Adsunt ! Adsunt ! — Arma inter socios dividuntur — Paratur
bellum — Duo viri adversus quinquaginta — Victoris dementia.
Hæc inter sex menses effluxere, nec Friday ullam denuo de patria
repetenda mentionem domino habuerat. Sæpius autem, confecto
labore, montem conscendere solebat unde insulam prospectaret in
qua natus erat. Ibi moratus sedebat, et lugebat quod a patre in
perpetuum disjunctus esse videretur. Et ipse dominus de hoc
itinere tacebat ; quippe qui non posset amici votis prius
obsecundare quam cuncta ad novum vivendi genus fuissent
disposita.
Nunc autem absolutis rebus maxime necessariis, Crusoëus primus
auctor fuit parandæ denuo navis ad socii patrem arcessendum.
Quibus auditis magno Friday gaudio affectus est.
Forte postea Robinson socium ad litus misit ut testudinem
quæreret ; diu enim grato hoc cibo caruerant. Ille autem brevi
regressus, anhelitus inter et trepidationem hæc sola proferre
potuit : “ adsunt ! adsunt ! ” Territus ipse dominus interrogat
quisnam adsit : “ O domine ! una, duæ, tres, sex scaphæ : ”
numeros scilicet inter tres et sex, propter exanimationem
reminisci non potuit.
Ille quam velocissime collem statim conscendit, neque sine
formidine agnoscit Friday non erravisse ; ipse enim numerat sex
scaphas barbaris onustas qui appellere litori conabantur. Tum
celeriter descendit, sociique animo confirmato, interrogat an
fideliter et strenue cum ipso stare velit, si cum barbaris sit
decertandum.
Cui Friday “ Vita mea tibi est ” respondit. Quæ quum audiisset,
“ Age ergo, ” ait Crusoëus, “ barbari isti inhumana nunquam hic
consilia exequentur. Quæ constituerim ego tibi inter eundum
exponam ; nunc non loquendi, sed agendi tempus est. ”
Tum unum e tormentis rotis fultum e vallo deducit ; sex sclopeta
majora, quatuor minora, cum duobus gladiis profert. Uterque
duobus sclopetis manualibus gladioque cingulum instruit ; tria
sclopeta majora humero imponit, et ad tormentum trahendum
connititur. Abundabant præterea globis plumbeis majoribus
minoribusque, et pulvere nitrato, quibus apparati fortiter ad
bellum progrediuntur. Paululum progressi tandem consistunt. Tum
Crusoëus ibi socio omne belli consilium hoc modo exposuit.
“ Montem circum, atque per densissimam silvam ibimus, ne ab
hostibus conspiciamur. Tum in arbustis densis ad litus fere
procurrentibus ad eos propius accedemus ; quum venerimus intra
teli jactum, subito tormentum plumbeum globum et fragorem
effundet, quo barbari, credo equidem, territi, relicta præda, in
scaphas confugient. ” Tum commilitoni manum porrigit, et uterque
se fortissimi militis officio functurum pollicetur.
Interim tacito gressu usque ad extremam dumetorum partem
perveniunt. Robinson ad comitis aurem insusurrat, ut quam
cautissime post magnam quandam arborem adrepat redeatque sibi
nuntiaturus num hostes inde conspici possint. Friday reversus
nuntiat facillime illos conspici posse, ignem circumsidentes,
ossaque alterius captivi jam mactati assa rodentes ; alterum non
procul ab illis vinctum jacere ; hunc ex albo genere hominum
esse videri, et pari neci sine dubio destinatum.
Tum Crusoëus post arborem collocatus, porrecto tubo optico* quem
e nave servatum secum apportaverat, ea quæ Friday rettulerat
ipse vera esse deprehendit. Quinquaginta circiter anthropophagi
apud ignem consederant ; captivum vero jacentem Europæum esse
facile agnovit. Quibus visis exarsit, sanguis fervet, pectus
æstuat. Si tamen primum hunc animi motum sequeretur, temere
impetu facto multum effunderet sanguinis ; novit enim rationem
cæca animi perturbatione vinci nunquam oportere ; itaque se
quamvis indignatum sustinet.
Ad eam deinde partem dumetorum progressus quæ longius
excurrebat, hiatum mediocrem e longinquo vix conspiciendum
animadvertit. Collocatum ibi tormentum ita dirigit, ut globus
super capita barbarorum emissus neminem lædat. Deinde socio
tacite significat ut ipsum in omnibus imitetur invicem quæ
agentem viderit. Quo facto, duo sclopeta ponit humi, tertium
manu tenet ; quod Friday imitatus est. Tum funem incendiarium*
rimulæ* tormenti admovet. Ignem pulvis concipit, globus
ejicitur. Fragore audito, barbari e cespitibus ad terram
procidunt quasi omnes una occisi ; Robinson interea et socius in
exitum rei intenti erectique, ad pugnam, si necesse foret,
cetera parant. Mox barbari terrore quo primum perculsi sunt
parumper sedato, in pedes se erigunt. Pavidiores ad scaphas
profugiunt, fortiores arma capiunt. Qui quidem, solo tormenti
fragore exterriti, neque ignem neque globum viderant ; itaque
eis formido expectatione Robinsonis* minor fuit. Quum autem
nihil circumspicientibus visum sit quo terrerentur, animum
statim receperunt. Fugientes quoque revertuntur, cuncti
horrendum clamorem edunt, atque sævissimo vultu gestuque arma
vibrant et chorum bellicum instaurant.
Crusoëus paululum hæret incertus, donec choro finis fiat. Sed
postquam vidit barbaros iterum considere duosque mitti qui
Europæum adducerent mactandum, tum diutius iram cohibere non
potuit. Itaque sic præcipit socio voce submissa : “ tu ad
dextram, ego ad sinistram. Deus nos adjuvet ! ” His dictis, e
sclopeto globum emittit ; idem facit Friday, qui melius domino
collineaverat*. In sinistra enim parte quinque, in dextra tres
tantum prociderunt. Ex quibus octo, tres interfecti, quinque
vulnerati modo erant. Mira jam celeritate omnes qui incolumes
erant fugam corripuere. Alii alia in loca aufugientes immanem
edunt ejulatum. Robinson nunc prorumpere gestit, ut fugientes
persequatur miserumque Europæum vinculis liberet ; sed obstupuit
sane, quum nonnullos fugientium rursus concurrere et se ad
pugnandum parare vidisset. Itaque quam celerrime alterum
sclopetum arripit. Item Friday ; amboque suo quisque sclopeto
utuntur. Hic duo tantum occubuerunt barbari. Nonnulli tamen
vulnerati, clamantes atque ululantes, amentium instar,
discurrunt ; alii cruenti, alii vehementer læsi. Ex istis non
multo post tres etiam semianimes procidunt. Tum Crusoëus
“ agedum ! ” inquit. Tum sclopetum abjicit vacuatum, ut tertium
repletum arripiat. “ Prorumpamus ! ” Hoc dicto, et facto impetu,
ambo in campum ruunt, et Crusoëus ad captivum provolat. Dum
autem ad illum accedit, nonnullos barbarorum fugientium
animadvertit gradum sistere atque ad pugnam se componere. Hoc
Robinson socio innuit. Qui quidem, signo intellecto, propius
accessit, sclopetoque unum ex illis prostravit. Interim Robinson
cultro vincula secuerat quibus captivi manus pedesque constricti
erant. Tum Anglico sermone interrogat, quisnam sit. Captivus
Latine respondet se Christianum et Hispanum esse. Cui quum
Robinson sclopetum manuarium gladiumque porrigat, ut ad pugnam
dirimendam ipse auxilio sit Hispanus vix sclopetum gladiumque
accepit, quum furore percitus et recentiore ira, in barbaros
impetum facit, et dum cæteri ad scaphas se recipiunt, nonnullos
cunctantes cædit. Jamque illi velis remisque aufugere.
Jam noster Crusoëus, ut erat mitis vir animi campum circumiit,
si forte cuiquam barbarorum adhuc spirantium posset succurrere.
Plurimi autem expiraverant ; ceterique, inter manus ejus vinum
vulneribus instillantis, animam efflant. Viginti barbari mortui
erant, nec vulneratus quidem victor alteruter fuerat.