(ELISABETH WUNDERLICH.)
Kiam en la jaro 1911 aperis la katalogo de la biblioteko Georg Davidov,
Saratov, la Esperantista mondo kaj ankaŭ multaj Neesperantistoj forte
miris. Oni ja sciis, ke la Esperanta literaturo jam estis granda;
sed nenie ĝis nun oni vidis ĝin kunigita. Jen la unuan fojon oni
konatiĝis kun tia biblioteko, kolektita de privata malavara persono,
kiu diligente kaj persiste kunigis pli ol 3245 Esperantajn verkojn.
Kompreneble tiu ĉi kolekto tute ne estis kompleta sed nur enhavis
*parton* de la tuta Esperanta literaturo. Des pli efike estis la
nombro de tiuj jam nun kolektitaj verkoj, pri kiuj la sekvanta tabelo
donas imagon.
Biblioteko Davidov:
Lernolibroj 387
vortaroj kaj frazaroj 139
tradukaĵoj 283
originala literaturo 66
anekdotaroj, antologioj kaj legolibroj 32
gazetoj 419
propagandaj verkoj 453
Esperanto por sciencaj kaj praktikaj aferoj 289
muzikaĵoj 196
kantaroj 25
nigre presitaj verkoj por blinduloj 10
en Relief-punktoj Braille 44
ĝeneralaj verkoj pri la historio de lingvo internacia 12
historio de Esperanto 22
pri kongresoj 49
Esperantista dokumentaro 62
katalogoj de Esperantaj librejoj 51
===
2539
2539
katalogoj de Esperantaj bibliotekoj 4
Esperanto lernejoj kaj institutoj 9
gvidlibroj 117
gvidfolioj 63
turismaj aferoj 7
hoteloj 8
prospektoj pri ekspozicioj 9
lernolibroj por komercistoj 6
komercaj prezaroj, katalogoj 111
adresaroj 35
jarlibroj 32
kalendaroj 18
ekzamenaj regularoj 13
grupaj regularoj 107
Presa Esperantista Societo 12
programoj 56
murafiŝoj 56
diversaj aferoj 43
===
3245
krome 2620 gazetartikoloj en kaj pri Esperanto.
Sed tiu ĉi biblioteko estis privata kaj tial uzebla ĉefe nur por la
posedanto kaj liaj konatuloj. S-ro Davidov ja grandanime intencis
uzebligi ĝin por la tuta Esperantistaro. Sed tiam biblioteko postulas
regulan administranton, kiu zorgas pri akcepto de la mendiloj, enpako
kaj ekspedo de la deziritaj libroj, ĉiama kontrolo de neredonitaj
verkoj, admonoj ktp., entute multan laboron, kion privatulo apud sia
profesia laboro preskaŭ ne povus plenumi, por kio li verŝajne devus
dungi specialan laboranton. Krome tia privata entrepreno havas alian
malavantaĝon: ĝi estas multe dependa de malfavoraj cirkonstancoj,
malhelpaj okazaĵoj precipe nun en niaj malkvietaj tempoj. Ĝuste ĉe
la biblioteko Davidov tiu bedaŭrinde evidentiĝas. Dum la milito kaj
la sekvanta revolucio oni neniam plu aŭdis pri ĝi; eble ĝi disiĝis
aŭ eĉ perdiĝis.
Tial estas dezirinde, ke la Esperantistaro fondu bibliotekojn sub
ŝtata protekto, ĉar por siaj posedaĵoj ĉiu ŝtato garantias, zorgas
pro ilia konservado, administrado, asekuro, pligrandigo ktp.
La sola ĝis nun ekzistanta ŝtata Esperanto-biblioteko estas--laŭ mia
scio--la Saksa Esperanto-Biblioteko en Leipzig, pri kiu la sekvantaj
linioj donas kelkajn, espereble ne tute seninteresajn informojn.
Okaze de la kvara internacia kongreso 1908 en Dresden granda literatura
ekspozicio estis aranĝita. Ĉiuj eldonistoj de Esperantaj verkoj
estis sendintaj siajn eldonaĵojn kaj donacis parton de ili al la tiam
fondita Saksa Esperanto-Instituto por ke ĝi havu propran bibliotekon.
Sed al la Instituto mankis konvena ejo kaj tial ĝi proponis la
verkojn al la saksa ŝtato kun la kondiĉo, ke ĝi starigu ilin kiel
apartan bibliotekon. La kompetentaj ministerioj akceptis la donacon
kaj komisiis kiel administranton la tiaman reĝan asesoron D-ro
Schramm en Dresden, kiu nuntempe estas profesoro kaj muzeodirektoro en
Leipzig. Li estis unu el la organizintoj de la brila Dresdena kongreso
kaj multe klopodis por la pliriĉigo de la biblioteko, donacante
al ĝi ekzemple librojn, kiujn li, kiel redaktisto de la gazeto
"Ĉirkaŭ la mondo" ricevis por recenzo. Kiam en 1912 D-ro Schramm
transloĝiĝis al Leipzig por ekokupi sian oficon kiel direktoro
de la Germana Skribo-Muzeo kaj kiel unu el la direktoroj de la
mondekspozicio por libro-industrio kaj grafikaj artoj (Leipzig 1914),
la ministerio ordonis, ke de nun Leipzig estu ankaŭ la sidejo de la
Saksa Esperanto-Instituto kaj de la Reĝa Saksa Esperanto-Biblioteko,
kiu estis starigata en la lega salono de la Germana Librometia Domo kaj
tie estis publike uzebla. La Instituto dume estis luinta ĉambron en la
centro de l' urbo; kaj kiam en 1918 D-ro Schramm, pro troŝarĝo de
profesiaj laboroj, fordonis la administradon de la biblioteko al Prof.
Dietterle, la direktoro de la Saksa Esperanto-Instituto, la libroj
estis starigataj en la ĉambro de tiu ĉi instituto. Tie ili troviĝas
ankoraŭ nun. La biblioteko enhavas hodiaŭ 986 volumojn kiuj estas
ordigitaj laŭ jenaj fakoj:
lernolibroj 150
vortaroj 44
tradukaĵoj 202
originala literaturo 43
libraro pacifista 13
scienca literaturo 51
libroj por blinduloj 6
lingvaj demandoj 26
kongresoj 27
jarlibroj 25
dokumentaroj 25
historio de Esperanto 19
raportoj 11
statutoj 5
===
647
647
pri organizacio 2
kantaroj 15
humoraĵoj 3
signifo kaj graveco de Esperanto 93
kontraŭesperantaj skribaĵoj 3
Esperanto gazetoj 61
gvidfolioj, gvidlibroj ktp 40
reklamiloj 6
literaturo pri Volapük 44
literaturo pri Ido 26
aliaj mondlingvoj 31
Esperanto en la mondmilito 15
===
986
La katalogo estas presita kaj aĉetebla ĉe la Saksa
Esperanto-Biblioteko por la prezo de M. 1.--.
La biblioteko estas uzebla en la ĉambro de la Instituto mem aŭ la
libroj estas ludonataj. Lupermeson havas:
1e ĉiuj germanoj, kiuj estas ŝtataj oficistoj, aliaj personoj
bezonas garantiateston de tia oficisto.
2e eksterlanduloj, se ili sendas specialan peton kaj garantisumon
fiksotan ĉiukaze de la administranto. La sendkostoj estas pagotaj de
la luanto. Mendiloj estas aĉeteblaj ĉe la biblioteko (10 ekzempleroj
M. --.50).
La ĉi supra tabelo montras, ke la biblioteko ankoraŭ ne estas tre
riĉa. Precipe mankas en ĝi la gravaj verkoj el la unuaj jardekoj
de nia movado kaj la libroj aperintaj depost 1915 ekster Germanujo.
Tio klariĝas el tio, ke la monrimedoj de la biblioteko estas
tre malgrandaj tiel, ke sekve de la nuna malbona germana valuto,
eksterlandaj verkoj kaj gazetoj tute ne povas esti aĉetataj. La
libraro nur kreskis kaj kreskas preskaŭ senescepte per donacoj de la
eldonistoj, verkistoj kaj aliaj malavaraj personoj. Sed estas forte
dezirinde, ke tiaj donacoj estu farotaj pli multnombre ol ĝis nun,
precipe ankaŭ de negermanaj samideanoj kaj eldonistoj. Ili subtenos
ja tiamaniere ne privatan entreprenon, sed publikan bibliotekon, kiu
servas al la tuta Esperantistaro. Nur per tiu ĉi vojo ni venos al
la celo, kaj la ŝtata Saksa Esperanto-Biblioteko fariĝos kompleta
libraro de la Esperanta literaturo subtenata de ĉiuj, servanta al
ĉiuj.