[p.64]
Te meer, vermits hy weet dat oock de kloeckste man
260 Die uyt geen herte-slagh of ader voelen kan.
Maer als hy in gespreck met haer began te treden,
Doen gingh Constance ront 1), en gaf hem dese reden:
"Een maeght van achtien jaer, af-keerigh van genucht 2),
Die veeltijts sonder slaep geheele nachten sucht,
265 Die, als men slechts begint van vrijers iet te spreken,
Verandert in gebaer 3) en laet haer woorden steken,
Die staegh wil eensaem zijn, en nimmer uyt en gaet,
En, schoon al isse jongh, het soet geselschap haet,
Die geel en deerlick 4) siet, en leeft als sonder eten,
270 Wat soo een vrijster schort dat heb ick wel te weten:
Ick segge, dat geen salf haer oyt genesen kan,
Maer dat haer stil gebreck vereyst een rustigh 5) man.
Hier by koomt dat ick sie haer oogen in-gesoncken,
Maer vierigh even-wel, gelijck als helle voncken,
275 Haer pols geweldigh ras, haer water bijster root;
Hoe! kan dit anders zijn als enckel minne-noot?
Voor my ick stel het vast. Ghy mooght het overleggen,
Uw dochter even-selfs sal u de waerheyt seggen,
Soo ghy haer recht bevraeght; want, na haer saken staen,
280 De noot die roept om hulp, daer is geen veynsen aen."
De doctor laet de spijt, na dese woorden, varen,
En prijst het rijp verstant in soo onrijpe jaren;
Soo dat hij naderhant haer niet als eer bewees,
En met een vollen mont 6) haer snege vonden prees.
285 Of nu het listigh dier iet van den handel wiste.
Dan of het na de kunst en schijn van reden 7) giste,
En stel ick niet te vast; doch hoe het immer was,
1) sprak C. openhartig 2) genoegen 3) gebaar 4) betrokken
5) flink 6) volmondig 7) waarheid
[p.65]
De vrijster kreegh een man, en hare koorts genas.
Soo haest de jonge maeght haer vont te zijn genesen,
290 Soo wou sy metter daet beleeft 1) en danckbaer wesen:
Sy let hoe 't Heydens volck gansch sober is ge-kleet,
En 't is haer teere jeught een innigh herten-leet.
Sy sprack haer moeder aen: "Van iemant gunst ontfangen
Doet stracx een billick 2) hert met alle vlijt verlangen,
295 Om weder-gunst te doen. Vrou moeder, 't is bekent
In wat een droeven stant mijn ziele was belent;
Nu ben ick (Gode lof!) gesont in al de leden,
Ghy, toont een danckbaer hert, dat leert de wijse reden;
Dit heir is wonder naeckt, ghy, kleet het schamel rot,
300 Dat sal haer dienstigh zijn, en lief aen onsen God.
Voor al en dient by ons de vrijster niet vergeten,
Die u van mijn verdriet de gronden leerde weten.
Indien ick iet vermagh, soo weest toch hier beleeft;
Al wie den naeckten kleet ontfanght meer als hy geeft."
305 De moeder wederom: "Dit zijn gansch rouwe menschen,
Die om geen prachtigh kleet, en min om rijckdom wenschen;
Sy dwalen even-staêgh 3), dat is haer oude wet,
Het gelt dient haer tot last, een kleet maer tot belet.
Dus schoon ick haer een kleet wou om de leden hangen,
310 Ick houd'et voor gewis men soud'et niet ontfangen."
"Ké 4) moeder," seyt de maeght, "ghy zijt my wat te
[taey 5),
Ey lieve, schencktse wat, al waer'et enckel baey.
Laet haer doch uwe gunst om mijnent wil verwerven,
En laet my des te min, wanneer ghy komt te sterven."
1) innemend 2) rechtgeaard 3) voortdurend 4) ach
5) karig
[p.66]
315 De moeder loegh'er 1) om, en prees de goede ziel,
Maer soo dat van de gift of niet of weynigh viel.
Als iemant naer een quael bekoomt syn vorigh wesen,
En dat een jonge wulp van krevel 2) is genesen,
En dat een schippers gast sich op het drooge siet,
320 Dan smelt een danckbaer hert wel licht tot enckel niet.
Giralde lijckewel, nu onder echte wetten 3),
Beschonck het geestigh dier met hondert pistoletten,
Een bruyt-stuck voor den dienst. Daer loegh het
[gierigh 4) wijf,
En vont in dit verhael een aerdigh tijt-verdrijf.
325 Dit maeckt de jonge maeght vermaert in alle steden,
Mits sy de vrijsters kent tot in haer diepste leden,
En 't bracht aen 't gansche rot geen kleyne baten in;
Want daer Constance quam daer was'et al gewin.
Majombe die sich liet haer beste-moeder 5) noemen,
330 En laet geen vremde mans ontrent haer nichte 6) koemen,
Sy neemt haer even-staêgh met al de sinnen waer,
En waer de bende reyst, sy slaept benevens haer.
Daer was ontrent Madril een buyten-hof te vinden,
Bevrijt met boom-gewas van alle sture winden,
335 Hier viel om desen tijt een openbare feest,
En daer bewees de maeght haer uyt-gelesen geest.
Daer is een prijs geset voor die met aerdigh 7) singen,
Daer is een prijs geset voor die met luchtigh springen
Sou sweven boven al; en 't is de snege maeght
340 Die aen het nieusgier volck in beyde meest behaeght.
De knopjens van yvoir 8) die aen haer vingers waren,
Gaen boven alle spel en boven alle snaren;
Want als s' haer soete stem en rasse vingers roert,
1) lachte 2) minnevuur 3) ondertrouwd 4) begeerig
5) grootmoeder 6) kleindochter 7) bevallig
8) castagnetten
[p.67]
Soo wort al wie het hoort door lusten om-gevoert 1).
345 't En is door geen gespreck de menschen uyt te leggen,
't En is, na mijn begrijp, met woorden niet te seggen,
Wat schoonheyt al vermagh. De kunst is lief-getal,
Maer koomt'er schoonheyt by, soo gaetse boven al.
Daer was om desen tijt een Ridder in den velde,
350 Die meest het kleyne wilt met snege bracken quelde 2):
En t'wijl hy in de jacht sich al te besich hout,
Soo raeckt hy buyten spoor te dolen in het wout.
Hy weet geen jagers meer, hy weet geen snelle winden,
Hy weet in al het bosch syn paegjen 3) niet te vinden:
355 Maer t'wijl hy eensaem dwaelt, verneemt hy nevens hem
Een wonder soeten galm, een onbekende stem.
Hy staet een weynigh stil tot by hem is vernomen
Van waer het soet geluyt tot hem was afgekomen,
En daer op trat hy voort, en met een stillen gangh
360 Soo quam hy in het dal van waer men hoort den sangh.
En mits hy tot de plaets nu dichte quam genaken,
Soo gaet hy door het loof een open ruymte maken,
Ten eynd' hy mochte sien wie in het naeste gras
Soo wonder aengenaem van sangh en stemme was.
365 Twee vrijsters aen den bergh die pluckten versche rosen,
Die sy tot haer vermaeck uyt al de velden kosen,
En wat ter zijden af, ontrent een groenen bocht,
Daer sat een jonger maeght die rose-kransen vlocht.
Een wijf van vreemt gelaet 4), geseten aen der heyden 5),
370 Dat quam, gelijck het scheen, het jonge rot 6) geleyden;
En schoon sy mede pluckt, of rosen over-draeght,
Soo heeftse staêgh het oogh ontrent de jonge maeght.
1) meegesleept 2) volgde 3) page 4) voorkomen
5) op het veld 6) gezelschap
[p.68]
En t'wijl men besich is ontrent de versche bloemen,
Vernam 1) Don Jan het volck dat wy Heydinnen noemen,
375 En siet, de jonge spruyt die in het groene sat,
Heeft op den staenden voet hem door het oir gevat 2),
Hem door het oogh verruckt. Hy siet haer geestigh 3) wesen,
En hoort haer soete stem, en heeft'et bey gepresen.
En t'wijl hy staet en dut 4) en op de vrijster siet,
380 Soo hief sy weder aen, en songh een ander liet:
"Schoon bloem-gewas, en edel kruyt
Van 's hemels dau gevoet,
En al wat uyter aerden spruyt,
Ghy wort van my gegroet!
385 Ick koom hier aen der heyden gaen,
Daer soeck ick mijn vermaeck,
Ick gae op u mijn oogen slaen,
En 't schijnt dat ick ontwaeck.
Ick sie mijn beelt in uwe jeught,
390 Dat my eerst heden blijckt.
Ick schep mijn lust uyt uwe vreught,
Vermits ghy my gelijckt.
Uw schoone verw en frissche glans
Verciert het gansche velt.
395 En, naer het seggen van de mans,
Ben ick oock soo gestelt.
Maer daer is noch een ander stuck,
Dat med' ons beyde raeckt;
Dat is dat ramp en ongeluck
400 Gansch licht tot ons genaeckt.
Besiet hoe ras een bloemtje sterft,
En plat ter aerden sijght:
Besiet hoe licht sijn glans verderft,
En dorre plecken krijght.