Crūsōeus parātus ad obsidiōnem ferendam — Friday dēscrībitur —
Quārē sīc appellātus — Rēgia potestās — Abundat Crūsōeus opibus.
Incerta adhūc ancepsque fortūna Rōbinsōnis erat. Nōnne vērī
simile erat barbarōs, epulīs immānibus satiātōs, vestīgia
sociōrum secūtūrōs esse ut et eōs et captīvum quī ēvāserat
quaererent ? Tunc vērō dubium nōn erat quīn illī, patefactō
semel Rōbinsōnis domiciliō, expugnātōque*, eum simul et novum
comitem occīderent. Quae cōgitātiō Rōbinsōnis animum agitābat, ē
summō colle foedam epulātiōnem chorōsque barbarōrum intuentis*.
Perpendit igitur quid sibi in hīs rēbus faciendum sit : utrum
fugiat, an in arce suā inclūsum sē teneat ? Tandem Deum precātus
adeō cōnfirmātum animō sē sēnsit ut hoc facere* cōnstituerit.
Itaque inter dūmēta ūsque ad domicilium prōrēpit et sociō
significāvit ut idem ageret ; sīc ambō ad spēluncam perveniunt.
Tunc barbarus domicilium līberātōris commodē dispositum intuēns
obstupuit, quippe quī nihil umquam tālī arte īnstrūctum
vīdisset.
Crūsōeus barbarō significat quid sit ab hostium multitūdine
metuendum ; sē autem parātum esse ad vītam strēnuē dēfendendam.
Quō quidem ille intellēctō, trucī vultū secūrim vibrat, gestūque
terribilī versus eum locum sē convertit ubi hostēs erant, quasi
illōs prōvocāret, patrōnōque mōnstrāret sē illī dēfēnsōrem
ācerrimum fore. Ille autem, hāc ejus fortitūdine probātā,
hastam, arcum, sagittās, eī trādit ; eumque ad forāmen mūnīmentī
arboreī velut in excubiīs collocat, unde prōspiceret quid in
spatiō inter parietem et nemus ā sē cōnsitum interjectō*
agerētur. Hōc modō cum sociō ūsque ad vesperam armātus stetit ;
cum vērō post aliquot hōrās nihil usquam metuendum cernerent,
exīstimāvērunt barbarōs, frūstrā scrūtātōs, in scaphīs quā
vēnerant viā eandem repetiisse. Igitur armīs dēpositīs, Rōbinson
cēnam īnstruit.
Cum autem ille diēs, in vītā Rōbinsōnis maximē memorandus,
Anglicē nōminātus esset Friday, istī quem servāverat barbarō hoc
indidit nōmen.
Nōndum hūc ūsque Rōbinsōnī vacāverat* eum attentius cōnsīderāre.
Juvenis erat ēgregiae fōrmae, annōrum circiter vīgintī ; colōre
fuscō, cute nitidā, crīnibus nigrīs, nōn autem lāneīs*, sīcut
Aethiopum, sed rēctīs ; nāsō brevī, nec eō dēpressō, labiīs
parvīs, dentibus tam albīs ut ebur aequārent. Aurēs ejus variīs
conchīs et pennīs ōrnātae erant, quibus ille nōn mediocriter
superbīre vidēbātur ; nūdus cēterum ā capite ad pedēs.
Itaque Rōbinson amiculō ē pellibus cōnfectō socium induit. Tum
eī significāvit ut laterī assīderet ad cēnandum.
Friday magnā cum reverentiā atque grātī animī significātiōne ad
dominum accessit ; tum in genua sē prōstrāvit, capite in terram
dēmissō.
Crūsōeus autem sociō atque amīcō diū exoptātō mīrificē laetātus,
blanditiīs potius illum sibi dēvincīre cupiēbat. Exīstimābat
enim duplicem nōn esse generis hūmānī orīginem, nec fictōs
meliōre lutō hōs quī vocantur albī, cum eōdem patre quō nigrī
hominēs nātī sint ; attamen cum putāret prūdentius esse hospitem
nōndum satis sibi cognitum intrā obsequiī et venerātiōnis fīnēs
continēre, honōremque ab eō velut sibi dēbitum accipere, rēgem
aliquamdiū agere* cōnstituit.
Itaque sociō signīs gestūque ostendit, sē illum quidem in
tūtēlam suam recēpisse, eā tamen lēge* ut summam ipsī
oboedientiam praestāret, atque omnibus sēdulō vacāret
*quaecumque dominus et rēx novus jubēret. Ideō Casicum sē ipse
appellāvit, quoniam eō nōmine barbarōrum prīncipēs vocārī
meminerat. Quā vōce melius quam signīs adhibitīs Friday id
intellēxit quod suus eī dominus dēclārābat ; et ut patēret sē
dominō in servitūtem sēmetipsum dicāre, iterum iterumque nōmen
illud clārā vōce prōnūntiāvit, Rōbinsōnem manū dēmōnstrāns, et
eī ad pedēs prōjectus. Quīn ut significāret sē satis intellegere
quanta esset vīs rēgiae potestātis, hastam arreptam dominō
porrēxit, cuspide ad pectus suum dīrēctā, atque hōc ipsō
dēclārāvit Rōbinsōnem vītae necisque habēre potestātem. Hic
autem rēgiā quasi majestāte dextram subditō porrēxit, jussitque
sēcum cēnāre. Friday dictō audiēns fuit, ita tamen ut ipse humī,
ille vērō in suggestū grāminis sedēret.
Quibus factīs, Crūsōeus rēx fuit. Quippe īnsula erat prō rēgnō,
lamae frūctūsque prō aerāriō, Friday prō subditō, ūnicō quidem
sed cārissimō, psittacusque prō comitātū*, sed ferē inūtilī.
Cēnā cōnfectā, rēx novus dē cubiculīs rīte dispōnendīs mandāta
dedit. Parum sānē prūdenter ēgisset, sī sociō quī tam brevī
tempore tot mūnera adeptus erat, famulus īdem et minister,
lēgātus et mīles, praefectus cōpiārum et aedium, sēcum in eādem
spēluncā recubandī licentiam dedisset. Etenim nōn satis tūtum
habuit vītam suam caecumque sub terrā viae exitum crēdere
externō hominī et aliēnigenae, cujus fidem nōndum adhūc
spectātam* vix prō certō habēbat. Itaque jubētur Friday idōneam
fēnī cōpiam in caveam trānsportāre, sibique inde parāre cubīle ;
novus intereā rēx, ut salūtī suae cōnsulat, arma omnia in
cubiculum suum cōnfert.
Tum adstante tōtō populō nōn puduit Crūsōeum humilī ac prōrsus
agrestī ministeriō fungī. Quī ūniversae, quāquā patēbat, īnsulae
imperitābat, quī in suōs omnēs subditōs vītae necisque jūs
habēbat, ille nōn ērubuit, servīlem in modum. rēgiīs manibus
lamās ipse mulgēre, ut rīte docēret ministrum cui hoc officium
posteā mandāre in animō habēbat. Hic vērō quamvīs id attentē
cōnsīderāret, cui tamen bonō foret minimē intellēxit. Quippe nec
ille nec populārēs suī, ut hebetī prōrsus erant ingeniō, umquam
suspicātī fuerant lac animālium salūbre aequē ac nūtriendō
corporī esse accommodātissimum. Numquam hoc genus alimentī
labrīs attigerat ; itaque paululum lactis ā Rōbinsōne oblātum
inūsitātā et singulārī voluptāte hausit.
Variīs autem hujus diēī molestiīs perīculīsque fessī ambō somnī
quiētisque erant appetentissimī. Rōbinson igitur servō mandāvit
ut ad lectum sē cōnferret, tum ipse quoque eō sē contulit.