1381 (return)

[ Marte. Ta scju dìs chì (vièrs la fin di Avòst dal [Footnote 2003]) sta “stela” a è pròpit fuarta—pì luminoša ca sedi maj stada in taj ultins [Footnote 60: [Footnote 000: àis, secònt chej ca sàn. Però, al contrari daj efiès che Marte al à vùt su Cjangrànt, in ta scju dìs al stà creànt dišastros ecològicos in Europa (incèndios, temperatùris cussì altis che fra l’altri a’an copàt [Footnote 10: [Footnote 000: di lòu in Fransa) e pur uchì ( [Footnote 30: [Footnote 000: sfolàs da Kelowna, e un bièl nùmar encja chì a Ashcroft)!]

1382 (return)

[ Li sfèris dal firmamìnt.]

1383 (return)

[ Encjamò prin che il Papa Clement V al invitàs Rico VII a vignì in Italia, par dopo zìghi cuntra, Cjangrànt, a nòuf àis al veva belzà mostràt li virtùs minsonàdis. Chì a si pòs notà che, coma cal dìs Thomas Gray in tal so famòus poema “Elegy Written Upon a Country Churchyard,” a sòn doma i grancj’ ca pòsin mostrà disprès paj bès. Ai puòrs diàus daj puarès a no ghi vèn maj data l’oportunitàt!]

1384 (return)

[ Al saveva ben Dante, che la so fama a sarès durada in taj sècuj, mentri che chè di chej ca lu’an costrèt a ešilià, s’a ešìst, a ešìst gràsis a la fama che Dante stes al à.]

1385 (return)

[ Coma cal sarès il so trisnònu Cjasaguìda.]

1386 (return)

[ Un ca si lasa zì, ca si lasa domà dal ešìlio, al vèn distrùt.]

1387 (return)

[ S’i no’ai il coràgju di ricognosi sè ca è veretàt, na dì, cuant che il prešènt al sarà doventàt timp antìc, i vegnaràj dismintiàt dal dut.]

1388 (return)

[ Cuanta veretàt ca è’n ta sti rìghis!]

1389 (return)

[ Purgatori.]

1390 (return)

[ L’ešìlio.]

1391 (return)

[ Diu.]

1392 (return)

[ Beatrìs a lu sigùra che il plašej celestiàl cal à vuardàt taj so vuj al pòl cjatàlu èncja al di fòu daj so vuj.]

1393 (return)

[ La brama di Cjasaguida di discori di nòuf cun luj.]

1394 (return)

[ Chèl che Cjasaguida al minsonarà a si prešentarà svelt coma na saèta.]

1395 (return)

[ Un’altri lušòu.]

1396 (return)

[ La stesa ambiguitàt (al eše il falcòn cal svuala o il vuli dal falconièr?) a è encja’n tal originàl.]

1397 (return)

[ Dùcjus grancj’ condotièrs medievaj, scju chì; fra di lòu, zent coma Gotfrèit a èrin condotièrs da li primi crocjàtis cuntra i saracèns.]

1398 (return)

[ Dante al vuarda in taj so vuj e a ghi par pì bièla di sempri, roba che, considerànt i superlatìfs cal à ušàt fin adès, a somearès impusìbul.]

1399 (return)

[ Dante a si necuàrs ca sòn adès in ta la sfera di Gjove.]

1400 (return)

[ Beatrìs.]

1401 (return)

[ Pa la so vergogna, na fruta—a ni dìs Dante—a cambia colòu, dal ros al blanc, a colp.]

1402 (return)

[ La sesta stela a sarès Gjove, pì temperada di Saturno (frèit) o Mars (cjalt).]

1403 (return)

[ La lus stesa a stà formànt ai so vuj li lèteris da la nustra lenga (ma i no cròt dal furlàn!).]

1404 (return)

[ Una da li Mùšis.]

1405 (return)

[ Volèighi ben a la gjustìsia vuàltris ch’i gjudicàis la cjera.]

1406 (return)

[ “Dùtis chès” a si riferìs a li lùcis ca si stàn pojànt sul colm da la “M,” fašìnt la “M” someà na sorta di gìlio. Pal valòu simbòlic da la “M” i sugerìs i comentatòus, ca la sàn pì lungja di me.]

1407 (return)

[ Diu.]

1408 (return)

[ Informa = tal sens daj antìcs scholàstics: ca ghi conferìs la so vera sostansa o esènsa.]

1409 (return)

[ Il valòu simbòlic al è pì o mancu cussì: i spirs (ca pòsin èsi jodùs coma la zent ca à simpatìa pa la monarchìa fransèša) a càmbin cul so sfavilà il gìlio, cal raprešenta la cjaša franseša, in ta la forma da l’acuila, sìmbul dal Impero, dimostrànt cussì che, tal livèl simbòlic la zent a preferìs—o a varès da prefer엒l Impero al dominio fransèis.]

1410 (return)

[ Il sugerimìnt di Dante chì al è che la corusiòn (fun) da la gjustìsia a deriva da la curia papàl—cun Zuan XXII da Avignòn prin di dut. (Vandelli)]

1411 (return)

[ Coma cal veva fàt il Signòu in tal templi di Gjerušalèm.]

1412 (return)

[ La guèra adès a vèn fata daj pàpis ca ùšin scomùnichis o altri amonimìns cuntra i fedej, e fašìnt cussì a ghi ròbin il pan spirituàl che il Signòu al voleva prejòdi par dùcjus.]

1413 (return)

[ Dante chì al stà apostrofànt, a si pensa, un daj pàpis (Clement V?) cal era stàt acušàt di imponi scomùnichis doma par scancelàlis se un daj potentàs al vès vierzùt il so tacuìn!]

1414 (return)

[ La Glišia.]

1415 (return)

[ Il tu di sti rìghis al è Zuan XXII (o n’altri papa coròt e cìnic). Stu papa a si riferìs a S. Pieri e a S. Pauli in maniera spresànt—e chèl ca gh’impuarta a sòn doma i florìns ca tègnin raprešentada la figùra di San Zuan Batista.]

1416 (return)

[ Il splendòu daj beàs al somèa un’acuila—sìmbul che a Dante a ghi stà amondi a còu, par rašòns za prešentàdis.]

1417 (return)

[ I mi cjoj encja jò la libertàt ca si’a cjòlt Dante tal ušà “rostro” (latìn: rostrum = bec, o muša) par significà la muša o bec da l’acuila.]

1418 (return)

[ La figura da l’acuila che cussì a si stà esprimìnt a è fata di chej tancju puntìns di lùs ca sòn i beàs ca ghi dàn forma.]

1419 (return)

[ Li vòus di ducju i beàs a èrin concentràdis in ta l’unica vòus da l’àcuila.]

1420 (return)

[ Taj òrdins daj ànzui.]

1421 (return)

[ Il capucjo che il falconej a ghi tèn sul cjaf.]

1422 (return)

[ Chel stùpit di un Satanàs di Lusìfar.]

1423 (return)

[ Ogni creatura inferiòu a chè daj ànzui (Lusìfar in particulàr) a è coma un vàs masa pìsul par capì ’l infinìt savej dal creatòu.]

1424 (return)

[ ’L intelèt divìn.]

1425 (return)

[ ’L intelèt umàn al è regàl dal intelèt divìn: regàl grant, a si sà; ma maj cussì grant coma chel da’ndà cal cjoj ispirasiòn—coma che se un siòr a ni regala mil dòlars, mil dòlars a sòn tàncjus, si capìs; ma puc o nuja in confrònt dal tešoru da’ndà ca vègnin.]

1426 (return)

[ Cupiditas radix malorum est—in ta ducju i sens.]

1427 (return)

[ Puòr’on = puòr omp.]

1428 (return)

[ Domanda, chista, che dùcjus a si sòn domandàs, prima o dopo.]

1429 (return)

[ Il cjadreòn di un gjudice.]

1430 (return)

[ Tal sens di èsi il contrari di sutìlis.]

1431 (return)

[ S’a si imedešimèa cu la volontàt divìna.]

1432 (return)

[ Fin a chel punt chì dal rašonamìnt da l’acuila, il me dùbit al restarès intàt.]

1433 (return)

[ L’acuila.]

1434 (return)

[ Vuàltris umàns i no sèis bòis di capì li sutilèsis da la gjustìsia divina. A si’è tentàs di diši, chì, che forsi a no sarès tant na bruta roba se il creatòu a ni permetès di capì cualchidùn daj so mistèris. Forsi, s’a ni spalancàs chel barcòn cal fa jodi sè ca è la di fòu, in tal so ort, par cussì diši, forsi i varèsin encjamò pì amirasiòn par luj e par dùtis li ròbis cal à’n tal so ort. Ma i saj ben che luj al è ostinàt a insisti su la storia da la fede, che sensa di chè i no podarìn maj godi da la bielèsa dal so ort.]

1435 (return)

[ Crist. E di che zent ca fà mostra di vej sempri Crist in mins a’n d’è tanta, coma ca è tanta la ipocrišìa da la zent.]

1436 (return)

[ Danàs e beàs a si ju jodarà sfilà’n ta do filis: chè daj beàs e chè di chej zùs in malora.]

1437 (return)

[ Imperatòu Berto da l’Austria.]

1438 (return)

[ Il cugnàt di Berto al zarà a pièrdi l’Austria entri pus àis. (Cussì i comentatòus.)]

1439 (return)

[ Stu chì al sarès Filìp il Bièl, da la Fransa, che, secònt i comentatòus, al veva falsificàt tanta moneda par podej fà na guera. Filìp pì tars al era zùt a murì dopo èsi stàt ferìt da un cinghiàl.]

1440 (return)

[ Ducju scju regnàns a’an na roba in comùn: la brama di vej e di otegni teritori daj àltris—’l inglèis al voleva la Svesia; il spagnòu Gibiltèra (daj Mòrus); etc.]

1441 (return)

[ Ca sarès il stes che diši che par ogni virtùt che stu suèt al à, al à pur mil pècis.]

1442 (return)

[ Di stu re di Sicilia a basta diši puc—al era un omp plen di vìsis e basta.]

1443 (return)

[ Il barba di Federico al era Jàcu, re da la Majorca. Jàcu II, il fradi, al era re da l’Aragona.]

1444 (return)

[ Ràsia: na region ca includeva part da la Bosnia, Croàsia, Serbia e Dalmàsia.]

1445 (return)

[ Il re di Ràsia a si veva profitàt dal fat che la so moneda a ghi someàva a la moneda venesiana (I “matapan” vènetos).]

1446 (return)

[ I Pirenej, ca podèvin difìndi il re di Navàra da la Fransa.]

1447 (return)

[ Il re di Cipro, fransèis, al era un omp coròt e crudèl, secònt Dante e secònt i comentatòus.]

1448 (return)

[ Chej puntìns di lùcis ca fòrmin il vuli da l’àcuila a sòn pì brilàns (= di mèrit pì grant) daj àltris ca ghi dàn forma al rest da l’àcuila.]

1449 (return)

[ Re Davide, autòu daj Sàlmos.]

1450 (return)

[ La sostansa di sti rìghis a pàr ca sedi che il cjantadòu (Re Davide) al cognòs adès il grant prèmiu risevùt pa li so òperis.]

1451 (return)

[ ’L Imperatòu Trajàn.]

1452 (return)

[ Cf.Purg. X. [Footnote 73: etc.]

1453 (return)

[ Il paradìs e ’l infièr.]

1454 (return)

[ Ešechièl che, savùt da Zaìja cal sarès muàrt di lì a puc, al veva domandàt di èsi lasàt vif par encjamò un puc di timp par podej fà penitensa. (Robuschi)]

1455 (return)

[ Coma tal cašu di Ešechièl.]

1456 (return)

[ ’L Imperatòu Costantìn cal veva pasàt li lègis di Roma a l’àcuila, sen dal Impero, e al veva al stes timp stabilìt Bišansio coma capitàl dal Impero.]

1457 (return)

[ Là che la sèa dal vuli da l’àcuila a taca a zì’n jù.]

1458 (return)

[ Gulielmo il Bon, re da la Sicilia, planzùt in taj timps di Dante, pì ’ncjamò pal fat che chej ca lu vèvin suseguìt, Carlo e Federico, a èrin stàs governàns da nuja. (Comentatòus)]

1459 (return)

[ A si mostra dut risplendìnt e colòu di òru.]

1460 (return)

[ Un daj trojàns ca vèvin lotàt cuntra i Grecs. Dante, naturàl, a si necuàrs a colp di sta straordinaria rivelasiòn: se’l fàja un ostia di un pagan uchì in tal paradìs?]

1461 (return)

[ Cussì Shelley cuant che’n ta la so “To a Skylark” al sìnt tal cjantà da la lòdula un segnal di cualchicjùsa cal è cussì tant pì bièl, pì melodiòus di cualsìasi roba ca è di sta cjera, e che di conseguènsa a ghi tocja èsi divìna.]

To a Skylark]

Hail to thee, blithe Spìrit! Bird thou never wert, That from Heaven, or near it, Pourest thy full heart In profuse strains of unpremeditated art

.]

Sound of vernal showers On the twinkling grass, Rain-awaken'd flowers, All that ever was Joyous, and clear, and fresh, thy music doth surpass

.]

What objects are the fountains Of thy happy strain? What fields, or waves, or mountains? What shapes of sky or plain? What love of thine own kind? what ignorance of pain?

]

1462 (return)

[ Ogni roba tal mont a è creada in conformitàt cul volej di Diu (il plašej eterno).]

1463 (return)

[ Dante al uša sta espresiòn latina par significà la esènsa di na roba; e cussì i la uši encja jò. In furlàn na peràula ca si visinarès a sarès “robitàt,” ca sarès la sostansa di na roba, coma che in inglèis a si uša la espresiòn “whatness” o “thingness.”]

1464 (return)

[ La viva speransa (cal à un omp coma Trojàn) di zì a cognòsi Diu a và a “vinsi” sul volej (o amòu) divìn, ca ghi scolta a chej ca mòstrin speransa.]

1465 (return)

[ Trajàn (la prima) e Trojàn (la cuinta) dùtis dos colocàdis ta la sèa da l’acuila.]

1466 (return)

[ Secònt i comentatòus, al è stàt San Gregorio a preà par che Trajàn al tornàs fra i vìfs par fà dal ben—cal era il so dešideri.]

1467 (return)

[ Voltàs: tal sens che in ta chistu momènt al à la nustra atensiòn.]

1468 (return)

[ Crist.]

1469 (return)

[ Tal vuli da l’àcuila, lì cal lus cuj altri beàs.]

1470 (return)

[ Il spìrit di Rifeo il Trojàn.]

1471 (return)

[ Da gràsia a gràsia

]

1472 (return)

[ (Pur. XXIX. [Footnote 121]-) Li tre siòris minsonàdis chì a sòn la Fede, la Speransa e la Caritàt ca èrin cun Beatrìs visìn da la roda destra dal so cjar. Chisti virtùs a ghi’an servìt coma batièšin al Trojàn pì di mil àis prin dal vignì dal redentòu. Coma ca dìs l’àcuila sùbit sot, a è inùtil che nuàltris puora zent i provani a capì il misteri da la predestinasiòn, cal contèn in se li rašòns ca spiegarèsin—se doma i rivàsin a penetralu—stranèsis teològichis coma che dal cašu di Trojàn. Lo stes, però, si si ategnìn al cašu di Rifeo il Trojàn, a èše necesàri che un pagàn, dišìn un indiàn canadèis da la epoca pre-colombiana, al vedi vùt li virtùs teologàls (caritàt, fede, speransa) e vej crodùt al vignì di Crist, etc., par vej podùt èsi acetàt la sù, tra i beàs? O misteri da la santa fede!]

1473 (return)

[ Diu stes, cal è chel cal tèn in motu duti li ròbis.]

1474 (return)

[ Par diši la veretàt, tal originàl Dante al à “s’affina,” espresiòn ca mostra un perfèt acòrdu fra il volej daj beàs e il volej di Diu.]

1475 (return)

[ Li sèis daj vùj a si sbàsin e a si àlsin al stes timp, cussì coma l’intensitàt da li lùcis tal vuli da l’àcuila a si alsava o sbasava in perfèta sintonìa cul parlà da l’àcuila.]

1476 (return)

[ Tal originàl i vuj di Dante a si fìsin su la “mia donna.” Purtrop il furlàn a nol somèa vej l’ecuivalènt di chista espresiòn. La me fèmina? No. La me siòra? Nencja. La me zovina? La me fruta? La me madona? La me biela? La me ninina? No. No. No. No e no.Il furlàn a nol à nisùna peràula ca si visina a la “mia donna.” La “mia donna” tal sens ušàt da Dante a è espresiòn di gentilesa, di rafinatesa, di galanterìa—cualitàs di un mont social e romàntic che, i cròt, a nol à maj parlàt furlàn. Il furlàn, almancu chel parlàt a San Zuan, al è, in tal scori da la storia, stàt lenga dal contadìn e lì, a è da amètilu, espresiòns cavalerèschis coma la “mia donna” a sòn difìsilis da cjatàlis.]

1477 (return)

[ Semele, na amànt di Gjove ca veva insistìt di jòdilu in tal so splendòu e, in tal jòdilu, a si veva brušàt e di ic a no era restàt altri che un grumùt di sinìša.]

1478 (return)

[ Cualsìasi altra fèmina (fiòla, siòra, zovina, ninùta o fruta ca sedi) a corarès il riscju di someà una di chès ca si vàntin da li so bielèsis. Tal cašu di Beatrìs, però, chistu aserimìnt che la so bielèsa a stà doventànt sempri pì luminoša a no si pòl clamala vanitàt. Cussì a no è nencja just “perdonà” Beatrìs—coma che al inisi i eri tentàt di fà. (S’a vès vùt un momènt di comprensìbil debulesa feminìl i la varès perdonada a colp. Ma chì, sè ca è da perdonà?)]

1479 (return)

[ Il ridi di Beatrìs.]

1480 (return)

[ Il siètin splendòu al sarès Saturno, indà ca sòn apena rivàs. Ta la cjera adès a si sìnt il inflùs di Saturno e da la costelasiòn dal Leòn.]

1481 (return)

[ Saturno.]

1482 (return)

[ Saturno al era il re da la etàt dal òru, cuant che dut a era coma ca varès da èsi, no coma vuèj cuant che dut (o cuaši) a è coma ca è, e par sigùr no coma cal varès da èsi.]

1483 (return)

[ Beatrìs.]

1484 (return)

[ Ca jodeva dal jodi di Diu stes.]

1485 (return)

[ Dante chistu a ghi lu dìs a un daj spìris luminòus ca ghi stàn in front.]

1486 (return)

[ Beatrìs.]

1487 (return)

[ Ta àltris sfèris celèstis.]

1488 (return)

[ Tant il ridi di Beatrìs che il cjantà daj beàs al varès, uchì, na soavitàt cussì granda che Dante, in bròut di gjùgjulis, a nol podarès apresà—ma a si insiminarès dal dut, par sigùr!]

1489 (return)

[ Cun che infušiòn di lus ca vèn dal alt, la lus ca stà parlànt a pol jodi in ta la esènsa di Diu stes.]

1490 (return)

[ Il me jodi (inteletuàl) a si adeguèa a la lus divina.]

1491 (return)

[ Coma dita sùbit sù, nencja i serafìns a rivaràn maj a capì ducju i segrès divìns.]

1492 (return)

[ Dante a la mèt cussì: “Tra due liti d’Italia surgon sassi

.” I lu amèt: chistu al suna un puc miej dal me mòut di esprìmimi, almancu in ta stu cašu chì. Ma se si’aja da fà

A pensàighila ben encja Dante al varès aprovàt il pastrosès macarònic da la me riga, cu la so mistura di furlàn “clàsic” e furlàn di San Zuan.]

1493 (return)

[ I comentatòus a no sòn sigùrs a cuj ca si riferìs.]

1494 (return)

[ Al era cognosùt coma Pieri Pecjadòu tal convènt di Santa Maria dal Puàrt.]

1495 (return)

[ Uchì i comentatòus a pàrlin di un anacronišmo (par via che ai timps di San Pieri Damiàn a no si ušava encjamò chel cjapièl che i cardinaj a pàrtin vuèj. A no è la prima volta, a propòšit, che Dante (encja s’a lu fà par bocja di San Pieri Damiàn) al mostra di èsi crìtic di scju minìstros da la Glišia.]

1496 (return)

[ Cefàs = Cephas: San Pieri; il grant vasèl: San Pauli.]

1497 (return)

[ Miga mal, Dante, cuant ca si buta a l’ironìa!]

1498 (return)

[ Cal sarès il sflameà di San Pieri Damiàn.]

1499 (return)

[ A la mari.]

1500 (return)

[ Cf. Par. XXI. 4- [Footnote 12]; [Footnote 57]- [Footnote 62].]

1501 (return)

[ Prin da murì.]

1502 (return)

[ Ànsi, il riguàrt cal stà mostrànt Dante di front di scju beàs, a lu rìnt pì ’ncjamò meritèvul di vignì ricognosùt da Diu—cal è il so objetìf.]

1503 (return)

[ Il monastèri cal cjòj il nòn di San Benedèt.]

1504 (return)

[ Zent pagana, ca no voleva savèighini da la nova fede.]

1505 (return)

[ San Benedèt al veva fondàt il monasteri di Mont Casìn tal [Footnote 528].]

1506 (return)

[ Il paganèšin.]

1507 (return)

[ Salt = saldu. I fràris uchì a ghi’an tegnùt dur a la so fede.]

1508 (return)

[ Dante al vòu jodi il sant coma cal era, lìbar da che luminošitàt ca lu tèn, in ta un bièl sens paradosàl, platàt.]

1509 (return)

[ ’L Empireo.]

1510 (return)

[ La sù tal Empireo dut a è perfèt, coma cal è sempri stàt.]

1511 (return)

[ Tal Empireo il “èsi” a nol è na roba materiàl, coma cal è’n ta che altri sfèris o uchì in tal nustri puòr mont. I beàs a pòsin rivà fin la sù; roba ca no ghi è pusìbul a un puòr mortàl coma Dante—almancu no a stu punt.]

1512 (return)

[ Cuant ca si veva insumiàt di vej jodùt na scjala ca si alsava fin tal cjèl, cun ànzui ca ghi zèvin sù e jù.]

1513 (return)

[ Puòr Svuàlt! Stu puòr Benedetìn al era pròpit lì, a partada di man, e cussì i lu’ai ušàt. Colpa so sa’l è saltàt fòu pròpit cuant chi zèvi in sercja di un Benedetìn cal rimàs cun salt!]

1514 (return)

[ Convènt, o monastèri.]

1515 (return)

[ Chel profitàsi da li rènditis da la Glišia. (A si pensarès che la debulesa umana daj prèdis e fràris di na volta, coma la debulesa di chej predis dal dì di vuèj, acušàs di abùšus coma chel da la pedofilia—a si pensarès che sti pècis a varèsin distrušùt la Glišia sècuj fa. E invènsi ic a para via—e abastansa benòn, secònt sè ca si jòt.)]

1516 (return)

[ Se ca custodìs la Glišia a no ghi apartèn nè ai parìncj’ daj fràris e prèdis, nè a àltris ca vòlin scuèdi.]

1517 (return)

[ San Francesco.]

1518 (return)

[ Miràcuj bìblicos coma il spartì da li àghis o’l fà l’aga dal Gjordàn zì cuntra curìnt a èrin pì grandi maravèis che un pusìbul intervènt di Diu di “coreši” la corusiòn ch’i’ai apena descrìt.]

1519 (return)

[ Par via che Beatrìs a ghi’a permetùt di “vinsi” la so gravitàt naturàl e di zì sù svelt, coma un spìrit.]

1520 (return)

[ Il sen dal Zodiac cal seguìs il sen dal Toru al è la costelasiòn daj Zìmuj—e a è sot di chistu sen che Dante al era nasùt.]

1521 (return)

[ Il firmamìnt.]

1522 (return)

[ Il gran pàs al sarès la dificoltàt ca ghi resta a Dante di contà da li ròbis ca nol à encjamò descrìt dal Paradìs.]

1523 (return)

[ I ànzui.]

1524 (return)

[ Dante al stà oservànt la luna da che altra banda, la banda che nuàltris i no jodìn maj e ca no’à li màcis ca si jòdin da chì—da la cjera.]

1525 (return)

[ Pari dal soreli.]

1526 (return)

[ Maja e Dion a èrin li màris di Mercurio e Vènere—ca ghi zìrin atòr e visìn dal soreli.]

1527 (return)

[ Gjove al è’n tal miès di Mars e Saturno; un cjaldòn, e ’l altri frejdùt.]

1528 (return)

[ Vandelli al nota che’n taj timps di Dante i astronòmos a riferìvin ai poscj’ indà ca èrin i pianès coma “cjašis.”]

1529 (return)

[ Coma la usièla, Beatrìs a stà spetànt, duta ansioša, par cualchicjusa di luminòus cal stà par spuntà da un momènt a l’altri.]

1530 (return)

[ Dut il frut cal vèn fòu da la influensa daj cjèlos, cal sarès dut il insièmit daj sans dal Empireo.]

1531 (return)

[ Parsè che li peràulis a no rìvin a descrivi dut chel splendòu.]

1532 (return)

[ Crist.]

1533 (return)

[ Miga mal sta teoria medievàl di coma ca nàs na saèta!]

1534 (return)

[ I si recuardàn ben che puc prin (Par.XXI.4+ e [Footnote 62: + ) Dante a nol varès podùt jodi Beatrìs in ta dut il so splendòu; ma adès cal à jodùt altri ròbis brilàntis al è pì preparàt a vuardà e apresà il ridi luminòus di Beatrìs.]

1535 (return)

[ Cuanti vòltis ch’i vìn vùt dùcjus chista esperiensa chì! Spes a susèit che cuant ch’i si sveàn a colp, ta miès di un sun, i dišìn: èco, a bišùgna che stavolta i mi recuardi di sè ch’i mi stevi insumiànt. Ma, nonostànt il propòšit di recuardàsi daj particulàrs dal sun, puc dopo ch’i si sìn ben sveàs il sun al è zùt sul’òsti e dut sè ca ni resta a è la certèsa ch’i si sìn insumiàs di cualchicjusa ca meretava di èsi recuardada. Tal cašu di Dante, a sarès interesànt aplicà li teorìis di Freud—o di Schachtel. (Chist’ùltin al è chel cal dìs che la rašòn pa la cual i no si recuardàn daj suns a è par via che i suns di sòlit a pàrtin a gala li ròbis che pròpit i vorèsin vej—tal cašu di Dante chistu al somèa pròpit just—ma ca sarès cuntra i precès fondamentàj da la nustra cultura di podej vej o otègni.)]

1536 (return)

[ Dante a nol rivarès a descrivi la bielèsa inefàbil dal ridi di Beatrìs—e dal rest dal so aspièt sant e luminòus—nencja s’al vès la asistènsa di dùcjus i poès ispiràs da dùtis li Mùšis.]

1537 (return)

[ Ca sarès la poešia di Dante.]

1538 (return)

[ La roša = Maria; i gìlios = i apòstui.]

1539 (return)

[ Il so vuli a nol era encjamò abituàt—o dal dut preparàt—a jodi višions luminòšis coma chè ca stà par prešentasi al so vuli.]

1540 (return)

[ La cauša a sarès Crist stes.]

1541 (return)

[ La prešensa visìna—e di conseguensa tant luminoša—dal Signòu a ghi varès impedìt a Dante di podej jodi i altri beàs, lòu stes esìnt luminòus.]

1542 (return)

[ Sùbit dopo che il Signòu, cu la so luminošitàt, a si’a un puc distansiàt, Dante al pòl concentrà il so vuli sul bièl flòu (Maria—la roša mìstica) reprešentàt dal lustri pì intèns cal à davànt di luj.]

1543 (return)

[ In tant e in cuant: in cualitàt e in intensitàt.]

1544 (return)

[ Chista “flama” a sarès, secònt i comentatòus, chè dal ànzul Gabrièl.]

1545 (return)

[ ’L ànzul al “coronava” cu la so melodìa chel gjojèl (zefìr) ca era Maria, e ic a so volta a feva dut il cjèl risplìndi coma da la lus di un grant zefìr.]

1546 (return)

[ Il Empireo.]

1547 (return)

[ Il nonu cjèl, o Prin Motu, cal imbràsa dut il rest dal mont. La so visinànsa a Diu a ghi permèt di godi pì da li àltris sfèris il calòu cal vèn radiàt da Diu e da li so asiòns divìnis.]

1548 (return)

[ Maria e la so simìnsa (il Signòu) a sòn zùs in sù cussì a la svelta che il vuli di Dante a nol è rivàt a seguìju.]

1549 (return)

[ Tal originàl: Sti ànimis a èrin tal semenà “buone bobolce.” Interesanta la nota di Vandelli, cal sugerìs che “bobolce” a deriva da “bifolca,” ca significarès “cjera” o “cjampàgna” in ta cers dialès dal nord. Al spiegarèsia , chistu, il significant di “bifolco,” espresiòn cal ušava me Barba Toni (puarèt) cuant che, da frutùt, i vegnevi da luj butàt par aria. Ca la vedi ušada (coma cal feva cun ludro) in tal sens di “contadinàt” o di “vilàn” o di “salvàdi” par significà che un cal era coma li altri bèstis da la cjera?]

1550 (return)

[ San Pieri, cal è stàt vitoriòus sul mal. Il “concilio” al sarès il insièmit da li ànimis beàdis dal nòuf e dal vecju Testamìnt.]

1551 (return)

[ La nustra fantašìa a no riva a rìndighi gjustìsia a la soavitàt celestiàl di chistu cjànt.]

1552 (return)

[ Cussì a ghi dìs San Pieri a Beatrìs.]

1553 (return)

[ Viru = Latìn (sanzuanišàt) par omp.]

1554 (return)

[ Dal paradìs.]

1555 (return)

[ Coma ca ni recuàrdin i comentatòus, San Pieri “ambulabat super aquam, ut veniret ad Jesum.” (Matt.XIV. [Footnote 25]-)]

1556 (return)

[ Un ca si prepara a afrontà un ešàm ca ghi vierzarà la strada al dotoràt. Chistu bacelièr al à di tegnisi pront a provà (no a determinà) la cuestiòn ca ghi vèn proponùda dal mestri.]

1557 (return)

[ Mestri—San Pieri; la cuestiòn su la cual al vegnarà ešaminàt: la fede.]

1558 (return)

[ San Pauli.]

1559 (return)

[ Pal significàt medievàl e Tomìstic di scju vocabuj i sugerìs i comentatòus.]

1560 (return)

[ ’L intensiòn = il crodi (i cròt), cal doventa sostansa, tal sens scolàstic di veretàt.]

1561 (return)

[ Ca sarès il jodi in ta li veretàs etèrnis, aparèntis doma s’a si è in paradìs.]

1562 (return)

[ Cun vigòu, cun pasiòn.]

1563 (return)

[ Al so stamp.]

1564 (return)

[ Gjojèl.]

1565 (return)

[ A è fede sensa lìmit chista. I lešèvi tal Vecju Testamìnt alsèra che rìghis ca còntin di chel puòr diàu cal và’n taj cjamps di domènia in sercja di stecùs par tègnisi cjalt. E Diu, avìnt oservàt ca nol rispetava la domènia, a ghi dìs a Mošè: “Copàilu. Bišùgna cal vègni lapidàt.” (Nùmars [Footnote 15]: [Footnote 32]) Èco, a bišùgna vej na fede da leòn (cussì par diši, sicòma ch’i no soj tant sigùr di cuanta fede ca’an i leòns) par cròdighi a la gjustìsia di chistu Diu vecju.]

1566 (return)

[ Il Testamìnt vecju e chel nòuf a sòn chì tratàs coma componìns di un argumìnt silogìstic.]

1567 (return)

[ Tal sens di òpera divìna.]

1568 (return)

[ In ta sta metàfora la natura a è paragonada a un fabri ca nol è bon di scjaldà e di dàighi forma a ròbis ca sòn aldilà da li so capacitàs—ca sarèsin i miràcuj.]

1569 (return)

[ Che ròbis consideràdis miràcuj.]

1570 (return)

[ Il Te Deum laudamus

.]

1571 (return)

[ Secònt il Vanzèli di San Zuan, San Zuan al era stàt il prin a rivà in tal sepulcri di Crist, ma San Pieri al era stàt il prin a entràighi e crodi che Crist a si era rifàt vif.]

1572 (return)

[ Tal sens che’l Spìrit Sant su di lòu a si’a fermàt e cul santificàju a ghi’a cussì permetùt di risevi la veretàt.]

1573 (return)

[ S’i vìn na sincuìna e na cuindišìna, parsè no na trina?]

La Divina Comèdia: Complete English title is Dante's Divine Comedy, Complete · 第 30 / 32 段