Terræ motus — Mons ignivomus — Lamæ, vi aquarum abrepti —
Spelunca Robinsonis diruta.
Sequente nocte, Crusoëus securus recumbebat ; fideles lamæ ad
pedes domini jacebant ; luna splendebat de cœlo, aere puro
tranquilloque ; omnia denique in rerum natura alto silentio
tenebantur. Jamque labore diurno fessus, dulci fruebatur somno ;
parentum vero imago, quæ crebro recursabat, ante oculos
somniantis obversabatur. Tum subito terra insolito tremuit motu,
tanto fragore mugituque tam horribili, ut multæ tempestates
velut agmine facto ingruere reviderentur. Insequitur frequens
terræ motus, alius alium ; exoritur simul furens procella, qua
arbores, qua ipsæ dejiciuntur rupes, et mare cum fremitu æstuans
in imis sedibus conturbatur. Dixisses cuncta inter se præliari
rerum primordia, atque ignem, aëra, aquam, terram, in exitium
ruere.
Robinson mortis metu correptus e spelunca in vestibulum
prosilit ; prosilientemque exterriti lamæ sequuntur. Vix inde
aufugerant, quum saxum in quo spelunca erat prolabitur. Ille,
cui timor alas addiderat, per ostium vestibuli se proripuit,
lamis eum prope insequentibus.
Primum autem eam petiit montis vicini partem quæ in nudam
planitiem excurrebat*, ne arboribus ipse concidentibus
obrueretur. Quo tendens, subito magno cum terrore ingentem
hiatum in ea ipsa montis parte videt unde erumpunt fumus,
flammæ, favillæ, lapides, cum cinere quasi liquenti cui lava
nomen. Vix etiam fuga morti se eripuit ; quippe lava candens,
torrentis instar, ruebat ; magna præterea montis fragmenta hinc
et inde disjiciebantur.
Tum ad litus procurrentem nova horrendaque rerum forma excipit.
Turbo vehementissimus ab omni cœli parte nimbos collegerat quasi
alios aliis impositos, unde tam gravis aquæ vis subito ruit, ut
omnis regio aquis superfusis inundaretur.
Hæc inter mala Robinson, quid fugiat, quid petat incertus, in
arborem vix se recipit ; miseri autem lamæ undarum æstu
abripiuntur. Eheu ! quam graviter illorum ejulatu animus ejus
vulneratur ! Quantopere vellet suo eos periculo servare, nisi
fluctuum impetu longius abrepti fuissent !
Sæviit terræ motus adhuc paululum ; tum repente omnia silent,
venti residunt, hiatus ignem evomere desinit, fragor sub pedibus
cessat, cœlo redit pristina serenitas, omnis etiam aqua brevi
effluit.
Jam ex arbore in quam perfugerat descendit ; sed animum curæ
obruerant. Spelunca, quæ sola huc usque tutum ipsi refugium
præbuerat, penitus diruta videbatur. Lamæ fideles carissimique
ante ipsius oculos undis abstracti, omnia opera perierant ; quæ
in futurum moliebatur consilia* omnia perierant. Mons quidem
flammas evomere desierat, sed ex hiatu tardus fumus aterque
oriebatur, unde metuendum erat ne ille montis ignivomi naturam
in posterum quoque retineret.
Tum curis et angore consumptus, ex qua descenderat arbore ad eam
se reclinavit, et solatii expers reliquam noctem degebat.
Oritur dies novus, lux autem alma miserum Crusoëum jamdudum
immotum deprehendit. Neque enim somnus dulcis oculos ei
clauserat ; neque animum subierat alia cogitatio præter tristem
illam luctuosamque : “ Quid nunc de me fiet ? ”
Se tandem corripit atque somnianti similis ad vastatum
domicilium titubans procedit. Quantam vero putatis fuisse ejus
lætitiam quum haud procul a vestibulo carissimos lamas salvos
incolumesque obviam sibi prosilientes conspexit ! Initio, suis
fidem oculis vix habuit. Brevi autem sublata est omnis
dubitatio ; illi enim accurrere, manum herilem lambere,
quantamque lætitiam ex ejus reditu caperent exultando et balando
exprimere.
Tunc autem animus ei, hactenus fractus dejectusque, rursus
erectus est. Lamas suos intuetur, oculisque in cœlum sublatis,
lacrimas profundit. Tum amicos reduces lætissimis blanditiis
excipit, iisque comitibus procedit, certiora de domicilio
visurus*.
Atque ibi multo minus damni invenit quam primo metu et animi
abjectione veritus erat. Laquear, quod saxo constabat, collapsum
erat, atque proximam terræ molem secum traxerat : attamen omnia
ista rudera* e spelunca removeri posse videbantur, ita ut laxius
ipse commodiusque habitaret.
Ad hoc accedebat aliquid ex quo intelligeret hoc sibi feliciter
contigisse. Quum enim accuratius locum inspexisset ubi saxum
illud dependerat, magno cum stupore cognovit illud undique solo
ita molli innixum* fuisse ut male hæreret. Verisimillimum igitur
erat molem hanc impendentem suo pondere brevi delapsuram fuisse.
Tunc subito in genua prostratus gratias Deo egit quod sic iterum
servatus fuisset, ac deinde alacriter ad opus se contulit.