Reperit pōma eximiae magnitūdinis — Sibi cōnficit varia
īnstrūmenta — Fūniculōs — Strātum — Umbellam — Pēram —
Kalendārium.
Hāc nocte Crūsōeus ex arbore nōn dēcidit ; sed placidē ūsque ad
ortum sōlis quiēvit.
Prīmā lūce lītus petiit, ut, collēctīs ibi ostreīs, ad opus
incohātum reverterētur. Cum eō aliā viā tenderet, euntī contigit
arborem invenīre quae pōma inūsitātae magnitūdinis ferēbat.
Quōrum etsī indolem ignōrābat, cum spērāret ea fore quibus vēscī
posset, ūnum ex iīs dēcussit.
Erat autem nux oblonga nec minor capite puerulī, quae vulgō in
īnsulīs Americānīs cocossa vocātur. Erat nucleus quasi medulla
et sūcus quī sapōrem oleī ex dulcī amygdalā expressī* referēbat,
atque in mediō lac grātissimum.
Cum stomachum lātrantem ūna nōn plācāret, alteram, tertiam
quoque, dēcussit, quibus abundē satiātus, lītus maris petiit ;
cumque mare reddidisset terrās paulō ante salō mersās, nōnnūllās
passim in siccō ostreās repperit. Magnam quoque et plānam in
lītore concham invēnit quā prō spathā ūsus est ; atque illud
ipsī nōn mediocrī fuit adjūmentō. Nec multō post plantam
dēprehendit fibrōsō caule, quālis est apud nōs līnī aut
cannabis*.
Haec ille et tālia quōvīs aliō tempore neglēxisset ; nunc vērō
nihil omittēbat, intentus ad singula, sī quid forte inde
ūtilitātis caperet.
Cum ergō spērāret id plantae genus nōn minus sibi fore
opportūnum quam līnum nōbīs aut cannabem, ejus cōpiam ēvulsit,
colligātōsque fasciculōs in aquam dēmersit.
Diēbus aliquot perāctīs, cum animadvertisset exteriōrem crustam
aquā jam satis ēmollītam, fasciculīs inde sublātīs, stirpēs
molliōrēs factās ad sōlem aprīcum explicuit. Quibus vix
mediocriter siccātīs, temptāvit num hoc quoque, līnī īnstar,
repetītō fustis ictū*, conterī posset. Cumque rēs ex sententiā
cessisset, cōnfestim fūniculōs facere cōnātur tantā firmitāte,
ut concham baculō affīxam alligāre posset. Quō factō illī
īnstrūmentum haud absimile ligōnī holitōris erat.
Tum vērō opus assiduō persecūtus est, dēnsāsque cōnseruit
arborēs, dōnec āreolam ante prōpositum sibi domicilium omnīnō
saepsisset, atque inde quasi pariēs exstitit adeō validus, ut
nōnnisi vī multā expugnārī posset.
Illās veniente diē, illās dēcēdente irrigābat aquā ē fonte
proximō haustā, ac brevī magnō cum gaudiō tenerās vīdit arborēs
suās virēscentēs crēscentēsque adeō fēlīciter ut mīra esset in
ipsō aspectū locī amoenitās.
Saeptō* jam perfectō, continuum restī torquendae impendit diem
ad scālam cōnficiendam ; nōluerat enim domicilium suum portā
claudere, nē parum firma foret adversus irruentis ferae impetum.
Quae rūpēs domiciliō imminēbat circiter duodecim pedēs alta
erat. In summā stābat arbor cui scālam ita alligāvit ut in
terram dēpendēret. Tum rūpem cōnscendere neque frūstrā aggressus
est.
Hīs omnibus cōnfectīs, sēcum ut dēlīberāre coepit quōmodo cavum
augēret, facile intellēxit tāle opus sōlīs manibus nōn
suscipiendum esse. Excōgitandum erat īnstrūmentum quod adjūmentō
foret.
Eā mente regiōnem lūstrāvit, et nactus est tandem lapidem
secūris fōrmam referentem, praeacūtum, atque in eō forāmen in
quod manūbrium intrūdī posset. Quae rēs multō labōre, et lapide
aliō adhibitō, fēlīciter successit ; cumque fustem alligāsset
fūniculīs quōs propriā arte parāverat, haerēbat manūbrium quasi
clāvīs affīxum.
Dum pergit quaerere, duōs invēnit lapidēs aliōs, variīs operibus
aptōs ; alter īnstar erat tudiculae*, alter ita fōrmātus ut
aciem cuneō similem* habēret. Utrōque Crūsōeus assūmptō, animō
tam alacrī reversus est, ut extemplō sē ad opus accingeret.
Quī quidem tum cuneō, tum tudiculā sēnsim multa rūpis fragmenta
dēcussit. Rēs erat plēna sānē labōris. Sed diēbus aliquot in
opere cōnsūmptīs tantopere prōcesserat, ut spatium cubiculō
idōneum exīstimāret. Tunc āvulsō grāmine siccātōque, fēnum
cōnfēcit, lectulum inde commodum sibi parātūrus.
Nihil igitur fuit impedīmentō quōminus in suggestū hōc tam mollī
somnō indulgēret, quippe cui sedentī, alitum mōre, in arbore
octo amplius noctēs fuerant trādūcendae. Ō quantā voluptāte
frūctus est cum licēret fessōs artūs in lectulō compōnere !
Jamque diēs prīmus hebdomadis proximus erat, Deumque rogāvit
sibi peccātōrum veniam, parentibus miserīs praesidium et
sōlācia.
Deinde ut diem illum semper dīgnōsceret, neque diērum ōrdō
excideret ē memoriā, vēnit in mentem Rōbinsōnī sibi kalendārium
condere ; nōn illud quidem tam accūrātum, nec typīs impressum*,
quālī nōs ūtimur, ejusmodī tamen ut ad diēs numerandōs
sufficeret. Quod quidem tālī modō assecūtus est. Quattuor
arboribus contiguīs cortice quam lēvissimō ēlēctīs, ūnam quae
magnitūdine cēterās superābat, diē cōnfectō līneolā incīsā
notāvit. Post incīsās septem līneolās, erat fīnis hebdomadis,
quem exarātā* in proximā arbore līneā indicābat.
Quotiēs in alterā hāc arbore quattuor aut quīnque līneolās
īnsculpserat, in tertiā arbore similī līneā notābat integrum
mēnsem perāctum. Duodecim autem līneīs mēnstruīs* īnsculptīs in
quārtā arbore signābat annum perāctum.
Hīs ergō annālibus Crūsōeus temporum ōrdinem servābat, diemque
ūnum ā cēterīs dignōscere poterat, quam mōre Chrīstiānōrum rīte
celebrāret.
Interim cōnsūmpta erat maxima pars nucum cocossae ejus quam ūnam
hūc ūsque invēnerat, atque in lītore tam rārae appārēbant
ostreae ut hominī alendō nōn sufficerent. Itaque dē vīctū iterum
sollicitō esse animō coepit.
Hāctenus quidem nōn longē ā domiciliō suō discesserat, metū et
ferārum et hominum. Jam vērō necessitāte coāctus, īnsulam
perlūstrāre ausus est ut nova quaereret alimenta, cōnstituitque
diē proximō iter facere novum. Sed ut sē ā nimiō sōlis aestū
dēfenderet, vesperam illam umbellae cōnficiendae impendit. Cum
illī essent neque linteum neque virgulae bālaenārum* neque
forficēs neque acūs neque fīla, ē vīminibus salignīs* tegmen
strūxit, et īnsertum in mediā parte baculum fūniculīs alligāvit.
Tum ex arbore cocossae folia sūmpsit lātiōra, quibus tegminī
affīxīs umbellam cōnfēcit tantā dēnsitāte ut sōlis radiīs omnīnō
impervia esset. Atque eādem arte textīs fūniculīs fabricāvit
sibi pēram in quā et vīctum sēcum portāret, et conderet
alimenta, sī quae invenīre sibi contigisset.
Tum vērō tantopere laetātus est opere perfectō ut noctem
īnsomnis trādūxerit.