Rōbinson īnsulam perlūstrat — Magnus terror — In gaudium
vertitur — Dēscrīptiō Lamae — Ūnum occīdit — Sed igne caret —
Carnem mōre Tartarōrum coquit.
Rōbinson vix ortum diēī exspectāre poterat ; itaque praevertit*
lūcem ipsam ; pēram fūnemque corporī circumdedit ; secūrīque prō
gladiō cīnctus, et umbellā umerīs impositā, in viam alacriter sē
dedit ac prīmum arborem cocossam adiit ut ūnam aut alteram nucem
dēcerperet ; tum lītus quoque revīsit, ostreās collēctūrus ;
cumque utriusque generis satis magnam cōpiam sibi comparāvisset,
iter ingressus est.
Mīra caelī mātūtīnī erat serēnitās. Redeunte lūce singulīs rēbus
sua fōrma redierat. Sōl oriēns clārissimō fulgēbat splendōre
quasi ex ōceanō ēmergeret, arborumque cacūmina velutī inaurābat.
Multae undique avēs variīs mīrīsque pictae colōribus velut sī
aurōram salūtārent carmen mātūtīnum canēbant. Pūrō frīgidōque
āere, odōrem flōrēs suāvissimum exhālābant.
Tum Crūsōeus grātō commōtus animō : “ Hīc quoque, ” ait, “ hīc
Deus sē benignissimum dēclārat ”. Tum vōcem ipse suam cantibus
avium miscuit, Dominōque Deō laudēs reddēbat.
Cum ā bēstiīs ferīsque hominibus sibi metuere nōn dēsiisset, in
itinere silvās dūmētaque sēdulō vītābat, ea autem petēbat loca
ubi quam lātissimē prōspectus patēret. Illa autem ipsa maximē
nūda steriliaque erant. Longum igitur spatium ēmēnsus, nihil
tamen invēnerat quod sibi ūllō modō prōdesset. Tandem in
fruticem incidit quem accūrātius explōrandum cēnsuit. Erant
herbae tam dēnsae ut silvulam referrent* ; aliās flōrēs
subrubrōs*, aliās albicantēs, nōnnūllae flōrum locō pōma viridia
ferēbant. Extemplō gustat ūnum ex iīs, sed erat adeō acerbum ut
indignātus stirpem ēvelleret unde istud dēcerpserat. Tum vērō
mīrantī appāruērunt tūbercula* dīversae magnitūdinis quae ab
ipsīs stirpium rādīcibus pendēbant. Quōrum cum sapor suō palātō
minimē arrīsisset*, jam in eō erat ut omnia abjiceret. Sed sēcum
reputāvit, nōn ea esse inūtilia omnīnō habenda, quōrum ūsus
prīmō statim aspectū intellegī nōn possit. Itaque nōnnūllīs
tūberibus in pēram dēmissīs Rōbinson longius prōgreditur, lentō
tamen gradū et maximē cautō.
Sī quem vel minimum strepitum audīret sīve dūmētōrum, seu quārum
arborum aura agitābat, continuō secūrim corripere quā sē
dēfenderet ; semper autem nōn sine gaudiō animadvertit timōrem
vānum fuisse. Tandem dēvēnit ad rīvum, ubi prandēre cōnstituit.
Igitur sub arbore altā umbrōsāque cōnsēdit ; jamque coeperat
magnā cum voluptāte epulārī, cum repente strepitū quōdam
longinquō vehementer exterritus est. Timidus circumspexit,
tandemque gregem magnum vīdit pecudum ovibus nostrīs similium
nisi quod ēminente paululum dorsō camēlōrum fōrmam referant ;
cēterum ovibus nostrīs paulō grandiōrēs. Lamae eīs nōmen.
Huic animālium generī fōrmōsum caput, oculī venustī, ōs
prōductum, crassiōra labia ; īdem pēs ac bovī, bifidus, sed
ungue simul postīcō īnstrūctus*, quō per abrupta quae scandunt
velutī morsū ancorae ūtuntur.
Lama lentus incēdit, compositō gravīque sed eōdem certō passū :
quippe quī mīlia aut decem aut duodecim in diem, per loca
jūmentīs impervia cēterīs cōnficiat, per ānfrāctūs dēscendat
praecipitēs, īdemque saxa ardua et ipsīs hominibus inaccessa
exsuperet. Quadriduum* fermē ēmēnsus iter, ipse per hōrās
quattuor et vīgintī ultrō cessat et quiēscit. Mīte eī et prūdēns
ingenium ; sīcubi* cōnsistere placuit, flectere illī genua,
corpusque dēmittere nē onus dīmoveat. Deinde sībilō missō, nūllā
morā, cautē admodum surgere, iter incoeptum peragere. Herbās
autem inter eundum lamae dēpāscunt, noctū etiam dormientēs
rūminant ; prōnō pectore pedibusque ad ventrem reductīs
dēcumbunt.
Rōbinsōnem, cum animālia ista appropinquāre vīdisset, incessit
dīra cupīdō edendī carnem assam quā tamdiū caruerat. Cōnstitit
post arborem secūrī īnstrūctus, spērāns fore ut ūnum mox ē grege
propius trānseuntem facile sterneret. Quod quidem bene
successit. Cum enim ūnus ē pullīs satis appropinquāsset
īnsidiantī, Rōbinson cervīcem ejus tantō ictū percussit, ut
extemplō exanimis ille prōcideret, umerīsque impositum sēcum in
domicilium asportāvit.
Cum rediisset, invēnit quod magnā ipsum laetitiā afficeret ;
scīlicet sex aut octo mālōs citreās* sub quibus nōnnūllī frūctūs
jam mātūrī ceciderant. Illīs dīligenter collēctīs, locōque
notātō, hilarī animō domum contendit. Ibi autem prīmō coepit
lamam excoriāre. Quod quidem cōnfēcit ope silicis acūtī, quō prō
cultrō ūtēbātur. Pellem dētractam ad sōlem expandit ; quam
quidem praevīderat sibi nōn mediocrī fore ūtilitātī. Calceāmenta
enim tībiāliaque* longō ūsū attrīta erant. Exīstimāvit ergō, ubi
calceī dēfēcissent, fore ut posset soccōs* ē pelle cōnficere,
quōs pedibus subligāret. Sollicitus quoque dē hieme, magnopere
laetātus est quod pellem villōsam nactus esset quā sē contrā vim
frīgoris dēfenderet. Et ab istā quidem sollicitūdine vacuus esse
potuisset, cum in istīs regiōnibus prope circulum aequinoctiālem
positīs hiems sit nūlla. Hoc autem Rōbinson ignōrābat, quippe
quī puer omnem omnīnō doctrīnam āversātus fuisset.
Pelle igitur dētractā, exēmptīs vīsceribus, dissectāque ut
assāret postīcā parte, prīmam ad verū comparandum cūram
intendit ; atque hōc cōnsiliō arborem tenuem excīdit, eamque,
dētractō cortice, ab extrēmō praeacuit ; duōs deinde rāmōs quī
furcae speciem habēbant, dēligit, verū fulciendō idōneōs*. Quōs
etiam ab īmā parte cum acuisset, in terram ex adversō dēfīgit ;
tum carnem verū trānsfīxam inter furcās posuit, nec mediocrem
percēpit laetitiam, cum vīdisset quam aptē verū versārētur.
Jam praeter ignem nihil Rōbinsōnī dēerat. Quem ex duōbus lignī
fragminibus inter sē collīsīs ēlicere aggressus est, sed
frūstrā. Quotiēs enim ligna incalēscere coeperant, totiēs ipse
adeō dēfatīgātus erat ut aliquantulum temporis ā labōre
cessandum esset, ad vīrēs reficiendās. Interim ligna
refrīgēscere, omnisque labor irritus ēvādere. Tum ille iterum
nec sine magnō dolōre sēnsit quam parvī sint singulōrum vīrēs,
quantumque opis aliī aliīs hominēs cōnsociātī afferant ; etenim
sī vel ūnum habuisset socium quī, vīribus ipsī dēficientibus, in
lignō terendō operam nāvāsset, profectō ligna dēmum ignem
concēpissent. Sed labor sīc intermissus omnīnō periit.
Animō tandem frāctus, lignīs abjectīs, cōnsedet in strātō et
capite reclīnātō oculōs nōn semel conjicit in carnem illam quam
nunc nōn comedere potest. Ad haec cum* subitō in mentem hiems
recurrisset, tantō angōre oppressus est ut animī reficiendī
causā aliquantulum dēambulāret.
Quibus cōgitātiōnibus commōtus, ad fontem sē contulit, aquam
frīgidam putāmine cocossae inde haustūrus. Sūcō deinde mālōrum
citreōrum admixtō, pōtum satis suāvem et recreandīs vīribus
maximē hōc in tempore idōneum sibi parāvit.
Attamen carnis assae cupiditās mentem illī torquet. Tandem vērō
Tartarōrum recordātus est, quōs audierat carnem quam comedere
cupiant ephippiīs subjectam* citātō cursū coquere. “ Illud
quidem, ” ait sēcum, “ aliā ratiōne assequī possum. ” Itaque
continuō rem temptāre cōnstituit.
Nec mora, duōs lapidēs satis lātōs et lēvēs quaerit ejus similēs
ex quō secūrim cōnfēcerat. Tum hōs inter aliquā carnis parte
interpositā, superiōrem lapidem malleō identidem tundit. Quod
cum aliquamdiū fēcisset, lapis incalēscere coepit. Eō majōre
alacritāte ille tundere ; nec perācta est hōrae pars dīmidia,
cum carō et fervōre lapidis et repetītīs ictibus adeō ēmollīta
est, ut satis ēsculenta esset. Quae quidem eā caruit sapōris
suāvitāte, quae carnī aptē assātae ; attamen Rōbinsōnī nostrō,
quī tamdiū carne caruerat, lautās dapēs praebuit. Quō autem
carnis sapōrem jūcundiōrem redderet, sūcō mālōrum citreōrum
expressō eam īnfēcit*, et sīc exquīsītissimē epulātus est.
Prandiō cōnfectō dēlīberāvit quodnam opus tunc maximē sibi
suscipiendum esset ; cui multa sēcum in animō volventī suāsit
metus hiemis ut plūrēs lamās caperet aut interficeret, quōrum
pellibus ūterētur. Quī cum satis mānsuētī vidērentur, satis
facile sē vōtī compotem fore spērābat. Hāc spē conceptā ad
lectum sē contulit ; statim obdormīvit, somnōque placidissimō
praeteritum diēī labōrem abundē compēnsāvit.