Sic illi nonnihil profuit verba aliquot Latina meminisse.
Jam inopia calceorum et tibialium* maxime laboravit. Quibus
scilicet sensim omnino dilaceratis, muscæ nudos pedes stimulis
fodiebant. Quoties sedebat meditatus quomodo corpus tegeret !
sed frustra. Carebat enim et instrumentis simul et arte quibus
finem assequi posset. Tandem pellibus lamarum quos mactaverat
facillime vestiri posse se existimavit. At istæ crudæ rigidæque
erant, neque unquam ille curaverat qua arte in parandis pellibus
crudis coriarii uti solent. In qua si versatus esset, nec acu,
nec filis instructus erat, quorum ope e coriis vestimentum sibi
consueret.
Cæterum necessitas, omni arte et doctrina efficacior, eum
admonuit quomodo inopiæ suæ mederetur. Pellibus igitur sumptis,
cultro siliceo, non sine magno labore, calceos primum, tum
tibialia quoque secuit. Quæ quum consuere non posset, incisis
foraminibus fila trajecit* quibus ea circa tibias religaret.
Ex alio quodam corio curvo rigidoque larvam confecit quam duobus
perfodit foraminibus per quæ acies oculorum penetraret,
tertiumque quo spiritum ore duceret.
Statuit a labore omnino non desistere, donec tandem tunicam
braccasque* e pellibus lamarum perfecisset ; et certe res erat
maxime operosa ; quid autem est quod sine labore homines assequi
possint ? Nihil vero tam arduum quod non expugnet pertinax
labor. Illi quoque res ex voto cessit ; id quod eum tanta
affecit lætitia quanta verbis exprimi non posset.
Jam Robinsoni habitus vestitusque vere mirifici fuerunt. A
capite ad calcem pellibus villosis horridus ; gladii loco,
securi lapidea cinctus ; gerebat humeris peram venatoriam,
arcumque cum fasciculo sagittarum ; dextra hastam ipso
longiorem, sinistra umbellam textam viminibus atque foliis
cocossæ obsitam* ; pro pileo denique corbem præacutam et
pellibus setosis tectam. Cogitate, quæso, qualis aspectus
hominis fuerit. Risum ipse non tenuit, quum suum lympharum in
speculo simulacrum aspexisset.
Hæc inter casu quodam impeditus est quem jam diu metuebat ; in
morbum incidit.
Ac primo stomachi capitisque doloribus affectum, et omnibus
membris fatigatum se sensit, summoque demum animi angore et
debilitate oppressus in terram collabitur. Vocis expers atque
sensus, oculos in cœlum defigit. “ Alme Deus ! miserere mei ! ”
Hæc sola subinde magno cum gemitu eloqui poterat.
Neque tamen diu curis consumptus quiescere potuit. Quum quidquid
virium supererat collegisset, ea quæ ad curam sui maxima
necessaria essent prope stratum ponit, ut, si propter vim morbi
surgere non posset, haberet tamen quo paululum sublevaretur ;
sed vix valuit nonnullas cocossæ conchas aquæ plenas inducere,
quas juxta stratum collocavit. Tum aliquot tubera trita et
quatuor mala citrea, quæ reliqua habebat, addidit : quo facto,
exhaustis viribus in lecto recubuit ; ac brevi febri correptus
est. Quanquam pellibus lamarum se totum texerat, a frigore tamen
se defendere non potuit. Quo frigore duas fere horas cohorruit.
Tum æstus tam vehemens insequitur ut viscera penitus urantur.
Pectus crebro concutitur pulsu, sicut solet celerrimo cursu
anhelantibus. Tanta autem ejus imbecillitas fuit, ut vix concham
aqua repletam labris admovere posset. Jamque nox oborta erat.
Qua quidem nocte tristiorem nullam unquam ille degerat.
Frigore vicissim contremuit et arsit calore, acerbissimo
continuoque capitis dolore cruciatus ; neque somno recreatus
est. Quibus malis adeo frangebatur, ut proximo mane vix posset
reptare ad ligna alendo igni necessaria.
Ad vesperem morbus ingravescit. Iterum igni corpus ægrum
admovere conantem vires deficiunt. Itaque nunc spes omnis
salutis abjicienda fuit, et in eo sensit se esse ut moreretur.
Nox hæc illi similis fuit ; ignis insuper extinctus est ; aqua
in conchis cœpit putrescere ; Crusoëo adeo vires deficiunt, ut
vix se in lecto commovere valeat. Mortem quoque appropinquantem
sentire sibi visus, tantam inde lætitiam cepit, ut ea ipsa
confirmatus, piis precibus se rite pararet ad iter illud
ineundum unde negant quemquam redire*.
Deum peccatorum veniam supplex rogavit ; quo facto gratias ei
egit pro beneficiis in se per totam vitam indignum collatis,
imprimis autem pro calamitatibus quibus ipsum castigavisset ;
postremo parentibus suis miseris solatium atque felicitatem
precatur ; tum animum immortalem Æterno Patri commendavit ; et
postquam se composuit mortem expectabat.
Quæ quidem visa est gradum corripere* ; angoribus enim
ingravescentibus pectus anhelare atque suffocari cœpit. Optatum
tempus tandem videtur advenisse. Vehementissimo angore
compressus jam non spirat ; tum capite reclinato, pæne
exanimatus et in lectulo resupinus porrigitur.