Robinson insulam perlustrat — Magnus terror — In gaudium
vertitur — Descriptio Lamæ — Unum occidit — Sed igne caret —
Carnem more Tartarorum coquit.
Robinson vix ortum diei expectare poterat ; itaque prævertit*
lucem ipsam ; peram funemque corpori circumdedit ; securique pro
gladio cinctus, et umbella humeris imposita, in viam alacriter
se dedit ac primum arborem cocossam adiit ut unam aut alteram
nucem decerperet ; tum litus quoque revisit, ostreas
collecturus ; quumque utriusque generis satis magnam copiam sibi
comparavisset, iter ingressus est.
Mira cœli matutini erat serenitas. Redeunte luce singulis rebus
sua forma redierat. Sol oriens clarissimo fulgebat splendore
quasi ex oceano emergeret, arborumque cacumina veluti inaurabat.
Multæ undique aves variis mirisque pictæ coloribus velut si
auroram salutarent carmen matutinum canebant. Puro frigidoque
aere, odorem flores suavissimum exhalabant.
Tum Crusoëus grato commotus animo : “ Hic quoque, ” ait, “ hic
Deus se benignissimum declarat ”. Tum vocem ipse suam cantibus
avium miscuit, Dominoque Deo laudes reddebat.
Quum a bestiis ferisque hominibus sibi metuere non desiisset, in
itinere silvas dumetaque sedulo vitabat, ea autem petebat loca
ubi quam latissime prospectus pateret. Illa autem ipsa maxime
nuda steriliaque erant. Longum igitur spatium emensus, nihil
tamen invenerat quod sibi ullo modo prodesset. Tandem in
fruticem incidit quem accuratius explorandum censuit. Erant
herbæ tam densæ ut silvulam referrent* ; alias flores
subrubros*, alias albicantes, nonnullæ florum loco poma viridia
ferebant. Extemplo gustat unum ex iis, sed erat adeo acerbum ut
indignatus stirpem evelleret unde istud decerpserat. Tum vero
miranti apparuerunt tubercula* diversæ magnitudinis quæ ab ipsis
stirpium radicibus pendebant. Quorum quum sapor suo palato
minime arisisset*, jam in eo erat ut omnia abjiceret. Sed secum
reputavit, non ea esse inutilia omnino habenda, quorum usus
primo statim aspectu intelligi non possit. Itaque nonnullis
tuberibus in peram demissis Robinson longius progreditur, lento
tamen gradu et maxime cauto.
Si quem vel minimum strepitum audiret sive dumetorum, seu quarum
arborum aura agitabat, continuo securim corripere qua se
defenderet ; semper autem non sine gaudio animadvertit timorem
vanum fuisse. Tandem devenit ad rivum, ubi prandere constituit.
Igitur sub arbore alta umbrosaque consedit ; jamque cœperat
magna cum voluptate epulari, quum repente strepitu quodam
longinquo vehementer exterritus est. Timidus circumspexit,
tandemque gregem magnum vidit pecudum ovibus nostris similium
nisi quod eminente paululum dorso camelorum formam referant ;
cæterum ovibus nostris paulo grandiores. Lamæ eis nomen.
Huic animalium generi formosum caput, oculi venusti, os
productum, crassiora labia ; idem pes ac bovi, bifidus, sed
ungue simul postico instructus*, quo per abrupta quæ scandunt
veluti morsu ancoræ utuntur.
Lama lentus incedit, composito gravique sed eodem certo passu :
quippe qui millia aut decem aut duodecim in diem, per loca
jumentis impervia cæteris conficiat, per anfractus descendat
præcipites, idemque saxa ardua et ipsis hominibus inaccessa
exsuperet. Quatriduum* ferme emensus iter, ipse per horas
quatuor et viginti ultro cessat et quiescit. Mite ei et prudens
ingenium ; sicubi* consistere placuit, flectere illi genua,
corpusque demittere ne onus dimoveat. Deinde sibilo misso, nulla
mora, caute admodum surgere, iter incœptum peragere. Herbas
autem inter eundum lamæ depascunt, noctu etiam dormientes
ruminant ; prono pectore pedibusque ad ventrem reductis
decumbunt.
Robinsonem, quum animalia ista appropinquare vidisset, incessit
dira cupido edendi carnem assam qua tamdiu caruerat. Constitit
post arborem securi instructus, sperans fore ut unum mox e grege
propius transeuntem facile sterneret. Quod quidem bene
successit. Quum enim unus e pullis satis appropinquasset
insidianti, Robinson cervicem ejus tanto ictu percussit, ut
extemplo exanimis ille procideret, humerisque impositum secum in
domicilium asportavit.
Quum rediisset, invenit quod magna ipsum lætitia afficeret ;
scilicet sex aut octo malos citreas* sub quibus nonnulli fructus
jam maturi ceciderant. Illis diligenter collectis, locoque
notato, hilari animo domum contendit. Ibi autem primo cœpit
lamam excoriare. Quod quidem confecit ope silicis acuti, quo pro
cultro utebatur. Pellem detractam ad solem expandit ; quam
quidem præviderat sibi non mediocri fore utilitati. Calceamenta
enim tibialiaque* longo usu attrita erant. Existimavit ergo, ubi
calcei defecissent, fore ut posset soccos* e pelle conficere,
quos pedibus subligaret. Sollicitus quoque de hieme, magnopere
lætatus est quod pellem villosam nactus esset qua se contra vim
frigoris defenderet. Et ab ista quidem sollicitudine vacuus esse
potuisset, quum in istis regionibus prope circulum æquinoctialem
positis hiems sit nulla. Hoc autem Robinson ignorabat, quippe
qui puer omnem omnino doctrinam aversatus fuisset.
Pelle igitur detracta, exemptis visceribus, dissectaque ut
assaret postica parte, primam ad veru comparandum curam
intendit ; atque hoc consilio arborem tenuem excidit, eamque,
detracto cortice, ab extremo præacuit ; duos deinde ramos qui
furcæ speciem habebant, deligit, veru fulciendo idoneos*. Quos
etiam ab ima parte quum acuisset, in terram ex adverso defigit ;
tum carnem veru transfixam inter furcas posuit, nec mediocrem
percepit lætitiam, quum vidisset quam apte veru versaretur.
Jam præter ignem nihil Robinsoni deerat. Quem ex duobus ligni
fragminibus inter se collisis elicere aggressus est, sed
frustra. Quoties enim ligna incalescere cœperant, toties ipse
adeo defatigatus erat ut aliquantulum temporis a labore
cessandum esset, ad vires reficiendas. Interim ligna
refrigescere, omnisque labor irritus evadere. Tum ille iterum
nec sine magno dolore sensit quam parvi sint singulorum vires,
quantumque opis alii aliis homines consociati afferant ; etenim
si vel unum habuisset socium qui, viribus ipsi deficientibus, in
ligno terendo operam navasset, profecto ligna demum ignem
concepissent. Sed labor sic intermissus omnino periit.
Animo tandem fractus, lignis abjectis, considet in strato et
capite reclinato oculos non semel conjicit in carnem illam quam
nunc non comedere potest. Ad hæc quum* subito in mentem hiems
recurrisset, tanto angore oppressus est ut animi reficiendi
causa aliquantulum deambularet.
Quibus cogitationibus commotus, ad fontem se contulit, aquam
frigidam putamine cocossæ inde hausturus. Succo deinde malorum
citreorum admisto, potum satis suavem et recreandis viribus
maxime hoc in tempore idoneum sibi paravit.
Attamen carnis assæ cupiditas mentem illi torquet. Tandem vero
Tartarorum recordatus est, quos audierat carnem quam comedere
cupiant ephippiis subjectam* citato cursu coquere. “ Illud
quidem, ” ait secum, “ alia ratione assequi possum. ” Itaque
continuo rem tentare constituit.
Nec mora, duos lapides satis latos et leves quærit ejus similes
ex quo securim confecerat. Tum hos inter aliqua carnis parte
interposita, superiorem lapidem malleo identidem tundit. Quod
quum aliquandiu fecisset, lapis incalescere cœpit. Eo majore
alacritate ille tundere ; nec peracta est horæ pars dimidia,
quum caro et fervore lapidis et repetitis ictibus adeo emollita
est, ut satis esculenta esset. Quæ quidem ea caruit saporis
suavitate, quæ carni apte assatæ ; attamen Robinsoni nostro, qui
tamdiu carne caruerat, lautas dapes præbuit. Quo autem carnis
saporem jucundiorem redderet, succo malorum citreorum expresso
eam infecit*, et sic exquisitissime epulatus est.
Prandio confecto deliberavit quodnam opus tunc maxime sibi
suscipiendum esset ; cui multa secum in animo volventi suasit
metus hiemis ut plures lamas caperet aut interficeret, quorum
pellibus uteretur. Qui quum satis mansueti viderentur, satis
facile se voti compotem fore sperabat. Hac spe concepta ad
lectum se contulit ; statim obdormivit, somnoque placidissimo
præteritum diei laborem abunde compensavit.