Chej che voja di zì’n tal sutìl a’an,

se guidàs da la scritura i no fòsis,

rašòns di dùbit i'n varèsis a plena man.

Oh nemaj da la cjera! Oh mins sglònfis!1430

La prima volontàt, ca è’n sè tant buna,

e ca è’l pì grant ben, sempri lì a è, tal so post fìs.

Ogni roba a è justa se cun ic a è una:1431

roba creada’l ben a sè’a no tira,

ma ic, risplendìnt, a ognùn lu dona.”1432

Com’che’nsima’l nit zvualànt a zira

dop’che la cicògna’l past ghi’a dàt ai fìs,

e com’che chèl cal è pasùt al amira,

cussì si veva fàt1433, e cussì alsàt i vevi li sèis,

la figura benedeta, che l’àlis

a moveva sburtàdis da tancju consèis.

Atorotòr svualànt a cjantava: “Li nòtis

mès, a’è clar, i fèis fadìja a capìlis;

il pensej di Diu pur’i no comprendèis.”1434

Al cujetasi di che lustri flàmis

dal Spirt Sant ch’encjamò ’l era’n tal sen

ch’ai Romàns ghi veva dàt riverènsis,

di nòuf al veva tacàt: “Chì sù, in ta chistu regn,

maj nol è vegnùt nisùn ca nol crodès in Crist

nè prin nè dopo cal vegnès ’nclaudàt tal lèn.

Ma jòt: tàncjus di lòu a sìghin ‘Crist, Crist!’

e’n tal dì dal judìsi a saràn pì lontàns

di luj1435 che chej che maj cognosùt no’an Crist.

E l’Abisìn’l danarà chiscju Cristiàns

cuant ca si spartiràn chisti do scuèlis,

una sempri siora e l’altra’n taj dàns.1436

Se dišarani i Persiàns ai re vùstris?

Coma a jodarani chel libri vièrt

’ndà che li pècis sòs a sòn dùtis scrìtis?

Lì s’jodarà, tra l’òperis d’Albert,1437

chè che fra puc a scrivarà la pena

su chèl ca cambiarà’l regnu di Praga’n desèrt.1438

Lì a s’jodarà’l mal che là dal Sena

al caušarà, falsificànt bes a plen,

chèl che’l cinghiàl’l farà crepà, cun pena.1439

Lì di che supiàrbia s’jodarà il sen

che màt a fà doventà ’l Inglèis e’l Scosèis

che bòis no sòn di restà tal so terèn.

La lusùria a s’jodeva e li coròtis plèis

di chèl di Spagna e di chel re Boèm,

che virtùt maj ’la vùt, ma doma brus plašèis.1440

Si gh’jodarà al suèt di Gjerusalèm

segnada cun una I la so bontàt,

ma l’opòst ghi sarà segnàt cu na em.1441

S’jodarà l’avarìsia e la viltàt

di chèl che vuardiàn al è da l’išula dal fòuc

’ndà ch’Anchìs finìt al veva la so lungja estàt;

e par da n’idea di cuant cal è luj puc

a bastaràn un pu’ di lèteris scurtàdis

ch’un biel puc ni dišaràn cul diši puc.1442

E s’jodaràn pur li òperis spòrcis

dal barba1443 e dal fradi che na nasiòn

a’an dišonoràt e pur do corònis.

E chej che re dal Portogal e Norvegja a sòn,

lì si cognosaràn, e chèl di Rasa1444

che cuj bès di Venesia al veva fàt puc di bon.1445

Beàda Ungaria s’a no si lasa

pì malmenà! e beàda Navàra

s’a si armàs dal mont1446 ca la fàsa!

E ducju’an di crodi che par capara

di chistu, Nicošia e Famagosta

fuàrt si làgnin pal nemàl di so cjera1447,

che d’imbànda daj àltris no si scosta.

Cjànt Vincjèšin

Cuant che chèl che lus a dut il mont ghi dà,

dal nustr’emisferi jù’l vèn e’l và via

cussì che'l dì dapardùt a distudasi al và,

il cjèl, che doma di luj prin s’impìa,

ai nustri vuj si fà di nòuf a colp prešìnt

par ducj’ chej lumìns ch’ognùn di luj s’impìja;

e’n mins stu da fà dal cjèl si veva fàt prešìnt

cuant che’l sen dal mont e daj so dùcis

di parlà ’l veva smetùt, cujèt restànt e tašìnt;

ma sùbit dopo, l’altri bieli lùcis

sempri pì lušìnt a cjantà si vèvin metùt

cansòns che ben i recuardi ca èrin soàvis.

O divìn amòu, di ridi dut cujerzùt,

cuant ch’i ti lušèvis cun che melodìis dòlsis

che di pensèis sans a cjantàvin par dut!

Dopo che chisti lustri pièris presiòšis

che la sesta lus ’ngjemà i vevi jodùt

cujetàt a vèvin l’angèlichis nòtis,

di sinti’l murmurà d’un rìvul mi veva parùt

che da clap’a clap jù’l vegneva lìmpit e clar

da la gran fontana ’ndà cal era nasùt.

E com’dal cuèl da la ghitara’l sun clar

dut ben si sesta, com’cal fà dal bušùt

da la pìva il soflà dal montagnàr,

cussì, sensa nencja spetà un minùt,

il murmurà da l’àcuila sbušigànt

al era vegnùt sù pal cuèl, fin che dols lu vevi sintùt.

Da mùrmur’a vòus sè stesa alòr cambiànt,

fòu dal so bèc in forma di peràulis

bièlis i vevi sintùt, che chì i’ai scrìt dut cuant.

“La part che’n me a jòt e che’n àcuilis

mortàlis’l soreli a vuarda,” al veva tacàt,

“a’è miej che adès benòn i ti vuàrdis,

pars’che daj fogùs che forma mi’an dàt,

chej ’ndà che’l vuli’n tal cjàf mi sflamèa,

tant miej daj àltris al è ognùn di lòu dotàt.1448

Chèl che tal miès dal vuli al sfavilèa,

il grant cjantadòu ’l è stàt dal Spìrit Sant,

che da post a post l’arca movùt al ve’a:

adès ben’l cognòs il mèrit dal so cjànt,1449

che luj stes al è efièt dal so consej stes

par gràsia vuda che granda’è altritànt.1450

Daj sinc che sercli mi fàn dal vuli stes,

chèl1451 che al bèc pì visìn a mi è,

la veduluta consolàt al à pal fì stes1452:

adès tant ben al sà cuant costòus cal è

il stà lontàn di Crist, pa l’esperiensa

di sta dols’ vita e di chè ch’oposta ghi’è.1453

E chèl che dopo a si jòt’n ta la sirconferensa

che minsonàt i’ai, tal alt da la sèa,

la muàrt al à ritardàt par fà penitensa:1454

adès al sà ch’encja cuant ch’un al prèa

che chèl di vuej’l sedi pal domàn lasàt

il judìsi eterno a nol cambièa.1455

Chel altri pì’n là, cu li lègis al me làt,

cu na buna intensiòn ca’a vùt brut frut,

par zì davòu dal pastòu, grec si veva fàt:1456

adès al capìs com’che’l mal ca si’a vùt

dal so ben operà a no ghi’a fàt dan

encja se’l mont da là’n cà’n malora ’l è zùt.

E chèl che ta la curva’n jù i oservàn,1457

Gulielmo ’l era, che che cjera a plans a st’ora

par Carlo e Federico e’l so malàn:1458

adès al sà coma ca s’inamòra

il cjèl di un re just, e a li sintìlis

dal so splendòu encja ’dès a s’indòra.1459

Cuj’l crodarèsia la jù, tal mont di pècis,

che Rifèo Trojàn1460 al fòs’n ta stu rotònt

uchì la cuinta da li lùcis sàntis?

Adès alc al cognòs ben di sè che’l mont

nol pòl par nuja jodi da la gràsia

divìna, o almancu no fin in font.”

Com’na ’lodula che’n aria si spàsia,

prin cjantànt, e dopo tašìnt contenta

da li dolsi nòtis ca la làsin sàsia,1461

cussì ben clara mi veva parùt la ’mprònta

dal plašej eterno, e’l so dešideri

che a chèl ogni roba si atèn e doventa.1462

E forsi pars’che plen di dùbit i’eri

com’un spièli plen di ròbis coloràdis,

pì’a lunc di spetà, tašìnt, bon ’no’eri;

ma li peràulis: “Se soni sti ròbis?”

a mi èrin fòu di so volej sbrisàdis;

e’a colp un brilà jodùt i vevi di fièstis.

Sùbit dopo, cun brilanti ocjàdis

chistu sen benedèt a mi veva rispundùt

prin ch’i ghi fès jò stes altri domàndis.

“Chistu tu i ti cròdis di capìlu dut

parsè ch’jò’i lu dìs, ma’l coma no ti lu sàs;

com’che’l crodùt spès a nol è comprendùt.

Coma chej ca pàrin di capì li ròbis ch'i’ti fàs,

par nòn e basta, ma la so “quiditàt”1463

no la jòdin se d’àltris no vegnìn judàs.

Regnum coelorum a sufrì ’l è partàt

dal grant amòu e da la speransa

ch’a vinsi a và la divìn’ volontàt;

no’un lotà tra omp e omp, com’ca si pensa,

ma ic a vìns pars’ca vòu èsi vinsuda

e, vinsuda, a vìns cu la so benevolensa.1464

La prima e la cuint’ànima1465 là ’mpostada

a ti lasa a bocja vièrta, che’n ic t’jòs

la regjòn daj ànzui ben piturada.

Daj so cuàrps fòu no sòn vegnùs, com’ch’i ti cròs,

spirs pagàns, ma cristiàns, cun fede plena

sul Crist che da zì o zà zùt al era’n cròus.

Ch’un dal infièr, da’ndà ca no si torna

maj par fà dal ben, taj so vuès al è tornàt,

pa la gràsia che’l sperà a adòrna;

dal gran sperà che sì tant al à judàt

il preà1466 che Diu lu risusitàs,

par podej vej’l so dešideri scoltàt.

Il spirt gloriòus ch’adès ni tèn voltàs,1467

tornàt a la cjàr, e lì par amondi puc,

tant al veva crodùt che luj a lu judàs;

e crodìnt impijàt a si vev'n ta un cussì grant fòuc

di amòu par luj1468, ch’a la so muàrt seconda

uchì al era vegnùt, in ta stu bièl lòuc.1469

’L altri1470, che par gràsia di na tant fonda

fontana’l sgorga, che maj creatura

jodi’a podùt fin ta l’ùltima onda,

dut’l so amòu la jù al veva dàt a vita pura;

che Diu, da gràsia ’gràsia1471 ghi veva vierzùt

il vuli a la nustra redensiòn futura:

e parsè chè luj al veva crodùt, pì nol era zùt

a sufrì la spusa dal paganèšin;

ma à criticà che perversiòn si veva metùt.

Che tre siòris1472 lì ghi vèvin fàt da batièšin,

che visìn la roda destra ti’as jodùt,

davànt dal batiešà pì di un milèšin.

O predestinasiòn, che maj a àn podùt

la to radìs jodi, nè maj a podaràn,

chej che’l prin motu1473 a capì no zaràn dal dut!

E vuàltris, puora zent, no stèit dasi afàn

a gjudicà; chè nu stes, che Diu i jodìn,

dal cognosi ducju’i elès i sìn lontàn;

e dols ni’è che dal savej lontàns i sìn

e’l nustri ben a chistu ben s’inclina,1474

che chèl che Diu’l vòu, encja nu’i volìn.”

Cussì da che splendida lus divina,

par ben sclarìmi la me puora vista

risevùt i vevi sta buna midišina.

E com’un cjantadòu un bon citarista

davòu ghi và cuj so zòucs da la cuarda,

ch’encjamò pì gust al à un che’l cjànt’l scolta,

cussì ’ntànt cal parlava, di recuardà

mi vèn ch’jodùt i vevi li do lus beàdis

che, com’che cul bati’nsièmit da li sèis un’l vuarda,1475

cul so parlà si movèvin li flamùtis.

Cjànt Vincjunèšin

Belzà si’èrin i me vuj di nòuf fisàs

su la me Beatrìs1476, e cun lòu’l me còu,

che pì di ic no ešìst altri ca ghi plàs.

Ic a no rideva; ma “Se’l colòu

dal me ridi t’jodès,” mi veva dìt, “ti restarès

com ‘Semlè’ che’n siniša si veva fàt par amòu;1477

la me bielesa, che’n tal alsasi stes

dal eterno palàs, pì’a và lušìnt

coma che fin chì jodùt i ti’as tu stes,

s’a no si temperàs, tant pì risplendìnt1478

al doventarès1479 che li fuàrsis tòs al so lušòu

a sarèsin com’alc che’l folc’l và distrušìnt.

I sìn adès rivàs al siètin splendòu

che sot dal dišèn dal leòn dut ardìnt

la jù’l radièa misturàt1480 il so valòu.

Davòu daj to vuj tèn ben fisada la mint

e fà che chej a spièlin la figura

che’n ta chistu spieli1481 ti zaràs jodìnt.”

S’un’l savès ch’jò’i mi stevi godìnt na vura

dut il me contemplà di chel aspièt beàt,

cuant che d’jodi altri mi eri dàt cura,

al capirès benòn cuant ch’i eri grat

di ubidighi a la me biela scorta,

balansànt chistu cul splendòu zà contemplàt.

In ta chel cristàl che il nòn al parta—

zìnt atòr dal mont—dal so duce, tant bon

che sot di luj a era ogni malìsia muarta,1482

dut d’oru che tant’a brilava e benòn

jodùt i vevi na scjala ca zeva in sù

fin che’i me vuj pì no la jodèvin benòn.

par scju scjalìns i vevi pur jodùt vignì jù

tancju di chej lušòus ch’ogni lus dal cjèl

a pareva ca si difondès ca jù.

E com’che par natura al fà ogn’usièl,

ducju ’nsièmit, bunoruta, i crovàs

par scjaldasi ducju’a fàn’l so saltusèl;

e dopo a’n d’è di chej ca vàn a spas,

àltris a si zìrin ma fìs lì a rèstin,

e àltris atòr a vàn di lì ch’èrin pojàs;

pròpit cussì mi pareva ca fèsin

l’ànimis che chì a lušèvin insièmit

cuant che’n tal stes scjalìn si visinàvin.

E chè che pì visìn i’jodevi, e pulìt,

tant clar’si veva fàt, ch’jò mi diševi pensànt:

“Ben jò’i jòt il ben ch’i ti mi tèns sclarìt.”

Ma chè1483 che da chè jò’i spetavi’l coma e’l cuant

dal diši e dal taši, a taševa; e alòr

jò, cuntra’l me volej, sidìn i eri stàt dut cuant.

Alora ic, che ben jodùt a veva’l me puòr

taši tal jodi di chèl che dut1484 al jòt,

dìt mi veva: “Dìs pur di sè ch’i t’jòs atòr.”

“Il me mèrit,” i vevi alòr tacàt di bot,

“grant nol è asaj par vej da te1485 risposta;

ma par chè1486 che’l me grant dešideri a jòt,

dìšmi, beàda vita, che in ta chista

alegrìa i ti ti tèns platada,

sè che tant dongja di me a ti parta;

e dìšmi parsè ca tàs’n ta sta roda

—chè che’n ta àltris1487 a par èsi goduda—

che sinfonìa celestiàl e ’nmielada.”

“La muša e’l sinti mortàl ti’as, ben vuarda,”

rispundùt mi veva; “par chèl chì no si cjanta,

com’che a ridi Beatrìs no ti l’às joduda.1488

I soj paj scjalìns da la scjala santa

vegnuda tant in jù dom’par fati fiesta

cul d욒ti e cu la lus ch’ognùn chì a'n d’à tanta;

e’a no’è pal pì grant amòu ch’i ti faj fiesta;

ch’altritànt amòu o pì chì sù ti jòdis,

com’che dut stu sflameà ti manifesta.

Ma l’alta caritàt, ca ni fà sèrvis

di chel alt consej che’l mont al governa,

uchì a ni sièls, com’che tu ti osèrvis.”

“Jò’i jòt ben,” i vevi dìt, sfavìl di lus plena,

com’che uchì al basta’l vustri benvolej

par seguì la providensa eterna;

ma chistu al è chèl ch’i vorès tant savej—

pars’che predestinada tu, besola,

chì a èsi ti sòs, fra tancju spirs biej.”

No’eri nencja’n ta l’ùltima peràula,

che’n tal so miès a si veva sta lus centrada,

atòr di sè piruetànt com’na trotula;

cussì mi veva ’lòr dìt chist’ànima beàda:

“La lus divìna che su di me si punta

penetrànt’n ta chè ca mi tèn ’nglusada,

che cul me jodi a si tèn ben streta,

cun me su di me a si alsa, ch’jò’i jòt

la pì alt’esènsa da’ndà ca’è cjolta.1489

Èco duncja l’alegresa che’n me a s’jòt;

pars’che cuant ch’al me jodi a’è clara

cussì’l me luši’l lus coma’l luši ch’jò’i jòt.1490

Ma che alma dal cjèl che pì a vèn clara,

chel serafìn che’n Diu’l vuli pì’l tèn fisàt,

al to domandà nol pòl dà risposta clara;

par via che’n tal abìs al è tant sprofondàt

dal eterno decrèt chèl che savej ti vùs,

che capìlu nol podarà maj spirt creàt.1491

Cuant che’i to piè jù’n tal mont sòn di nòuf zùs,

chistu conta, che pì a nol prešumi

di zì ’ndà che nencja’i beàs d’jodi no’an asaj lus.

Com’a pòsia la jù la mins prešumi

d’jodi tal so scur sè che d’jodi no pòs

nencja’n ta chista lus chì—adès dìšmi.”

Di stà sidìn mi vèvin cussì dìt li peràulis sos,

che lasàt i vevi la cuestiòn e domandàt,

ùmil, ghi vevi se di cognòs’lu pusìbil mi fòs.

Un cret a s’jòt che’n Italia al è’nmiešàt, 1492

e no tant lontàn da la to patria,

tant alt che dal ton pì’n bas si sìnt’l boàt;

e na goba’l forma dal nòn di Catria,

cun sùbit sot un monasteri consacràt

che d’adorà Diu maj nol vària.”

Cussì il so ters discòrs al veva tacàt:

e dìt, seguitànt cuj so motìfs:

“Uchì al servìsi di Diu i soj restàt,

che cul mangjà cunsàt cul vuèli d’ulìfs,

i pasavi tant’l cjalt che’l frèit amondi ben,

dut contènt cuj me pensèis contemplatìfs.

Par scju cjèlos stu claustri al era ben

fèrtil; e adès dut vuèit i lu cjatàn,1493

cussi che di rivelasi al farès ben.

Ta chel post jò i’eri Pieri Damiàn,

e Pieri pecjadòu i’eri’n ta la Glišia

da la Madona visìn dal mar Adriàn.1494

Di vivi ulà mi restava pucja gràsia

cuant ch’i eri stàt pocàt vièrs di chel cjapièl

che travašàt da mal in pèšu spes d’jodi a si’a.1495

Cefàs vegnùt al era, seguìt dal grant vasèl1496

dal Spirt Sant, discòls, puarès, e màgris,

mangjant frigùis in ta chistu post o’n ta chèl.

Adès si spètin tanti di che ròbis

chiscju pastòus dal dì di vuej, e che ben

ju àlsi, pa li so gravitàs pešàntis.

Cul mant so a cujèrzin il palafrèn,

cussì che do bèstis a stàn sot di na pièl:

Oh pasiènsa, cuant ch’i ti ghi dàs sostèn!”1497

Lumìns jodùt i vevi, al sinti chist da chèl,

vignì jù svels paj scjalìns e zirasi

e a ogni ziru’l so lumìn si feva pì bièl.

Visìn di stu spirt1498 a èrin vegnùs a fermasi,

dànt insièmit un cussi grant sigòn

ch’a nuja chì al pod’rès paragonasi:

nè jò’i lu vevi capìt, par tant fuàrt cal era’l ton.

Cjànt Vincjaduèšin

Plen di maravèa, a la me guida

voltàt mi eri, coma un ninùt cal còr

sempri là indà che pì si cunfida;1499

e chè, coma na mari cuant ca ocòr

sùbit al fi dut pàlit da la poura

coràgju a ghi dà e ghi stà atòr,

dìt mi veva: “Ma no satu che’n cjèl alora

zà’i ti sòs? E’i no satu che’n cjèl dut a è sant

e che lì dut sè ca’è fàt al è fàt cun cura?

Coma ca ti varès tramutàt il cjànt,

e’l me ridi, adès imaginà ti pòs,

cul tonà di che vòus che movùt ti’a cussì tant;1500

che se ben i ti capìs i pensèis sòs,

zà ti savarès cuala ca è la vendeta

ch’i t’jodaràs prin da la fin daj dìs tos.1501

Ca sù la spada a no tàja masa a la svelta

nè masa tars, com’che’nvènsi a ghi pàr

a chèl che cun voja o timòu a la speta.

Ma a è ora ch’i ti vòltis il to sguàrt clar;

che spìris grancj’ e famòus i t’jodaràs

se’l cjàf ti zìris, com’ch’i dìs, vièrs’l scjalinàr.”

Com’ch’ic voleva, i me vuj si èrin voltàs

e jodùt i vevi sent balìns che insièmit

cuj ràis di dùcjus a vegnèvin ben ’luminàs.

Com’un di chej i’eri jò che, par no someà mas’ardìt,

la gola’l copa, e’n davòu a si tèn

dal domandà, par no vignì stracapìt;

e’l lumìn pì grant cal luševa pì ben

fra che margarìtis pì’ndavànt al era vegnùt

par volej di sè stes contentami ben.

“Se tu t’jodès,” da chèl i vevi alòr sintùt,

“coma me la caritàt che tra nu’a art,

ogni to pensej jodi i ti farès, dut.

Ma pars’che tu no ti tàrdis, nencja’n part,

di rivà al pì alt1502, ghi daraj risposta

jò a chel pensej ch’i ti tèns in riguàrt.

Chel mont cal à Casìn1503 ta la so costa

frecuentàt al era stàt fin la sù insima

da zent ’nganada e puc ben disposta;1504

e chèl jò’i soj che la sù al à par prima1505

partàt’l nòn di chèl che la veretàt

in cjera dal alt ghi’a mostràt a ogn’ànima;

e da tanta gràsia i soj stàt luminàt

che i vilàns di chej poscj’ i’ai convertìt,

che sedušùs ’èrin stàs da’un cult disgrasiàt.1506

Contemplatìf al era stàt ogni spìrit

di scju fòucs tegnùs inpiàs’n ta chel cjalt

che crèsi’l fà’i flòus e’l frutàn sant e scuišìt.

Chì al è Macario, chì al è Romuàlt,

chì a sòn i me fràris che in taj clàustris

i piè’an puntàt e tegnùt il còu salt.”1507

E jò a luj: “’L afièt ch’i ti mi mòstris

parlànt cun me e’l calòu di chel aspièt

ch’jò ben i’jòt in tal brilà daj vustri lùstris,

che fede’n vu tant granda i sìnt’n tal me pet

com’na roša cuant che tant vièrta a vèn

che dà no podarès encjamò pì dilèt.

Ma par plašej, o pari me, dìšmi ben

se jò’i pòs da te la buna gràsia vej

d’jòditi dentri di stu luminòus sen.”1508

Alora luj: “Fradi, chistu grant dešidej

scoltàt ti sarà’n ta l’ùltima sfera,1509

’ndà che scoltàs dùcjus a saràn dal alt volej.

Ulà a è perfeta, ma dura e’ntera

ogni sodisfasiòn, e doma’n ta chè, sìnt,

ogni roba a è ’ndà che sempri a’era,1510

pars’che’n lòuc no è, nè zìrus a stà fašìnt;

e la nustra scjala’n sù a và’n ta chel marc,

che daj to vuj a và plan plan scomparìnt.1511

Fin la sù al à joduda’l patriàrc

Jacob1512 cuant che, pojada’n tal punt pì alt,

ogni scjalìn a ghi era di ànzui car’c.

ma par zìghi sù cuj’l fàja pì un pìsul salt

fin al prin scjalìn? Il me regulamìnt

a nol vèn pì seguìt nencja da’un puòr Svuàlt!1513

I murs ca èrin na volta’un cunvìnt,1514

adès a sòn tànis di làris, e’i vistìs

a sòn sacs di farina zuda malamìnt.

Nencja la pešu ušura ch’i ti pènsis

tant no ghi displàs a Diu com’chel frut1515

che mat al fà doventà’l còu daj fràris;

che dut sè che la Glišia a custodìs, dut

al è da la zent ch’a nòn di Diu’a domanda;

no daj parìncj’ e nè di altri pì brut.1516

La cjàr dal omp a’è debula avonda

ca no basta pal bon propòšit da la zent

vej’l timp dal rori, dal nasi a la so glanda.

Pieri al à tacàt sens’oru e sens’arzènt,

e jò cun tant preà e cul fà dišùn

e Cesco1517 cun umiltàt il so convènt.

E se’l prinsìpit ti vuàrdis d’ognidùn

e’ndà ch’a finì ’l è zùt dopo i ti vuàrdis,

t’jodaràs che da blanc scur si’è fàt ognùn.

Ma vej l’àghis dal Gjordan’ndavòu movùdis,

o vierzùt’l mar cuant ch’a Diu ghi’a plašùt,

pì d’un judà uchì a èrin sti maravèis gràndis.”1518

Cussì mi veva dìt, e si veva dopo metùt

di nòuf cuj sos e cuj sos si veva miscjàt;

e cun chej zì’n sù a mulinèl i vevi jodùt.

Zì davòu di lòu mi veva Beatrìs alòr fàt

cun’un so pìsul sen sù par che scjala,

e la so virtùt a veva pì dal me pèis zovàt;1519

nè maj ca jù’ndà ca si monta e cala

com’che sempri i fin, un motu cussì svelt

jodùt si veva, com’chèl di sta me nova ala.

S’i podès maj jò, letòu, tornà al alt

trionf celestiàl pal cual jò’i plans tant spès

i pecjàs ca mi tègnin lontàn dal alt,

pì timp il dèit tal fòuc a ti volarès

di mèti’e tirà fòu, che’a mi d’jodi’l sen

che dopo dal Toru’l vèn, lì ch’a colp i’eri jò stes.1520

O stèlis gloriòšis, o grant splendòu plen

di che alta virtùt ca mi conferìs,

par puc o tant cal sedi, dut’l me inzèn,

cun vu’l naseva e tramontava, o stèlis,

chèl ch’a dut sè ca’è mortàl ghi da vita

cuant ch’i vevi par prin godùt li àriis toscànis;

dopo, cuant che vustra virtùt conferìt’a

mi veva d’entrà’n ta l’alta1521 roda ca vi zira,

pal momènt chì cun vuàltris mi era dàt di stà.

E adès l’ànima me tant vi suspira—

oh cussì tant!—par podej vej che virtùt

ca ocòr pal gran pàs ch’a sè la tìra.1522

“Ti sòs tant dongja da l’ùltima salùt,”

Beatrìs a veva tacàt, “ch’adès ti convièn

vej’l jodi da li to lus dut clar e nut;

però, prin che tu ti èntris ta chel ben,

dà na ocjada’n jù e jòt pur cuant mont

sot i piè ti’ai zà lasàt—oserva ben;

cussì che’l to còu, par tant cal pòs, gjocònt

si prešenti a la fila1523 trionfànt

che contenta a vèn tra stu etere rotònt.”

E chèl che a stu mont ghi fà puc cont

jò i lu amìri, e chèl ch’a altri al pensa

bravo al è, che la schena ghi volta’al mont.

Jodùt i vevi Diana, dut’clara, ma sensa

che màcis scùris ca èrin stàdis rašòn

ch’jò i la vevi croduda rara e densa.1524

Il grant splendòu di to fì, o Iperion,1525

jodi i vevi podùt, e com’ca si mòvin

atòr e visìn di luj, Maja e Dion.1526

E’n tal miès dal pari e’l fì, jodùt ghi vevi visìn

Gjove stes, pì tempr’àt1527; e clar mi era stàt

com’che da’un post al altri a varièjn.

Dùtis sièt sti sfèris stàt mi era dimostràt

cuant gràndis ca èrin e cuant velòcis

e com’ch’ogni pianèt si tèn tal so post ’ncjašàt.1528

Chel ortùt che cussì tant ni fà salvàdis

tal zì atòr cun scju etèrnos zìmuj,

dut i vevi jodùt, daj glasàrs a li fòcis.

I vuj i vevi dopo voltàt di nòuf ai biej vuj.

Cjànt Vincjatreèšin

Coma ’l usièl che’n ta li so amadi fràscjs,

pojàt’n tal nit daj so biej usielùs

al è lì’n ta la nòt ca scurìs li ròbis,

che’ par ben jodi i so picininùs

e par cjatàighi da mangjà un vierùt

o doj maj no si tèn ’ndavòu, da mùs,

al cricà dal dì, fòu dal nit’l vèn spes jodùt,

che cun grant afièt il soreli’l speta

e’l vuarda fìs pal prin lušòu, a stent stànt mut;

cussì la me Beatrìs a stev’atenta

e dreta, cuj vuj par che banda voltàs

’ndà che’l soreli’l par mòvisi mancu a la svelta:1529

cussì che, jodìnla cuj vuj tant ešaltàs,

doventàt i eri coma chèl che, dešiderànt

di vej altri, cul còu’n gola al spera e’l tas.

Ma di timp no’n d’era pasàt par nuja tant,

tra’l me dešiderà e’l jodi, i dìs,

il cjèl che pì e pì si zeva’mpiànt.

E alòr Beatrìs: “Èco li scuàdris

dal trionf di Crist e di dut cuant’l frut

vendemàt dal zirà di chisti sfèris!”1530

’L aspièt so mi pareva cal ardès dut,

e di gjoldi a veva i vuj cussì plens

che’l diši a è miej tègnilu tašùt.1531

Coma cuant che’i cjèlos a sòn dùcjus serèns

Diana s’jòt ridi fra li nìnfis etèrnis

che dut la sù a piturèjn cuj so biej sens,

jodùt i vevi di miàrs di lùcis

un soreli che dùtis al impiava

com’che’l nustri al fà cun duti li stèlis;

e’n ta sta viva lus a traspareva

che sostansa cussì tant brilànt e clara

che’l me vuli sostegni nol podeva.

Oh Beatrìs, guida me dolsa e clara!

Cussì a mi veva dìt: “Sè ca ti fà mancjà’l flat

la virtùt1532 a’è ch’a dut ghi stà parzora.

Uchì’l è’l savej e’l podej che dàt ni’e stàt

par vièrzini li stràdis tra cjèl e cjera

che par cussì a lunc i vèvin dešideràt.”

Com’che’l fòuc che il nul in sè al siera

a si slargja e da chèl nol è pì tegnùt,

e cuntra natura jù’l và vièrs la cjera,1533

cussi la me mins, nudrida da dut

chel ben di Diu, èco che fòu a vèn

e di savej sè ca veva fàt no veva pì podùt.

“Alsa pur i vuj che jòdimi ti pòs ben;1534

i ti’as jodùt ròbis che preparàt ti’an

a sostegni’l me ridi, com’ca convièn.”

Jò’i eri coma chej che da’un sun sveànt si stàn

e, cul sun cal và svelt svanìnt, a pròvin

a ripartalu a la mins, ma invàn;1535

cussì i’eri cuant che’n mins mi vegnèvin

li peràulis sos, dègnis di èsi scrìtis

taj libris che’l pasàt sempri’a ritègnin.

S’adès a sunàsin dùtis che lènghis,

che Polimnia e li so sòus fàt a vèvin

cussì tant dòlsis e sempri miej nudrìdis,

par judàmi, dal just nencj’un milèšin

a no rindarèsin dal so ridi sant,

e nencj’al so aspièt beàt si visinarèsin.1536

Cussì cuant che dal Paradìs i stìn contànt

a’è miej ch’un salt al fedi’l sacri poema,

com’cuant che un fosàl i si cjatàn davànt.

Ma s’un al pensàs al grant pèis di chistu tema

e a sta puora schena ca lu parta,

il cjàf’nol scjasarès se sot di chèl a trema:

nol è un mar par na barcja pisuluta

chèl che cun coràgju a vièrs sta brava prora,1537

o d’un timonej che pauròus’n davòu’l resta.

“Parsè ti eše la me muša tant cjara

che’i vuj no ti vòltis vièrs il bièl gjardìn

cuj flòus che’i ràis di Crist’a tègnin sot cura?

Uchì a è la roša che’l verbo divìn

incarnàt ti’a; ta scju gìlios volta i pensèis

che tal so bonodòu tacàt’l veva’l so cjamin.”1538

Cussì Beatrìs; e jò, che ai so consèis

i eri dut pront, i mi eri alòr metùt

a lotà cuntra li me debuli sèis.1539

Com’che na dì da l’ombrena i vevi jodùt

un raj di soreli che un prat di flòus

da’un barconùt dal nul al luminava dut;

èco, cussì jodùt i vevi tancju splendòus

iluminàs dal alt da ràis infogàs,

sensa jodi la cauša di scju lušòus.1540

O Signòu me, che un sen cussì clar ti ghi dàs,

tant’n alt ti stèvis che’i me vuj alòr miej

jodi’a podèvin’l splendòu di ducju i beàs.1541

Il nòn dal bièl flòu che jò sempri i’nvochèj

di dì e di nòt, a mi veva dut ingropàt,

e cul còu’n gola’l so fòuc jodùt i vevi'ntej.1542

E ’ntànt che in tant e in cuant1543 i vuj pituràt

mi veva la lus di che viva stela

che la sù a vìns com’che ca jù a veva fàt,

dal alt jù si veva fàt na flamuta biela,

rotonda pròpit coma na corona,

ch’atòr ghi era zuda di sta dolsa stela.1544

La pì dolsa melodìa ca suna

ca jù e che pì l’ànima a tira,

altri no’è che un nul che sclapàt al tona,