Crusoëus pergit iter — Mala omina — Navis incensa — Advehitur ad
Canarias insulas — Inde profectus ad Americam naufragium facit.
Novum hoc Robinsonis iter faustissimum initium habuit. Jamque
incolumes fretum* Anglicum transierant, et in ipso Atlantico
mari versabantur. Tum vero plurimos dies vento reflante* navis
Americam versus abrepta est.
Vespere tandem gubernator forte declaravit se flammas relucentes
a longinquo conspicere, quumque inspecta tabula nautica*
intelligeret vel ad centum millia nihil terrarum esse,
conjecturam faciebat hunc ignem nihil aliud esse nisi navem
incendio flagrantem.
Vix hæc dixerat, quum in auras tolli visa est navis, terribili
cum fragore, et mox tota undis obruta est. Quum nox
supervenisset, nihil amplius cerni poterat. Prima autem luce
apparent duæ scaphæ, cum fluctibus luctantes, quæ remis
everberabant mare, ut ad navem accederent. Extemplo præfectus
vexillum nauticum explicuit, ut significaret se ad opem illis
ferendam paratum esse. Navis ipsa omnibus velis ad eos tendit,
atque intra dimidiam horæ partem ad miseros pervenit.
Sexaginta erant, viri, mulieres, pueri, qui omnes excepti sunt.
Erat res omnino visu miserabilis, quum infelices illi faucibus
mortis se ereptos viderent. Alii enim summo flere gaudio, alii
clamare, velut si periculum nunc primum immineret ; illi
exultare, hi pallidi manus torquere. Nonnulli stare muti et
stupentibus similes. Nemo inter nautas tam ferreus quin his
conspectis commotus ipse lacrimaretur. Quum eis paulatim
rediisset animus, unus ea narravit quæ miseris accidissent.
Navis illa incensa magna quædam atque mercatoria erat Francorum,
quæ ad Martinicam insulam tendebat. Exarserat ignis in cubiculo
gubernatoris, flamma tam velociter grassante, ut nulla ejus
extinguendæ spes adforet. Vix per tempus licebat* ipsos in
cymbas recipere, et ab incensa nave paululum discedere, quum,
correpta flammis camera in qua pulvis tormentarius sepositus
est, discerpta navis dissiluit.
Tum navis celerrimo cursu aquas secat ; qua navigandi velocitate
Robinson noster mire delectatus est. Post aliquot dies ecce
magnam navem ad se ipsos tendentem conspiciunt. Mox audiunt
sonitum tormentorum periculi instantis indicem, et animadvertunt
navem esse duobus malis orbatam. Quum ad eam proprius
accessissent, qui in ea vehebantur, sublatis manibus, hoc modo
precantur : “ Servate nos infelices, quibus omnibus pereundum
est nisi vos nostri miserebit ”.
Tum ex iis quæsitum est quid mali accidisset. Quibus quidam ex
illis sic orsus est :
“ Angli sumus, ex Jamaica insula, sacchari vecturam* inde
deportaturi. Ibi quum forte navis ad ancoras consistebat,
præfectus cum gubernatore in terram descendit, ad merces aliquas
insuper emendas.
“ Interea exorta est tempestas, tanto cum turbine, ut fune
disrupto, navis ex portu in altum propelleretur. Tempestas ista
tres dies noctesque sæviebat ; tum malis omnibus amissis, centum
amplius millia abrepti sumus. Accedit etiam ad hanc nostram
calamitatem quod nemo nostrorum artis nauticæ peritus sit ;
novem jam integras hebdomades hinc et inde jactati, victum omnem
consumpsimus, et plerique fame exhausti jacemus. ”
Quibus auditis præfectus, ut erat vir clementissimus, statim
cymbam exponi jussit, assumptaque secum idonea ciborum copia,
ipse cum Robinsone ad navem accedit. Erat sane lugendus prorsus
omnium casus qui in illa vehebantur ; universi inedia quasi
consumpti ; nonnulli vix poterant pedibus stare.
Quum autem cubiculum nauticum intrassent, horrendum visu !
jacebant humi mater, filius, servula, qui fame omnes enecati
videbantur. Mox autem deprehensum* est aliquid in eis spiritus
vitalis superesse. Postquam enim nonnullæ succi e carne expressi
guttæ* in os cujusque instillatæ sunt, lucem oculis quærere
cœperunt.
Mater præ nimia virium imbecillitate nihil absorbere poterat ;
quum autem innuisset ut tantummodo filio suo consuleretur, mox
illa exspiravit.
Interea duo reliqui animam receperant, atque ut erant ætate
robustiores, præfecti diligentia servati sunt. Quum autem
juvenis, oculis in matrem conjectis, mortuam esse intellexisset,
tantus eum invasit dolor, ut deficientibus iterum viribus ægre
ad vitam revocari posset. Vicit tamen cura, atque ille cum serva
ægre e faucibus mortis ereptus est. Deinde præfectus navem omni
genere alimentorum instruxit, malos a fabris suis reficiendos
curavit, ignarisque maris peritum nautam dedit qui navem
regeret ; atque ad terram proximam ipse tendit ut nova cibaria
compararet. Hæc erat Madeira insula. Crusoëus una cum præfecto
in terram descendit, atque ibi lætissimo fortunatæ illius insulæ
aspectu satiari non potuit. Scilicet terra partim in planitiem
porrecta, partim in colliculos molliter assurgit, et vernantem
frugiferarum arborum copiam* explicat. Cœli admodum jucunda
temperies* ; vix ullus enim hic hiemis rigor ; ita vim omnem
frigoris retundunt* clementiores solis radii mollesque
favoniorum animæ. Erant in oculis hic illic segetes in agris
bene pinguibus diffusæ, juga montium continuis vitibus consita.
Ut arridebant Crusoëo nostro pendentes racemi ! O quales ille
hausit delicias, quum præfectus ære dato impetrasset ut juveni
liceret uvis pro libidine satiari. Postquam ibi aliquantum
temporis moratus est navis reficiendæ causa, ancoram solvit.
Per plures continuos dies felicissimo cursu usi sunt.
Sed repente vehemens tempestas ab austro oritur. Spumabant
fluctus, et in immensam surgebant altitudinem. Navis tamen
invicta stetit ; sed postquam sex dies continuos atrox tempestas
sæviit, illa tam longe a via dejecta est, ut nec præfectus nec
gubernator amplius intelligeret quonam in loco versarentur.
Arbitrabantur tamen se ab insulis quæ Caraibæ vocantur non
multum abesse. Septimo autem die quum primum illucesceret, e
nautis quidam terram conspicit ! Tum omnes in stegam*
conscendere visuri quænam sit terra illa ad quam appulsuri
sint ; sed nunc lætitia in summum terrorem mutata est. Subito
navis in terram impingitur ; quo ictu qui stabant in stega
excussi omnes corruerunt.
Scilicet navis in syrtem* tam vehementi impetu allisa erat, ut
penitus affixa hæreret. Confestim fluctus spumantes tantam vim
aquæ in stegam profuderunt ut omnibus esset confugiendum, ne
ipsi abriperentur.
Tum flebilis nautarum oriri clamor ; tum ejulatus hinc Deum
orantium, inde clamantium ; alii desperantes sibi crines
avellere, jacere alii semianimi.
Hos inter Crusoëus exspiranti similis erat ; ac repente
exclamant navem dehiscere. Itaque in stegam omnes accurrere et
in demissam quam celerrime scapham omnes desilire. Tanta autem
erat multitudo inconsulte ruentium, ut vix palmæ latitudine*
scapha undas superaret. Quum vero terra procul abesset, sæviente
adeo tempestate, cuncti de ora assequenda desperabant.
Et jam ingens fluctus ad scapham volvi, montis instar, quo omnes
conspecto obstupescere, remosque dimittere. Nunc, nunc instat
periculum. Aquæ mons scapham assequitur subvertitque ; tum
universi hauriuntur.