Praeda ingēns — Deest rēs maximē necessāria — Vōta irrita —
Ambulātiō — Natātiō — Rēs variae.
Crūsōeus, cum sōlis aestus in īnsulā interdiū esset
fervidissimus, mātūtīnum imprīmīs aut vespertīnum tempus operī
impendere solēbat. Itaque prīmō māne surrēxit, cumque ligna
super focum reposuisset, dīmidiam cocossae nucem, quae dē
hesternīs epulīs reliqua erat, comēdit. Quō factō, cum aliam
lamae partem verū affīgere vellet, carnem, jam putrēscere,
propter nimium calōrem, sēnsit. Carendum igitur hodiē fuit
voluptāte quam ex edendā carne percēpisset.
Deinde umerīs pērā vēnātōriā cīnctīs, ad lītus sē contulit,
ostreās collēctūrus. Ibi vērō prō ostreīs, quārum mīra paucitās
erat, aliud alimentī genus Rōbinsōnī contigit invenīre, quod
certē ūtilitāte ostreās vinceret ; animal cui tēctum ipsa
composuit nātūra, quod sēcum quōcumque libuerit gestat,
testūdinem nīmīrum ; tantāque illam magnitūdine quanta in hīs
regiōnibus rārō reperītur ; quippe lībrārum ferē quīnquāgintā
pondus aequābat.
Saepe ille carnem testūdinis et jūcundam esse et salūbrem
audierat. Praedam igitur umerīs impositam lentē domum dēportat.
Tum secūrī suā īnferiōrem partem conchae percutit repetītō ictū,
dōnec frangerētur ; et sīc testūdine potītus, opīmam ejus partem
assandam resecuit. Quam cum verū affīxisset, ut magnam famem
explēre cupiēbat, vix exspectāre poterat dōnec rīte cocta esset.
Interim dum sedet assam versāns, sēcum reputat quid dē reliquā
testūdine sit faciendum, nē putrēscat. Ad illam enim muriā
condiendam* et patinā et sale carēbat. Quōmodo sē inde
expediat ?
Sollicitō enim animō praevīdit ēgregiam illam testūdinem, quae
sibi vel octo amplius diērum vīctum praebuisset*, posterō diē
putridam fore ; neque tamen animum subiit quā ratiōne illam
condīret. Ac subitō hoc eī cōnsilium in mentem vēnit. Superior
testūdinis crusta clipeī similitūdinem aptissimē referēbat.
“ Haec erit, ” (sīc ille sēcum), “ prō patinā. Unde autem salem
petam ? Ō mē stultum ! ” ait, fronte simul percussā. “ Nōnne
possum carnem aquā marīnā irrigāre, quae quidem idem praestābit
ac sī sale esset condīta ? Optimē ! ēgregiē ! ” iterum iterumque
exclāmat, atque laetātus verū celerius versat.
Et nunc carō rīte assa est. Cum ille ēsculentum quoddam ejus
frustulum gustāsset, sīc sēcum nōn sine suspīriō locūtus est :
“ āh ! sī modo fragmentum pānis vel minūtissimum mihi nunc
contingat ! Quam stultus fuī, quī puer nōn intellēxerim quantum
Deī ergā hominēs beneficium pānis sit ! Tunc temporis, ut satis
mihi fieret, cibī lautiōrēs dapibus addendī erant. Ō utinam nunc
mihi adesset fragmentum quodlibet pānis illīus quem tunc ad
canem nostrum hortī cūstōdem prōjiciēbam ! Quam mē fēlīcem nunc
praedicārem ! ”
Rōbinson igitur quam lautissimē posset epulātus est. Deinde,
fervidissimō diēī tempore, paululum in strātō recubuit, ut sēcum
meditārētur quodnam potissimum opus susciperet, cum remissō
calōre licēret operam in aliquid cōnferre.
“ Quid nunc prius agam ? optimum erit ad vēnandōs aliquot lamās
proficīscī. Quid autem prōderit tanta carnis cōpia ? ” Sīc sēcum
reputantī in mentem incidit cōnsilium novum, cūnctīsque
priōribus longē praestantius. Scīlicet animālia quaedam, sī
posset, mānsuēfacere dēcrēvit quae sibi vīctum simul et
societātem praestārent. Lamae autem cum jam mānsuētissimī nātūrā
vidērentur, spērāvit fore ut facile nōnnūllōs ex iīs vīvōs
exciperet. Statuit fūniculum ita aptāre ut esset prō laqueō, tum
post arborem īnsidiārī, et lamae capitī, quī prīmus
appropinquāret, laqueum injicere. Hāc mente fūnem satis crassum
contorquet ; atque paucās post hōrās cūncta cōnfecta sunt. Tum
identidem omnia expertus*, vīdit rēs bene successūrās esse.
Quoniam vērō locus ille quā lamae ad aquam dēvenīre solēbant
satis remōtus erat, nec cōnstābat* num ūnōquōque vespere eō
ventūrī essent, rē ad crāstinum diem dīlātā, interim cētera ad
iter faciendum parāvit. Tum resectō testūdinis frustō quod et
vespertīnae et crāstinae cēnae sufficeret, reliquam partem aquā
marīnā irrigāvit.
Quō factō foveam mediocrem in solō fōdit, quae sibi ad tempus
cellae vicem praestāret ; atque in eā concham testūdinis carne
replētam condidit, ōstiō cellae intextīs rāmālibus* occlūsō.
Reliquum ā merīdiē tempus jūcundae ambulātiōnī impendit ut
animum recreāret ; quam ob causam ad lītus maris sē contulit,
unde suāvis aura spīrābat quā āeris aestus paululum
temperābātur. Ibi dum sēcum spatiātur, valdē dēlectātus est
aspectū maris tam immēnsī cujus plāna faciēs flūctibus sēsē
invicem lēnī lāpsū pellentibus* vix crispābātur. Hīc animō
affectus, oculōs in eam terrārum partem convertit in quā sita
erat cāra sibi patria, cumque haec optimōrum parentum memoriam
dēsīderiumque renovārent, nōnnūllae obortae sunt lacrimae.
Atque sīc obambulantī venit in mentem sibi ut corpus abluat ad
squālōrem dētergendum. Vestem igitur dēposuit. Ut vērō stupuit
aspectō indūsiō quod ūnicum habēbat ! Quoniam in regiōne tam
calidā numquam illud exuerat, vix cernī poterat linteum albī
colōris ōlim fuisse.
Prīmō igitur statuit sēdulō indūsium lavāre. Quō quidem ex
arbore suspēnsō, ipse in aquam dēsiliit.
Cum autem puer natandī artem didicisset, placuit ex eō locō ubi
in aquam dēscenderat natandō pervenīre ad tractum quendam terrās
satis longō spatiō in mare prōcurrentem, quem nōndum adierat.
Illud quoque cōnsilium faustissimum fuit. Vīdit nīmīrum hunc
terrae tractum aquīs subeuntibus* inundārī, recurrentibus vērō
magnam cōpiam testūdinum ostreārumque in siccō dēstituī.
Maris ille locus quem circumnatāvit, adeō piscibus abundābat ut
ferē manibus capī possent. Quod sī rēticulō īnstrūctus fuisset,
multa facile cēpisset mīlia. Hōc autem adhūc carēbat. Cum tamen
omnia suscepta eī hāctenus prōsperē cessissent, spērāvit fore ut
aliquandō piscātōrium rēte sibi cōnficeret.
Hīs rēbus jūcundissimīs laetus Crūsōeus ex aquā ēmergit, cum
hōram ferē integram natandō cōnsūmpsisset. Indūsium quoque āeris
calor penitus siccāverat ; tum ille voluptāte linteī mundī
induendī fruitur.
Cum vērō nunc cōnsuēvisset cūncta attentē meditārī, cōgitāvit
hanc voluptātem nōn fore diuturnam, sī quidem hōc ūnicō indūsiō
sibi nunc ūtendum esset, quō semel attrītō nūlla suppeteret
ratiō quā aliud comparāret. Quae meditātus gaudiō simul et
maerōre affectus est. Attamen animō mox cōnfirmātō, domum
reversus est, cēnam sūmpsit, cumque Deum piē ōrāvisset, placidē
sē in lectulō composuit.