuus?”

Geertje met ’en rood van geweld op ’t gezicht: „Voader....? Nee, voader

is van mergen noar stad gegoan.” Wat most den Dorus van voader....?

„Da’s spietig!” roept Dorus: „En wanneer kumt ie weerum?”

„’t Zal wel oavend wêzen,” is Geertjes antwoord; en stil: „Zou Dorus ’t

al meinen....?”

Dorus kan de oog’ van ’t pestuurke niet afhouen. Zoo akelik mooi is ze

niet; moar lieflik, ook ien ’t sprêken, en dan ’t pestuurke! En giester

zei ze: Wi’j ’en pêpermunje?.... Heere bezwieke! al hiew ie d’r niks

van, hie zou wel weer ’en pêpermunje lusten.—Nòg ens getoeterd: „En hoe

loat zou ’t wêzen as oe voader weer thuus kumt?”

„A’j oan ’t veer bint dan zu’j ’em tegen ’n uur of zeuven wel

overhoalen,” luidt Geertjes antwoord, en—z’is niks neisgierig, niks

niemendal; moar, wàt ie van voader most hebben, dat zou ze toch êfkes

wel wete willen.—Met de hand oan ’t kinneke: „Mo’j wat van voader?”

„Nou! en ’n heele boel!” toetert Dorus zóó hard, dat Geertje d’r nòg

ens van schrikt en roojer as rood wordt. Arg schrikachtig van mergen!

’t Was ook zoo zoel en zoo lauw!—Heel in zich eiges: „’k Wou dat ie is

binnekwiem!” Luid: „A’j ’en unske tabak mot dan kan ’k oe wel helpen.”

Nee, niks geen unskes tabak; moar, ’t was zoo kloar as ’en klok dat ’t

oarig pestuurke niks tegen hum had. Starke neiging kriegt ie um de deur

ien te stappen. Alêvel dat zou niet striekt wêzen, went, as ’en voader

op ’en darde ploats al verzuukt: Wi’j asteblief weggoan, dan zou ’t wat

arg astrant zin um in zien eigen gedoei de schoenzool’ te zetten. Weer

deur den toeter: „Dank oe! ’k Zal dan moar wachten!” En zuutjes: „En

pêpermunje?”

’t Pêper is véur ’t glas gebleven, en ’t munje is er deur gegoan.

Wát vroagt ie.... ’en munje! Geertje keert zich van ’t venster af; dàt

kan ie begriepen!—alschoon dat ’t ook geen kwoad zou wêzen.—Nee, ’t was

toch alstee frimmeljoar.—Wondere jong! Nou—ze kan toch êfkes noar buute

goan; êfkes um is te heuren....

„Verdekseld!” denkt Dorus: „doar kumt ze!”

En Geertje, nu ze zoo’n beetje schuchter naar voren treedt en bij den

deurpost blijf staan, nu zegt ze—met de eugskes noar umlêg: „Zóó, en

wat wou’j dan?”

„Ikke....?” zegt Dorus met ’en scheve mond: „ikke.... hê hê: nog ens

zoo’n pêpermunje.”

Ik gleuf niet dat ’t Geertje meevelt. „Zoo!” zegt ze langzaam, „bi’j

dóárum hier gekommen, en was ’t anders niks da’j van voader most

hebben?”

Dorus kniept links ’en eugske, tegen ’en jong kind van ’en huusmus, die

op ’t dak zit te piepen umdat ie wel vliegen wil, moar nog bang is dat

ie z’n vleugeltjes zal brêken. Kerroazie! En—Dorus kumt zoo’n klein

bietje dichter bij Geertje; trekt ’en arg schêve mond; en zuutjes: „Gij

bint oarig, en—ou wi’k hebben, ou en niks anders.”

Die weerlichse veerbel! Wachten mag ie geen’ oogenblik. Geertje vuult

wat op heur wang, dat ze van ’en vrêmde nog nooit gevuuld het. ’t

Pêpermuntsdeuske, dat ze al uut den zak had toen Dorus ’t woord het

genuumd, ’t deuske is zonder dat ze eiges weet hoe.... van hoar hand in

die van Dorus gekommen; en Dorus—al is ’t hum ook roar um ’t

hart—zonder beroad neemt ie zien koers noar ’t woater, en—nou ie lupt

as ’en hoas, nou dansen de pêpermunjes ien’t deuske, en zingen en

schrauwen hoe langer hoe gauwer:

„’t Zal dan alêvel met Geertje wel gaan!”

Zóó’n oolikheid het Geertje nog nooit um ’t hart gehad. Ze kan’t niet

loaten um is êfkes noar ’t plekske op heur wang te vuulen. Zoo’n jong!

zoo’n roare jong!—Hê, wa’n benauwdigheid ien de locht; phu! De blauwe

vloersteen’ zin nat uutgesloagen. ’t Brêkt Geertje ook zoo’n bietje de

lêjen uut. Van Bolmans het ze’t oan voader niet zegge kunnen. Van

Dorus....? Nou, da’s heel wat anders....!—D’r kos wel is sturm

kommen.—Wat zal voader opkieken van zoo’n wondere jong; ’en jong den ie

licht nog iensgeheel niet gezien het.—Wat schrauwen de pauw’ op

Griethofs arf. ’t Is best meugelik dat ’r sturm komt, heel best

meugelik!

A’j—zooals Bolmans nou—op ’en bank veur ’t veerhuus zit te kieken, dan

hei’j langs de appelboom’, die oan weerskant van den diek stoan, krek

’t gezicht op ’t witte huuske van Harmen ien de lêgte.

Toon Bolmans het er al lang op zitte turen, zitte turen noar ’t witte

huuske, en, wat ie het kunne zien dat hèt ie gezien, en wat ie niet het

kunne zien.... dat het ie tòch gezien.

Mooi sprokhout om ’t vuurke mee op te stoken!

As Christenmins is ie verplicht um Harmen te woarschouwen.

As Christenmins!!!

En—op ’t blad van Bolmans’ tapkast zit nog ’en valse doalder

gespiekerd. ’t Is uut den tied van z’n voader, moar ielken dag kan

Bolmans ’em zien: den valsen doalder! Lang het ie gespatzierd deur

onneuzele vingers, moar, toen Bolmans’ voader hum ien de goat’ kreeg,

toen was ’t gedoan menneke, toen kreeg ie den spieker deur ’t lief....

Kiek is ’en valse doalder!—En de valse doalder had nog wel langer ien

onneuzele vingers kunne blieven, of ien ’en spoarpötje kunne bewoard

wêzen, moar, toen de dag kwiem dat de muntmeister nei geld veur oud

ien’t licht zou stellen, toen had ie tóch veur de rooje deur motte

kommen.—Gesnoeide doalders; doalders die d’r stempels deur ’t geschuuf

ien de wereld kwiet waren, en doalders met ’en stuk d’r uut of ’en gat

d’r ien; ook die al vroeger den dut kregen en op ’en acht-en-twientig

woaren teruggezet, ze woaren toen noar gehalte geschat. ’En valse

doalder, of ’t ook arger is! Vals, op één greinje zulver noa. Toch: Een

greinje zulver!

As Christenmins is Bolmans verplicht....! Woarum kiekt ie zoo strak

noar de grond? Woarum? ’t Greinje zulver ruurt en fluustert: dat ’et

niet thuus heurt ien den doalder die vals is.

Best meugelik! moar Geertje mot de ziene wêzen, en kastloopers Geertje

kan toch de vrouw van Bolmans niet worden. Koatje van Bemmel! ’En

boerenhofstêj! En peerds, en vee, en geld; en oanzien ien’t darp: en

karkmeister; en lid van de road! ’t Greinje mot stil wêzen! Loater,

loater as ie’t al noar den eis het, dan zal ie luusteren. Ien ielk

geval is ie bêter as den Harmen. Die het den duuvel ien’t lief; zonder

kark of schriftures. Arg, arg zoel en lauw in de locht. ’t Drukt op ’t

heufd, op de borst, overal! Zekerlik sturm!

’t Is zeuven uur ien den noamiddag.

Toen ’t zes van den toren sloeg, toen ko’j ’t karkhoanje, dat pal had

gestoan, zien drêjen: nou ’en bietje lienks, dan rechts; gliensteren

dat hiew niks over, went de locht was egoal betrokken.

A’j oan ’t woater van den Rien sting, dan ko’j zoo af en toe gerimpel

op ’et effen woatervlak zien, en—keek ie noar den diek, dan zag ie zoo

hier en doar kleine stofwölkskes opgoan. ’t Was krek of ’t soesde heel

ien de vert.... Joa, ’t soesde. Ien de hooge peppels was’t ’en

gefledder van de bloai’ asof er hoagel ien viel, en de zwoaluws

scheerden over woater en wei asof ze ievers anders as ien de locht

wouwe wêzen.

De schipper van de turf-oak, die giester zien vracht oan ’t veer had

gelost en nou den heelen dag op ’t dek muggen en rook had ligge

wegbloazen, de schipper het de zeil’ en spullen uut ’t ruim noar boven

gehoald, en, as ie ze ophees, dan was’t bij buien ’en gefladder en

geklapper, dat ie wark had um boas te blieven.

De veer-oakskes en de gierpunt begosten al zuutjesoan te dansen op de

gölfkes.

’t Was wat meer as ’en labberweind, die oe werm ien’t oangezicht bloes.

Schuuns over de Vêluwse bargen, uut ’t Noordwest, en tégen den stroom,

kwiem de weind al starker en starker oanbloazen. De schipper van de

turf-oak, die hoogerop most, hoalde ’t anker oan boord, en—a’j ’em

noakeek, dan was ie met bolle zeil’, al heel gauw de boakkribbes um.

De keisteentjes—op de griendhoopen bij den afweg noar ’et woater—ze

begosten te drêjen, en grienzelden over ’t wagenspoor heer. De gölfkes

wieren grooter en grooter; ze klotsten tegen ’t kribwark en sloegen

schuun oan bakboord van de gierpunt. Dorus de veerknecht, zoo pas weer

oan wal gekommen, sloeg de iezeren pin’ woar booten en gierpunt met

touwen en kettings oan vast zoaten, dieper ien de klei, en greep noar

zien pet—hoast was ie gevlogen!

’t Is zeuven uur ien de noamiddag.

’t Liekt al wel negen zoo donker is de locht, alschoon dat ’et niet

rêgent, moar:

De sturmweind roast!

Roazen duut ie, schrauwelik roazen. De heujers ien’t veld ze kunnen de

goavels niet langer regieren en hebben wark um stoand’ op de been’ te

blieven. De hoog geloaje karvracht zwiept gunds en her; ’t peerd met de

neus oan de borst, trekt wat ie kan, moar, ’t giert ien z’n ooren, en

’t bloast met geweld tegen zien vracht; de moan’ zwieren um den krommen

nek. Hu! gilt de weind, en Hört! schrauwt de voerman.

De sturmweind roast!

Roazen duut ie; gieren en fluuten. De moeders ien’t veld, ze kunne niet

blieven; ’t is of ze ’t schrauwen van de kienderkes heuren, van de

kienderkes thuus. ’t Heufd op zied’ en de rok’ gespannen um de

been’—deur de weind—goan ze met ’en deil van ’t mansvolk noar huus toe.

Die ligge blieven op den akker, zien de heuj-oppers verstreujen over ’t

land. ’t Krakt en ’t knoept ien de wilgen; de hekkes sloan van geweld;

de rastering—zwiebt—zwabt—krakt—en sleet veur de grond!

Goddank, ’t is ’en oogenblik stiller. Is ie goan liggen de sturm....?

Um rauwer weer op te stoan! Doar kumt ie, doar kumt ie! ’t Bloast en

roast en giert nog starker; de boombloai’ fledderen deur de locht;

angstig en dooilik sleet de zware veerbel oan d’overkant van ’t woater:

klieng-kloeng—kling-kloeng—alschoon geen minsenhand heur beruurt; en

gunder ien’t darp, woar ’t riet van de doak’ vliegt, woar ’t leemhutje

kräkt, en wrakke schorsteen’ kletteren op pan’ en gebint’, doar zwiebt

ook de karkspits ien’t mulmende hout.... Noar ’t hoanje kiekt niemand.

Aan gene zijde der rivier nadert op den veerweg een breede figuur. ’t

Moet de kastlooper zijn. Harmen is niet gewoon zich om ’t weer te

bekreunen. Of de tocht hem bang valt, en de vracht hem zwaar drukt of

niet, hij houdt zijn geregelden tred. Nu echter kost het hem wel groote

inspanning om zijn pad te vervolgen. Met den wind ter rechterzijde in

den rug, wordt zijn zwaar geladen kast gedurig door een hevigen aanval

van den jagenden stormwind gebeukt. Zoo even was de schok hem bijna te

sterk geworden,—’t was de schok, die ginds aan de overzijde, den ouden

olm door bast en door spint en door merg drong; de schok, die het

sieraad der vruchtbare Betuwsche weiden, onder wiens breede takken

mensch en dier zich zoo gaarne een plekje ter ruste zocht, voor immer

vernielde. Harmen heeft een oogenblik met de hand tegen een wilg

geleund, doch zich ook spoedig hersteld. Of die stoot de hevigste is

geweest, althans hij wankelt later niet meer. Nu heeft hij den oever

bereikt en tevens de beide palen waartusschen, in de hoogte, de

veerklok met haar somber geklang, het grootsche lied van den storm

begeleidt.

Harmen slaat de hand aan de klink van den slingerenden luiketting.

Sterker dan zoo even roert de klepel het metaal, daar klinken schellere

tonen, en—de stormwind voert ze onverzwakt naar den Betuwschen oever.

Die klank roept den veerbaas.

„Is den Harmen roazend as de weind,” denkt de geroepene, „en meint ie

dat Bolmans zich eiges zal woagen!”

Hein—de veurige knecht—kon’t zoo schuins en zoo schots met ’t weer niet

wêzen, of zonder beroad goeng ie ’t roeibootje ien, en hoalde of brocht

wie d’r over wou. „A’j soldoat bint dan mo’j veur geen kogels goan

loopen,” zei Hein: „as God oe zuukt dan kan Ie oe net zoogoed ien de

bedstêj as op ’t woater kriegen.” Bolmans het altied: Krek zoo, gezeid,

en—Krek zoo, dat zeit ie nóg; moar, de meister is méér as de dienoar;

en te middag het ie zoo’n kramp ien’t lief gehad, en alêvel: Die twee

met mekoar is op ’t woater!!

Dorus komt haastig de gelagkamer binnenloopen waar Bolmans voor ’t

venster staat.

„Boas! kan’k overhoalen met die sturm?” vraagt de veerknecht.

„Woarum niet Dorus....?”

„Albeneur!” zegt de jongen: „’k Het geen zurg veur mien eiges, went, al

bin’k nog zoo mans niet op ’t woater, d’r ien zou ’t wel schikken; ’en

kat kan ook zwemmen as ’t tied van nood is; moar—veur den ander?”

„Ien Gods hand is ielk mins veilig en geburgen, Dorus.”

„Da’s woar,” zegt de jongen: „moar—as den ander ien ’t woater velt en

niet zwemmen kos, dan....” en Dorus moakt ’en geboar van köpken onder.

„A’j bang bint Dorus, dan zal ikke goan!” zegt de veerbaas met iets

minachtends, en zet groote oogen.

Bang!? da’s ’en ding dat ie nooit gezien het. Zonder een woord meer te

spreken snelt Dorus ter deure uit; loopt zoo haastig hij kan, schuin

tegen den wind in, naar ’t veer; sluit de oogen voor de stofwolken, die

hem gedurig in ’t aangezicht jagen, en als hij zoo loopt, dan vindt ie

’t kemiek dat ie den kastlooper nou krek ien dit weerke veur ’t erste

mot overhoalen.

„Wat zal Dorus zeggen....? En wat zal die mins zeggen....?” denkt de

jongen: „Zal ie weer vroagen: Wi’j asteblief weggoan? Nee, dat zal ie

toch niet; en zie, Dorus zal Geertjes voader is netjes over ’t woater

schipperen, zoogoed asof ie al zin lêven op ’t woater gezwabd had. ’t

Is woar op de Woal het ie ook wel oan ’t veer geholpen as de boas of de

knecht is ziek was, moar ien zulk weertje toch nooit van zin lêven.

Harrejennig wa’n weind! Moar as ie den kastlooper schoonjes d’r over

hoalt, dan zal ie ook wel gemuujzoamer worden. Misschien zal ie dan

zeggen: Wi’j asteblief kommen, ien stee van: wi’j weggoan. Wi’j kommen!

Harrejennig! kommen um Geertje. Lief ding, met ou ens ien ’t bootje!!

Dorus, met de pet gansch op den neus en over ’t achterhoofd getrokken,

rukt de ketting-pen, waaraan de veerschuit vastligt, uit de klei;

trekt, terwijl hij langs den oever voortgaat, het roeibootje een

honderd schreden verder stroom-opwaarts—„da’s sekuur, dan het ie geen

nood um oan d’ overkant te lêg oan wal te kommen; ge kunt ’et met zoo’n

weind zoo krek niet fiksieren.”—Nou stapt ie d’r ien; stoot met de

roeispoan heel krachtig van wal, en.... „Doar geet ’et!”

Mins, mins, wa’n gedans en geklots. ’t Zou nou wark hebben um ien de

moat te blieven, as Knilles de kerresier, van Mulderkens Hanske

trompette.

Den kop van ’t bootje schuins tegen de golf iengehouen: Krek zoo.

Dorus, ge bint al ’en heele prefester.—Pats!—Ge kunt de roeispoan’

verdrêjd niet ien ’t woater kriegen; meint da’j d’r ien zult sloan,

klets! dan geet ’t op zied en ge sloat ien de locht. Hier geet ’t nog

zoo’n bietje; moar gunder! wa’n golven! zou ’t angstigheid wêzen....?

Nee, niks, geen spier. De veerboas op de Woal zei altied: niet tusschen

de golven as ’t wêjt, moar schuins d’r deur heer.—Mins, mins, wat sloan

ze ien ’t bootje! Slik nat; en ien d’ oogen! Ge mot de oog’ êvel los

houen jungske!

„Toch iesdig hoe wiejer noar ’t midden. Zoo’n stofrêgen van al ’t

geschuum! Klats! dat was d’r weer een! Nou ien de hugt, dán ien de lêgt

verdrêjd! hier wordt ’et spektoakel! Zou Bolmans eiges overhoalen....?

Bangheid he’k niet; ’k kan zwemmen genogt; moar, de kastlooper gunds,

mag die zich woagen op ’t woater?

„Geertje zeit nee. Nee nee, schrauwt ze, heur! Joa ’t is de weind moar

’t liekt krek, of ze nee schrauwt. ’k Zal ’t hum afroajen, dien mins

met één hand. Toe Dorus, zit vaster! ge schuuft van de bank af. Kan

perjen haast niks zien. Rechts sleet de spoan mis;—Allo! overeind! de

voet stief tegen de kromhouten oan! Jong, jong, wa’n gezwab! ’t Zou

toch zoo mekkelijk zwemme niet wêzen.—As Geertje ’t is wiest! Oarig

pestuurke!”—’t Gonst en ’t giert, en ’t klotst en ’t schuumt.... „God!

in Oe hand! geen mins zou ’t regieren!”

En—Harmen, die de winkelkast tusschen zijn rug en een der palen van de

veerbel heeft geklemd, zit op den Veluwschen oever en tuurt er met

starren blik naar de hulk, die daar rijst en daalt en zwiebelt op de

bruisende golven.... „Die d’r ien zit is ’en ander as de veerboas

eiges. De zeun van Gijs Giesels....”

’t Stormen van den wind kunt ge hooren en zien, maar ’t stormen in de

borst van dien man met de ééne hand, dat hoort en dat ziet ge niet, dat

hoort en dat ziet maar Eén.

En de woedende elementen zingen te zamen een oorverdoovend lied; en het

bootje ginds op de golven in het felst van den wind, rijst pijlsnel

omhoog, en zinkt dan weer weg in het schuim. Nu komt het dwars voor een

golf; zij klotst over ’t boord.... „O God! die erme jong!”—Weer rijst

het aakje, weer zinkt het snel.—De man die daar tuurt, rukt zijn armen

los uit de riemen der kast; met één sprong is hij overeind; weer volgt

hij met starenden blik het zwirlende vaartuig. Hij bemerkt het niet dat

een krachtige windstoot zijn winkelkast ter aarde werpt. Weer komt er

een golf dwars aan stuurboord van ’t aakje. ’t Schuimt nòg eens naar

binnen.... „O Heere! doar geet ie!” En—twee vetleeren schoenen zweept

de wind van den wal in den stroom; een bombazijnen wambuis fladdert

over den vloed, en—een roestig mes, ’t welk glijdt uit den zak, zinkt

weg in de diepte!

O! dat zijn ontzettende oogenblikken voor haar, die angstig is geworden

in haar eenzaam vertrek, en, denkende aan haar vader, naar het veer is

gesneld, om te zien of hij haast komen mocht. Ze heeft niet gedacht dat

’t zóó arg op ’t woater zou wêzen, zóó vreeselik arg. In den aanvang

ontsnapt er geen kreet aan Geertjes lippen nu zij dat schouwspel

daarginds met moeite bespiedt. Stijf houdt ze de saamgeperste handen op

den hijgenden boezem gedrukt. Haar tanden nijpen heur lippen in

bloed.... „Groote God, help!” is de bee die haar trilt door de ziel,

en: „Helpt minsen, helpt!” is ook in vertwijfeling de kreet, die in ’t

einde haar boezem ontvlucht. Maar de wind voert die bee slechts terug

naar het veerhuis, en—ook zij snelt er heen.

De veerbaas het niks gezien, niet geweten:.... „Watblief....? M’n lieve

Geertje, wat mein ie, ’en ongeluk?”

„Nee, nee! niet meinen, moar ’t is zoo,” roept het angstige kind. Um

Gods wil, Bolmans mot helpen en redden. Bolmans mot meegoan; moar gauw:

Geen oogenblik mag ie wachten: „Toe, kom dan, vort!”

Maar Bolmans zegt dat Geertje bedoard mot wêzen. Den Dorus kan zwemmen,

en heur voader het dukkels gezeid, dat ie in vroeger tied over de Woal

kos hen en weer!

„Ho, proat niet, wat zou ie met ééne hand!” gilt het meisje, terwijl

zij den man bij zijn buis vat: „Ik smêk ou, kom helpen?”

Bolmans wil wel meegoan om is te zien of.... moar Geertje-lief mot

begriepen, as’t zóó arg op ’t woater is, dat ie dan zich eiges niet

woagen mag, ook um zien Jenneke. ’t Is zund um den Heer te

verzuuken.—Joa, hij ziet ’t nou ook, ’t is niet te voaren op ’t woater;

as ie dát had begrepen toen Dorus goeng, dan zou ie ’t hum „óók nog

starker hebbe afgeroajen”; en, als hij zijn hand op haar schouder legt,

dan zegt hij weder: „Mot altied denken Geertje-lief, dat minsenhulp

niks is, moar God is almachtig!”

„God is almachtig, moar gij bint ’en veinsoard!” krijt het radelooze

kind, terwijl ze zich aan den gloeienden klauw ontrukt, die haar op den

schouder brandt. En als de stormwind het veinsaard al gillend herhaalt,

dan buldert hij voort naar de kerkspits, en rukt er het roestige

haantje uit het molmend gebint, en—’t ploft op het kerkhof.

En—snikkend van angst, en hijgend tegen den persenden luchtstroom in,

ijlt het trillende meisje de lager liggende weilanden over om het volk

te bereiken, dat ze, ofschoon van verre, ontwaarde.

Maar ginds in den vloed?

De man met de eene hand heeft vruchteloos gekampt met de schuimende

golven. Hij wist nog.... hij zag nog.... maar toen, toen zag hij niet

meer: alleen de huilende storm en het bruisende water hebben hem

vluchtig van Geertjes angsten verteld, toen—toen werd het nacht om hem

heen. Nog eenmaal zag hij Gods Hemel. Een zucht, en—vaarwel!

Maar Dorus? Aan ’t kentelend bootje heeft hij zich vastgeklemd:

„Mot niet losloaten jungske a’j beet hebt. Tieds genogt as ’t oakje

umlêg zinkt. Verdekselde schoen’ oan de vuut’! Trampen, trampen, hak

tegen hak. Foos riemspul, doar goan ze!—Wat ruurt doar veur

zwarts?—Onmundige golf, nou ziet ie hoast niks meer.... Nou wél: ’t is

’en mins. ’En mins! Vort, vort dan, en ’t bootje adie!” De saamgeknepen

vingers spitst hij ter zijde van ’t lijf: „Da’s toch oarigheid—niks

kienderachtig! Die golf wou boas wêzen, moar, Dorus is d’r ook nog. Dat

zu’k dun spul regieren wil. Hê! da’s ’en vervliemde, ’en golf van

geweld!” Nou weet ie van niks meer—d’r onder of boven.—„Goddank weer

d’r boven, en gunds ziet ie ’t zwart nog. Wat worden die kleeren zwoar.

Moar, de stroom geet fel op die kribbe oan. Dorus, pak moar weer oajem,

geen angstigheid heur.... zie, gunds glimt nog ’en tipke van ’t zwart.

Vort, vort moar, veuruut, met krachtige sloag’!.... Zoo! Nou kumt ie’t

op zied, en—doar het ie ’t gegrepen!”

Ontzettend wordt nu de strijd van den jongen tegen het verwoede

element. Met den zwaren last staat ook hem nu slechts ééne hand ten

dienste. De krachten dreigen hem te ontzinken. Moed Dorus, moed! Hier

bij de krib is de golfslag gebroken.

Hijgend, hijgend, gansch buiten adem, worstelt en kampt hij. „Een,

twee, drie sloagen nog. Dank, dank goeje God!”—En zie, doar griept ie

de krib en.... doar kruupt ie noar boven.

’s Anderen doags ’s mergens zingen de veugeljes alschoon dat heel veul

d’r nestjes kwiet zin, krek asof d’r niks gebeurd is.

Da’s oarig van de veugeltjes!

In Harmens witte huuske zingen geen veugeljes, moar ’t is ’r tóch

oarig. ’t Is ’r stillekes, heel stillekes, went, Harmen leit en sloapt

ien de bedstêj. De dokter het gezeid dat alle gevoar veurbij is. Dorus

steet bij de toafel; zien heldere oog’ stoan wel wat fletser, moar ze

kunnen toch kieken noar ’t oarig pestuurke, dat gunds bij den heerd oan

’t koken van lijnpappen is.

En as ie nog kiekt dan ruurt zich de mins ien de bedstêj, en fluustert

heel zacht: „Giesels, kom asteblief hier?”

Kom ASTEBLIEF HIER! Doar hei’j’t al. Da’s ’en andere prédekoasie as van

twee doag’ geleien: Wi’j asteblief weggoan? Zacht: „Hier Langhuuzen,

hier bin’k. Zeg, vuul j’oe wat bêter?”

„’En boel bêter, ’en heele boel bêter!” is Harmens bescheid, ofschoon

het hem duidelijk is aan te zien dat hij het leven wel zwaar heeft

gehaald; en weder fluistert hij mat: „Giesels, gêf mien oe hand?”

En Dorus hand rust in die van Harmen Stomp.

„Da’s wonderlik: Harmen zeit niks, en Dorus kan ook niks zeggen; ’t is

krek asof die zachte handdruk van Harmen hum de troan’ noar de ooglee

parst. ’t Is wonderlik: Geertje steet ook bij de bedstêj, moar Geertje

zeit ook niks, en Harmen het ook troan’ ien de oogen. As ie

giesteroavend ien’t woater zóó flets en wêk um ’t hart was gewêst as

nou, dan zou ie met Harmen veur de snoek’ zin geroakt....

„Watblief?....”

Weer heurt ie gefluuster: „Dank, dank oe Giesels!”

Die weerlichse troan’!

En Geertje, den heelen nacht is ze angstig en hulpzoam gewêst, moar

nou, nou voader zoo sprêkt, nou snikt ze van blijdschap, en weer, en

nog ens: „Dank, dank oe Giesels!”

„Nee, da’s noarigheid!” denkt Dorus: „Ien ielk geval is ’t rogge um

weit gewêst. Den Harmen met zien ééne hand het hum wille redden, nou

het hij ’t Harmen gedoan.” Schijnbaar luchtig zegt hij nu luid: „A’j

danken wilt Harmen, dan mo’j deur de bedstêjplanken noar Boven zien,

moar zóóveul is zeker: as Den Boven ’t medalje veur drenkeling gift,

dan is ’t veur Harmen, en Dorus kan toezien.” Verdrêjd! wat drukt ie de

hand. Die dekselse troan’!

’t Is doar oarig ien ’t kämerke.

De minsen d’r buuten die geen schoai oan eigen huus of dak kregen, ze

hebben ’en boel te proaten. Ze kunnen ’t over ’t geval met den

kastlooper niet eens worden. Bolmans van ’t veer het gezeid, dat ’t met

den Harmen al ’s mergens niet riechtig gewêst was. Hie had van ’en mes

gesproken; heel oakelik van ’en mes op zak, en—ge kos’t niet weten:

zich eiges willen verdoen!? ’t Was altied ’en mins buuten God gewêst.

Hie, Bolmans, is nog noar ’t veer geloopen um te helpen as ’t wêzen

kos. Toen Dorus goeng, toen had ie hum nog gezeid, dat God verzuuken

zundig was—dat kos Geertje getuugen; tegen heur het ie dat ook gezeid.

„Moar, zooveul is zeker,” het ie ook nog gezeid, „as ikke lid van de

Road was, dan zou’k ’en gebooi gêven um bij sturmweer niet over te

hoalen.”

Den Bolmans wiest toch altied meer as ’en ander; zoo’n gebooi zou goed

wêzen. Joa, lid mot ie worden!

Kiek, en meeliedend is ie ook: doar geet ie noar ’t witte huusken um

eiges te vroagen hoe ’t met den kastlooper geet. Niks grutsig!

En de veerbaas vervolgt zijn weg naar ’t aangeduide erf; en als de

karkmeister veurbij ’et karkhof geet, woar ’t weerhoanje ien de

brandnêtels en diestels leit, dan proat ie bij zich eiges: „’t Mot gauw

gereperierd worden.”

Nu treedt hij het huisje binnen, maar—er zijn er toch die weten dat het

haantje in ’t molmig gebint verroest en verguld was. ’t Vuur onder de

smêjige lijnpap ’t knettert hum tegen: Doe veinsoard! Geertjes oogen

zoo helder en kloar, ze blinken: Doe veinsoard! en alles, alles wat

ien’t kämerken is schrauwt roazend: Doe veinsoard!

Bolmans wunst alles ten beste, en keert noar zien arf toe.

Omstreeks zes maanden zijn er verloopen.

’t Is helder vriezend weerke, en ’t gelui van de karksklökskes zeit oe

dat ’t Zundagmergen is.

Gunds bij ’t roodsteenen huus oan den diek, mowwe wêzen. ’t Is de

darps-kommenij, woar ’t junkske die de koei’ huujde zien sukkere ballen

hoalt. Pieters die er dartig joar boas was gewêst, is veur twee moand

gesturven, en sinds dien tied is ’t winkelhuus propertjes opgeknapt.

’t Zal acht uur halfnegen zin gewêst, toen ’en kerreke, dat van de

Woalkant kwiem, veur ’t huus het stilgehouen. Dorus Giesels heit oan ’t

oudachtig lillik mins met kromme been’ de hand gegeven; het hum uut ’t

kerreke geholpen, en: „Dag voader,” gezeid.—In zien wêzen leek Dorus

onmundig veul op die mins.—Toen het ie gegoecheld met ’en jong en twee

dern, die ook nog ien’t kerreke hadde gezeuten, en voorders zin ze

soam, krek as heur voader, die met Dorus veuruut liep, noar binne

gegoan.

In de groote kamer van het winkelhuis zit Harmen Langhuizen bij de

potkachel. ’t Lijkt wel of Harmen sedert wij hem voor de eerste maal

zagen, een paar jaren ouder is geworden, maar toch, er is meer kleur op

zijn wangen.

Daar wordt de kamerdeur geopend.

Zie, hoe een doodelijk wit Harmens blos voor een wijle vervangt.

Aanstonds staat hij op. Met den stomp van zijn rechterarm achter den

rug verscholen, treedt hij den binnenkomende te gemoet en reikt hem de

hand—de hand waarmee hij zich behelpen leerde; en dan, dan zegt hij op

minzamen toon: „Gijs Giesels, hoe geet ’et?”

„Goed Harmen, en Gij?” is het weerwoord.

„’t Is lange joar’ gelêjen, Giesels, da’k ou niet gezien heb,” zegt

Harmen: „Goa zitten.... en dat onze kienders....” hier stokt hij.

„Joa krek, onze kienders,” herhaalt de vreemde; ziet naar den grond;

weet met zien handen geen road, en sleet z’ op den rug.

En—niet een is er ien huus die begriept dat zoon erste ontmoeting van

twee gevoaders niks alledoags is. Die ’t niet begriepen, die hebben d’r

niet mee van noode. Harmen zei nòg ens: „Giesels, goa zitten.”

En bij de toafel is ’t ’en gegoechel van veul niet genogt. Kan ’t wel

anders: Dorus’ bruur en zusters kommen brulloft houen, en Geertje

kennen ze al, want z’is ’en dag met Dorus bij heur oan de Woalkant ien

voaders huus gewêst.—Wa’n mooi merrenos bluumke het Geertje um ’t oarig

pestuurke—zooals Dorus dat nuumt—en wa’n bezonder groacelik mutske het

Geertje op ’t heufd; en wat is ’t hier alles mooi opgetuugd met dat

vlagdoek, en ’t zulver- en goud- en rood pampier tussen die

dennetekskes. Heere minsen! en wa’n breudjes! en krientenbreudjes! en

wa’n mooie bruigomspiep, heelegoar met roodgruune lientjes d’r um! En

is dát alêvel oe voader, Geertje....? „Dag boas Langhuuzen, we kumt de

boel hier is opscheppen heur.”

„Dat zal me plezier wêzen,” zegt Harmen: „Mot nou moar toetasten.”—’En

klein bietje loater zacht tot Dorus’ voader: „’k Het veul oan oe jong

te danken, Giesels; ’t is ’en wondere jong, moar ’en bovenste beste!”

Gijs Giesels het wark met zien breudje.—Te danken! „Joa krek, krek dat

is ie.”

Gunds bij de toafel geet ’en gelach op. Geertje kriegt ’en kleur as ’en

meikars. Hendrik—Dorus’ bruur—het geploagd: „Geertje zeg, wóar bi’j met

de karspit geblieven?”

’t Ét en drinkt en lacht ien de koamer. De voaders proaten niet veul

moar ze kunnen nog is êfkes rooken; de kark is heel dichtebij.

Moar zie—buuten op den diek doar loopen ze al; de mansluu met de hand’

ien de zak’ en de vrouwluu met de stoof onder d’r zwarte mantels uut.

De neië winkelier mag met z’n Geertje niet te loat kommen. Allo,

véuruut dan!

En bij de karkdeur onder de lindes, doar stoan de mansluu—noar

gewoonte—nog te rooken en te proaten totdat meister oan ’t kloktouw

geet trekken. Ze meinen dat den Dorus ’t moar oarig met Geertje

getroffen het. Ze hebben allemoal wel gedocht dat den Harmen van

klienktum onder ien de loai van de kast had zitten: veur Geertje en

Dorus het ie ’t winkelhuus kunne koopen en stillekes geet ie bij heur

ienwonen.—Dat zoo’n oarige dern in zoo’n lillikke jong zenie kos

kriegen! moar zóoveul is zeker: ’t is ’en kloeke rejoale jong, en

zóoveul is ook zeker: heur voader het ie ’t lêven gered.—’En mins mot

deur bepruuving moar wies worden. Sedert kumt Harmen trouw ien de kark,

en veul hebben ’t gezien: dat ’t Onze Voader en de Tien gebooi bij hum,

ter weerskant van ’t kammenet, ien mooie liest’ oan den muur hangen.

’t Wordt vol ien’t karkske, heel vol. Zoo’n trouwerij is nog is wat

anders as anders. Ien de karkmeistersbank blieft ééne ploats lêg.—Kumt

Bolmans dan niet?—Stil asteblief: De veerman—die ook lid van de road

wier, alschoon dat Harmen geen briefkes bezurgde—de

veerboas-karkmeister kon niet kommen: ’t Bleike blonde Jenneke is

siends ’en heelen tied, arg, arg bleik en moager geworden: proaten mot

ze zoo wies as en mins van twientig joar. Ze zeggen dat ’t wel niet

lang meer zal duren. De veerboas mot den heelen tied oan d’r bedje

zitten en somtieds as roadeloos wêzen. Da’s vremd van zoo’n vroom mins,

zoo’n vroom mins most alêvel.... Stil, stil dan; mot ien de kark oan ou

zelf prakkezieren.

’t Is ook woar, en den Bolmans is anders zoo’n bovenste mins! God zal

’t wel weten.

Dat trouwen is toch moar ’en oogenblikske wark. Kemiek dat ze allebei

met troan’ ien de oog’ stoan. ’t Zal toch ’t rechte wel

wêzen....?—Mins! a’j is vuulen kos hoe die hand’ mekoar drukten!

En de veurmoalige kastlooper met die vremde lillikke mins oan zien

lienkerkant, kiek, ze zingen uut ’t eigeste buukske met z’n beiën—’t

buukske van moeder Geertje—en, ku’j’t begriepen, de erste, die kort

gelêje oan God noch zaligheid docht, nou zingt ie met d’oog’ duk noar

Boven, en hard da’j ’m buuten wel heuren kunt, het dank- en het loflied

den Heere.

Hebben de minsen hum niet gekend.... God kende hum zeker.

Nou is’t uut. ’t Geet alles veur de jonggetrouwden zoo’n bietje op

zied. D’r zin d’r ook veul die êfkes ’t hoar onder de pet loate

kieken.—’t Is oarig da’j nou zoo weet dat ’t man en vrouw is; heel heel

oarig, moar ’t meist voor Dorus en Geertje.

Alles ziet er buuten veur ’t jonge poar dan ook zoo glansachtig uut.

Hoe kunnen ze meinen dat ’t koud in de locht is! Werm is ’t van binnen,

en, werm zal ’t wel blieven.

t’ Oavend is’t brulloft ien Harmens achterhuus. ’t Jongvolk het schik

genogt in d’r lêven. De been’ kommen ook van den vloer. Knilles, de

kerresier, blaast dat ie gedurig zoo rood as ’en kalkoensen haan wordt,

en, as ie van Mulderkens Hanske bloast—woar j’ook al op walsen

kunt—dan, dan drukt er den Dorus zijn wiefken oan ’t hart: dan kust ie

haar vlak op ’t mollige snuutje; dan fluustren die twee nog zoo’n

bietje op zich eiges; en joa: „Joa die karsepit—verechtig ze het hum

bewoard, en tegen de leinte dan zal z’em goan poten.”