"Twee vliegen in één klap!"
Juffie is eigenlijk nog maar een groot kind. Waarschijnlijk juist daarom
zoo geschikt voor onze kleine peuters. Met ons schattig, tweejarig
vrouwtje kan ze het best vinden. Zus en ziekelijk broertje, kinderen van
vijf en zeven, aanbidden haar. Maar aan onzen oersterken Ab heeft ze een
broertje dood. Ze zijn dan ook twee contrasten. Juf teer, kalm,
zwaartillend, het knaapje beweeglijk, impulsief, luchthartig. De eenige
eigenschap, die ze gemeen hebben is: heerschzucht. Dat is jammer. Juf
_kan_ zijn rechtmatige kinderlijke vrijheid niet respecteeren. Met alle
kracht, waarover Ab beschikt, komt de kleine geweldenaar steeds daar
tegen op. Juf ziet ook niet in, dat ze het kind wel offers moet brengen,
die lijnrecht met haar gevoelens in strijd zijn.
Tot Ab's voordeel is Juf physiek heelemaal niet tegen hem opgewassen.
Toch loopt het nog vaak spaak tusschen hen beiden. We willen, dat Ab in
zijn vrijen tijd met het broertje en de zusjes samen speelt. Dat achten
we om vele redenen goed voor den jongen. Het geeft telkens heftige
scènes tusschen Juf en Ab, die we, als we thuis zijn dadelijk vermogen
te keeren. Moeder en ik durven echter nooit tegelijk van huis gaan en Ab
bij Juf achter laten. Dat is heel lastig. Wat nu? Juf wegsturen, de arme
achttienjarige wees, met hare vele goede eigenschappen? We kunnen er
niet toe besluiten. Ab brengen, waar we hem hebben willen is een werk
van langen tijd. Dus moeten we Juf trachten om te vormen. Ze voelt zich
thuis bij ons en is ons innig genegen. Twee flinke hulpmiddelen bij de
opvoeding van een pupil.
We beginnen met nog eens ernstig na te gaan, waar de zieltjes in
conflict komen, om daarna te pogen voorloopig den onmiddellijken vrede
te verzekeren, wanneer ze samen zijn.
Het gaat in hoofdzaak om de volgende verschillen. Ab, een jongen uit één
stuk, _wil_ absoluut zijn (rechtvaardige) afhankelijkheid van ons
dragen, maar hij _kan_ ze in het minst niet van Juf ondergaan. Juf wil
_ons_ in alles volgen, maar _kan_ zich op geen enkel punt van Ab de wet
laten stellen, zooals zij het noemt. (Wij verklaarden dit boven anders.)
Welnu. We dienen het dus zoo te regelen, dat beiden niets in te brengen
hebben. Hun omgang wordt tot in de kleinste détails volgens vaste
wetten, van hoogerhand, door Moeder in overleg met mij bepaald. Er moet
een macht regeeren, die boven hun rechtstreeksch afzonderlijk willen
uitgaat. Ze gehoorzamen nu direct ons, die hun beider belangen zoo goed
mogelijk hebben vereenigd. We leeren tegelijk Juf, Ab's kinderlijke
persoonlijkheid eerbiedigen en Ab zich onderwerpen aan degene, die boven
hem gesteld is. Het was een moeilijke taak, waarbij de omstandigheden
ons hielpen. Alle te voorziene questies zijn door ons behandeld, als: Ab
moet in de kinderkamer spelen, Juf wil hem dit altijd toestaan, maar hij
zal streng gestraft worden, wanneer hij het (volgens ons althans) Juf
lastig maakt. Juf zal hem toestaan elk spel voor den dag te halen,
waarmede hij wil spelen. Ab is verplicht vóór zijn vertrek weer alles
keurig op zijn plaats te bergen enz. enz. We hebben Juf duidelijk
gemaakt, dat ze op den duur niet bij ons zal kunnen blijven, wanneer ze
zich niet met Ab verdragen kan. Ab kent ook zijn boeten.
Het gaat een tijdlang bijzonder goed. Ze scharrelen rond zonder ooit
onze inmenging te verlangen.
Moeder en ik wagen het hoe langer hoe meer samen afwezig te zijn. We
gaan nu zelfs heen, zonder een enkele waarschuwing te geven.
Op een middag bij onze thuiskomst is echter weer "Holland in last".
De deur wordt haastig opengedaan door het keukenmeisje, die Ab
doodsbleek met gezwollen oogleden aan den arm heeft hangen.
Jufs behandeling had den jongen zoo overstuur gemaakt, dat het kind tot
vandalisme was overgegaan.
We waren nauwelijks vertrokken, toen de impulsieve Ab, gesuggereerd door
het zien van een plaat in "De Prins", opeens in het hoofd kreeg een
"Stadion" te formeeren. De beide zusjes, met wie Juf zoo rustig kralen
zat te rijgen, werden door hem opgeëischt en opgewonden. Alle stoelen,
de tafel, de naaimachine--wat is er niet noodig om een "grootsch"
stadion te bouwen, gereed voor den a. s. wielerwedstrijd!--werden
overhoop gehaald. Zelfs zijn fiets van den zolder. Dat was voor de
kalme, ordelijke Juf opeens _te_ veel. Ze ontsteekt in drift, en op het
oogenblik, dat Ab voor de deur staat, grijpt ze hem onverwachts beet en
sluit hem buiten.
In blinde woede bombardeert Ab de deur en schreeuwt. Zonder resultaat.
Het keukenmeisje, afgekomen op het tumult, vleit Juf, belooft haar hulp,
smeekt Juf den jongen toe te laten.
Juf blijft onverbiddelijk.
Om haar onrechtmatige overmacht te wreken, haalt hij een nieuw, voor
haar kostbaar, blousje uit de kast, sleurt het door de modderige goot en
werpt het voor de deur van de kinderkamer. Ze ontdekt het bij onze
thuiskomst, als ze de deur ontsluit.
Juf verlangde een schadevergoeding uit Ab's spaarpot. We meenden zulks
niet te moeten toestaan.
Het verlies van de blouse, was het gevolg van haar eigen
onverantwoordelijk handelen. De jongen was haar in onze afwezigheid
speciaal toevertrouwd. Ze wist heel goed op welke wijze ze Ab tot rede
had kunnen brengen. Haar was geleerd hem af te leiden door zelf mede te
spelen. Ze had den laatsten tijd steeds ervaren, dat ze hem dan tot haar
vrijwilligen medewerker van het goede kreeg. Maar in een minder
evenwichtig, wilszwak oogenblik had ze _haar_ oude methode gevolgd en Ab
geheel bebaasd. Dat was haar onmogelijk gebleken. Ab voelde dat als een
onrecht. Ab moest er geleidelijk toe komen haar te gehoorzamen. Dat
waren we overeengekomen.
Ze kreeg geen schadevergoeding. Haar werd de keuze gelaten "daar zonder"
te blijven of er mede op tijd te vertrekken. Ze besloot tot het eerste
voorstel.
Ab moest voorloopig zijn eigen kamertje missen. Dat was een groot
verlies voor hem. Zoodra wij er zeker van waren, dat hij waardevolle
zaken wist te ontzien en een anders bezit te respecteeren, zou hij het
weer mogen betrekken.
Om te voorkomen, dat Ab wrok tegen Juf ging koesteren, lieten we haar,
ze had het wel noodig na de verwikkelingen, dien avond na het eten naar
bed gaan. We zeiden, dat Juf vanmiddag al heel ziek was geweest. Ze zou
hem vast nooit meer buiten de kamer zetten. Ze zou ons liever zeggen,
wanneer ze zich minder goed voelde, dan mocht ze rust gaan nemen.
Ab zag, toen hij kalm was, heel goed in, welke wandaad hij begaan had,
door in woede eigen rechter te spelen.
Het ging daarna best tusschen hen.
Ze hadden beiden ter waarschuwing van het geweten een verlies te
overdenken.
Ze waren door "schade" wijs geworden.