Convalēscit ex morbō — Maximī lūctūs — Parva gaudia — Psittacus.
Attamen spīritum facilius trahere coeperat ; tum sublātīs
paulātim oculīs circumspexit, satis incertus animusne suus ē
corpore migrāsset, necne. Jam vērō minimē dubium erat quīn
vīveret. Neque tamen ergō gaudēbat ; mortem enim in istō rērum
articulō vītā potiōrem habuisset. Magnā quoque īnfirmitāte
oppressum sē sēnsit, dolōris tamen expertem. Cum enim anteā
aestū ārdentī flagrāsset, nunc sūdor plūrimus salūbrisque per
omnēs artūs mānābat. Atque nē interclūderētur*, pellibus additīs
sē tēxit, et sīc post dīmidiam circiter hōrae partem magnopere
allevārī sibi vīsus est. Jam vērō sitī exārsit vehementissimā,
cui explendae cum idōnea nōn esset aqua putrēdine corrupta,
opportūnē mālōrum citreōrum meminit. Adeō autem īnfirmus erat,
ut ūnum labrīs aegrē admovēret ; cujus tamen sūcō ēgregiē
refectus, sūdōre continuō effluente, dulcī somnō sōpītus neque
nisi sōle oriente experrēctus est.
Tunc vērō vīs morbī omnīnō laxāta erat, neque, praeter
īnfirmitātem vīrium, quidquam malī superfuit ; cibum quoque
appetere coepit, bulbumque sōlānī frīxum* comēdit, īnstillātō
mālī citreī sūcō quō sapōrem ejus jūcundiōrem efficeret et
palātō refrīgerandō aptiōrem.
Lamārum suōrum cūram, quamdiū aegrōtus jacēbat, penitus
dēposuerat. Nunc autem valdē commōtus est, cum eōs ad pedēs suōs
vidēret jacentēs, oculīs in sē dēfīxīs, quasi ipsum
interrogārent num melius valēret. Est autem illud animālium
genus ā nātūrā ita comparātum, ut camēlōrum īnstar, plūrimōs
diēs sine pōtū dēgere possint. Aliōquī male cum iīs āctum
fuisset. Per diēs enim duōs aquam nōn biberant, necdum etiam
Rōbinson, prae corporis imbēcillitāte, surgere aquamque iīs
ministrāre potuit.
Cum lama māter ad eum satis appropinquāsset ut hanc posset
attingere, tum levātō corpore in cubitum, dextrā eam mulsit, ex
cujus tepidī lactis haustū plūrimum accēpit levāminis. Quō factō
rūrsus dormiēbat ūsque ad sōlis occāsum. Nunc autem cibī major
fuit appetītus. Itaque nōnnūlla sōlānōrum tūbera sūcō mālī
citreī aspersa comēdit, ac dēnuō somnus eum complexus est.
Quae quiēs dulcissima, ut in corpore nātūrā rōbustō, tantopere
ad vīrēs ejus reficiendās valuit, ut proximō māne surgere, et
pedetemptim prōgredī audēret.
Ē spēluncā in vestibulum titubāns prōrēpit. Ibi sōlis orientis
radiī, inter frondēs vīcīnārum arborum nitentēs, jūcundō eum
calōre recreant. Sibi recēns esse nātus vidētur ; Deō, vītae
fontī aeternō, grātiās agit quod sibi dēnuō intuērī liceat sīdus
illud pulcherrimum mīrandaque summī rērum Conditōris opera. Nunc
aspicit caeruleī caelī immēnsitātēs, nunc recentem et amoenam
arborum frūticumque rōre madentium* viriditātem, nunc lamās
fidēlēs quī circumstantēs dominō blandīrī et laetitiam videntur
indicāre.
Mox autem faventibus āere pūrō et aquā frīgidā lacte temperātā,
necnōn placidā mentis serēnitāte, penitus convaluit. Brevī
quoque vīribus recuperātīs, ad opera īnstitūta sē rettulit.
Hoc ūnum tunc eī molestum fuit quod ignis exstīnctus esset.
Vērumtamen magnā cum animī moderātiōne hunc cāsum tulit, nec
spem omnīnō āmīsit, quippe quī nunc expertus foret nihil esse
cūr adversus hiemis inclēmentiam sibi jam cavēret ; atque etsī
ab ineunte aetāte carne vēscī cōnsuēverat, spērāvit tamen fore
ut eā carēre sōlīsque frūctibus et lacte lamārum vītam
sustentāre posset.
Quid nunc suscipiat, cōnfectīs omnibus quae manibus sine ūllīus
īnstrūmentī auxiliō cōnficī possent ? Nihil ergō sibi superesse
putāvit, nisi ut in ōtiō et somnō vītam cōnsūmeret. Quā quidem
condiciōne miseriōrem sibi fingere nūllam potuit. Jam enim
tantopere labōrī assuētus erat ut vītam intolerābilem
exīstimāret, quotiēs ūtilī operae vacāre nōn licēret* ; itaque
diū multumque sēcum reputābat quemnam labōrem nunc capesseret,
ut fugeret ōtium. Invēnit tandem in quō operam suam collocāret.
Diū noctūque animō versāverat cōnsilium nāviculae cōnficiendae,
cujus ope temptāret ut in societātem hominum redīret, atque sē
ab eā sōlitūdine eximeret quam graviōrem erat expertus ex quō
ignis ūsum āmīserat. Nec temere* terram Americānam haud procul
abesse augurābātur. Statuit autem, sī modo scaphulam sibi parāre
posset, sprētīs omnibus perīculīs, continentem petere. Cum tōtum
sē huic cōnsiliō trādidisset, prōcurrit aliquandō ad ēligendam
arborem cujus truncus in fōrmam cymbae cavārētur. Hāc mente loca
nōnnūlla perlūstrāns quae nōndum invīserat, varia ignōtārum
plantārum genera dētēxit, in quibus cōnstituit experīmenta
facere ut intellegeret an iīs quoque vēscī posset. Inter aliōs
fruticēs nōnnūllōs invēnit frūmentī Indicī.
Mīrātus ille spīcārum magnitūdinem in quibus suprā ducenta grāna
dēnsō ōrdine strūcta erant, nōn dubitāvit quīn pānis ex iīs
cōnficī posset. Quōmodo autem grāna molitūrus erat ? quōmodo
farīnam furfure* pūrgātūrus ? quōmodo tandem pānem inde
coctūrus, cum carēret igne ? Nihilōminus tamen aliquot spīcās
inde sēcum abstulit, quārum grāna sereret : “ Quidnī, ” sīc ait
ille sēcum, “ fierī possit ut ex iīs aliquam ōlim ūtilitātem
percipiam ? ”
Posteā vērō repperit arborem quoque frūgiferam in quam anteā nōn
inciderat. Capsulās crassās ab arbore pendentēs vīdit, quārum
ūnam cum cōnfrēgisset, sexāgintā circiter fabās invēnit. Quamvīs
sapōrem jūcundum in iīs nōn cognōsceret, attamen ūnam ex iīs,
quae sibi mātūrior vīsa est, pērae suae commīsit. Erant fabae
cacaoticae, ē quibus pōtus cacaoticus parātur.
Tandem arborem ingentem sibi prōrsus ignōtam invēnit, cujus
frūctūs nucēs cocossae magnitūdine aequābant. Quī cum putāmina
nūlla habērent, sapōrem vērō jūcundissimum, tōtī comedī
poterant. Arbor ipsa multum dissimilis cocossae erat. Neque enim
huic, sīcut cocossae, truncus ērēctus, neque in corōnam magnōrum
foliōrum superne* dēsinit. Posteā comperit arborem eam esse quam
pāniferam appellāmus, proptereā quod frūctūs ejus vel crūdī, vel
comminūtī atque depsendō* subāctī, barbarīs hominibus vicem
pānis praestant.
Inter redeundum, quod jam diū optābat, nīdum psittacī invēnit.
Tum circumspiciēns quā parte facillimē locum invādat, pede
suspēnsō accēdit. Vigilābat in sēde extrā nīdum prōminente māter
pullīs incubāns, et ad aspectum inūsitātae fōrmae aliquid malī
suspicāta, aciem oculōrum arrigēbat ad perīculum. Retractīs
virgultīs Rōbinson per dēnsissimās frondēs cōnscendit. Sed quō
proprius accēdit strepitus foliōrum, eō magis mātris crēscēbat
sollicitūdō. Ac dēmum homō adest, manumque nīdō injicit. Āvolat
māter, āvolant adultī jam validiōrēs ; ūnus cēterīs tardior in
manibus haeret ; Crūsōeus domum properat, hilarior quam sī
thēsaurum aurī nactus esset. Tum redux quam sollertissimē potest
caveam concinnat, in quā hospitem novum collocet. Quā quidem
jūxtā strātum suum positā, tam laetus recubuit quam quī novum
sibi amīcum comparāvit.