Nu achteraf lijkt het mij wonderlijk, hoe je je in de nieuwe
werelden die voor je opengaan, inleeft en hoe gauw je het met de
meest zonderlinge begrippen eens wordt. De "klamboe" werd zooiets
alledaagsch voor me, als bijvoorbeeld "mijn grijze hoed"! Maar de
tropenhelm wordt er niet mee bedoeld, zooals ge misschien vermoedt,
beste lezer, want die heet "topi", maar de "klamboe" dat is het gazen
muskietennet, waarzonder een nacht in den jungle wel eens tot een
verscheuren van het eigen lichaam zou kunnen worden.
O hard, heerlijk jungle-leven! O kostelijk "eigen heer en meester
zijn"! Hoe heerlijk voor een paar weken, hoe wanhopig zwaar na maanden!
Hoe moeilijk werd het toch voor een schrijftafel-heilige als ik ben:
Twee jaar lang in de hurkende houding der wilden over den naakten vloer
te schuiven, bij het geflakker van een harsfakkel op het deksel van het
"gele" te zitten schrijven, het potlood met het woudmes geslepen....!
Hoe bescheiden en eenvoudig ik ook op reis door de oerwouden ging,
hoezeer ik menigmaal elken onnoodigen ballast ook vermeed opdat wij
ons konden blijven bewegen, en liever voor een nacht afstand deed van
mijn bed en van schoon linnengoed, dan mijn karavaan met één enkelen
man te vermeerderen--een klein beetje, iets menschelijks had ik toch
altijd bij mij, veilig verborgen in het gele koffertje--mijn dagboek.
Door zijn blanke bladzijden sprak ik met thuis. In korte, kernachtige
zinnen schreef ik er dat, wat soms mijn hart bewoog, in neer. Op
lange tochten gedurende de middagrust, 's avonds in het bamboehuis
bij fakkellicht, in de boot en waar ik maar even rust en tijd vond,
lei ik er, verlossing vindend, dat in neer, wat op zoo'n langen heeten
dag aan vreemde, wonderlijke geestesbeelden was gerijpt.
Ook al de brieven aan mijn twee, drie intiemen thuis bewaarde ik er
in duplo in. En dat was wel het allermooist! Want, als dan eindelijk
na langen tijd het antwoord kwam, vaak pas na weken, misschien wel
na maanden, dan kon ik een tweespraak houden met Europa....
O, hoe vaak poogde ik dan, woord voor woord en zin voor zin wikkend
en wegend, mijn vreemde, Aziatische gevoelens, die mij bijna dreigden
te verstikken, aan het wijze, bezadigde antwoord van verstandige,
geduldige vrienden te toetsen.