Turbō ingēns — Tempestās unde magnum Rōbinsōnī beneficium —
Taedium sōlitūdinis — Arānea.
Rōbinson hāc quidem nocte placidē admodum dormīvit. Cum tandem
expergēfactus diem jam nōn parum prōcessisse animadverteret,
lectulō surrēxit celeriter lamās vēnātūrus. Sed caelī tempestās*
obstitit. Quippe vix ēgressō subitō regrediendum fuit ; scīlicet
imber tantā vī dē caelō ruēbat, ut nūlla spēs esset forās eundī.
Itaque exspectāre statuit dōnec tempestās dēsiisset. Ingruēbat
imber ; fulgura ita micābant ut tōta quasi ārdēret spēlunca ;
tonitrua sequēbantur inūsitāta. Terra ipsa contremīscere,
montēsque ita reboāre, ut fragōris istīus nūllus fīnis futūrus
esse vidērētur.
Cum Rōbinson ingenuīs artibus nōn ērudītus esset, hūmānum erat
timōrem vānum et anīlem concipere. Sedēbat enim ille miserrimus
in angulō spēluncae, jūnctīs manibus et praesentibus graviōra
quae sequerentur metuēbat. Interim imbrēs terram inundāre,
fulgura coruscāre, tonitrua perpetuō resonāre. Appropinquābat
hōra merīdiāna, necdum tempestās dēsaevierat*. Nec ipse quidem
multum ēsuriēbat Rōbinson, quippe cui famem omnem angor
exēmisset ; adeō taetrīs cōgitātiōnibus excruciābātur.
“ Vēnit ille sānē diēs, ” ait ille sēcum, “ in quō placuit Deō,
parentum ultōrī, poenās ā mē repetere. Pereundum mihi est ;
numquam ego miser parentēs miserōs revīsam. ”
Dum haec sēcum ipse trīstis volvit, vim tempestās remittit et
Rōbinson, ā spē nōn omnīnō dējectus, in viam sē cōnferre
statuit. Cum autem in eō esset ut pēram secūrimque arriperet,
ecce subitō. . . . Attonitus in terram prōcidit.
Scīlicet arbor spēluncae imminēns fulmine icta, tantō fragōre
disrupta est ut Rōbinson exanimātus sē ipsum interēmptum
putāret. Diū etiam sēnsū orbātus jacuit. Cum tandem
intellēxisset sē adhūc vīvere, ē solō sēsē ērēxit ; statim vērō,
ante ōstium spēluncae, arboris ā fulmine disruptae atque
prōstrātae partem cōnspexit. Interim pluvia dēsierat, nec jam
exaudiēbantur tonitrua ; tum Rōbinson ausus est ē spēluncā
prōdīre. Quid vērō oculīs objicitur ? Ārdēbat ipsīus truncus
arboris, fulmine ictae . . . Rōbinson igitur id subitō nactus
est quō plūrimum indigēbat. Tantō atque īnspērātō laetus mūnere,
manibus in caelum sublātīs, optimō hominum Parentī grātiās ēgit,
quī, vel inter maximē terribilēs cāsūs, nostrae semper cōnsulit
fēlīcitātī.
Tum vērō Crūsōeō suppetiit ignis quem alere* haud difficile
fuit ; nec amplius causa erat cūr dē vītae salūte in dēsertā hāc
īnsulā sollicitus esset.
Vēnātiō in posterum dīlāta est, quoniam placuit ūtilitātem
statim ex igne capere, carnemque verū adhūc affīxam apparāre.
Tum coquī ministeriō fūnctus* ignem movet carnemque sēdulō
versat . . . Quam juvābat flammās micantēs tremulāsque intuērī !
Pretiōsissimum enim dīvīnī nūminis mūnus ignem ē caelō sibi
dēmissum interpretātus, cum cōgitāret quantās inde perceptūrus
esset ūtilitātēs, propter memoriam beneficiī saepius oculōs in
caelum vertit.
Tum vērō hoc ūnum Rōbinson dēsīderābat, sāl scīlicet quō carnem
condīret ; spērāvit autem sē prōcessū temporis id quoque commodī
genus inventūrum. Nunc ergō satis illī fuit lītus petere ad
aquam cocossae putāmine hauriendam ; quā quidem cum nihil melius
adesset, carnem tunc irrigāvit.
Quantam vērō concēperit Crūsōeus noster laetitiam, cum prīmum
ōrī suō frustum admōvit, is tandem sibi fingere potest quī per
quattuor hebdomadēs continuās nihil cibōrum rīte parātōrum
comēderit, omnemque iīs umquam vēscendī spem penitus āmīserit.
Summa erat Rōbinsōnī fēlīcitās ; sēnsit tamen id sibi maximum
dēesse, hominem quōcum illam commūnicāret. Inest enim nōbīs
aliquid ab ipsā nātūrā penitus īnsitum, ut nōn alia rēs hominem
magis dēlectet quam sī cum homine versārī possit et colloquī.
Nātūra quippe nihil sōlitārium amat, et sī suppetant omnium
rērum quās ipsa dēsīderat abundantia et cōpia*, ēreptā hominis
omnīnō aspiciendī potestāte, nēmō est tam ferreus quī id vītae
genus sustinēre possit, cuique frūctum voluptātum omnium nōn
auferat sōlitūdō. “ Heu ! ” ait ille cum gemitū ; “ Ō mē
fēlīcem, sī mihi contingat societās ūnīus amīcī aut ūnīus
hominis vel miserrimī cujus mūtuā in benevolentiā conquiēscam* !
Sī saltem adsit ūnum modo animal mānsuētum, canis aut fēlis,
quod beneficiīs mihi dēvinciam ! nunc autem mihi vīvendum est
prōrsus incomitātō atque ab omnī animantium societāte remōtō. ”
Hīc lacrimīs genae maduērunt.
Quās inter querēlās oculīs forte in ōstium tuguriī conjectīs
arāneam animadvertit, quae tēlam suam in angulō quōdam
contexerat. Tantopere autem sociō inventō laetātus est, ut
quālis esset minimē cūrāret ; juvābat intuērī quā arte tēlam ā
mediō texere inciperet, ac deinde fīla immitteret alia in
rēctum, alia in orbem, maculāsque*, paribus semper intervallīs,
indissolūbilī nōdō annecteret, quae minōra animantia velutī
rētibus implicāta tenērent. Itaque nōn dēsiit eī bis in diē
muscās culicēsque* sufficere. Illa quoque in tantam cum hospite
amīcitiam iniit, ut quotiēs Rōbinson tēlam tetigisset, illa,
specū prōgrediēns, praedam ex erīlī manū acciperet.
Jam nox appropinquābat sōlque in undās immergī vidēbātur. Oriēns
ex oppositā caelī parte Lūna radiōs in spēluncam fundēbat tantō
Rōbinsōnis gaudiō ut ille aliquamdiū somnum capere nōn posset.
Tandem obdormīvit, dum ignis, subjectā māteriā, lentē alitur.