granda kaj grava afero; venis novaĵoj de via patro.
PETER
Li luktas kiel batalanto de la Sinjoro en la sankta lando. Se li tie
falos, li falos sur sanktan grundon; ĉar _tie_ ĉiu piedlarĝo de
tero estas sankta. Mi memorigas lin al Dio en ĉiuj miaj preĝoj.
EPISKOPO NIKOLAS
Ĉu Andres Skjaldarband estas kara al vi?
PETER
Li estas honorinda viro; sed vivas alia viro, per kies grandeco mia
patrino kvazaŭ edukis kaj nutris min.
EPISKOPO NIKOLAS
(rapide kaj streĉe) Ĉu tiu estas duko Skule?
PETER
Jes, la duko, — Skule Bårdsson. Mia patrino konis lin en la juneco.
La duko certe devas esti la plej eminenta viro en la lando!
EPISKOPO NIKOLAS
Jen la letero; tuj iru norden kun ĝi! — Ĉu ili kantas tie ene?
PETER
Jes, sinjoro.
EPISKOPO NIKOLAS
Ok grandaj uloj kun gorĝoj kiel trompetoj, tio ja devas iom helpi,
mi scias?
PETER
Sinjoro, sinjoro, mi volas mem preĝi!
EPISKOPO NIKOLAS
Mi havas tro multe da nefaritaĵoj, Peter. La vivo estas tro
mallonga; — krome la reĝo certe pardonos min, kiam li venos —
(skuiĝas en doloro)
PETER
Vi suferas, ĉu?
EPISKOPO NIKOLAS
Mi ne suferas; sed sonoras ĉe miaj oreloj; glimas kaj fulmas antaŭ
miaj okuloj.
PETER
Estas la ĉielaj sonoriloj, kiuj sonorigas Vin hejmen; — tio, kio
brilas, estas la altarkandeloj, kiujn la anĝeloj de Dio ekbruligis
por Vi.
EPISKOPO NIKOLAS
Jes certe estas tiel; — ne estas danĝero, kiam ili nur bone eltenas
en preĝo tie ene, — Adiaŭ, vojaĝu tuj kun la letero.
PETER
Ĉu ne unue —?
EPISKOPO NIKOLAS
Ne, iru; mi ne timas esti sola.
PETER
Bonvenon ree do, kiam la ĉielaj sonoriloj iam sonoros ankaŭ por mi.
(eliras dekstre)
EPISKOPO NIKOLAS
La ĉielaj sonoriloj, — ja, tiaĵon oni diras facile, kiam oni
marŝas sur du sanaj piedoj. — Tiom nefarita! Tamen post mi vivos
multo. Mi promesis al la duko je la savo de mia animo doni al li la
konfeson de Trond pastro, se ĝi venus al mi enmane; — bone ke mi ne
ricevis ĝin. Se li scius, li volus venki aŭ fali; tiam unu el ili
fariĝus la plej potenca viro, kiu iam vivis en Norvegio. Ne, ne, —
kion _mi_ ne povis atingi, neniu aliulo atingu. Estas pli bone kun la
necerteco; tiom longe kiom la duko peziĝas per _ĝi_, la du estos
detruantaj unu la alian, ĉie kie ili atingos; urboj bruliĝos,
vilaĝaroj rabiĝos, — neniu gajnos pere de la perdo de la aliulo —
— (en teruro) Graco, indulgo! Estas ja mi, kiu portas la kulpon —
mi, kiu de la unua paŝo ekirigis la tuton! (sin trankviligante) Ja,
ja, ja! sed nun venos la reĝo — estas ja sur lin ke la plejmulto
verŝiĝas, — li certe pardonos — estos legataj preĝoj kaj mesoj;
ne estas danĝero; — mi ja estas episkopo, kaj mi neniam mortigis
iun per propra mano. — Bone estas, ke la konfeso de Trond Pastro ne
venis; la sanktuloj estas kun mi, ili ne volas tenti min rompi mian
promeson. — Kiu frapas la pordon? Certe estas la duko! (kontente
frotas siajn manojn) Li volas petegi pruvojn pri la reĝa rajto, —
kaj mi havas neniun pruvon por doni al li!
(_Inga el Vartejg_ envenas; ŝi estas nigre vestita, kun mantelo
kaj kufo.)
EPISKOPO NIKOLAS
(skuiĝas) Kiu estas?
INGA
Virino el Vartejg en Borgarsyssel, estimata sinjoro.
EPISKOPO NIKOLAS
Patrino de la reĝo!
INGA
Tiel mi iam nomiĝis.
EPISKOPO NIKOLAS
Foriru, foriru! Mi ne konsilis al Håkon disiĝi de Vi!
INGA
Kion la reĝo faras, estas bone farata! Ne estas tial, ke mi
venas.
EPISKOPO NIKOLAS
Kaj kial do?
INGA
Gunnulf, mia frato, revenis hejmen el sia vojaĝo al Anglio —
EPISKOPO NIKOLAS
El vojaĝo al Anglio —!
INGA
Li forestis dum multaj jaroj, kiel Vi scias, kaj vaste ĉirkaŭvagis;
nun li kunprenis leteron hejmen —
EPISKOPO NIKOLAS
(senspire) Leteron —?
INGA
De Trond pastro. Estas por Vi, sinjoro. (transdonas ĝin al li)
EPISKOPO NIKOLAS
Nu tiel; — kaj Vi alportas ĝin?
INGA
Laŭ la deziro de Trond. Grandan dankon mi ŝuldas al li de tiu
tempo, kiam li nutris Håkon. Mi sciiĝis ke Vi estas malsana; tial mi
tuj entreprenis la veturon; mi iris ĉi tien surpiede —
EPISKOPO NIKOLAS
Ne urĝis tiel, Inga!
DAGFINN BONDE
(envenas de dekstre) Paco de Dio, honorinda sinjoro!
EPISKOPO NIKOLAS
Ĉu venos la reĝo?
DAGFINN BONDE
Nun li rajdas malsupren la Ryenmontojn kun la reĝino kaj la reĝa
infano kaj granda sekvantaro.
INGA
(rapide alpaŝas al _Dagfinn_) La reĝo, — la reĝo! ĉu _li_ tien
ĉi venos?
DAGFINN BONDE
Inga! Ĉu Vi estas ĉi tie, Vi severe provita virino?
INGA
Tiu ne estas severe provita, kiu havas tian grandan filon.
DAGFINN BONDE
_Nun_ lia malmola koro degelu.
INGA
Neniun vorton al la reĝo pri mi. Ho, sed vidi lin mi tamen devas; —
aŭdu, — ĉu ĉi tien li venos?
DAGFINN BONDE
Jes, baldaŭ.
INGA
Kaj estas malluma vespero. La reĝon lumgvidos certe torĉoj.
DAGFINN BONDE
Jes.
INGA
Do mi starigos min en pordŝirmejon, kie li preterpasos; — kaj poste
hejmen al Vartejg. Sed unue enen en la preĝejon de sankto Hallvard;
_tie_ brilos lumoj ĉi-nokte; tie mi preĝos pri bono por la reĝo,
por mia bela filo. (eliras dekstre)
DAGFINN BONDE
Mi prizorgis mian mision; mi iros renkonte al la reĝo.
EPISKOPO NIKOLAS
Salutu lin plej kare, bona Dagfinn!
DAGFINN BONDE
(forirante dekstre) Ne dezirus _mi_ esti episkopo Nikolas
morgaŭ.
EPISKOPO NIKOLAS
La konfeso de Trond pastro —! Do ĝi tamen venis; — jen mi tenas
ĝin en mia mano. (cerbumas kaj rigardas rekte antaŭen) — Oni
neniam devus promesi ion sur la savo de sia animo, kiam oni estas
tiel maljuna kiel mi. Se restus al mi jaroj, mi ĉiukaze turnus min
el tia promeso; sed ĉi-vespere, la lastan vesperon, — ne, tio ne
estas konsilinda. — Ĉu mi tamen devas teni ĝin? Ĉu tio ne estas
riski ĉion, por kio mi verkis tra mia tuta vivo? — (Flustre)
Ho, se mi povus trompi la malbonulon, nur tiun ĉi kroman fojon!
(aŭskultas) Kio estas _tio_? (vokas) Viljam, Viljam!
SIRA VILJAM
(envenas de dekstre)
EPISKOPO NIKOLAS
Kio estas tio, kio zumas kaj hurlas tiel malbele?
SIRA VILJAM
Estas la ventego, kiu plifortiĝas.
EPISKOPO NIKOLAS
La vetero plifortiĝas! — Certe mi tenos mian promeson! La ventego,
vi diras — Ĉu ili kantas tie ene?
SIRA VILJAM
Jes, sinjoro.
EPISKOPO NIKOLAS
Diru, ke ili ege klopodu — precipe frato Aslak; li ĉiam prononcas
mallongajn preĝojn; li forpinĉas, kiam li eblas; li transsaltas,
tiu hundo! (frapas la plankon per la episkopa bastono) Eniru, kaj
diru al li, ke estas la lasta nokto por mi; li estu diligenta, aŭ mi
revenos al li fantome!
SIRA VILJAM
Sinjoro, ĉu mi ne serĉu majstron Sigard?
EPISKOPO NIKOLAS
Eniru, mi diras! (_Viljam_ iras en la kapelon) Aspekte estas la
ĉiela volo, ke mi interkonsentigu la reĝon kaj la dukon, ĉar ĝi
nun sendas al mi la leteron de Trond pastro. Tio ĉi estas severe
akceptebla, Nikolas; tirrompi per unu sola ektiro, kion vi uzis vian
tutan vivon por konstrui. Sed ne estas io alia farebla; mi devas
plenumi la volon de la ĉielo ĉi tiun fojon. — Se mi almenaŭ povus
legi tion, kio estas skribita en la letero; sed mi eĉ ne povas vidi
solan vorton! Nebuloj drivas antaŭ miaj okuloj; fajras kaj sparkas
—; kaj neniun alian mi kuraĝas peti legi ĝin por mi! Promesi
tiaĵon —! Ĉu la homa sagaco estas tiel povra, ke ĝi ne kapablas
estri la duan kaj trian etapon de sia propra ago? Mi parolis tiel
longe kaj incite al Vegard Veradal por igi la reĝon forsendi Inga de
si, ke tio fine okazis. Tiu ago estis saĝa en la unua etapo; sed se
mi ne estus tiel konsilinta, Inga ne loĝus en Vartejg nun, la letero
ne estus entempe veninta en miajn manojn, kaj mi ne havus iun
promeson por teni, — do malsaĝe en la dua etapo. Se mi tamen havus
la tempon por mi; sed ne nur tiun ĉi solan nokton, kaj apenaŭ
_tiun_. Mi devas, mi volas pli longe vivi!. (frapas per la bastono;
pastro envenas de dekstre) Majstro Sigard venu! (La pastro eliras; la
episkopo premas la leteron en la manoj.) Ĉi tie, malantaŭ tiu
maldika sigelo kuŝas la sagao de Norvegio por centoj da jaroj! Ĝi
kuŝas sonĝante, kiel la birdido en la ovo! Ho, tiu, kiu nun havus
pli ol unu animon — aŭ eĉ _neniun_! (premas la leteron sovaĝe al
sia brusto) Ho, se la fino ne estus tiel tuja sur min, — kaj la
juĝo kaj puno, — mi kovus vin al akcipitro, kiu ĵetus ombran
teruron super la tutan landon, kaj hakus siajn akrajn ungegojn en
ĉiun homan koron! (ekskuiĝas) Sed la lasta horo estas proksima!
(kriante) Ne, ne, — vi fariĝu al cigno, blanka cigno! (ĵetas la
leteron foren sur la plankon, kaj vokas) Majstro Sigard, majstro
Sigard!
MAJSTRO SIGARD
(de dekstre) Kiel statas, honorinda sinjoro?
EPISKOPO NIKOLAS
Majstro Sigard, — vendu al mi tri tagojn da vivo!
MAJSTRO SIGARD
Mi diris al Vi —
EPISKOPO NIKOLAS
Jes, jes; sed ne estis serioze; estis nur eta puno. Mi estis nesaĝa
ulo kontraŭ Vi; tial Vi volis timigi min. Fi, tio estis malbela, —
ne, ne — estis merite por mi! Sed estu nun bona kaj saĝa! Mi pagos
bone; — tri tagojn da vivo, majstro Sigard, nur tri tagojn da
vivo!
MAJSTRO SIGARD
Eĉ se mi mem forirus en la sama momento, kiel Vi, mi ne povus aldoni
tri tagojn.
EPISKOPO NIKOLAS
Unu tagon do; nur unu tagon! Estu lumo, brilu la suno, kiam mi
foriros! Aŭskultu, Sigard, (mansignas lin al si, kaj tiras lin
malsupren sur la benkon) Mi donis preskaŭ ĉiun mian oron al la
eklezio, por havi grandajn mesojn legotajn poste. Mi retiros tion; Vi
havu la ĉion! Ĉu, Sigard, ĉu ni du trompu tiujn tie interne? He,
he, he! Vi fariĝos riĉa, Sigard, kaj forvojaĝos el la lando; mi
ricevos prokraston, kaj povos iom pripensi, kaj kontentigi min per
malpli da preĝoj. Ĉu, Sigard, ĉu ni —? (_Sigard_ palpas lian
pulson; la episkopo ekdiras time:) Nu, kial Vi ne respondas?
MAJSTRO SIGARD
(ekstaras) Mi ne havas tempon, sinjoro. Mi faros trinkaĵon por Vi,
kiu povos iomete faciligi la lastajn momentojn.
EPISKOPO NIKOLAS
Ne, Vi atendu pri tio! Atendu — kaj respondu al mi!
MAJSTRO SIGARD
Mi ne havas tempon; la trinkaĵo devas esti preta ĝis horo. (eliras
dekstre)
EPISKOPO NIKOLAS
Ĝis horo! (frapas impete) Viljam! Viljam!
SIRA VILJAM
(venas el la kapelo)
EPISKOPO NIKOLAS
Prenu pliajn por helpi tie! La ok ne sufiĉas!
SIRA VILJAM
Sinjoro —?
EPISKOPO NIKOLAS
Plurajn por helpi, mi diras! Kolbein kanoniko kuŝis malsana kvin
semajnojn, — li ne povis multe peki dum tiu tempo —
SIRA VILJAM
Li iris al konfeso hieraŭ.
EPISKOPO NIKOLAS
(fervore) Jes, _li_ devas esti bona; prenu lin! (_Viljam_ reen iras
en la kapelon) Ĝis horo! (sekigas la ŝviton de la frunto) Puh, kiel
varme estas! — La fia hundo, — por kio lia tuta erudicio, kiam li
tamen ne povas aldoni unu horon. Tie en sia studejo li sidas ĉiun
tagon, kunmetante artefaritajn radojn kaj lodojn kaj levilojn; li
volas krei verkon, kiu iru kaj iru, kaj neniam haltu, — _perpetuum
mobile_ li nomas ĝin. Kial li ne praktikas sian arton kaj saĝecon,
por fari la homon al tia _perpetuum mobile_ —? (haltas pensante;
ekbrilas liaj okuloj) _Perpetuum mobile_, — mi ne estas precipe
lerta pri la latino, — sed tio signifas ion, kio kapablas funkcii
eterne, daŭre tra ĉiuj tempoj. Se mi nun mem povus —? _Tio_
estus vere fina ago! Estus fari sian plej grandan agon en la lasta
momento! Funkciigi radojn kaj lodojn kaj levilojn en la animoj de la
reĝo kaj la duko; ekmovi ilin tiel, ke neniu potenco sur la tero
povos ilin haltigi. Se tion mi povus, tiam mi daŭre vivus, vivus en
mia verko, — kaj en la grava momento eble estas _tio_, kio nomiĝas
senmorteco. — Konsolaj, freŝigaj pensoj, ho kiel vi mildigas por
maljuna viro! (elspiras kaj streĉas sin agrable sur la benko)
Diabolus estis severa pri mi ĉi-vespere. Estas la sekvo de kuŝo
senlabora; _otium est pulvis — pulveris_ — nu, sensignifa la
latino, — Diabolus ne plu ekhavu potencon super mi; mi volas esti
aktiva ĝis laste; mi volas —; kiel ili gorĝegas tie — (frapas;
_Viljam_ elvenas) Diru al ili, ke ili silentu tie, ili ĝenas min. La
reĝo kaj la duko baldaŭ venos; mi havas grandajn aferojn por
pripensi.
SIRA VILJAM
Sinjoro, ĉu mi do —?
EPISKOPO NIKOLAS
Ordonu al ili silenti momenton, ke mi povu pensi trankvile. Jen vidu,
ekprenu tiun leteron, tie sur la planko. — Bone. Donu al mi la
paperojn —
SIRA VILJAM
(iras al la skribotablo) Kiujn, sinjoro?
EPISKOPO NIKOLAS
Same bone —; tiujn kun sigelo; tiujn kiuj kuŝas plej supre. — Nu;
do eniru kaj diru ke ili silentu. (_Viljam_ eliras) — Morti, kaj
tamen regi en Norvegio! Morti, kaj aranĝi tiel, ke neniu viro levu
sian kapon pli alten super ĉiuj aliaj. Mil vojoj povus konduki al
tiu celo; sed povas nur esti unu, kiu taŭgas! — gravas tiun trovi,
— gravas ĝin laŭiri. — Ha! La vojo estas ja tiel proksima, tiel
proksima! Jes, tiel estu. Mi tenos la promeson; la duko ekhavu la
leteron en siajn manojn; — sed la reĝo — hm, li ekhavu en sian
koron la dornon de dubo. Håkon estas honesta, kia oni nomas tion; kun
la fido pri si mem, kaj pri sia rajto, multo falos en li. Ambaŭ dubu
kaj fidu, balancu supren kaj malsupren, neniam trovu firman grundon
sub la piedo, — _perpetuum mobile!_ — Sed ĉu Håkon volas fidi mian
diraĵon? Li volas; mi estas ja mortanta viro; mi nutros lin per vero
antaŭe. — La fortoj forlasas min, sed la animo freŝiĝas; — mi ne
kuŝas pli sur mortolito, mi sidas en mia laborejo, mi volas labori
la lastan nokton, labori — ĝis la lumo estingiĝas —
DUKO SKULE
(envenas de dekstre, kaj iras al la episkopo) Pacon kaj saluton,
honorinda sinjoro! Mi aŭdas, ke malbone statas pri Vi.
EPISKOPO NIKOLAS
Mi estas kadavro en burĝono, bona duko; ĉi-nokte mi ekfloros;
morgaŭ sentiĝos, kiel mi odoras.
DUKO SKULE
Jam ĉi-nokte. Vi diras?
EPISKOPO NIKOLAS
Majstro Sigard diras: ĝis unu horo.
DUKO SKULE
Kaj la letero de Trond pastro —?
EPISKOPO NIKOLAS
Ĉu Vi daŭre pensas pri ĝi?
DUKO SKULE
Ĝi neniam foriras el miaj pensoj.
EPISKOPO NIKOLAS
La reĝo faris Vin duko; neniu viro portis nomon de duko en Norvegio,
antaŭ Vi.
DUKO SKULE
Ne sufiĉas. Se Håkon estas la malĝusta, mi devas havi ĉion!
EPISKOPO NIKOLAS
Hu, estas malvarme ĉi tie; frostas al mi tra ĉiuj membroj.
DUKO SKULE
La letero de Trond pastro, sinjoro! Pro Dio la ĉiopotenca, — ĉu Vi
havas ĝin?
EPISKOPO NIKOLAS
Mi almenaŭ scias, kie ĝi troviĝas.
DUKO SKULE
Do diru! Diru!
EPISKOPO NIKOLAS
Atendu —
DUKO SKULE
Ne, ne, — profitu de la tempo; mi vidas ke alproksimiĝas la fino,
— kaj la reĝo ja venos ĉi tien, oni diris.
EPISKOPO NIKOLAS
Jes, la reĝo venos; el tio Vi vidos bone, ke mi atentas pri Via
afero, eĉ _nun_.
DUKO SKULE
Kion Vi intencas?
EPISKOPO NIKOLAS
Ĉu Vi memoras ĉe la nupto de Håkon, — tiam Vi diris, ke tio, kio
faras Håkon forta, estas lia neskuebla fido al si mem?
DUKO SKULE
Nu?
EPISKOPO NIKOLAS
Se mi konfesos kaj inokulos en lin la dubon, tiam falos la fido, kaj
la forto kun ĝi.
DUKO SKULE
Sinjoro, tio estas peka, peka, se li estas la ĝusta!
EPISKOPO NIKOLAS
Estos en Via kapablo ree fari lin fidanta. Antaŭ ol mi forpasos de
tie ĉi, mi diros al Vi, kie la letero de Trond pastro troviĝas.
SIRA VILJAM
(de dekstre) Nun venas la reĝo kun torĉoj kaj sekvantaro laŭ la
strato.
EPISKOPO NIKOLAS
Bonvena li estu. (_Viljam_ eliras) Duko, la lastan servon mi petas de
vi. Estu mia postmorta zorganto kontraŭ ĉiuj miaj malamikoj.
(elprenas leteron) Jen mi listigis ilin. Tiuj, kiuj staras plej
supre, mi dezirus pendigi, se tiel eblus.
DUKO SKULE
Ne pensu pri venĝo nun; ne restas al Vi longa —
EPISKOPO NIKOLAS
Ne pri venĝo, sed pri puno. Promesu al mi svingi la glavon de puno
super ĉiujn miajn malamikojn, kiam mi estos for. Ili estas viaj
malamikoj same kiel la miaj; kiam Vi fariĝos reĝo, punu ilin; Vi
tion promesas?
DUKO SKULE
Mi promesas kaj ĵuras; — sed la letero de Trond pastro —!
EPISKOPO NIKOLAS
Vi scios, kie ĝi estas; — sed, jen vidu —; la reĝo venas; —
kaŝu la liston pri niaj malamikoj!
(La duko kaŝas la dokumenton; samtempe envenas _Håkon_ de
dekstre.)
EPISKOPO NIKOLAS
Bonvenon ĉe la funebra festeno, sinjoro reĝo!
HÅKON
Akre Vi kontraŭstaris min je ĉiuj okazoj; sed nun tio estu
forgesita kaj pardonita; la morto forviŝas eĉ la plej grandan
kalkulon.
EPISKOPO NIKOLAS
Tio malpezigis! Ho, kiel granda estas la mildo de la reĝo! Sinjoro,
kion Vi ĉi-vespere faris kontraŭ maljuna pekulo, dekoble —
HÅKON
Lasu tion; sed mi devas diri al Vi, ke mi alte miras. Vi alvokas min
ĉi tien por ricevi mian pardonon, kaj Vi aranĝas por mi tian
renkonton.
EPISKOPO NIKOLAS
Renkonton, sinjoro?
DUKO SKULE
Estas al mi, ke la reĝo aludas. Ĉu Vi, sinjoro episkopo, volas
certigi al reĝo Håkon, je mia fido kaj honoro, ke mi nenion sciis
pri lia veno, antaŭ ol mi metis la piedon sur la kajon en Oslo.
EPISKOPO NIKOLAS
Aĥ, aĥ; ĉiu kulpo kuŝas sur mi! Mi estis malsana, litotenanta
viro la tutan lastan jaron; malmulte aŭ nenion mi aŭdis pri la
aferoj de la lando; mi pensis, ke nun estas bone kaj amikece inter la
altaj parencoj!
HÅKON
Mi notis, ke la amikeco inter la duko kaj mi prosperas pli bone, kiam
ni tenas nin fore unu de la alia; tial adiaŭ, episkopo Nikolas, kaj
Dio estu kun Vi, tie kien Vi iros. (volas foriri)
DUKO SKULE
(mallaŭte kaj maltrankvila) Episkopo, episkopo; li foriras!
EPISKOPO NIKOLAS
(subite kaj kun sovaĝa forto) Atendu, reĝo Håkon!
HÅKON
(haltas) Kio nun?
EPISKOPO NIKOLAS
Vi ne rajtas iri el tiu ĉi ĉambro, antaŭ ol maljuna episkopo
Nikolas parolis sian lastan vorton!
HÅKON
(senvole metas la manon sur la glavon) Ĉu vi eble venis al Viken kun
forta aro, duko?
DUKO SKULE
Mi ne respondecas en tio ĉi.
EPISKOPO NIKOLAS
Estas per la potenco de la vorto, ke mi sciu reteni Vin. Kie estas
funebra ceremonio en la domo, _tie_ la mortanto estas la unua homo en
la kunveno; li rajtas fari kaj farigi, kion li volas — tiel foren
kien lia kapablo atingas. Tial mi nun volas prezenti mian propran
funebran paroladon; en antaŭa tempo mi ĉiam timis, ke reĝo Sverre
estus ĝin faronta —
HÅKON
Ne parolu tiel sovaĝe, sinjoro!
DUKO SKULE
Vi fortranĉas el la kara momento, kiu restas al vi!
HÅKON
Via okulo jam estas inerta!
EPISKOPO NIKOLAS
Jes, mia okulo estas inerta; mi apenaŭ vidas Vin, kie Vi staras; sed
ene en mi vice preterpasas mia vivo brile klara. Mi vidas viziojn
_tie_ —; aŭskultu kaj lernu, reĝo! — Mia parencaro estis la plej
potenca en la lando; multaj grandaj estroj devenis el ĝi; _Mi_ volis
esti la plej granda el ili ĉiuj. Mi ne estis pli ol knabo, kiam mi
komencis avidi faregojn; Ŝajnis al mi, ke ne eblis atendi ĝis mi
maturiĝus; — ekstaris reĝoj kun malpli da rajto ol mi, — Magnus
Erlingsson, Sverre pastro —; ankaŭ _Mi_ volis esti reĝo; sed unue
estro, — estis necese. Jen la batalo okazus sur la Ile-kampoj; tie
la unuan fojon mi partoprenis. La suno leviĝis, kaj fulmis miloj da
brilaj armiloj. Magnus kaj lia tuta aro aliris kvazaŭ al ludo; sole
mi sentis min prema en la koro. Sovaĝe atakis nia aro; sed _mi_ ne
povis aliri — mi timis! Ĉiuj aliaj estroj de Magnus batalis
maltime, kaj multaj falis, kie ili luktis; sed mi fuĝis supren la
Rokmonto, kuris kaj kuris, kaj ne haltis antaŭ ol mi reatingis la
fjordon, longe fore. Multaj viroj devis lavi siajn sangajn vestaĵojn
en la Trondhejm-fjordo tiun vesperon; — ankaŭ mi devis lavi la
miajn, sed ne pro sango. Jes, reĝo, mi estis timema; kreita por
estri — kaj timema! Tio fraplumis en mi kvazaŭ fulmo; post tiu horo
mi malamis ĉiun viron; mi preĝis sekrete en la preĝejoj, mi ploris
kaj genuis ĉe la altaroj, mi donis multekostajn donacojn, faris
sanktajn promesojn; streĉe mi provis en batalo post batalo, ĉe
Salteysund, sur la Jonskampoj kiam la Bagloj tenis sin en Bergen, —
ĉiam vane. Sverre estis tiu, kiu unue komprenis; li eldiris tion
laŭte kaj moke, kaj de tiu tago ĉiu viro en la aro ridis, kiam
Nikolas Arnason antaŭeniris milite vestita. — Timema, timema —,
kaj tamen mi volis esti estro, volis esti reĝo, sentis min ja kreita
reĝo, povus antaŭenigi la regnon de Dio sur la tero; sed estis la
sanktuloj mem, kiuj ŝlosis por mi la barilon...
HÅKON
Ne plendu pri la ĉielo, episkopo! Vi multe malamis!
EPISKOPO NIKOLAS
Jes, mi multe malamis; malamis en ĉi tiu lando ĉiun kapon, kiu
altiĝis super la amason. Sed mi malamis, ĉar mi ne povis ami.
Belajn virinojn, — ho, mi povus ankoraŭ gluti ilin per sparkantaj
okuloj! Mi havas okdek jarojn, kaj ankoraŭ mia avido estas faligi
virojn kaj sine ĉirkaŭbraki virinojn; — sed mi spertis en _tio_
kiel en la batalo; nur volo kaj avido; potenco forŝtelita ekde la
naskiĝo; — la bolanta donaco de la deziro — kaj tamen kriplulo!
Jen mi do fariĝis pastro; reĝo aŭ pastro tiu viro devas esti, kiu
volas majstri la tutan potencon. (ridas) Mi pastro! Mi eklezia viro!
Jes, al unu eklezia ago la ĉielo precipe kreis min, — tiu atingi la
altajn tonojn, — kanti per virina voĉo en la grandaj ekleziaj
festenoj. Kaj tamen tiuj en la alteco postulas de mi — la duonulo —
kion ili rajtas postuli de kiu ajn, kiu plene ricevis la kapablon por
sia vivotasko! Estis tempoj, kiam ŝajnis al mi, ke tia postulo povus
esti merita; jen mi kuŝis sur la malsanlito, frapita de timo por
puno kaj juĝo! _Nun_ tio pasis; restas en mi medolo en la animaj
artikoj! Nenio estas mia krimo; estas kontraŭ _mi_, ke oni faris
maljustaĵon; _mi_ estas la plendanto!
DUKO SKULE
(mallaŭte) Sinjoro — la letero! Ne restas por Vi longa tempo!
HÅKON
Pensu pri Via animo, kaj humiligu Vin!
EPISKOPO NIKOLAS
La faro de viro estas lia animo, kaj mia faro daŭre vivu sur la
tero. Sed Vi, reĝo Håkon, Vi devus gardi Vin; ĉar kiel la ĉielo
kontraŭstaris _min_ kaj kaptis damaĝon por pago, tiel Vi
kontraŭstaras tiun viron, kiu tenas en sia mano la feliĉon de la
lando —
HÅKON
Ha — duko, duko! Nun mi komprenas la renkonton ĉi tie!
DUKO SKULE
(impete al la episkopo) Neniun plian vorton pri tiaĵo!
EPISKOPO NIKOLAS
(al _Håkon_) Li kontraŭstaros Vin tiom longe kiom lia kapo sidas
fiksita sur la ŝultroj. Dividu kun li! Mi ne havos pacon en la
ĉerko, mi revenos, se Vi du ne dividos! Neniu el Vi metu la altecon
de la aliulo al sia propra kresko; estus nur unu grandegulo en la
lando, se tio okazus; kaj ĉi tie ne estu grandegulo; ĉar mi neniam
estis grandegulo! (laca li malantaŭen kliniĝas sur la benko.)
DUKO SKULE
(ĵetas sin genuen apud la benko, kaj krias al _Håkon_:) Voku helpon!
Pro la kompatemo de Dio, la episkopo ne devas ankoraŭ morti!
EPISKOPO NIKOLAS
Kiel sombriĝas antaŭ miaj okuloj! — Reĝo, lastan fojon, — ĉu Vi
volas dividi kun la duko?
HÅKON
Eĉ ne obolon mi fordonacos el tio, kion Dio donis al mi!
EPISKOPO NIKOLAS
Bone kaj bele. (mallaŭte) La fidon Vi almenaŭ perdu. (vokas)
Viljam!
DUKO SKULE
(mallaŭte) La letero! La letero!
EPISKOPO NIKOLAS
(ne lin aŭskultante) Viljam! (_Viljam_ envenas; la episkopo tiras
lin proksimen al si kaj flustras:) Kiam mi ricevis la lastan sanktan
oleadon, ĉiuj miaj pekoj ja fariĝis pardonataj?
SIRA VILJAM
Ĉiuj pekoj, de Via naskiĝo kaj al la momento, kiam Vi ricevis la
oleadon.
EPISKOPO NIKOLAS
Ne pli longe? Ne ĝis mi foriros?
SIRA VILJAM
Sinjoro, Vi ne pekos ĉi-nokte.
EPISKOPO NIKOLAS
Hm, neniu povas scii —; prenu la oran pokalon, kiun mi ricevis de
episkopo Absalon, — donu ĝin al la eklezio, — kaj legu aldone sep
grandajn komunajn preĝojn.
SIRA VILJAM
Sinjoro, Dio estos al Vi graca!
EPISKOPO NIKOLAS
Sep aldonajn preĝojn, mi diras — por tio per kio mi pekos
ĉi-nokte! Iru, iru! (_Viljam_ foriras; la episkopo turnas sin al
_Skule_.) Duko, se Vi iam legos la leteron de Trond pastro,
kaj ke eble montriĝus, ke Håkon estas la ĝusta, — kion vi tiam farus?
DUKO SKULE
Je la nomo de Dio, — tiam li ja estu reĝo.
EPISKOPO NIKOLAS
Pripensu; multo estas en la ludo. Esploru ĉiun faldaĵon en via
koro; respondu kvazaŭ vi starus antaŭ la tribunalo! Kion Vi faros,
se li estas la ĝusta?
DUKO SKULE
Klini min kaj lin servi.
EPISKOPO NIKOLAS
(murmuretas) Nu ja, akceptu tion, kio sekvos. (al _Skule_)
Duko, mi estas malforta kaj laca; fariĝas mi milda kaj ema al
paciĝo —
DUKO SKULE
Estas la morto! La letero de Trond pastro! Kie ĝi estas?
EPISKOPO NIKOLAS
Unue iu alia afero; — mi donis al Vi la liston de miaj malamikoj —
DUKO SKULE
(senpacience) Jes, jes; mi venĝos ĉion kontraŭ ili —
EPISKOPO NIKOLAS
Ne, mi nun estas milda; mi volas pardoni, kiel estas skribite. Kiel
Vi rezignas pri la potenco, mi volas rezigni pri la venĝo. Bruligu
la liston.
DUKO SKULE
Bone, bone; kiel Vi volas.
EPISKOPO NIKOLAS
Ĉi tie en la fajroskatolo, ke mi rigardu —
DUKO SKULE
(ĵetas la dokumenton en la fajron) Jen, vidu, nun brulas ĝi! Kaj
nun, parolu, parolu! Miloj da vivoj estas en risko, se Vi nun ne
parolas.
EPISKOPO NIKOLAS
(kun brilantaj okuloj) Vivo de miloj! (krias:) Lumon! Aeron!
HÅKON
(rapidas al la pordo kaj vokas:) Helpon; la episkopo mortas!
(_Sira Viljam_ kaj pluraj el la aro de la episkopo envenas.)
DUKO SKULE
(skuas la brakon de la episkopo) La feliĉo de Norvegio tra centoj da
jaroj, eble ties grandeco por eternaj tempoj!
EPISKOPO NIKOLAS
Eternaj tempoj! (triumfe:) _Perpetuum mobile!_
DUKO SKULE
Je la beateco de niaj animoj, — kie estas la letero de Trond
pastro!
EPISKOPO NIKOLAS
(voke:) Ankoraŭ sep preĝojn, Viljam!
DUKO SKULE
(ekster si mem) La letero! La letero!
EPISKOPO NIKOLAS